੬. ਸਪ੍ਪਞ੍ਞਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਗਾਥਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੪੭. ‘‘ਚਤੂਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ.

‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’’ਤਿ. ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ ਸੁਗਤੋ ਅਥਾਪਰਂ ਏਤਦਵੋਚ ਸਤ੍ਥਾ –

‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾ ਤਥਾਗਤੇ, ਅਚਲਾ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ;

ਸੀਲਞ੍ਚ ਯਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਂ ਪਸਂਸਿਤਂ.

‘‘ਸਙ੍ਘੇ ਪਸਾਦੋ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਿ, ਉਜੁਭੂਤਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਨਂ;

ਅਦਲਿਦ੍ਦੋਤਿ ਤਂ ਆਹੁ, ਅਮੋਘਂ ਤਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਂ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ, ਪਸਾਦਂ ਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਂ;

ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਥ ਮੇਧਾਵੀ, ਸਰਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ;

੨. ਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੪੮. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥੋ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵਾ ਸਕ੍ਯਾ – ‘‘ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥੋ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵਾ ਸਕ੍ਯਾ ਯੇਨ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਕਾਪਿਲਵਤ੍ਥਵਾ ਸਕ੍ਯਾ ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਕਚ੍ਚਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਰੋਗੋ ਚੇਵ ਬਲਵਾ ਚਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਰੋਗੋ ਚਾਵੁਸੋ, ਭਗਵਾ ਬਲਵਾ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਅਰੋਗਾ ਚੇਵ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਚਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਰੋਗਾ ਚੇਵ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਰੋਗੋ ਚ ਬਲਵਾ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਰੋਗੋ ਚ ਬਲਵਾ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਞ੍ਚਿ ਇਮਿਨਾ ਅਨ੍ਤਰਵਸ੍ਸੇਨ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਅਪ੍ਪਕਾ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਏਤੇਵ ਬਹੁਤਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਨੋ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਖੋ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਅਪ੍ਪਕਾ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਨੋ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ. ਅਥ ਖੋ ਏਤੇਵ ਬਹੁਤਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਤਨੁਤ੍ਤਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ, ਸਕਿਦੇਵ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ ਖੋ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਅਪ੍ਪਕਾ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਤਨੁਤ੍ਤਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ, ਸਕਿਦੇਵ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਏਤੇਵ ਬਹੁਤਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ’’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੪੯. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਅਥ ਖੋ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨੋ ਉਪਾਸਕੋ ਪਞ੍ਚਹਿ ਉਪਾਸਕਸਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨੋ ਉਪਾਸਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਓਵਦਤੁ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ; ਅਨੁਸਾਸਤੁ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਯਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਸ੍ਸ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਵੋ, ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਂ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯੇ ਤੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤਭਾਸਿਤਾ ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸੁਞ੍ਞਤਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਤੇ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨ ਖੋ ਨੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਕਰਂ ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤਸਮ੍ਬਾਧਸਯਨਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤੇਹਿ ਕਾਸਿਕਚਨ੍ਦਨਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਨ੍ਤੇਹਿ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਧਾਰਯਨ੍ਤੇਹਿ ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤੇਹਿ – ਯੇ ਤੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤਭਾਸਿਤਾ ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸੁਞ੍ਞਤਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਤੇ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਤੁਂ. ਤੇਸਂ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ ਠਿਤਾਨਂ ਉਤ੍ਤਰਿਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੂ’’ਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਵੋ, ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਾਨਿਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਾਨਿ ਦੇਸਿਤਾਨਿ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਮ੍ਹੇਸੁ, ਮਯਞ੍ਚ ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮ. ਮਯਞ੍ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਲਾਭਾ ਵੋ, ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਵੋ, ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨ! ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਤੁਮ੍ਹੇਹਿ ਬ੍ਯਾਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਗਿਲਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੫੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰੋ ਭਗਵਾ ਤੇਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ – ‘‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰੋ ਭਗਵਾ ਤੇਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੁਤਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ – ‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰੋ ਭਗਵਾ ਤੇਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਨ ਖੋ ਨੇਤਂ [ਨ ਖੋ ਤੇ ਏਤਂ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ ਉਪਾਸਕੇਨ ਸਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਉਪਾਸਕੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ ਓਵਦਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਸਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ ਮਹਾਨਾਮ, ਉਪਾਸਕੇਨ ਸਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਉਪਾਸਕੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ ਚਤੂਹਿ ਅਸ੍ਸਾਸਨੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਸ੍ਸਾਸੇਤਬ੍ਬੋ – ‘ਅਸ੍ਸਾਸਤਾਯਸ੍ਮਾ – ਅਤ੍ਥਾਯਸ੍ਮਤੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੋ ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਅਸ੍ਸਾਸਤਾਯਸ੍ਮਾ – ਅਤ੍ਥਾਯਸ੍ਮਤੋ ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਅਖਣ੍ਡਾਨਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾਨੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਸਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਉਪਾਸਕੇਨ ਸਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਉਪਾਸਕੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਅਸ੍ਸਾਸਨੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਸ੍ਸਾਸੇਤ੍ਵਾ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਅਤ੍ਥਾਯਸ੍ਮਤੋ ਮਾਤਾਪਿਤੂਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਾ’ਤਿ? ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਮਾਤਾਪਿਤੂਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਾ’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਖੋ ਮਾਰਿਸੋ ਮਰਣਧਮ੍ਮੋ. ਸਚੇ ਪਾਯਸ੍ਮਾ ਮਾਤਾਪਿਤੂਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਰਿਸ੍ਸਤੇਵ; ਨੋ ਚੇ ਪਾਯਸ੍ਮਾ ਮਾਤਾਪਿਤੂਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਰਿਸ੍ਸਤੇਵ. ਸਾਧਾਯਸ੍ਮਾ, ਯਾ ਤੇ ਮਾਤਾਪਿਤੂਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਤਂ ਪਜਹਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯਾ ਮੇ ਮਾਤਾਪਿਤੂਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਸਾ ਪਹੀਨਾ’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨਾਯਸ੍ਮਤੋ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੇਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਾ’ਤਿ? ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੇਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਾ’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਖੋ ਮਾਰਿਸੋ ਮਰਣਧਮ੍ਮੋ. ਸਚੇ ਪਾਯਸ੍ਮਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੇਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਰਿਸ੍ਸਤੇਵ; ਨੋ ਚੇ ਪਾਯਸ੍ਮਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੇਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਰਿਸ੍ਸਤੇਵ. ਸਾਧਾਯਸ੍ਮਾ, ਯਾ ਤੇ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੇਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਤਂ ਪਜਹਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯਾ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰੇਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਸਾ ਪਹੀਨਾ’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨਾਯਸ੍ਮਤੋ ਮਾਨੁਸਕੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਾ’ਤਿ? ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਮਾਨੁਸਕੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਅਪੇਕ੍ਖਾ’ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਮਾਨੁਸਕੇਹਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਕਾਮੇਹਿ ਦਿਬ੍ਬਾ ਕਾਮਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤਰਾ ਚ ਪਣੀਤਤਰਾ ਚ. ਸਾਧਾਯਸ੍ਮਾ, ਮਾਨੁਸਕੇਹਿ ਕਾਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕੇਸੁ [ਚਾਤੁਮ੍ਮਹਾਰਾਜਿਕੇਸੁ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਦੇਵੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਮੋਚੇਹੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਮਾਨੁਸਕੇਹਿ ਮੇ ਕਾਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਿਤਂ, ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕੇਸੁ ਦੇਵੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਮੋਚਿਤ’ਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕੇਹਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦੇਵੇਹਿ ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਦੇਵਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤਰਾ ਚ ਪਣੀਤਤਰਾ ਚ. ਸਾਧਾਯਸ੍ਮਾ, ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕੇਹਿ ਦੇਵੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਦੇਵੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਮੋਚੇਹੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕੇਹਿ ਮੇ ਦੇਵੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਿਤਂ, ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਦੇਵੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਮੋਚਿਤ’ਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਤਾਵਤਿਂਸੇਹਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦੇਵੇਹਿ ਯਾਮਾ ਦੇਵਾ…ਪੇ… ਤੁਸਿਤਾ ਦੇਵਾ…ਪੇ… ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀ ਦੇਵਾ…ਪੇ… ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀ ਦੇਵਾ…ਪੇ… ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਹਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦੇਵੇਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਤਰੋ ਚ ਪਣੀਤਤਰੋ ਚ. ਸਾਧਾਯਸ੍ਮਾ, ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਹਿ ਦੇਵੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਮੋਚੇਹੀ’ਤਿ. ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਹਿ ਮੇ ਦੇਵੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਿਤਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਮੋਚਿਤ’ਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯੋ – ‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੋਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਅਦ੍ਧੁਵੋ ਸਕ੍ਕਾਯਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨੋ. ਸਾਧਾਯਸ੍ਮਾ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਾਯਨਿਰੋਧੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਾਹੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਸੋ ਚੇ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵੁਟ੍ਠਿਤਂ, ਸਕ੍ਕਾਯਨਿਰੋਧੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਾਮੀ’ਤਿ; ਏਵਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਆਸਵਾ [ਵਸ੍ਸਸਤ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਵਦਾਮਿ, ਯਦਿਦਂ – ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੫੧. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ – ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੫੨. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? …ਪੇ… ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੫੩. …ਪੇ… ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ…ਪੇ… ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੫੪. …ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ…ਪੇ… ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਪਞ੍ਞਾਪਟਿਲਾਭਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੫੫. …ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਪਟਿਲਾਭਾਯ…ਪੇ… ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਪਞ੍ਞਾਵੁਦ੍ਧਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੫੬. …ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਵੁਦ੍ਧਿਯਾ …ਪੇ… ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

੧੧. ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੫੭. …ਪੇ…. ਪਞ੍ਞਾਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ…ਪੇ… ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਏਕਾਦਸਮਂ.

ਸਪ੍ਪਞ੍ਞਵਗ੍ਗੋ ਛਟ੍ਠੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਸਗਾਥਕਂ ਵਸ੍ਸਂਵੁਤ੍ਥਂ, ਧਮ੍ਮਦਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਗਿਲਾਨਂ;

ਚਤੁਰੋ ਫਲਾ ਪਟਿਲਾਭੋ, ਵੁਦ੍ਧਿ ਵੇਪੁਲ੍ਲਤਾਯ ਚਾਤਿ.