੧੧. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂ

੧. ਵੇਲ਼ੁਦ੍ਵਾਰਵਗ੍ਗੋ

੧. ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਸੁਤ੍ਤਂ

੯੯੭. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ [ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਦੀਪਾਨਂ ਇਸ੍ਸਰਿਯਾਧਿਪਚ੍ਚਂ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਨਨ੍ਦਨੇ ਵਨੇ ਅਚ੍ਛਰਾਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਚ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਤਿ, ਸੋ ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋਵ [ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਚ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਨਿਰਯਾ ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਾ ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਾ ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤਾ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਪਿਣ੍ਡਿਯਾਲੋਪੇਨ ਯਾਪੇਤਿ, ਨਨ੍ਤਕਾਨਿ ਚ ਧਾਰੇਤਿ, ਸੋ ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ [ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਚ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਨਿਰਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤਾ’’.

‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ‘ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮੋ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਅਕਾਲਿਕੋ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’ਤਿ. ਸਙ੍ਘੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ‘ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ, ਉਜੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ, ਞਾਯਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ, ਸਾਮੀਚਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ, ਯਦਿਦਂ – ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪੁਰਿਸਯੁਗਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਾ, ਏਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਦੇਹਿ ਅਸਬਲੇਹਿ ਅਕਮ੍ਮਾਸੇਹਿ ਭੁਜਿਸ੍ਸੇਹਿ ਵਿਞ੍ਞੁਪ੍ਪਸਤ੍ਥੇਹਿ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਯੋ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਦੀਪਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭੋ, ਯੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਦੀਪਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਲਾਭਸ੍ਸ ਕਲਂ ਨਾਗ੍ਘਤਿ ਸੋਲ਼ਸਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਗਧਸੁਤ੍ਤਂ

੯੯੮. ‘‘ਚਤੂਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ.

‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾਨ [ਵਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਪੀ.) ਏਵਮੀਦਿਸੇਸੁ ਠਾਨੇਸੁ] ਸੁਗਤੋ ਅਥਾਪਰਂ ਏਤਦਵੋਚ ਸਤ੍ਥਾ –

‘‘ਯੇਸਂ ਸਦ੍ਧਾ ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ, ਪਸਾਦੋ ਧਮ੍ਮਦਸ੍ਸਨਂ;

ਤੇ ਵੇ ਕਾਲੇਨ ਪਚ੍ਚੇਨ੍ਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੋਗਧਂ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ;

੩. ਦੀਘਾਵੁਉਪਾਸਕਸੁਤ੍ਤਂ

੯੯੯. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਦੀਘਾਵੁ ਉਪਾਸਕੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਅਥ ਖੋ ਦੀਘਾਵੁ ਉਪਾਸਕੋ ਪਿਤਰਂ ਜੋਤਿਕਂ ਗਹਪਤਿਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦ – ‘ਦੀਘਾਵੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਕੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਹਿ – ‘ਸਾਧੁ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਯੇਨ ਦੀਘਾਵੁਸ੍ਸ ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਤਾਤਾ’’ਤਿ ਖੋ ਜੋਤਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਦੀਘਾਵੁਸ੍ਸ ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਜੋਤਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਦੀਘਾਵੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਕੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਸੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਤਿ – ‘ਸਾਧੁ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਯੇਨ ਦੀਘਾਵੁਸ੍ਸ ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’’ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਦੀਘਾਵੁਸ੍ਸ ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਦੀਘਾਵੁਂ ਉਪਾਸਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਤੇ, ਦੀਘਾਵੁ, ਖਮਨੀਯਂ, ਕਚ੍ਚਿ ਯਾਪਨੀਯਂ? ਕਚ੍ਚਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ; ਪਟਿਕ੍ਕਮੋਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨੋ ਅਭਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਖਮਨੀਯਂ, ਨ ਯਾਪਨੀਯਂ. ਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮੇ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ; ਅਭਿਕ੍ਕਮੋਸਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤੇ, ਦੀਘਾਵੁ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ’. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਦੀਘਾਵੁ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਾਨਿਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਾਨਿ ਦੇਸਿਤਾਨਿ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਮਯਿ, ਅਹਞ੍ਚ ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤ੍ਵਂ, ਦੀਘਾਵੁ, ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਛ ਵਿਜ੍ਜਾਭਾਗਿਯੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਤ੍ਤਰਿ ਭਾਵੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਇਧ ਤ੍ਵਂ, ਦੀਘਾਵੁ, ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਾਹਿ, ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞੀ, ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀ ਪਹਾਨਸਞ੍ਞੀ ਵਿਰਾਗਸਞ੍ਞੀ ਨਿਰੋਧਸਞ੍ਞੀਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਦੀਘਾਵੁ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਛ ਵਿਜ੍ਜਾਭਾਗਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਮਯਿ, ਅਹਞ੍ਚ ਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਾਮਿ, ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞੀ, ਦੁਕ੍ਖੇ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞੀ ਪਹਾਨਸਞ੍ਞੀ ਵਿਰਾਗਸਞ੍ਞੀ ਨਿਰੋਧਸਞ੍ਞੀ. ਅਪਿ ਚ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਮਾ ਹੇਵਾਯਂ ਜੋਤਿਕੋ ਗਹਪਤਿ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਵਿਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜੀ’’’ਤਿ [ਆਪਜ੍ਜਤਿ (ਕ.)]. ‘‘ਮਾ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਦੀਘਾਵੁ, ਏਵਂ ਮਨਸਾਕਾਸਿ. ਇਙ੍ਘ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਦੀਘਾਵੁ, ਯਦੇਵ ਤੇ ਭਗਵਾ ਆਹ, ਤਦੇਵ ਤ੍ਵਂ ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਦੀਘਾਵੁਂ ਉਪਾਸਕਂ ਇਮਿਨਾ ਓਵਾਦੇਨ ਓਵਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਦੀਘਾਵੁ ਉਪਾਸਕੋ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੀਘਾਵੁ ਨਾਮ ਉਪਾਸਕੋ ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਓਵਾਦੇਨ ਓਵਦਿਤੋ ਸੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਕਾ ਗਤਿ, ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੀਘਾਵੁ ਉਪਾਸਕੋ, ਪਚ੍ਚਪਾਦਿ [ਅਹੋਸਿ ਸਚ੍ਚਵਾਦੀ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਨੁਧਮ੍ਮਂ, ਨ ਚ ਮਂ ਧਮ੍ਮਾਧਿਕਰਣਂ [ਨ ਚ ਧਮ੍ਮਾਧਿਕਰਣਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਵਿਹੇਸੇਸਿ [ਵਿਹੇਠੇਸਿ (ਇਤਿਪਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਥ)]. ਦੀਘਾਵੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਪਾਸਕੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕੋ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਪਠਮਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੦੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਆਨਨ੍ਦੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਿਨਂ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਏਵਮਯਂ ਪਜਾ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਏਵਮਯਂ ਪਜਾ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ’’.

‘‘ਕਤਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ? ਇਧਾਵੁਸੋ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਏਵਮਯਂ ਪਜਾ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਦੁਤਿਯਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੦੧. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਂ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗ’ਨ੍ਤਿ ਹਿਦਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਂ ਨੁ ਖੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਂ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਂ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਂ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ! ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸਂਸੇਵੋ ਹਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਂ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਂ, ਯੋਨਿਸੋਮਨਸਿਕਾਰੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਂ, ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਂ’’.

‘‘‘ਸੋਤੋ, ਸੋਤੋ’ਤਿ ਹਿਦਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮੋ ਨੁ ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸੋਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਯਮੇਵ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸੋਤੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ, ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ! ਅਯਮੇਵ ਹਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸੋਤੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ’’.

‘‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ ਹਿਦਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮੋ ਨੁ ਖੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਿਨਾ ਅਰਿਯੇਨ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ, ਸ੍ਵਾਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ! ਯੋ ਹਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਇਮਿਨਾ ਅਰਿਯੇਨ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੇਨ ਮਗ੍ਗੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ, ਸ੍ਵਾਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਥਪਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੦੨. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ‘‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰੋ ਭਗਵਾ ਤੇਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਇਸਿਦਤ੍ਤਪੁਰਾਣਾ ਥਪਤਯੋ ਸਾਧੁਕੇ ਪਟਿਵਸਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤਪੁਰਾਣਾ ਥਪਤਯੋ – ‘‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ‘ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰੋ ਭਗਵਾ ਤੇਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤਪੁਰਾਣਾ ਥਪਤਯੋ ਮਗ੍ਗੇ ਪੁਰਿਸਂ ਠਪੇਸੁਂ – ‘‘ਯਦਾ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ, ਅਥ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ. ਦ੍ਵੀਹਤੀਹਂ ਠਿਤੋ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਦ੍ਦਸ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨ ਇਸਿਦਤ੍ਤਪੁਰਾਣਾ ਥਪਤਯੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਇਸਿਦਤ੍ਤਪੁਰਾਣੇ ਥਪਤਯੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਯਂ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਆਗਚ੍ਛਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ. ਯਸ੍ਸ ਦਾਨਿ ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਥਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤਪੁਰਾਣਾ ਥਪਤਯੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਮਗ੍ਗਾ ਓਕ੍ਕਮ੍ਮ ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਇਸਿਦਤ੍ਤਪੁਰਾਣਾ ਥਪਤਯੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਇਸਿਦਤ੍ਤਪੁਰਾਣਾ ਥਪਤਯੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ –

‘‘ਯਦਾ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਦੂਰੇ ਨੋ ਭਗਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਦੂਰੇ ਨੋ ਭਗਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਕੋਸਲੇਹਿ ਮਲ੍ਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਦੂਰੇ ਨੋ ਭਗਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਕੋਸਲੇਹਿ ਮਲ੍ਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਦੂਰੇ ਨੋ ਭਗਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਮਲ੍ਲੇਹਿ ਵਜ੍ਜੀਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਦੂਰੇ ਨੋ ਭਗਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਮਲ੍ਲੇਹਿ ਵਜ੍ਜੀਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਦੂਰੇ ਨੋ ਭਗਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਵਜ੍ਜੀਹਿ ਕਾਸੀਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਦੂਰੇ ਨੋ ਭਗਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਵਜ੍ਜੀਹਿ ਕਾਸੀਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਦੂਰੇ ਨੋ ਭਗਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਕਾਸੀਹਿ ਮਾਗਧੇ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਦੂਰੇ ਨੋ ਭਗਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਕਾਸੀਹਿ ਮਾਗਧੇ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਅਨਪ੍ਪਕਾ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਅਨਪ੍ਪਕਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਦੂਰੇ ਨੋ ਭਗਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਮਾਗਧੇਹਿ ਕਾਸੀਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਆਸਨ੍ਨੇ ਨੋ ਭਗਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਮਾਗਧੇਹਿ ਕਾਸੀਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਆਸਨ੍ਨੇ ਨੋ ਭਗਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਕਾਸੀਹਿ ਵਜ੍ਜੀਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਆਸਨ੍ਨੇ ਨੋ ਭਗਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਕਾਸੀਹਿ ਵਜ੍ਜੀਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਆਸਨ੍ਨੇ ਨੋ ਭਗਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਵਜ੍ਜੀਹਿ ਮਲ੍ਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਆਸਨ੍ਨੇ ਨੋ ਭਗਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਵਜ੍ਜੀਹਿ ਮਲ੍ਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਆਸਨ੍ਨੇ ਨੋ ਭਗਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਮਲ੍ਲੇਹਿ ਕੋਸਲੇ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਆਸਨ੍ਨੇ ਨੋ ਭਗਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਮਲ੍ਲੇਹਿ ਕੋਸਲੇ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਆਸਨ੍ਨੇ ਨੋ ਭਗਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਕੋਸਲੇਹਿ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਆਸਨ੍ਨੇ ਨੋ ਭਗਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸੁਣਾਮ – ‘ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ’ਤਿ, ਹੋਤਿ ਅਨਪ੍ਪਕਾ ਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਤ੍ਤਮਨਤਾ ਹੋਤਿ ਅਨਪ੍ਪਕਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਆਸਨ੍ਨੇ ਨੋ ਭਗਵਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਥਪਤਯੋ, ਸਮ੍ਬਾਧੋ ਘਰਾਵਾਸੋ ਰਜਾਪਥੋ, ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ. ਅਲਞ੍ਚ ਪਨ ਵੋ, ਥਪਤਯੋ, ਅਪ੍ਪਮਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤਮ੍ਹਾ ਸਮ੍ਬਾਧਾ ਅਞ੍ਞੋ ਸਮ੍ਬਾਧੋ ਸਮ੍ਬਾਧਤਰੋ ਚੇਵ ਸਮ੍ਬਾਧਸਙ੍ਖਾਤਤਰੋ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤਮੋ ਪਨ ਵੋ, ਥਪਤਯੋ, ਏਤਮ੍ਹਾ ਸਮ੍ਬਾਧਾ ਅਞ੍ਞੋ ਸਮ੍ਬਾਧੋ ਸਮ੍ਬਾਧਤਰੋ ਚੇਵ ਸਮ੍ਬਾਧਸਙ੍ਖਾਤਤਰੋ ਚਾ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਦਾ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਉਯ੍ਯਾਨਭੂਮਿਂ ਨਿਯ੍ਯਾਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਯੇ ਤੇ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਨਾਗਾ ਓਪਵਯ੍ਹਾ ਤੇ ਕਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ, ਯਾ ਤਾ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਪਜਾਪਤਿਯੋ ਪਿਯਾ ਮਨਾਪਾ ਤਾ ਏਕਂ ਪੁਰਤੋ ਏਕਂ ਪਚ੍ਛਤੋ ਨਿਸੀਦਾਪੇਮ. ਤਾਸਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਿਨੀਨਂ ਏਵਰੂਪੋ ਗਨ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਗਨ੍ਧਕਰਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਤਾਵਦੇਵ ਵਿਵਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸ, ਯਥਾ ਤਂ ਰਾਜਕਞ੍ਞਾਨਂ ਗਨ੍ਧੇਨ ਵਿਭੂਸਿਤਾਨਂ. ਤਾਸਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਿਨੀਨਂ ਏਵਰੂਪੋ ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਹੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਤੂਲਪਿਚੁਨੋ ਵਾ ਕਪ੍ਪਾਸਪਿਚੁਨੋ ਵਾ, ਯਥਾ ਤਂ ਰਾਜਕਞ੍ਞਾਨਂ ਸੁਖੇਧਿਤਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਯੇ ਨਾਗੋਪਿ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ, ਤਾਪਿ ਭਗਿਨਿਯੋ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਾਪਿ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬੋ ਹੋਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਭਿਜਾਨਾਮ ਤਾਸੁ ਭਗਿਨੀਸੁ ਪਾਪਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ. ਅਯਂ ਖੋ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਤਮ੍ਹਾ ਸਮ੍ਬਾਧਾ ਅਞ੍ਞੋ ਸਮ੍ਬਾਧੋ ਸਮ੍ਬਾਧਤਰੋ ਚੇਵ ਸਮ੍ਬਾਧਸਙ੍ਖਾਤਤਰੋ ਚਾ’’ਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਥਪਤਯੋ, ਸਮ੍ਬਾਧੋ ਘਰਾਵਾਸੋ ਰਜਾਪਥੋ, ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ. ਅਲਞ੍ਚ ਪਨ ਵੋ, ਥਪਤਯੋ, ਅਪ੍ਪਮਾਦਾਯ. ਚਤੂਹਿ ਖੋ, ਥਪਤਯੋ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ.

‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਥਪਤਯੋ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਵਿਗਤਮਲਮਚ੍ਛੇਰੇਨ ਚੇਤਸਾ ਅਜ੍ਝਾਗਾਰਂ ਵਸਤਿ ਮੁਤ੍ਤਚਾਗੋ ਪਯਤਪਾਣਿ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਰਤੋ ਯਾਚਯੋਗੋ ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗਰਤੋ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਥਪਤਯੋ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ.

‘‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਖੋ, ਥਪਤਯੋ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਯਂ ਖੋ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕੁਲੇ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਭਤ੍ਤਂ ਸੀਲਵਨ੍ਤੇਹਿ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੇਹਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਥਪਤਯੋ, ਕਤਿਵਿਧਾ ਤੇ ਕੋਸਲੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਯੇ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਸਮਸਮਾ, ਯਦਿਦਂ – ਦਾਨਸਂਵਿਭਾਗੇ’’ਤਿ? ‘‘ਲਾਭਾ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ! ਯੇਸਂ ਨੋ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਵੇਲ਼ੁਦ੍ਵਾਰੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੦੩. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਵੇਲ਼ੁਦ੍ਵਾਰਂ ਨਾਮ ਕੋਸਲਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ ਤਦਵਸਰਿ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਤੇ ਵੇਲ਼ੁਦ੍ਵਾਰੇਯ੍ਯਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ – ‘‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ, ਭੋ, ਗੋਤਮੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਵੇਲ਼ੁਦ੍ਵਾਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ [ਭਗਵਾਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ’. ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਵੇਲ਼ੁਦ੍ਵਾਰੇਯ੍ਯਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ; ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਵੇਲ਼ੁਦ੍ਵਾਰੇਯ੍ਯਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਮਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਏਵਂਕਾਮਾ ਏਵਂਛਨ੍ਦਾ ਏਵਂਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾ – ਪੁਤ੍ਤਸਮ੍ਬਾਧਸਯਨਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸੇਯ੍ਯਾਮ, ਕਾਸਿਕਚਨ੍ਦਨਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭਵੇਯ੍ਯਾਮ, ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾਮ, ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਂ ਸਾਦਿਯੇਯ੍ਯਾਮ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਮ. ਤੇਸਂ ਨੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਵਂਕਾਮਾਨਂ ਏਵਂਛਨ੍ਦਾਨਂ ਏਵਂਅਧਿਪ੍ਪਾਯਾਨਂ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ ਯਥਾ ਮਯਂ ਪੁਤ੍ਤਸਮ੍ਬਾਧਸਯਨਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸੇਯ੍ਯਾਮ…ਪੇ… ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ.

‘‘ਅਤ੍ਤੂਪਨਾਯਿਕਂ ਵੋ, ਗਹਪਤਯੋ, ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਤਂ ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਵੇਲ਼ੁਦ੍ਵਾਰੇਯ੍ਯਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਗਹਪਤਯੋ, ਅਤ੍ਤੁਪਨਾਯਿਕੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ? ਇਧ, ਗਹਪਤਯੋ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋਸ੍ਮਿ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮੋ ਅਮਰਿਤੁਕਾਮੋ ਸੁਖਕਾਮੋ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਕੂਲੋ. ਯੋ ਖੋ ਮਂ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮਂ ਅਮਰਿਤੁਕਾਮਂ ਸੁਖਕਾਮਂ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਕੂਲਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯ, ਨ ਮੇਤਂ ਅਸ੍ਸ ਪਿਯਂ ਮਨਾਪਂ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਪਰਂ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮਂ ਅਮਰਿਤੁਕਾਮਂ ਸੁਖਕਾਮਂ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਕੂਲਂ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯਂ, ਪਰਸ੍ਸਪਿ ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਿਯਂ ਅਮਨਾਪਂ. ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ, ਪਰਸ੍ਸ ਪੇਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ. ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ, ਕਥਾਹਂ ਪਰਂ ਤੇਨ ਸਂਯੋਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ! ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣਿਯਾ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣਿਯਾ ਚ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸਾਯਂ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਤਿਕੋਟਿਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਗਹਪਤਯੋ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯੋ ਖੋ ਮੇ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਿਯੇਯ੍ਯ, ਨ ਮੇਤਂ ਅਸ੍ਸ ਪਿਯਂ ਮਨਾਪਂ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਪਰਸ੍ਸ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਥੇਯ੍ਯਸਙ੍ਖਾਤਂ ਆਦਿਯੇਯ੍ਯਂ, ਪਰਸ੍ਸਪਿ ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਿਯਂ ਅਮਨਾਪਂ. ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ, ਪਰਸ੍ਸ ਪੇਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ. ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ, ਕਥਾਹਂ ਪਰਂ ਤੇਨ ਸਂਯੋਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ! ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵੇਰਮਣਿਯਾ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵੇਰਮਣਿਯਾ ਚ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸਾਯਂ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਤਿਕੋਟਿਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਗਹਪਤਯੋ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯੋ ਖੋ ਮੇ ਦਾਰੇਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਮੇਤਂ ਅਸ੍ਸ ਪਿਯਂ ਮਨਾਪਂ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਪਰਸ੍ਸ ਦਾਰੇਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਪਰਸ੍ਸਪਿ ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਿਯਂ ਅਮਨਾਪਂ. ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ, ਪਰਸ੍ਸ ਪੇਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ. ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ, ਕਥਾਹਂ ਪਰਂ ਤੇਨ ਸਂਯੋਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ! ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਵੇਰਮਣਿਯਾ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਵੇਰਮਣਿਯਾ ਚ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸਾਯਂ ਕਾਯਸਮਾਚਾਰੋ ਤਿਕੋਟਿਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਗਹਪਤਯੋ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯੋ ਖੋ ਮੇ ਮੁਸਾਵਾਦੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਭਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਮੇਤਂ ਅਸ੍ਸ ਪਿਯਂ ਮਨਾਪਂ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਪਰਸ੍ਸ ਮੁਸਾਵਾਦੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਭਞ੍ਜੇਯ੍ਯਂ, ਪਰਸ੍ਸਪਿ ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਿਯਂ ਅਮਨਾਪਂ. ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ, ਪਰਸ੍ਸ ਪੇਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ. ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ, ਕਥਾਹਂ ਪਰਂ ਤੇਨ ਸਂਯੋਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ! ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਵੇਰਮਣਿਯਾ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਵੇਰਮਣਿਯਾ ਚ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸਾਯਂ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਤਿਕੋਟਿਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਗਹਪਤਯੋ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ਯੋ ਖੋ ਮਂ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਮਿਤ੍ਤੇ ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ [ਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਭੇਦੇਯ੍ਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)], ਨ ਮੇਤਂ ਅਸ੍ਸ ਪਿਯਂ ਮਨਾਪਂ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਪਰਂ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਮਿਤ੍ਤੇ ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯਂ, ਪਰਸ੍ਸਪਿ ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਿਯਂ ਅਮਨਾਪਂ…ਪੇ… ਏਵਮਸ੍ਸਾਯਂ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਤਿਕੋਟਿਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਗਹਪਤਯੋ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ਯੋ ਖੋ ਮਂ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯ, ਨ ਮੇਤਂ ਅਸ੍ਸ ਪਿਯਂ ਮਨਾਪਂ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਪਰਂ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਂ, ਪਰਸ੍ਸਪਿ ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਿਯਂ ਅਮਨਾਪਂ. ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ…ਪੇ… ਏਵਮਸ੍ਸਾਯਂ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਤਿਕੋਟਿਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਗਹਪਤਯੋ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਯੋ ਖੋ ਮਂ ਸਮ੍ਫਭਾਸੇਨ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਭਾਸੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯ, ਨ ਮੇਤਂ ਅਸ੍ਸ ਪਿਯਂ ਮਨਾਪਂ. ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਪਰਂ ਸਮ੍ਫਭਾਸੇਨ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਭਾਸੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰੇਯ੍ਯਂ, ਪਰਸ੍ਸਪਿ ਤਂ ਅਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਿਯਂ ਅਮਨਾਪਂ. ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ, ਪਰਸ੍ਸ ਪੇਸੋ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ. ਯੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਅਪ੍ਪਿਯੋ ਅਮਨਾਪੋ, ਕਥਾਹਂ ਪਰਂ ਤੇਨ ਸਂਯੋਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ! ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਙ੍ਖਾਯ ਅਤ੍ਤਨਾ ਚ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਰਞ੍ਚ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਵੇਰਮਣਿਯਾ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਵੇਰਮਣਿਯਾ ਚ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤਿ. ਏਵਮਸ੍ਸਾਯਂ ਵਚੀਸਮਾਚਾਰੋ ਤਿਕੋਟਿਪਰਿਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਸੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ; ਧਮ੍ਮੇ …ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ. ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਯਤੋ ਖੋ, ਗਹਪਤਯੋ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਮੇਹਿ ਸਤ੍ਤਹਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ [ਧਮ੍ਮੇਹਿ (ਸੀ.)] ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਆਕਙ੍ਖਿਯੇਹਿ ਠਾਨੇਹਿ, ਸੋ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਖੀਣਨਿਰਯੋਮ੍ਹਿ ਖੀਣਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ [ਖੀਣਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਖੀਣਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਕੋ (ਕ.)] ਖੀਣਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ ਖੀਣਾਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤੋ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋਹਮਸ੍ਮਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਵੇਲ਼ੁਦ੍ਵਾਰੇਯ੍ਯਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ…ਪੇ… ਏਤੇ ਮਯਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕੇ ਨੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤੇ [ਪਾਣੁਪੇਤਂ (ਕ.)] ਸਰਣਂ ਗਤੇ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਪਠਮਗਿਞ੍ਜਕਾਵਸਥਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੦੪. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਞਾਤਿਕੇ ਵਿਹਰਤਿ ਗਿਞ੍ਜਕਾਵਸਥੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਾਲ਼੍ਹੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ; ਤਸ੍ਸ ਕਾ ਗਤਿ ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ? ਨਨ੍ਦਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ; ਤਸ੍ਸਾ ਕਾ ਗਤਿ ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ? ਸੁਦਤ੍ਤੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ; ਤਸ੍ਸ ਕਾ ਗਤਿ ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ? ਸੁਜਾਤਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਿਕਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ; ਤਸ੍ਸਾ ਕਾ ਗਤਿ, ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ’’ਤਿ?

‘‘ਸਾਲ਼੍ਹੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿ. ਨਨ੍ਦਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਨੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ. ਸੁਦਤ੍ਤੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਉਪਾਸਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਤਨੁਤ੍ਤਾ ਸਕਦਾਗਾਮੀ; ਸਕਿਦੇਵ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਸੁਜਾਤਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਉਪਾਸਿਕਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ.

‘‘ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯ; ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਚੇ ਮਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਥ. ਵਿਹੇਸਾ ਪੇਸਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਾਦਾਸਂ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ; ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਖੀਣਨਿਰਯੋਮ੍ਹਿ ਖੀਣਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਖੀਣਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ ਖੀਣਾਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤੋ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋਹਮਸ੍ਮਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’’’.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਾਦਾਸੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ; ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਖੀਣਨਿਰਯੋਮ੍ਹਿ ਖੀਣਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਖੀਣਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ ਖੀਣਾਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤੋ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋਹਮਸ੍ਮਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’’’?

‘‘ਇਧ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਾਦਾਸੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ; ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਖੀਣਨਿਰਯੋਮ੍ਹਿ ਖੀਣਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਖੀਣਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ ਖੀਣਾਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤੋ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋਹਮਸ੍ਮਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

(ਤੀਣਿਪਿ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਨਿ ਏਕਨਿਦਾਨਾਨਿ).

੯. ਦੁਤਿਯਗਿਞ੍ਜਕਾਵਸਥਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੦੫. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਸੋਕੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ; ਤਸ੍ਸ ਕਾ ਗਤਿ, ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ? ਅਸੋਕਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ…ਪੇ… ਅਸੋਕੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ…ਪੇ… ਅਸੋਕਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਾਸਿਕਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ; ਤਸ੍ਸਾ ਕਾ ਗਤਿ, ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ’’ਤਿ?

‘‘ਅਸੋਕੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿ…ਪੇ… (ਪੁਰਿਮਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ ਏਕਨਿਦਾਨਂ).

‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਾਦਾਸੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ; ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਖੀਣਨਿਰਯੋਮ੍ਹਿ ਖੀਣਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਖੀਣਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ ਖੀਣਾਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤੋ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋਹਮਸ੍ਮਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਤਤਿਯਗਿਞ੍ਜਕਾਵਸਥਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੦੬. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਕ੍ਕਟੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਞਾਤਿਕੇ ਉਪਾਸਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ; ਤਸ੍ਸ ਕਾ ਗਤਿ, ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ? ਕਲ਼ਿਭੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਞਾਤਿਕੇ ਉਪਾਸਕੋ…ਪੇ… ਨਿਕਤੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਞਾਤਿਕੇ ਉਪਾਸਕੋ…ਪੇ… ਕਟਿਸ੍ਸਹੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਞਾਤਿਕੇ ਉਪਾਸਕੋ…ਪੇ… ਤੁਟ੍ਠੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਞਾਤਿਕੇ ਉਪਾਸਕੋ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਞਾਤਿਕੇ ਉਪਾਸਕੋ…ਪੇ… ਭਦ੍ਦੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਞਾਤਿਕੇ ਉਪਾਸਕੋ…ਪੇ… ਸੁਭਦ੍ਦੋ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਞਾਤਿਕੇ ਉਪਾਸਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ; ਤਸ੍ਸ ਕਾ ਗਤਿ ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ’’ਤਿ?

‘‘ਕਕ੍ਕਟੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਉਪਾਸਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕੋ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ. ਕਲ਼ਿਭੋ, ਆਨਨ੍ਦ …ਪੇ… ਨਿਕਤੋ, ਆਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਕਟਿਸ੍ਸਹੋ, ਆਨਨ੍ਦ …ਪੇ… ਤੁਟ੍ਠੋ, ਆਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ, ਆਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਭਦ੍ਦੋ, ਆਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਸੁਭਦ੍ਦੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਉਪਾਸਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕੋ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ. (ਸਬ੍ਬੇ ਏਕਗਤਿਕਾ ਕਾਤਬ੍ਬਾ).

‘‘ਪਰੋਪਞ੍ਞਾਸ, ਆਨਨ੍ਦ, ਞਾਤਿਕੇ ਉਪਾਸਕਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਨੋ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ. ਸਾਧਿਕਨਵੁਤਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਞਾਤਿਕੇ ਉਪਾਸਕਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਤਨੁਤ੍ਤਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ; ਸਕਿਦੇਵ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਛਾਤਿਰੇਕਾਨਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਞ੍ਚਸਤਾਨਿ ਞਾਤਿਕੇ ਉਪਾਸਕਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ.

‘‘ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਾਦਾਸੋ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੋ; ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਆਕਙ੍ਖਮਾਨੋ ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਖੀਣਨਿਰਯੋਮ੍ਹਿ ਖੀਣਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਖੀਣਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੋ ਖੀਣਾਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤੋ, ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋਹਮਸ੍ਮਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਵੇਲ਼ੁਦ੍ਵਾਰਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਰਾਜਾ ਓਗਧਦੀਘਾਵੁ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਾਪਰੇ ਦੁਵੇ;

ਥਪਤੀ ਵੇਲ਼ੁਦ੍ਵਾਰੇਯ੍ਯਾ, ਗਿਞ੍ਜਕਾਵਸਥੇ ਤਯੋਤਿ.

੨. ਰਾਜਕਾਰਾਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਹਸ੍ਸਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੦੭. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਰਾਜਕਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਸਹਸ੍ਸਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ [ਸਹਸ੍ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਂਘੋ (ਸੀ.)] ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਚਤੂਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ …ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੦੮. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਦਯਗਾਮਿਨਿਂ ਨਾਮ ਪਟਿਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਸਾਵਕਂ ਏਵਂ ਸਮਾਦਪੇਨ੍ਤਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਉਟ੍ਠਾਯ ਪਾਚੀਨਮੁਖੋ ਯਾਹਿ. ਸੋ ਤ੍ਵਂ ਮਾ ਸੋਬ੍ਭਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਹਿ, ਮਾ ਪਪਾਤਂ, ਮਾ ਖਾਣੁਂ, ਮਾ ਕਣ੍ਡਕਠਾਨਂ [ਕਣ੍ਡਕਂ ਠਾਨਂ (ਪੀ. ਕ.)], ਮਾ ਚਨ੍ਦਨਿਯਂ, ਮਾ ਓਲ਼ਿਗਲ੍ਲਂ. ਯਤ੍ਥ [ਯਤ੍ਥੇਵ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਯਾਨਿ ਵਾ (ਸੀ.)] ਪਪਤੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਮਰਣਂ ਆਗਮੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਏਵਂ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਸੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਬਾਲਗਮਨਮੇਤਂ [ਬਾਲਾਨਂ ਗਮਨਮੇਤਂ (ਸੀ.)] ਮੂਲ਼੍ਹਗਮਨਮੇਤਂ ਨ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਨ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨ ਨਿਰੋਧਾਯ ਨ ਉਪਸਮਾਯ ਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਅਹਞ੍ਚ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਉਦਯਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ; ਯਾ ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਉਪਸਮਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ ਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਦਯਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ; ਯਾ ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ; ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਸਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਦਯਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਆਨਨ੍ਦਤ੍ਥੇਰਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੦੯. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਆਨਨ੍ਦੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਆਨਨ੍ਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਿਨਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾ, ਕਤਿਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ, ਏਵਮਯਂ ਪਜਾ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ, ਏਵਮਯਂ ਪਜਾ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕਤਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ? ਯਥਾਰੂਪੇਨ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਪ੍ਪਸਾਦੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਰੂਪੇਨ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾਰੂਪੇਨ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮੇ ਅਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇ ਅਪ੍ਪਸਾਦੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਰੂਪੇਨ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੋ ਹੋਤਿ – ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞੂਹੀਤਿ.

‘‘ਯਥਾਰੂਪੇਨ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਙ੍ਘੇ ਅਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੇ ਅਪ੍ਪਸਾਦੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਰੂਪੇਨ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸਙ੍ਘੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਸਙ੍ਘੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੋ ਹੋਤਿ – ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ.

‘‘ਯਥਾਰੂਪੇਨ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਤਥਾਰੂਪਸ੍ਸ ਦੁਸ੍ਸੀਲ੍ਯਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਰੂਪੇਹਿ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਤਥਾਰੂਪਾਨਿ ਅਰਿਯਕਨ੍ਤਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਖਣ੍ਡਾਨਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾਨਿ. ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਏਵਮਯਂ ਪਜਾ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਦੁਗ੍ਗਤਿਭਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੧੦. ‘‘ਚਤੂਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਬ੍ਬਦੁਗ੍ਗਤਿਭਯਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਬ੍ਬਦੁਗ੍ਗਤਿਭਯਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤਭਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੧੧. ‘‘ਚਤੂਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਬ੍ਬਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤਭਯਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਬ੍ਬਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤਭਯਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਪਠਮਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੧੨. ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਕਮ੍ਪੇਯ੍ਯਾਥ, ਯੇ ਚ ਸੋਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯੁਂ – ਮਿਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਮਚ੍ਚਾ ਵਾ ਞਾਤੀ ਵਾ ਸਾਲੋਹਿਤਾ ਵਾ – ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਸੁ ਸਮਾਦਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਨਿਵੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਕਤਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ? ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇ ਸਮਾਦਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਨਿਵੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਸੁ ਸੀਲੇਸੁ ਸਮਾਦਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਨਿਵੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ ਅਖਣ੍ਡੇਸੁ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਸੁ. ਯੇ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਕਮ੍ਪੇਯ੍ਯਾਥ, ਯੇ ਚ ਸੋਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯੁਂ – ਮਿਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਮਚ੍ਚਾ ਵਾ ਞਾਤੀ ਵਾ ਸਾਲੋਹਿਤਾ ਵਾ – ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਸੁ ਸਮਾਦਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਨਿਵੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਦੁਤਿਯਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੧੩. ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਕਮ੍ਪੇਯ੍ਯਾਥ, ਯੇ ਚ ਸੋਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯੁਂ – ਮਿਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਮਚ੍ਚਾ ਵਾ ਞਾਤੀ ਵਾ ਸਾਲੋਹਿਤਾ ਵਾ – ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਸੁ ਸਮਾਦਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਨਿਵੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ. ਕਤਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ? ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇ ਸਮਾਦਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਨਿਵੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ – ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ, ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ, ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ – ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ – ਸੋ ਵਤ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ ਵਾ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ‘‘ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਸੁ ਸੀਲੇਸੁ ਸਮਾਦਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਨਿਵੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ ਅਖਣ੍ਡੇਸੁ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਸੁ. ਸਿਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ – ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ, ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ, ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ – ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ – ਸੋ ਵਤ ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ ਵਾ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਯੇ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨੁਕਮ੍ਪੇਯ੍ਯਾਥ, ਯੇ ਚ ਸੋਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯੁਂ – ਮਿਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਮਚ੍ਚਾ ਵਾ ਞਾਤੀ ਵਾ ਸਾਲੋਹਿਤਾ ਵਾ – ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਮੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਸੁ ਸਮਾਦਪੇਤਬ੍ਬਾ, ਨਿਵੇਸੇਤਬ੍ਬਾ, ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਪਠਮਦੇਵਚਾਰਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੧੪. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ – ਜੇਤਵਨੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਦੇਵੇਸੁ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਤਾਵਤਿਂਸਕਾਯਿਕਾ ਦੇਵਤਾਯੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਤਾ ਦੇਵਤਾਯੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਾਧੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਸਾਧੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਸਾਧੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਸਾਧੁ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਦੁਤਿਯਦੇਵਚਾਰਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੧੫. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ – ਜੇਤਵਨੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਦੇਵੇਸੁ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਤਾਵਤਿਂਸਕਾਯਿਕਾ ਦੇਵਤਾਯੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਤਾ ਦੇਵਤਾਯੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਾਧੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ. ਸਾਧੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ. ਸਾਧੁ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਤਤਿਯਦੇਵਚਾਰਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੧੬. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ – ਜੇਤਵਨੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਦੇਵੇਸੁ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਤਾਵਤਿਂਸਕਾਯਿਕਾ ਦੇਵਤਾਯੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਤਾ ਦੇਵਤਾਯੋ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਾਧੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ. ਸਾਧੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ, ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ, ਏਵਮਯਂ ਪਜਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ. ਸਾਧੁ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ, ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਂ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮਨਹੇਤੁ ਖੋ, ਮਾਰਿਸ, ਏਵਮਯਂ ਪਜਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਰਾਜਕਾਰਾਮਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਸਹਸ੍ਸਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਨ੍ਦ, ਦੁਗ੍ਗਤਿ ਅਪਰੇ ਦੁਵੇ;

ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਦੁਵੇ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਤਯੋ ਚ ਦੇਵਚਾਰਿਕਾਤਿ.

੩. ਸਰਣਾਨਿਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਮਹਾਨਾਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੧੭. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁ ਇਦ੍ਧਞ੍ਚੇਵ ਫੀਤਞ੍ਚ ਬਾਹੁਜਞ੍ਞਂ ਆਕਿਣ੍ਣਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਮ੍ਬਾਧਬ੍ਯੂਹਂ. ਸੋ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਮਨੋਭਾਵਨੀਯੇ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੋ; ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ [ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ (ਸੀ.), ਭਮਨ੍ਤੇਨਪਿ (ਕ.)] ਹਤ੍ਥਿਨਾ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ; ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ ਅਸ੍ਸੇਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ; ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ ਰਥੇਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ; ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ ਸਕਟੇਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ; ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮੁਸ੍ਸਤੇਵ [ਮੁਸਤੇਵ (?)] ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤਿ, ਮੁਸ੍ਸਤਿ [ਮੁਸਤਿ (?)] ਧਮ੍ਮਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤਿ, ਮੁਸ੍ਸਤਿ ਸਙ੍ਘਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਮਮ੍ਹਿ ਚਾਹਂ ਸਮਯੇ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਕਾ ਮਯ੍ਹਂ ਗਤਿ, ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ’’’ਤਿ?

‘‘ਮਾ ਭਾਯਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਮਾ ਭਾਯਿ, ਮਹਾਨਾਮ! ਅਪਾਪਕਂ ਤੇ ਮਰਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਪਾਪਿਕਾ ਕਾਲਂਕਿਰਿਯਾ [ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]. ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੀਲਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਤਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਾਗਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਯੋ ਹਿ ਖ੍ਵਾਯਂ ਕਾਯੋ ਰੂਪੀ ਚਾਤੁਮਹਾਭੂਤਿਕੋ [ਚਾਤੁਮ੍ਮਹਾਭੂਤਿਕੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਮਾਤਾਪੇਤ੍ਤਿਕਸਮ੍ਭਵੋ ਓਦਨਕੁਮ੍ਮਾਸੂਪਚਯੋ ਅਨਿਚ੍ਚੁਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਭੇਦਨਵਿਦ੍ਧਂਸਨਧਮ੍ਮੋ. ਤਂ ਇਧੇਵ ਕਾਕਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਗਿਜ੍ਝਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਕੁਲਲਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਸੁਨਖਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਸਿਙ੍ਗਾਲਾ [ਸਿਗਾਲਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਵਾ ਪਾਣਕਜਾਤਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ; ਯਞ੍ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਤਂ ਉਦ੍ਧਗਾਮਿ ਹੋਤਿ ਵਿਸੇਸਗਾਮਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪਿਕੁਮ੍ਭਂ ਵਾ ਤੇਲਕੁਮ੍ਭਂ ਵਾ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਉਦਕਰਹਦਂ ਓਗਾਹਿਤ੍ਵਾ ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ. ਤਤ੍ਰ ਯਾ ਅਸ੍ਸ ਸਕ੍ਖਰਾ ਵਾ ਕਠਲਾ [ਕਥਲਾ (ਪੀ. ਕ.)] ਵਾ ਸਾ ਅਧੋਗਾਮੀ ਅਸ੍ਸ, ਯਞ੍ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਤਤ੍ਰ ਸਪ੍ਪਿ ਵਾ ਤੇਲਂ ਵਾ ਤਂ ਉਦ੍ਧਗਾਮਿ ਅਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਗਾਮਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਯੋ ਹਿ ਖ੍ਵਾਯਂ ਕਾਯੋ ਰੂਪੀ ਚਾਤੁਮਹਾਭੂਤਿਕੋ ਮਾਤਾਪੇਤ੍ਤਿਕਸਮ੍ਭਵੋ ਓਦਨਕੁਮ੍ਮਾਸੂਪਚਯੋ ਅਨਿਚ੍ਚੁਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਭੇਦਨਵਿਦ੍ਧਂਸਨਧਮ੍ਮੋ ਤਂ ਇਧੇਵ ਕਾਕਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਗਿਜ੍ਝਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਕੁਲਲਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਸੁਨਖਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਸਿਙ੍ਗਾਲਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਵਾ ਪਾਣਕਜਾਤਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ; ਯਞ੍ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਤਂ ਉਦ੍ਧਗਾਮਿ ਹੋਤਿ ਵਿਸੇਸਗਾਮਿ. ਤੁਯ੍ਹਂ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਮਾ ਭਾਯਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਮਾ ਭਾਯਿ, ਮਹਾਨਾਮ! ਅਪਾਪਕਂ ਤੇ ਮਰਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਪਾਪਿਕਾ ਕਾਲਂਕਿਰਿਯਾ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਦੁਤਿਯਮਹਾਨਾਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੧੮. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁ ਇਦ੍ਧਞ੍ਚੇਵ ਫੀਤਞ੍ਚ ਬਾਹੁਜਞ੍ਞਂ ਆਕਿਣ੍ਣਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਮ੍ਬਾਧਬ੍ਯੂਹਂ. ਸੋ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਮਨੋਭਾਵਨੀਯੇ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੋ; ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ ਹਤ੍ਥਿਨਾ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ; ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ ਅਸ੍ਸੇਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ; ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ ਰਥੇਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ; ਭਨ੍ਤੇ, ਨਪਿ ਸਕਟੇਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ; ਭਨ੍ਤੇ, ਨਪਿ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮੁਸ੍ਸਤੇਵ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤਿ, ਮੁਸ੍ਸਤਿ ਧਮ੍ਮਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤਿ, ਮੁਸ੍ਸਤਿ ਸਙ੍ਘਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਮਮ੍ਹਿ ਚਾਹਂ ਸਮਯੇ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਕਾ ਮਯ੍ਹਂ ਗਤਿ, ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ’’’ਤਿ?

‘‘ਮਾ ਭਾਯਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਮਾ ਭਾਯਿ, ਮਹਾਨਾਮ! ਅਪਾਪਕਂ ਤੇ ਮਰਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਪਾਪਿਕਾ ਕਾਲਂਕਿਰਿਯਾ. ਚਤੂਹਿ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪੋਣੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਬ੍ਭਾਰੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ …ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਰੁਕ੍ਖੋ ਪਾਚੀਨਨਿਨ੍ਨੋ ਪਾਚੀਨਪੋਣੋ ਪਾਚੀਨਪਬ੍ਭਾਰੋ, ਸੋ ਮੂਲਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਕਤਮੇਨ ਪਪਤੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਨ੍ਨੋ ਯੇਨ ਪੋਣੋ ਯੇਨ ਪਬ੍ਭਾਰੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪੋਣੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਬ੍ਭਾਰੋ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਗੋਧਸਕ੍ਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੧੯. ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਨਿਦਾਨਂ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਯੇਨ ਗੋਧਾ ਸਕ੍ਕੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਗੋਧਂ ਸਕ੍ਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਿਹਿ [ਕਤੀਹਿ (ਪੀ. ਕ.) ਰੂਪਸਿਦ੍ਧਿ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ] ਤ੍ਵਂ, ਗੋਧੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਪੁਗ੍ਗਲਂ ਆਜਾਨਾਸਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਂ ਨਿਯਤਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਤੀਹਿ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਪੁਗ੍ਗਲਂ ਆਜਾਨਾਮਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਂ ਨਿਯਤਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਤੀਹਿ? ਇਧ, ਮਹਾਨਾਮ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ…ਪੇ… ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਤੀਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਪੁਗ੍ਗਲਂ ਆਜਾਨਾਮਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਂ ਨਿਯਤਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਂ.

‘‘ਤ੍ਵਂ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਕਤਿਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਪੁਗ੍ਗਲਂ ਆਜਾਨਾਸਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਂ ਨਿਯਤਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਚਤੂਹਿ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਗੋਧੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਪੁਗ੍ਗਲਂ ਆਜਾਨਾਮਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਂ ਨਿਯਤਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਗੋਧੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਇਮੇਹਿ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਗੋਧੇ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਪੁਗ੍ਗਲਂ ਆਜਾਨਾਮਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਂ ਨਿਯਤਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਆਗਮੇਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਆਗਮੇਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਨਾਮ! ਭਗਵਾਵ ਏਤਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਏਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਵਾ ਅਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਆਯਾਮ, ਗੋਧੇ, ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯਾਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਆਰੋਚੇਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਗੋਧਾ ਚ ਸਕ੍ਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯੇਨ ਗੋਧਾ ਸਕ੍ਕੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਗੋਧਂ ਸਕ੍ਕਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਕਤਿਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਗੋਧੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਪੁਗ੍ਗਲਂ ਆਜਾਨਾਸਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਂ ਨਿਯਤਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਂ’? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗੋਧਾ ਸਕ੍ਕੋ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗੋਧਂ ਸਕ੍ਕਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਚਤੂਹਿ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਗੋਧੇ, ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਪੁਗ੍ਗਲਂ ਆਜਾਨਾਮਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਂ ਨਿਯਤਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਇਧ, ਗੋਧੇ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਅਖਣ੍ਡੇਹਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਇਮੇਹਿ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਗੋਧੇ, ਚਤੂਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਪੁਗ੍ਗਲਂ ਆਜਾਨਾਮਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਂ ਨਿਯਤਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗੋਧਾ ਸਕ੍ਕੋ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਆਗਮੇਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਆਗਮੇਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਨਾਮ! ਭਗਵਾਵ ਏਤਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਏਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਵਾ ਅਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਵਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਕਤੋ ਅਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਏਕਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਚ. ਯੇਨੇਵ ਭਗਵਾ ਤੇਨੇਵਾਹਂ ਅਸ੍ਸਂ. ਏਵਂ ਪਸਨ੍ਨਂ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ. ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਕਤੋ ਅਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਏਕਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ ਚ. ਯੇਨੇਵ ਭਗਵਾ ਤੇਨੇਵਾਹਂ ਅਸ੍ਸਂ. ਏਵਂ ਪਸਨ੍ਨਂ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ. ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਕਤੋ ਅਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਏਕਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ ਚ ਉਪਾਸਕਾ ਚ. ਯੇਨੇਵ ਭਗਵਾ ਤੇਨੇਵਾਹਂ ਅਸ੍ਸਂ. ਏਵਂ ਪਸਨ੍ਨਂ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ. ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਕਤੋ ਅਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਏਕਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ ਉਪਾਸਕਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯੋ ਚ. ਯੇਨੇਵ ਭਗਵਾ ਤੇਨੇਵਾਹਂ ਅਸ੍ਸਂ. ਏਵਂ ਪਸਨ੍ਨਂ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ. ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਧਮ੍ਮੋ ਸਮੁਪ੍ਪਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਕਤੋ ਅਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਏਕਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਸਙ੍ਘੋ ਉਪਾਸਕਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯੋ ਸਦੇਵਕੋ ਚ ਲੋਕੋ ਸਮਾਰਕੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਪਜਾ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ. ਯੇਨੇਵ ਭਗਵਾ ਤੇਨੇਵਾਹਂ ਅਸ੍ਸਂ. ਏਵਂ ਪਸਨ੍ਨਂ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੂ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂਵਾਦੀ ਤ੍ਵਂ, ਗੋਧੇ, ਮਹਾਨਾਮਂ ਸਕ੍ਕਂ ਕਿਂ ਵਦੇਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂਵਾਦਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਹਾਨਾਮਂ ਸਕ੍ਕਂ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਦਾਮਿ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਕਲ੍ਯਾਣਾ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਕੁਸਲਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਪਠਮਸਰਣਾਨਿਸਕ੍ਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੨੦. ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਨਿਦਾਨਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਰਣਾਨਿ [ਸਰਕਾਨਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਸਕ੍ਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਸਕ੍ਕਾ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖੀਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਵਤ, ਭੋ! ਏਤ੍ਥ ਦਾਨਿ ਕੋ ਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਸਰਣਾਨਿ ਸਕ੍ਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ; ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’ਤਿ. ਸਰਣਾਨਿ ਸਕ੍ਕੋ ਸਿਕ੍ਖਾਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਮਾਪਾਦਿ, ਮਜ੍ਜਪਾਨਂ ਅਪਾਯੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਰਣਾਨਿ ਸਕ੍ਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ. ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’ਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਸਕ੍ਕਾ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖੀਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ ਭੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਵਤ ਭੋ! ਏਤ੍ਥ ਦਾਨਿ ਕੋ ਨ ਸੋਤਪਨ੍ਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਸਰਣਾਨਿ ਸਕ੍ਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ; ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’ਤਿ. ਸਰਣਾਨਿ ਸਕ੍ਕੋ ਸਿਕ੍ਖਾਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਮਾਪਾਦਿ, ਮਜ੍ਜਪਾਨਂ ਅਪਾਯੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯੋ ਸੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਉਪਾਸਕੋ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ, ਸੋ ਕਥਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ! ਯਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਉਪਾਸਕੋ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ’ਤਿ, ਸਰਣਾਨਿ ਸਕ੍ਕਂ ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਸਰਣਾਨਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਉਪਾਸਕੋ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ. ਸੋ ਕਥਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ!

‘‘ਇਧ, ਮਹਾਨਾਮ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਹਾਸਪਞ੍ਞੋ ਜਵਨਪਞ੍ਞੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਿਰਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤਾ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਹਾਸਪਞ੍ਞੋ ਜਵਨਪਞ੍ਞੋ ਨ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ [ਅਸ੍ਮਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਲੋਕਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਿਰਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤਾ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਨ ਹਾਸਪਞ੍ਞੋ ਨ ਜਵਨਪਞ੍ਞੋ ਨ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਤਨੁਤ੍ਤਾ ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਹੋਤਿ, ਸਕਿਦੇਵ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਿਰਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤਾ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾਤਿ; ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਨ ਹਾਸਪਞ੍ਞੋ ਨ ਜਵਨਪਞ੍ਞੋ ਨ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਸੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨਿਰਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਪਾਯਦੁਗ੍ਗਤਿਵਿਨਿਪਾਤਾ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ… ਨ ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਨ ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਨ ਹਾਸਪਞ੍ਞੋ ਨ ਜਵਨਪਞ੍ਞੋ ਨ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਅਪਿ ਚਸ੍ਸ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤਾ ਚਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਮਤ੍ਤਸੋ ਨਿਜ੍ਝਾਨਂ ਖਮਨ੍ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਗਨ੍ਤਾ ਨਿਰਯਂ ਅਗਨ੍ਤਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਅਗਨ੍ਤਾ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ ਅਗਨ੍ਤਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ.

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨ ਹੇਵ ਖੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ… ਨ ਧਮ੍ਮੇ…ਪੇ… ਨ ਸਙ੍ਘੇ…ਪੇ… ਨ ਹਾਸਪਞ੍ਞੋ ਨ ਜਵਨਪਞ੍ਞੋ ਨ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਅਪਿ ਚਸ੍ਸ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਤਥਾਗਤੇ ਚਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਪੇਮਮਤ੍ਤਂ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਗਨ੍ਤਾ ਨਿਰਯਂ ਅਗਨ੍ਤਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਅਗਨ੍ਤਾ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ ਅਗਨ੍ਤਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ. ਇਮੇ ਚੇਪਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਮਹਾਸਾਲਾ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯੁਂ, ਇਮੇ ਚਾਹਂ [ਇਮੇਵਾਹਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਇਮੇਸਾਹਂ (ਕ.)] ਮਹਾਸਾਲੇ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ – ‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ’ਤਿ; ਕਿਮਙ੍ਗਂ [ਕਿਮਙ੍ਗ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪਨ ਸਰਣਾਨਿਂ ਸਕ੍ਕਂ. ਸਰਣਾਨਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਸਕ੍ਕੋ ਮਰਣਕਾਲੇ ਸਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਦਿਯੀ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਦੁਤਿਯਸਰਣਾਨਿਸਕ੍ਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੨੧. ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਨਿਦਾਨਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਰਣਾਨਿ ਸਕ੍ਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਸਕ੍ਕਾ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖੀਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਵਤ, ਭੋ! ਏਤ੍ਥ ਦਾਨਿ ਕੋ ਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਸਰਣਾਨਿ ਸਕ੍ਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ. ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’ਤਿ. ਸਰਣਾਨਿ ਸਕ੍ਕੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਰਣਾਨਿ ਸਕ੍ਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ. ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’ਤਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਸਕ੍ਕਾ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਖੀਯਨ੍ਤਿ ਵਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ – ‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਵਤ, ਭੋ! ਏਤ੍ਥ ਦਾਨਿ ਕੋ ਨ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਸਰਣਾਨਿ ਸਕ੍ਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ. ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋਤਿ. ਸਰਣਾਨਿ ਸਕ੍ਕੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਅਹੋਸੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਯੋ ਸੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਉਪਾਸਕੋ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ, ਸੋ ਕਥਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ! ਯਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਮਹਾਨਾਮ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਉਪਾਸਕੋ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ’, ਸਰਣਾਨਿਂ ਸਕ੍ਕਂ ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯ. ਸਰਣਾਨਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਉਪਾਸਕੋ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ, ਸੋ ਕਥਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ!