੧. ਪਠਮਮਹਾਨਾਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੧੭. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਸਕ੍ਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁ ਇਦ੍ਧਞ੍ਚੇਵ ਫੀਤਞ੍ਚ ਬਾਹੁਜਞ੍ਞਂ ਆਕਿਣ੍ਣਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਮ੍ਬਾਧਬ੍ਯੂਹਂ. ਸੋ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਤ੍ਵਾ ਮਨੋਭਾਵਨੀਯੇ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਪਵਿਸਨ੍ਤੋ; ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ [ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ (ਸੀ.), ਭਮਨ੍ਤੇਨਪਿ (ਕ.)] ਹਤ੍ਥਿਨਾ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ; ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ ਅਸ੍ਸੇਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ; ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ ਰਥੇਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ; ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ ਸਕਟੇਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ; ਭਨ੍ਤੇਨਪਿ ਪੁਰਿਸੇਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛਾਮਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਮੁਸ੍ਸਤੇਵ [ਮੁਸਤੇਵ (?)] ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤਿ, ਮੁਸ੍ਸਤਿ [ਮੁਸਤਿ (?)] ਧਮ੍ਮਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤਿ, ਮੁਸ੍ਸਤਿ ਸਙ੍ਘਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਮਮ੍ਹਿ ਚਾਹਂ ਸਮਯੇ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਕਾ ਮਯ੍ਹਂ ਗਤਿ, ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ’’’ਤਿ?

‘‘ਮਾ ਭਾਯਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਮਾ ਭਾਯਿ, ਮਹਾਨਾਮ! ਅਪਾਪਕਂ ਤੇ ਮਰਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਪਾਪਿਕਾ ਕਾਲਂਕਿਰਿਯਾ [ਕਾਲਕਿਰਿਯਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]. ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੀਲਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਤਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚਾਗਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਯੋ ਹਿ ਖ੍ਵਾਯਂ ਕਾਯੋ ਰੂਪੀ ਚਾਤੁਮਹਾਭੂਤਿਕੋ [ਚਾਤੁਮ੍ਮਹਾਭੂਤਿਕੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਮਾਤਾਪੇਤ੍ਤਿਕਸਮ੍ਭਵੋ ਓਦਨਕੁਮ੍ਮਾਸੂਪਚਯੋ ਅਨਿਚ੍ਚੁਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਭੇਦਨਵਿਦ੍ਧਂਸਨਧਮ੍ਮੋ. ਤਂ ਇਧੇਵ ਕਾਕਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਗਿਜ੍ਝਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਕੁਲਲਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਸੁਨਖਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਸਿਙ੍ਗਾਲਾ [ਸਿਗਾਲਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਵਾ ਪਾਣਕਜਾਤਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ; ਯਞ੍ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਤਂ ਉਦ੍ਧਗਾਮਿ ਹੋਤਿ ਵਿਸੇਸਗਾਮਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪਿਕੁਮ੍ਭਂ ਵਾ ਤੇਲਕੁਮ੍ਭਂ ਵਾ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਉਦਕਰਹਦਂ ਓਗਾਹਿਤ੍ਵਾ ਭਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ. ਤਤ੍ਰ ਯਾ ਅਸ੍ਸ ਸਕ੍ਖਰਾ ਵਾ ਕਠਲਾ [ਕਥਲਾ (ਪੀ. ਕ.)] ਵਾ ਸਾ ਅਧੋਗਾਮੀ ਅਸ੍ਸ, ਯਞ੍ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਤਤ੍ਰ ਸਪ੍ਪਿ ਵਾ ਤੇਲਂ ਵਾ ਤਂ ਉਦ੍ਧਗਾਮਿ ਅਸ੍ਸ ਵਿਸੇਸਗਾਮਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਨਾਮ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਸ੍ਸ ਯੋ ਹਿ ਖ੍ਵਾਯਂ ਕਾਯੋ ਰੂਪੀ ਚਾਤੁਮਹਾਭੂਤਿਕੋ ਮਾਤਾਪੇਤ੍ਤਿਕਸਮ੍ਭਵੋ ਓਦਨਕੁਮ੍ਮਾਸੂਪਚਯੋ ਅਨਿਚ੍ਚੁਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਭੇਦਨਵਿਦ੍ਧਂਸਨਧਮ੍ਮੋ ਤਂ ਇਧੇਵ ਕਾਕਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਗਿਜ੍ਝਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਕੁਲਲਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਸੁਨਖਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਸਿਙ੍ਗਾਲਾ ਵਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਵਾ ਪਾਣਕਜਾਤਾ ਖਾਦਨ੍ਤਿ; ਯਞ੍ਚ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਤਂ ਉਦ੍ਧਗਾਮਿ ਹੋਤਿ ਵਿਸੇਸਗਾਮਿ. ਤੁਯ੍ਹਂ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਨਾਮ, ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਾਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਮਾ ਭਾਯਿ, ਮਹਾਨਾਮ, ਮਾ ਭਾਯਿ, ਮਹਾਨਾਮ! ਅਪਾਪਕਂ ਤੇ ਮਰਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਪਾਪਿਕਾ ਕਾਲਂਕਿਰਿਯਾ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.