੯. ਕੁਲਸੁਤ੍ਤਂ

੩੬੧. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਨਾਲ਼ਨ੍ਦਾ ਤਦਵਸਰਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਭਗਵਾ ਨਾਲ਼ਨ੍ਦਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਪਾਵਾਰਿਕਮ੍ਬਵਨੇ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਨਾਲ਼ਨ੍ਦਾ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖਾ ਹੋਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿਤਿਕਾ ਸੇਤਟ੍ਠਿਕਾ ਸਲਾਕਾਵੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਨਾਲ਼ਨ੍ਦਾਯਂ ਪਟਿਵਸਤਿ ਮਹਤਿਯਾ ਨਿਗਣ੍ਠਪਰਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਅਥ ਖੋ ਅਸਿਬਨ੍ਧਕਪੁਤ੍ਤੋ ਗਾਮਣਿ ਨਿਗਣ੍ਠਸਾਵਕੋ ਯੇਨ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਨਿਗਣ੍ਠਂ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਅਸਿਬਨ੍ਧਕਪੁਤ੍ਤਂ ਗਾਮਣਿਂ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਗਾਮਣਿ, ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਵਾਦਂ ਆਰੋਪੇਹਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ – ‘ਅਸਿਬਨ੍ਧਕਪੁਤ੍ਤੇਨ ਗਾਮਣਿਨਾ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਏਵਂਮਹਾਨੁਭਾਵਸ੍ਸ ਵਾਦੋ ਆਰੋਪਿਤੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਕਥਂ ਪਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕਸ੍ਸ ਏਵਂਮਹਾਨੁਭਾਵਸ੍ਸ ਵਾਦਂ ਆਰੋਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਗਾਮਣਿ, ਯੇਨ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਏਵਂ ਵਦੇਹਿ – ‘ਨਨੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕੁਲਾਨਂ ਅਨੁਦ੍ਦਯਂ [ਅਨੁਦਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਵਣ੍ਣੇਤਿ, ਅਨੁਰਕ੍ਖਂ ਵਣ੍ਣੇਤਿ, ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਵਣ੍ਣੇਤੀ’ਤਿ? ਸਚੇ ਖੋ, ਗਾਮਣਿ, ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਏਵਂ, ਗਾਮਣਿ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕੁਲਾਨਂ ਅਨੁਦ੍ਦਯਂ ਵਣ੍ਣੇਤਿ, ਅਨੁਰਕ੍ਖਂ ਵਣ੍ਣੇਤਿ, ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਵਣ੍ਣੇਤੀ’ਤਿ, ਤਮੇਨਂ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਅਥ ਕਿਞ੍ਚਰਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖੇ ਦ੍ਵੀਹਿਤਿਕੇ ਸੇਤਟ੍ਠਿਕੇ ਸਲਾਕਾਵੁਤ੍ਤੇ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਤਿ? ਉਚ੍ਛੇਦਾਯ ਭਗਵਾ ਕੁਲਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਅਨਯਾਯ ਭਗਵਾ ਕੁਲਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਉਪਘਾਤਾਯ ਭਗਵਾ ਕੁਲਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ! ਇਮਂ ਖੋ ਤੇ, ਗਾਮਣਿ, ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਉਭਤੋਕੋਟਿਕਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਨੇਵ ਸਕ੍ਖਤਿ [ਸਕ੍ਖਿਤਿ (ਸੀ.) ਮ. ਨਿ. ੨.੮੩] ਉਗ੍ਗਿਲਿਤੁਂ, ਨੇਵ ਸਕ੍ਖਤਿ ਓਗਿਲਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਅਸਿਬਨ੍ਧਕਪੁਤ੍ਤੋ ਗਾਮਣਿ ਨਿਗਣ੍ਠਸ੍ਸ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਨਿਗਣ੍ਠਂ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਅਸਿਬਨ੍ਧਕਪੁਤ੍ਤੋ ਗਾਮਣਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਨਨੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕੁਲਾਨਂ ਅਨੁਦ੍ਦਯਂ ਵਣ੍ਣੇਤਿ, ਅਨੁਰਕ੍ਖਂ ਵਣ੍ਣੇਤਿ, ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਵਣ੍ਣੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਗਾਮਣਿ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਕੁਲਾਨਂ ਅਨੁਦ੍ਦਯਂ ਵਣ੍ਣੇਤਿ, ਅਨੁਰਕ੍ਖਂ ਵਣ੍ਣੇਤਿ, ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਵਣ੍ਣੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਥ ਕਿਞ੍ਚਰਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦੁਬ੍ਭਿਕ੍ਖੇ ਦ੍ਵੀਹਿਤਿਕੇ ਸੇਤਟ੍ਠਿਕੇ ਸਲਾਕਾਵੁਤ੍ਤੇ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਤਿ? ਉਚ੍ਛੇਦਾਯ ਭਗਵਾ ਕੁਲਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਅਨਯਾਯ ਭਗਵਾ ਕੁਲਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਉਪਘਾਤਾਯ ਭਗਵਾ ਕੁਲਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ‘‘ਇਤੋ ਸੋ, ਗਾਮਣਿ, ਏਕਨਵੁਤਿਕਪ੍ਪੇ [ਏਕਨਵੁਤੋ ਕਪ੍ਪੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਏਕਨਵੁਤਿਕਪ੍ਪੋ (ਪੀ.)] ਯਮਹਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਾਮਿ, ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕੁਲਂ ਪਕ੍ਕਭਿਕ੍ਖਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਮਤ੍ਤੇਨ ਉਪਹਤਪੁਬ੍ਬਂ. ਅਥ ਖੋ ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕੁਲਾਨਿ ਅਡ੍ਢਾਨਿ ਮਹਦ੍ਧਨਾਨਿ ਮਹਾਭੋਗਾਨਿ ਪਹੂਤਜਾਤਰੂਪਰਜਤਾਨਿ ਪਹੂਤਵਿਤ੍ਤੂਪਕਰਣਾਨਿ ਪਹੂਤਧਨਧਞ੍ਞਾਨਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਦਾਨਸਮ੍ਭੂਤਾਨਿ ਚੇਵ ਸਚ੍ਚਸਮ੍ਭੂਤਾਨਿ ਚ ਸਾਮਞ੍ਞਸਮ੍ਭੂਤਾਨਿ ਚ. ਅਟ੍ਠ ਖੋ, ਗਾਮਣਿ, ਹੇਤੂ, ਅਟ੍ਠ ਪਚ੍ਚਯਾ ਕੁਲਾਨਂ ਉਪਘਾਤਾਯ. ਰਾਜਤੋ ਵਾ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਘਾਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਚੋਰਤੋ ਵਾ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਘਾਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਗ੍ਗਿਤੋ ਵਾ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਘਾਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਉਦਕਤੋ ਵਾ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਘਾਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਨਿਹਿਤਂ ਵਾ ਠਾਨਾ ਵਿਗਚ੍ਛਤਿ [ਨਿਹਿਤਂ ਵਾ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਦੁਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਵਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਵਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਕੁਲੇ ਵਾ ਕੁਲਙ੍ਗਾਰੋਤਿ [ਕੁਲਾਨਂ ਵਾ ਕੁਲਙ੍ਗਾਰੋ (ਸੀ.)] ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਯੋ ਤੇ ਭੋਗੇ ਵਿਕਿਰਤਿ ਵਿਧਮਤਿ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਤਾਯੇ ਅਟ੍ਠਮੀਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਗਾਮਣਿ, ਅਟ੍ਠ ਹੇਤੂ, ਅਟ੍ਠ ਪਚ੍ਚਯਾ ਕੁਲਾਨਂ ਉਪਘਾਤਾਯ. ਇਮੇਸੁ ਖੋ, ਗਾਮਣਿ, ਅਟ੍ਠਸੁ ਹੇਤੂਸੁ, ਅਟ੍ਠਸੁ ਪਚ੍ਚਯੇਸੁ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਸੁ ਯੋ ਮਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਉਚ੍ਛੇਦਾਯ ਭਗਵਾ ਕੁਲਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਅਨਯਾਯ ਭਗਵਾ ਕੁਲਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਉਪਘਾਤਾਯ ਭਗਵਾ ਕੁਲਾਨਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ, ਤਂ, ਗਾਮਣਿ, ਵਾਚਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਭਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਏਵਂ ਨਿਰਯੇ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਅਸਿਬਨ੍ਧਕਪੁਤ੍ਤੋ ਗਾਮਣਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਗਵਾ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ.