੮. ਨਿਗਣ੍ਠਨਾਟਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੩੫੦. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ [ਨਾਤਪੁਤ੍ਤੋ (ਸੀ.)] ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਮਹਤਿਯਾ ਨਿਗਣ੍ਠਪਰਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ – ‘‘ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਕਿਰ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਮਹਤਿਯਾ ਨਿਗਣ੍ਠਪਰਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਉਪਾਸਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਨਿਗਣ੍ਠੇਨ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਗਹਪਤਿਂ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਦ੍ਦਹਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ – ਅਤ੍ਥਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਵਿਚਾਰੋ ਸਮਾਧਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ?

‘‘ਨ ਖ੍ਵਾਹਂ ਏਤ੍ਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸਦ੍ਧਾਯ ਗਚ੍ਛਾਮਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਵਿਚਾਰੋ ਸਮਾਧਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਉਲ੍ਲੋਕੇਤ੍ਵਾ [ਸਕਂ ਪਰਿਸਂ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਅਟ੍ਠ. ਸ੍ਯਾ. ਅਟ੍ਠ.)] ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਦਂ ਭਵਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੁ, ਯਾਵ ਉਜੁਕੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਅਸਠੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਅਮਾਯਾਵੀ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਵਾਤਂ ਵਾ ਸੋ ਜਾਲੇਨ ਬਾਧੇਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇ ਨਿਰੋਧੇਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਸਕਮੁਟ੍ਠਿਨਾ ਵਾ ਸੋ ਗਙ੍ਗਾਯ ਸੋਤਂ ਆਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇ ਨਿਰੋਧੇਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਤਮਂ ਨੁ ਖੋ ਪਣੀਤਤਰਂ – ਞਾਣਂ ਵਾ ਸਦ੍ਧਾ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਦ੍ਧਾਯ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਞਾਣਂਯੇਵ ਪਣੀਤਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ…ਪੇ… ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ…ਪੇ… ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਨ ਸੋ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ? ਅਤ੍ਥਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਵਿਚਾਰੋ ਸਮਾਧਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕਂ ਪਰਿਸਂ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਦਂ ਭਵਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੁ, ਯਾਵ ਅਨੁਜੁਕੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਸਠੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਮਾਯਾਵੀ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਇਦਾਨੇਵ ਖੋ ਤੇ [ਇਦਾਨੇਵ ਚ ਪਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਸਿਤਂ – ‘ਏਵਂ ਆਜਾਨਾਮ ਇਦਂ ਭਵਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੁ, ਯਾਵ ਉਜੁਕੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਅਸਠੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਅਮਾਯਾਵੀ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤੀ’ਤਿ. ਇਦਾਨੇਵ ਚ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਸਿਤਂ – ‘ਏਵਂ ਆਜਾਨਾਮ ਇਦਂ ਭਵਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੁ, ਯਾਵ ਅਨੁਜੁਕੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਸਠੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਮਾਯਾਵੀ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਮਂ ਸਚ੍ਚਂ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਸਚੇ ਪਨ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਮਂ ਮਿਚ੍ਛਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਤੇ ਸਚ੍ਚਂ. ਇਮੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਞ੍ਹਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਨੇਸਂ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਥ ਮਂ ਪਟਿਹਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਗਣ੍ਠਪਰਿਸਾਯ. ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ, ਏਕੋ ਉਦ੍ਦੇਸੋ, ਏਕਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ. ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ, ਦ੍ਵੇ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਦ੍ਵੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ, ਤਯੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਤੀਣਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਹਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਹਾ, ਪਞ੍ਚ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਛ ਪਞ੍ਹਾ, ਛ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਛ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਸਤ੍ਤ ਪਞ੍ਹਾ, ਸਤ੍ਤ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਸਤ੍ਤ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਹਾ, ਅਟ੍ਠ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਅਟ੍ਠ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਨਵ ਪਞ੍ਹਾ, ਨਵ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਨਵ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਦਸ ਪਞ੍ਹਾ, ਦਸ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਦਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਨਿਗਣ੍ਠਂ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤਂ ਇਮੇ ਦਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇ ਪਞ੍ਹੇ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮੀਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.