੭. ਚਿਤ੍ਤਸਂਯੁਤ੍ਤਂ

੧. ਸਂਯੋਜਨਸੁਤ੍ਤਂ

੩੪੩. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਬਾਟਕਵਨੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਂ ਥੇਰਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਮਣ੍ਡਲਮਾਲ਼ੇ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਅਯਮਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਉਦਪਾਦਿ – ‘‘‘ਸਂਯੋਜਨ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਆਵੁਸੋ, ‘ਸਂਯੋਜਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਉਦਾਹੁ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ਤਤ੍ਰੇਕਚ੍ਚੇਹਿ ਥੇਰੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਤਂ ਹੋਤਿ – ‘‘‘ਸਂਯੋਜਨ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਆਵੁਸੋ, ‘ਸਂਯੋਜਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚਾ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇਹਿ ਥੇਰੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਤਂ ਹੋਤਿ – ‘‘‘ਸਂਯੋਜਨ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਆਵੁਸੋ, ‘ਸਂਯੋਜਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਮਿਗਪਥਕਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਂ ਕਿਰ ਥੇਰਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਮਣ੍ਡਲਮਾਲ਼ੇ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਅਯਮਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਉਦਪਾਦਿ – ‘‘‘ਸਂਯੋਜਨ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਆਵੁਸੋ, ‘ਸਂਯੋਜਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਉਦਾਹੁ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ਤਤ੍ਰੇਕਚ੍ਚੇਹਿ ਥੇਰੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਤਂ – ‘‘‘ਸਂਯੋਜਨ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਆਵੁਸੋ, ‘ਸਂਯੋਜਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚਾ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇਹਿ ਥੇਰੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਤਂ ‘ਸਂਯੋਜਨ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਆਵੁਸੋ ‘ਸਂਯੋਜਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੁਤਂ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਂ ਕਿਰ ਥੇਰਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਮਣ੍ਡਲਮਾਲ਼ੇ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਅਯਮਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਸਂਯੋਜਨ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਆਵੁਸੋ, ‘ਸਂਯੋਜਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਉਦਾਹੁ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ਏਕਚ੍ਚੇਹਿ ਥੇਰੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਤਂ – ‘‘‘ਸਂਯੋਜਨ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਆਵੁਸੋ, ‘ਸਂਯੋਜਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚਾ’’ਤਿ. ਏਕਚ੍ਚੇਹਿ ਥੇਰੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਤਂ ‘‘‘ਸਂਯੋਜਨ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਆਵੁਸੋ, ‘ਸਂਯੋਜਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ.

‘‘‘ਸਂਯੋਜਨ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ‘ਸਂਯੋਜਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਵਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚ. ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਮਂ ਵੋ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਉਪਮਾਯਪਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸਾ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਲ਼ੋ ਚ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਓਦਾਤੋ ਚ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਏਕੇਨ ਦਾਮੇਨ ਵਾ ਯੋਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਅਸ੍ਸੁ. ਯੋ ਨੁ ਖੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਕਾਲ਼ੋ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਓਦਾਤਸ੍ਸ ਬਲੀਬਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਓਦਾਤੋ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਕਾਲ਼ਸ੍ਸ ਬਲੀਬਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨ’ਨ੍ਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਗਹਪਤਿ! ਨ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਕਾਲ਼ੋ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਓਦਾਤਸ੍ਸ ਬਲੀਬਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨਪਿ ਓਦਾਤੋ ਬਲੀਬਦ੍ਦੋ ਕਾਲ਼ਸ੍ਸ ਬਲ਼ੀਬਦ੍ਦਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ; ਯੇਨ ਖੋ ਤੇ ਏਕੇਨ ਦਾਮੇਨ ਵਾ ਯੋਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਰੂਪਾ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ; ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਨ ਸੋਤਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ… ਨ ਘਾਨਂ ਗਨ੍ਧਾਨਂ… ਨ ਜਿਵ੍ਹਾ ਰਸਾਨਂ… ਨ ਕਾਯੋ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ; ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਨ ਮਨੋ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਂ, ਨ ਧਮ੍ਮਾ ਮਨਸ੍ਸ ਸਂਯੋਜਨਂ; ਯਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਤਦੁਭਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਤਤ੍ਥ ਸਂਯੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਲਾਭਾ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਯਸ੍ਸ ਤੇ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁ ਕਮਤੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਪਠਮਇਸਿਦਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੩੪੪. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਬਾਟਕਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਧਿਵਾਸੇਨ੍ਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥੇਰਾ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸੁਂ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਥੇਰਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ.

ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਥੇਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਥੇਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਥੇਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ? ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਥੇਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਥੇਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਾਤੁਨਾਨਤ੍ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ? ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਥੇਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਨੋ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਨੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਥੇਰੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਇਸਿਦਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ ਖੋ ਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤ, ਏਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਪਟਿਭਾਸਿ, ਨੇਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਮਂ ਪਟਿਭਾਸਿ. ਤੇਨਹਾਵੁਸੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤ, ਯਦਾ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ [ਯਦਾ ਅਞ੍ਞਦਾਪਿ (ਸੀ. ਪੀ.) ਅਞ੍ਞਦਾਪਿ (?)] ਏਵਰੂਪੋ ਪਞ੍ਹੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਤਞ੍ਞੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਭਾਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਦੁਤਿਯਇਸਿਦਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੩੪੫. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਬਾਟਕਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਧਿਵਾਸੇਨ੍ਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰਾ, ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸੁਂ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਥੇਰਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ.

ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਥੇਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਾ ਇਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ. ਯਾਨਿ ਚਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲੇ ਭਣਿਤਾਨਿ; ਇਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ?

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਥੇਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਥੇਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਾ ਇਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ – ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ. ਯਾਨਿ ਚਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲੇ ਭਣਿਤਾਨਿ; ਇਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਥੇਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਸਬ੍ਬਨਵਕੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਥੇਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਬ੍ਯਾਕਰੋਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਏਤਂ ਪਞ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਬ੍ਯਾਕਰੋਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਏਤਂ ਪਞ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਞ੍ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਪੁਚ੍ਛਸਿ – ‘ਯਾ ਇਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ – ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ…ਪੇ…; ਇਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਯਾ ਇਮਾ, ਗਹਪਤਿ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ. ਯਾਨਿ ਚਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲੇ ਭਣਿਤਾਨਿ; ਇਮਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਗਹਪਤਿ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਗਹਪਤਿ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੋਵਿਦੋ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਸੁਵਿਨੀਤੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੋਵਿਦੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮੇ ਸੁਵਿਨੀਤੋ ਨ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਨ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਨ ਵੇਦਨਂ… ਨ ਸਞ੍ਞਂ… ਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕੁਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਵਨ੍ਤਿਯਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਆਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਵਨ੍ਤਿਯਾ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਦਿਟ੍ਠਸਹਾਯੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ? ਦਿਟ੍ਠੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਹਂ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਏਤਰਹਿ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ‘‘ਅਯ੍ਯੋ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਭਿਰਮਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡੇ. ਰਮਣੀਯਂ ਅਮ੍ਬਾਟਕਵਨਂ. ਅਹਂ ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਇਸਿਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਨੋ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਨੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਥੇਰੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਇਸਿਦਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ ਖੋ ਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤ, ਏਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਪਟਿਭਾਸਿ. ਨੇਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਮਂ ਪਟਿਭਾਸਿ. ਤੇਨਹਾਵੁਸੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤ, ਯਦਾ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਏਵਰੂਪੋ ਪਞ੍ਹੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਤਞ੍ਞੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਭਾਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਸੇਨਾਸਨਂ ਸਂਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡਮ੍ਹਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਯਂ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡਮ੍ਹਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ, ਤਥਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋਵ ਅਹੋਸਿ, ਨ ਪੁਨ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛੀਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਮਹਕਪਾਟਿਹਾਰਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੩੪੬. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਬਾਟਕਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਧਿਵਾਸੇਨ੍ਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰਾ, ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਗੋਕੁਲੇ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸੁਂ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਥੇਰਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਗੋਕੁਲਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ.

ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਣੀਤੇਨ ਸਪ੍ਪਿਪਾਯਾਸੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਨੋ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਨੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਚਿਤ੍ਤੋਪਿ ਖੋ ਗਹਪਤਿ ‘ਸੇਸਕਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਥਾ’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਉਣ੍ਹਂ ਹੋਤਿ ਕੁਥਿਤਂ [ਕੁਟ੍ਠਿਤਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]; ਤੇ ਚ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਵੇਲਿਯਮਾਨੇਨ ਮਞ੍ਞੇ ਕਾਯੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਯਥਾ ਤਂ ਭੋਜਨਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਨੋ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਕੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਸਬ੍ਬਨਵਕੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਕੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਥੇਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ ਖ੍ਵਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰ, ਸੀਤਕੋ ਚ ਵਾਤੋ ਵਾਯੇਯ੍ਯ, ਅਬ੍ਭਸਮ੍ਪਿਲਾਪੋ [ਅਬ੍ਭਸਂਬਿਲਾਪੋ (ਸੀ.), ਅਬ੍ਭਸਂਵਿਲਾਪੋ (ਪੀ.)] ਚ ਅਸ੍ਸ, ਦੇਵੋ ਚ ਏਕਮੇਕਂ ਫੁਸਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਖ੍ਵਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ ਮਹਕ, ਯਂ ਸੀਤਕੋ ਚ ਵਾਤੋ ਵਾਯੇਯ੍ਯ, ਅਬ੍ਭਸਮ੍ਪਿਲਾਪੋ ਚ ਅਸ੍ਸ, ਦੇਵੋ ਚ ਏਕਮੇਕਂ ਫੁਸਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਕੋ ਤਥਾਰੂਪਂ ਇਦ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿ [ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਸਿ (ਸੀ.)] ਯਥਾ ਸੀਤਕੋ ਚ ਵਾਤੋ ਵਾਯਿ, ਅਬ੍ਭਸਮ੍ਪਿਲਾਪੋ ਚ ਅਸ੍ਸ [ਆਸਿ (?)], ਦੇਵੋ ਚ ਏਕਮੇਕਂ ਫੁਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਯੋ ਖੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਸਬ੍ਬਨਵਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤਸ੍ਸਾਯਂ ਏਵਰੂਪੋ ਇਦ੍ਧਾਨੁਭਾਵੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਕੋ ਆਰਾਮਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਥੇਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਲਮੇਤ੍ਤਾਵਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਲਮੇਤ੍ਤਾਵਤਾ, ਆਵੁਸੋ ਮਹਕ! ਕਤਮੇਤ੍ਤਾਵਤਾ, ਆਵੁਸੋ ਮਹਕ! ਪੂਜਿਤਮੇਤ੍ਤਾਵਤਾ, ਆਵੁਸੋ ਮਹਕਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਥਾਵਿਹਾਰਂ ਅਗਮਂਸੁ. ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਮਹਕੋ ਸਕਂ ਵਿਹਾਰਂ ਅਗਮਾਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਕੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਕਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯੋ ਮਹਕੋ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਦਸ੍ਸੇਤੂ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਆਲਿਨ੍ਦੇ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾ ਤਿਣਕਲਾਪਂ ਓਕਾਸੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਕਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਆਲਿਨ੍ਦੇ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾ ਤਿਣਕਲਾਪਂ ਓਕਾਸੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਕੋ ਵਿਹਾਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸੂਚਿਘਟਿਕਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਥਾਰੂਪਂ ਇਦ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿ ਯਥਾ ਤਾਲਚ੍ਛਿਗ੍ਗਲ਼ੇਨ ਚ ਅਗ੍ਗਲ਼ਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਚ ਅਚ੍ਚਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਤਿਣਾਨਿ ਝਾਪੇਸਿ, ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਨ ਝਾਪੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਪਪ੍ਫੋਟੇਤ੍ਵਾ ਸਂਵਿਗ੍ਗੋ ਲੋਮਹਟ੍ਠਜਾਤੋ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਕੋ ਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਗਹਪਤਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਲਮੇਤ੍ਤਾਵਤਾ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਅਲਮੇਤ੍ਤਾਵਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਮਹਕ! ਕਤਮੇਤ੍ਤਾਵਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਹਕ! ਪੂਜਿਤਮੇਤ੍ਤਾਵਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਮਹਕ! ਅਭਿਰਮਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯੋ ਮਹਕੋ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡੇ. ਰਮਣੀਯਂ ਅਮ੍ਬਾਟਕਵਨਂ. ਅਹਂ ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਮਹਕਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਕੋ ਸੇਨਾਸਨਂ ਸਂਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡਮ੍ਹਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਯਂ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡਮ੍ਹਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ, ਤਥਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋਵ ਅਹੋਸਿ; ਨ ਪੁਨ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛੀਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਪਠਮਕਾਮਭੂਸੁਤ੍ਤਂ

੩੪੭. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਾਮਭੂ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡੇ ਵਿਹਰਤਿ ਅਮ੍ਬਾਟਕਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਕਾਮਭੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਕਾਮਭੁਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਗਹਪਤਿਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਾਮਭੂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਵੁਤ੍ਤਮਿਦਂ, ਗਹਪਤਿ –

‘‘ਨੇਲਙ੍ਗੋ ਸੇਤਪਚ੍ਛਾਦੋ, ਏਕਾਰੋ ਵਤ੍ਤਤੀ ਰਥੋ;

ਅਨੀਘਂ ਪਸ੍ਸ ਆਯਨ੍ਤਂ [ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)], ਛਿਨ੍ਨਸੋਤਂ ਅਬਨ੍ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਨੁ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਏਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਭਾਸਿਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਆਗਮੇਹਿ ਯਾਵਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਪੇਕ੍ਖਾਮੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਤੁਣ੍ਹੀ ਹੁਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਕਾਮਭੁਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘‘ਨੇਲਙ੍ਗ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੀਲਾਨਮੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਸੇਤਪਚ੍ਛਾਦੋ’ਤਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਏਕਾਰੋ’ਤਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤਿਯਾ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਵਤ੍ਤਤੀ’ਤਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਭਿਕ੍ਕਮਪਟਿਕ੍ਕਮਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਰਥੋ’ਤਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਮਸ੍ਸੇਤਂ ਚਾਤੁਮਹਾਭੂਤਿਕਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਧਿਵਚਨਂ ਮਾਤਾਪੇਤ੍ਤਿਕਸਮ੍ਭਵਸ੍ਸ ਓਦਨਕੁਮ੍ਮਾਸੂਪਚਯਸ੍ਸ ਅਨਿਚ੍ਚੁਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਭੇਦਨਵਿਦ੍ਧਂਸਨਧਮ੍ਮਸ੍ਸ. ਰਾਗੋ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨੀਘੋ, ਦੋਸੋ ਨੀਘੋ, ਮੋਹੋ ਨੀਘੋ. ਤੇ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਅਨੀਘੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ‘ਆਯਨ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਹਤੋ ਏਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ‘ਸੋਤੋ’ਤਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਣ੍ਹਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸਾ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਛਿਨ੍ਨਸੋਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਰਾਗੋ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦੋਸੋ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਮੋਹੋ ਬਨ੍ਧਨਂ. ਤੇ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਅਬਨ੍ਧਨੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਂ ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਵੁਤ੍ਤਂ –

‘‘ਨੇਲਙ੍ਗੋ ਸੇਤਪਚ੍ਛਾਦੋ, ਏਕਾਰੋ ਵਤ੍ਤਤੀ ਰਥੋ;

ਅਨੀਘਂ ਪਸ੍ਸ ਆਯਨ੍ਤਂ, ਛਿਨ੍ਨਸੋਤਂ ਅਬਨ੍ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਇਮਸ੍ਸ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਲਾਭਾ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ! ਯਸ੍ਸ ਤੇ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁ ਕਮਤੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਦੁਤਿਯਕਾਮਭੂਸੁਤ੍ਤਂ

੩੪੮. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕਾਮਭੂ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡੇ ਵਿਹਰਤਿ ਅਮ੍ਬਾਟਕਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਕਾਮਭੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਕਾਮਭੁਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਯੋ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ – ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕਾਮਭੁਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਕਾਮਭੁਂ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਤਮੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਕਤਮੋ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਕਤਮੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ…ਪੇ… ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਕਸ੍ਮਾ ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਕਾਯਿਕਾ. ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਕਾਯਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕੇਤ੍ਵਾ ਵਿਚਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਵਾਚਂ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚੇਤਸਿਕਾ. ਏਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਞ੍ਞਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ.

ਸਾਧੁ…ਪੇ… ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹਂ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਹਂ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਾਮੀ’ਤਿ ਵਾ ‘ਅਹਂ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ ਵਾ. ਅਥ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਿਤਂ ਹੋਤਿ ਯਂ ਤਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਉਪਨੇਤੀ’’ਤਿ.

ਸਾਧੁ …ਪੇ… ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਯਦਿ ਵਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਠਮਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਤਤੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਤਤੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ.

ਸਾਧੁ…ਪੇ… ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਯ੍ਵਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਤੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ, ਯੋ ਚਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਇਮੇਸਂ ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਯ੍ਵਾਯਂ ਗਹਪਤਿ, ਮਤੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ, ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ, ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ, ਆਯੁ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣੋ, ਉਸ੍ਮਾ ਵੂਪਸਨ੍ਤਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਵਿਪਰਿਭਿਨ੍ਨਾਨਿ. ਯੋ ਚ ਖ੍ਵਾਯਂ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ, ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ, ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ, ਆਯੁ ਅਪਰਿਕ੍ਖੀਣੋ, ਉਸ੍ਮਾ ਅਵੂਪਸਨ੍ਤਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਵਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾਨਿ. ਯ੍ਵਾਯਂ, ਗਹਪਤਿ, ਮਤੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ, ਯੋ ਚਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਇਦਂ ਨੇਸਂ ਨਾਨਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ.

ਸਾਧੁ…ਪੇ… ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹਂ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਅਹਂ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਹਾਮੀ’ਤਿ ਵਾ ‘ਅਹਂ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ’ਤਿ ਵਾ. ਅਥ ਖ੍ਵਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਤਂ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਉਪਨੇਤੀ’’ਤਿ.

ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਤਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਯਦਿ ਵਾ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਹਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰੋ ਪਠਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਤਤੋ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰੋ, ਤਤੋ ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰੋ’’ਤਿ.

ਸਾਧੁ…ਪੇ… ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਕਤਿ ਫਸ੍ਸਾ ਫੁਸਨ੍ਤਿ’’? ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਤਯੋ ਫਸ੍ਸਾ ਫੁਸਨ੍ਤਿ – ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ ਫਸ੍ਸੋ’’ਤਿ.

ਸਾਧੁ…ਪੇ… ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਕਿਂਨਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਿਂਪੋਣਂ, ਕਿਂਪਬ੍ਭਾਰ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਵਿਵੇਕਨਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਵਿਵੇਕਪੋਣਂ ਵਿਵੇਕਪਬ੍ਭਾਰ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਕਾਮਭੁਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਕਾਮਭੁਂ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿ – ‘‘ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਤਿ ਧਮ੍ਮਾ ਬਹੂਪਕਾਰਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਯਂ ਪਠਮਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਸਿ. ਅਪਿ ਚ ਤ੍ਯਾਹਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਬਹੂਪਕਾਰਾ – ਸਮਥੋ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਗੋਦਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੩੪੯. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਗੋਦਤ੍ਤੋ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡੇ ਵਿਹਰਤਿ ਅਮ੍ਬਾਟਕਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਗੋਦਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਗੋਦਤ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਗਹਪਤਿਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਗੋਦਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਾ ਚਾਯਂ, ਗਹਪਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਯਾ ਚ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਯਾ ਚ ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਯਾ ਚ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਉਦਾਹੁ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਰਿਯਾਯੋ ਯਂ ਪਰਿਯਾਯਂ ਆਗਮ੍ਮ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚ. ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਰਿਯਾਯੋ ਯਂ ਪਰਿਯਾਯਂ ਆਗਮ੍ਮ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਰਿਯਾਯੋ ਯਂ ਪਰਿਯਾਯਂ ਆਗਮ੍ਮ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚ? ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ [ਚਤੁਤ੍ਥਿਂ (?)]. ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੇਨ [ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੇਨ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ (?)] ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਕਰੁਣਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ…ਪੇ… ਮੁਦਿਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ…ਪੇ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ. ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ? ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ, ‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀ’ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ? ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਅਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯੇਨ ਵਾ’ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਞ੍ਞਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ? ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਰਿਯਾਯੋ ਯਂ ਪਰਿਯਾਯਂ ਆਗਮ੍ਮ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚ.

‘‘ਕਤਮੋ ਚ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਰਿਯਾਯੋ ਯਂ ਪਰਿਯਾਯਂ ਆਗਮ੍ਮ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨਂ? ਰਾਗੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਮਾਣਕਰਣੋ, ਦੋਸੋ ਪਮਾਣਕਰਣੋ, ਮੋਹੋ ਪਮਾਣਕਰਣੋ. ਤੇ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਤਾਸਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਸਾ ਖੋ ਪਨ ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਸੁਞ੍ਞਾ ਰਾਗੇਨ, ਸੁਞ੍ਞਾ ਦੋਸੇਨ, ਸੁਞ੍ਞਾ ਮੋਹੇਨ. ਰਾਗੋ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਞ੍ਚਨਂ, ਦੋਸੋ ਕਿਞ੍ਚਨਂ, ਮੋਹੋ ਕਿਞ੍ਚਨਂ. ਤੇ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਤਾਸਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਸਾ ਖੋ ਪਨ ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਸੁਞ੍ਞਾ ਰਾਗੇਨ, ਸੁਞ੍ਞਾ ਦੋਸੇਨ, ਸੁਞ੍ਞਾ ਮੋਹੇਨ. ਰਾਗੋ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਰਣੋ, ਦੋਸੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਰਣੋ, ਮੋਹੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਕਰਣੋ. ਤੇ ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਙ੍ਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਯਾਵਤਾ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਤਾਸਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ. ਸਾ ਖੋ ਪਨ ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਸੁਞ੍ਞਾ ਰਾਗੇਨ, ਸੁਞ੍ਞਾ ਦੋਸੇਨ, ਸੁਞ੍ਞਾ ਮੋਹੇਨ. ਅਯਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਰਿਯਾਯੋ ਯਂ ਪਰਿਯਾਯਂ ਆਗਮ੍ਮ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਲਾਭਾ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ! ਯਸ੍ਸ ਤੇ ਗਮ੍ਭੀਰੇ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨੇ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁ ਕਮਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਨਿਗਣ੍ਠਨਾਟਪੁਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੩੫੦. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ [ਨਾਤਪੁਤ੍ਤੋ (ਸੀ.)] ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਮਹਤਿਯਾ ਨਿਗਣ੍ਠਪਰਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ – ‘‘ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਕਿਰ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਮਹਤਿਯਾ ਨਿਗਣ੍ਠਪਰਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਉਪਾਸਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਨਿਗਣ੍ਠੇਨ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਗਹਪਤਿਂ ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਦ੍ਦਹਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ – ਅਤ੍ਥਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਵਿਚਾਰੋ ਸਮਾਧਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ?

‘‘ਨ ਖ੍ਵਾਹਂ ਏਤ੍ਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸਦ੍ਧਾਯ ਗਚ੍ਛਾਮਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਵਿਚਾਰੋ ਸਮਾਧਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਉਲ੍ਲੋਕੇਤ੍ਵਾ [ਸਕਂ ਪਰਿਸਂ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਅਟ੍ਠ. ਸ੍ਯਾ. ਅਟ੍ਠ.)] ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਦਂ ਭਵਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੁ, ਯਾਵ ਉਜੁਕੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਅਸਠੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਅਮਾਯਾਵੀ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਵਾਤਂ ਵਾ ਸੋ ਜਾਲੇਨ ਬਾਧੇਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇ ਨਿਰੋਧੇਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਸਕਮੁਟ੍ਠਿਨਾ ਵਾ ਸੋ ਗਙ੍ਗਾਯ ਸੋਤਂ ਆਵਾਰੇਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇ ਨਿਰੋਧੇਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਤਮਂ ਨੁ ਖੋ ਪਣੀਤਤਰਂ – ਞਾਣਂ ਵਾ ਸਦ੍ਧਾ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਦ੍ਧਾਯ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਞਾਣਂਯੇਵ ਪਣੀਤਤਰ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ…ਪੇ… ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ…ਪੇ… ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਨ ਸੋ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਕਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਯ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਿ? ਅਤ੍ਥਿ ਅਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਵਿਚਾਰੋ ਸਮਾਧਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਨਿਗਣ੍ਠੋ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕਂ ਪਰਿਸਂ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਦਂ ਭਵਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੁ, ਯਾਵ ਅਨੁਜੁਕੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਸਠੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਮਾਯਾਵੀ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਇਦਾਨੇਵ ਖੋ ਤੇ [ਇਦਾਨੇਵ ਚ ਪਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਸਿਤਂ – ‘ਏਵਂ ਆਜਾਨਾਮ ਇਦਂ ਭਵਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੁ, ਯਾਵ ਉਜੁਕੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਅਸਠੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਅਮਾਯਾਵੀ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤੀ’ਤਿ. ਇਦਾਨੇਵ ਚ ਪਨ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਾਸਿਤਂ – ‘ਏਵਂ ਆਜਾਨਾਮ ਇਦਂ ਭਵਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੁ, ਯਾਵ ਅਨੁਜੁਕੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਸਠੋ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਯਾਵ ਮਾਯਾਵੀ ਚਾਯਂ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਮਂ ਸਚ੍ਚਂ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਸਚੇ ਪਨ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਮਂ ਮਿਚ੍ਛਾ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਤੇ ਸਚ੍ਚਂ. ਇਮੇ ਖੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਾ ਪਞ੍ਹਾ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਨੇਸਂ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਥ ਮਂ ਪਟਿਹਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਿਗਣ੍ਠਪਰਿਸਾਯ. ਏਕੋ ਪਞ੍ਹੋ, ਏਕੋ ਉਦ੍ਦੇਸੋ, ਏਕਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ. ਦ੍ਵੇ ਪਞ੍ਹਾ, ਦ੍ਵੇ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਦ੍ਵੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਤਯੋ ਪਞ੍ਹਾ, ਤਯੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਤੀਣਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਞ੍ਹਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਪਞ੍ਚ ਪਞ੍ਹਾ, ਪਞ੍ਚ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਛ ਪਞ੍ਹਾ, ਛ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਛ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਸਤ੍ਤ ਪਞ੍ਹਾ, ਸਤ੍ਤ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਸਤ੍ਤ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਅਟ੍ਠ ਪਞ੍ਹਾ, ਅਟ੍ਠ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਅਟ੍ਠ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਨਵ ਪਞ੍ਹਾ, ਨਵ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਨਵ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨਿ. ਦਸ ਪਞ੍ਹਾ, ਦਸ ਉਦ੍ਦੇਸਾ, ਦਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਨੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਨਿਗਣ੍ਠਂ ਨਾਟਪੁਤ੍ਤਂ ਇਮੇ ਦਸ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੇ ਪਞ੍ਹੇ ਆਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮੀਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਅਚੇਲਕਸ੍ਸਪਸੁਤ੍ਤਂ

੩੫੧. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਪੁਰਾਣਗਿਹਿਸਹਾਯੋ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ – ‘‘ਅਚੇਲੋ ਕਿਰ ਕਸ੍ਸਪੋ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪੁਰਾਣਗਿਹਿਸਹਾਯੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਚੇਲੇਨ ਕਸ੍ਸਪੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਅਚੇਲਂ ਕਸ੍ਸਪਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੀਵਚਿਰਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਸ੍ਸਪਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਿਂਸਮਤ੍ਤਾਨਿ ਖੋ ਮੇ, ਗਹਪਤਿ, ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮੇਹਿ ਪਨ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਿਂਸਮਤ੍ਤੇਹਿ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ [ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਇਮੇਹਿ ਖੋ ਮੇ, ਗਹਪਤਿ, ਤਿਂਸਮਤ੍ਤੇਹਿ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਨਗ੍ਗੇਯ੍ਯਾ ਚ ਮੁਣ੍ਡੇਯ੍ਯਾ ਚ ਪਾਵਲ਼ਨਿਪ੍ਫੋਟਨਾਯ ਚਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਅਚੇਲਂ ਕਸ੍ਸਪਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਵਤ, ਭੋ! ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਤਾ [ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਿ ਏਵਮੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ] ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਤਿਂਸਮਤ੍ਤੇਹਿ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਨ ਕੋਚਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਨਗ੍ਗੇਯ੍ਯਾ ਚ ਮੁਣ੍ਡੇਯ੍ਯਾ ਚ ਪਾਵਲ਼ਨਿਪ੍ਫੋਟਨਾਯ ਚਾ’’ਤਿ!

‘‘ਤੁਯ੍ਹਂ ਪਨ, ਗਹਪਤਿ, ਕੀਵਚਿਰਂ ਉਪਾਸਕਤ੍ਤਂ ਉਪਗਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਖੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਿਂਸਮਤ੍ਤਾਨਿ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਉਪਾਸਕਤ੍ਤਂ ਉਪਗਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮੇਹਿ ਪਨ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਤਿਂਸਮਤ੍ਤੇਹਿ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਕੋਚਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸੋ ਅਧਿਗਤੋ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਗਿਹਿਨੋਪਿ ਸਿਯਾ, ਭਨ੍ਤੇ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ …ਪੇ… ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ…ਪੇ… ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਙ੍ਖਾਮਿ, ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਸਚੇ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ [ਭਗਵਤਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਪਠਮਤਰਂ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯਂ, ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਯਂ ਮਂ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਤਂ ਸਂਯੋਜਨਂ ਯੇਨ ਸਂਯੋਜਨੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਪੁਨ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਗਹਪਤਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ ਭੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਵਤ ਭੋ! ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤਤਾ, ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਗਿਹੀ ਓਦਾਤਵਸਨੋ [ਗਿਹੀ ਓਦਾਤਵਸਨਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਏਵਰੂਪਂ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਮਿਸ੍ਸਤਿ [ਅਧਿਗਮਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ. ਲਭੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਗਹਪਤਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਲਭੇਯ੍ਯਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਅਚੇਲਂ ਕਸ੍ਸਪਂ ਆਦਾਯ ਯੇਨ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪੁਰਾਣਗਿਹਿਸਹਾਯੋ. ਇਮਂ ਥੇਰਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਨ੍ਤੁ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੁ. ਅਹਮਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਲਤ੍ਥ ਖੋ ਅਚੇਲੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਅਲਤ੍ਥ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ. ਅਚਿਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਕੋ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ – ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਤਦਨੁਤ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿ. ‘‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’’ਤਿ ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਕਸ੍ਸਪੋ ਅਰਹਤਂ ਅਹੋਸੀਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਗਿਲਾਨਦਸ੍ਸਨਸੁਤ੍ਤਂ

੩੫੨. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਬਾਧਿਕੋ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਆਰਾਮਦੇਵਤਾ ਵਨਦੇਵਤਾ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਓਸਧਿਤਿਣਵਨਪ੍ਪਤੀਸੁ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ ਸਙ੍ਗਮ੍ਮ ਸਮਾਗਮ੍ਮ ਚਿਤ੍ਤਂ ਗਹਪਤਿਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਪਣਿਧੇਹਿ, ਗਹਪਤਿ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਰਾਜਾ ਅਸ੍ਸਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਤਾ ਆਰਾਮਦੇਵਤਾ ਵਨਦੇਵਤਾ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਓਸਧਿਤਿਣਵਨਪ੍ਪਤੀਸੁ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧੁਵਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਗਹਪਤਿਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਸਤਿਂ, ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਉਪਟ੍ਠਪੇਹਿ, ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਲਪੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਤਾਹਂ ਵਦਾਮਿ ਯਂ ਮਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਏਵਂ ਵਦੇਥ – ‘ਸਤਿਂ, ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਉਪਟ੍ਠਪੇਹਿ, ਮਾ ਵਿਪ੍ਪਲਪੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਵਦੇਸਿ – ‘ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧੁਵਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯ’’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਥਾ ਹਿ ਪਨ ਮਂ ਆਰਾਮਦੇਵਤਾ ਵਨਦੇਵਤਾ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਓਸਧਿਤਿਣਵਨਪ੍ਪਤੀਸੁ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਪਣਿਧੇਹਿ, ਗਹਪਤਿ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਰਾਜਾ ਅਸ੍ਸਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ’ਤਿ. ਤਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ…ਪੇ… ਤਮ੍ਪਿ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯ’’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤਾ, ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਆਰਾਮਦੇਵਤਾ ਵਨਦੇਵਤਾ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਓਸਧਿਤਿਣਵਨਪ੍ਪਤੀਸੁ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਪਣਿਧੇਹਿ, ਗਹਪਤਿ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਰਾਜਾ ਅਸ੍ਸਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਤਾਸਂ ਖੋ ਆਰਾਮਦੇਵਤਾਨਂ ਵਨਦੇਵਤਾਨਂ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾਨਂ ਓਸਧਿਤਿਣਵਨਪ੍ਪਤੀਸੁ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾਨਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ, ਸੀਲਵਾ [ਸੀਲਵਨ੍ਤੋ (ਕ.)] ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ. ਸਚੇ ਪਣਿਦਹਿਸ੍ਸਤਿ – ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਰਾਜਾ ਅਸ੍ਸਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ’ਤਿ, ‘ਤਸ੍ਸ ਖੋ ਅਯਂ ਇਜ੍ਝਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੀਲਵਤੋ ਚੇਤੋਪਣਿਧਿ ਵਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਫਲਂ ਅਨੁਪਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਇਮਂ ਖੋ ਤਾ ਆਰਾਮਦੇਵਤਾ ਵਨਦੇਵਤਾ ਰੁਕ੍ਖਦੇਵਤਾ ਓਸਧਿਤਿਣਵਨਪ੍ਪਤੀਸੁ ਅਧਿਵਤ੍ਥਾ ਦੇਵਤਾ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਪਣਿਧੇਹਿ, ਗਹਪਤਿ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਰਾਜਾ ਅਸ੍ਸਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ’ਤਿ. ਤਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤਮ੍ਪਿ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਅਦ੍ਧੁਵਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਅਮ੍ਹੇਪਿ ਓਵਦਾਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਵੋ ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਧਮ੍ਮੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ – ‘ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮੋ ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਅਕਾਲਿਕੋ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’ਤਿ. ਸਙ੍ਘੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ – ‘ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ, ਉਜੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ, ਞਾਯਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ, ਸਾਮੀਚਿਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ, ਯਦਿਦਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪੁਰਿਸਯੁਗਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਾ ਏਸ ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਸਙ੍ਘੋ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਯਂ ਖੋ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕੁਲੇ ਦੇਯ੍ਯਧਮ੍ਮਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਭਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਸੀਲਵਨ੍ਤੇਹਿ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੇਹੀਤਿ ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚੇ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤੇ ਬੁਦ੍ਧੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਸਙ੍ਘੇ ਚ ਚਾਗੇ ਚ ਸਮਾਦਪੇਤ੍ਵਾ ਕਾਲਮਕਾਸੀਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਚਿਤ੍ਤਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਤਂ.