੩. ਦੁਤਿਯਇਸਿਦਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੩੪੫. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਮ੍ਬਾਟਕਵਨੇ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਧਿਵਾਸੇਨ੍ਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰਾ, ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸੁਂ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਥੇਰਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ.

ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਯੇਨ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਥੇਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਾ ਇਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ. ਯਾਨਿ ਚਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲੇ ਭਣਿਤਾਨਿ; ਇਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ?

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਥੇਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਥੇਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਾ ਇਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ – ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ. ਯਾਨਿ ਚਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲੇ ਭਣਿਤਾਨਿ; ਇਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਥੇਰੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਸਬ੍ਬਨਵਕੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਥੇਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਬ੍ਯਾਕਰੋਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਏਤਂ ਪਞ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਬ੍ਯਾਕਰੋਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਨੋ ਏਤਂ ਪਞ੍ਹ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਞ੍ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਪੁਚ੍ਛਸਿ – ‘ਯਾ ਇਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਥੇਰ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ – ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ…ਪੇ…; ਇਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਸਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਯਾ ਇਮਾ, ਗਹਪਤਿ, ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋਤਿ ਵਾ, ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ, ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ. ਯਾਨਿ ਚਿਮਾਨਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾਲੇ ਭਣਿਤਾਨਿ; ਇਮਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਅਸਤਿ ਨ ਹੋਨ੍ਤੀ’’’ਤਿ.

‘‘ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਗਹਪਤਿ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਗਹਪਤਿ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੋਵਿਦੋ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਸੁਵਿਨੀਤੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੋਵਿਦੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮੇ ਸੁਵਿਨੀਤੋ ਨ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਨ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਨ ਵੇਦਨਂ… ਨ ਸਞ੍ਞਂ… ਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕੁਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਵਨ੍ਤਿਯਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਆਗਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਵਨ੍ਤਿਯਾ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਦਿਟ੍ਠਸਹਾਯੋ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ? ਦਿਟ੍ਠੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਹਂ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਏਤਰਹਿ ਵਿਹਰਤੀ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ‘‘ਅਯ੍ਯੋ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਭਿਰਮਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਯ੍ਯੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡੇ. ਰਮਣੀਯਂ ਅਮ੍ਬਾਟਕਵਨਂ. ਅਹਂ ਅਯ੍ਯਸ੍ਸ ਇਸਿਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਗਹਪਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਚਿਤ੍ਤੋ ਗਹਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਨੋ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਨੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਥੇਰੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਇਸਿਦਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ ਖੋ ਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤ, ਏਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਪਟਿਭਾਸਿ. ਨੇਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਮਂ ਪਟਿਭਾਸਿ. ਤੇਨਹਾਵੁਸੋ ਇਸਿਦਤ੍ਤ, ਯਦਾ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਏਵਰੂਪੋ ਪਞ੍ਹੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਤਞ੍ਞੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਭਾਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਇਸਿਦਤ੍ਤੋ ਸੇਨਾਸਨਂ ਸਂਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡਮ੍ਹਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਯਂ ਮਚ੍ਛਿਕਾਸਣ੍ਡਮ੍ਹਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ, ਤਥਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋਵ ਅਹੋਸਿ, ਨ ਪੁਨ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛੀਤਿ. ਤਤਿਯਂ.