੭. ਮਿਗਜਾਲਵਗ੍ਗੋ

੧. ਪਠਮਮਿਗਜਾਲਸੁਤ੍ਤਂ

੬੩. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਿਗਜਾਲੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਿਗਜਾਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਏਕਵਿਹਾਰੀ, ਏਕਵਿਹਾਰੀ’ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਕਵਿਹਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਪਨ ਸਦੁਤਿਯਵਿਹਾਰੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਭਿਵਦਤੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਨ੍ਦੀ [ਨਨ੍ਦਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ਨਨ੍ਦਿਯਾ ਸਤਿ ਸਾਰਾਗੋ ਹੋਤਿ; ਸਾਰਾਗੇ ਸਤਿ ਸਂਯੋਗੋ ਹੋਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਸਂਯੋਜਨਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦੁਤਿਯਵਿਹਾਰੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਭਿਵਦਤੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਨ੍ਦੀ. ਨਨ੍ਦਿਯਾ ਸਤਿ ਸਾਰਾਗੋ ਹੋਤਿ; ਸਾਰਾਗੇ ਸਤਿ ਸਂਯੋਗੋ ਹੋਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਸਂਯੋਜਨਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦੁਤਿਯਵਿਹਾਰੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂਵਿਹਾਰੀ ਚ, ਮਿਗਜਾਲ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥਾਨਿ ਪਨ੍ਤਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਟਿਸੇਵਤਿ ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦਾਨਿ ਅਪ੍ਪਨਿਗ੍ਘੋਸਾਨਿ ਵਿਜਨਵਾਤਾਨਿ ਮਨੁਸ੍ਸਰਾਹਸ੍ਸੇਯ੍ਯਕਾਨਿ [ਮਨੁਸ੍ਸਰਾਹਸੇਯ੍ਯਕਾਨਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਸਾਰੁਪ੍ਪਾਨਿ; ਅਥ ਖੋ ਸਦੁਤਿਯਵਿਹਾਰੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਣ੍ਹਾ ਹਿਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਾ, ਸਾਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਸਦੁਤਿਯਵਿਹਾਰੀ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਭਿਵਦਤਿ ਨਾਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਨਭਿਵਦਤੋ ਅਨਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਨਨ੍ਦੀ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਯਾ ਅਸਤਿ ਸਾਰਾਗੋ ਨ ਹੋਤਿ; ਸਾਰਾਗੇ ਅਸਤਿ ਸਂਯੋਗੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਸਂਯੋਜਨਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕਵਿਹਾਰੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਭਿਵਦਤਿ ਨਾਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਨਭਿਵਦਤੋ ਅਨਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਨਨ੍ਦੀ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਯਾ ਅਸਤਿ ਸਾਰਾਗੋ ਨ ਹੋਤਿ; ਸਾਰਾਗੇ ਅਸਤਿ ਸਂਯੋਗੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਸਂਯੋਜਨਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕਵਿਹਾਰੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂਵਿਹਾਰੀ ਚ, ਮਿਗਜਾਲ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਗਾਮਨ੍ਤੇ ਵਿਹਰਤਿ ਆਕਿਣ੍ਣੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਹਿ ਉਪਾਸਕੇਹਿ ਉਪਾਸਿਕਾਹਿ ਰਾਜੂਹਿ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤੇਹਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇਹਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਸਾਵਕੇਹਿ. ਅਥ ਖੋ ਏਕਵਿਹਾਰੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਤਣ੍ਹਾ ਹਿਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਾ, ਸਾਸ੍ਸ ਪਹੀਨਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਕਵਿਹਾਰੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਦੁਤਿਯਮਿਗਜਾਲਸੁਤ੍ਤਂ

੬੪. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਿਗਜਾਲੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਿਗਜਾਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁ, ਯਮਹਂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਭਿਵਦਤੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਨ੍ਦੀ. ਨਨ੍ਦਿਸਮੁਦਯਾ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ, ਮਿਗਜਾਲਾਤਿ ਵਦਾਮਿ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਭਿਵਦਤੋ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਨਨ੍ਦੀ. ਨਨ੍ਦਿਸਮੁਦਯਾ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ, ਮਿਗਜਾਲਾਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਭਿਵਦਤਿ ਨਾਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਨਭਿਵਦਤੋ ਅਨਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਨਨ੍ਦੀ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਨਿਰੋਧਾ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ, ਮਿਗਜਾਲਾਤਿ ਵਦਾਮਿ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ…ਪੇ… ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਖੋ, ਮਿਗਜਾਲ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਨਾਭਿਵਦਤਿ ਨਾਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਤੋ ਅਨਭਿਵਦਤੋ ਅਨਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਨਨ੍ਦੀ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ. ਨਨ੍ਦਿਨਿਰੋਧਾ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ, ਮਿਗਜਾਲਾਤਿ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਿਗਜਾਲੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਿਗਜਾਲੋ ਏਕੋ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ – ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ ਤਦਨੁਤ੍ਤਰਂ – ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਿਗਜਾਲੋ ਅਰਹਤਂ ਅਹੋਸੀਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਪਠਮਸਮਿਦ੍ਧਿਮਾਰਪਞ੍ਹਾਸੁਤ੍ਤਂ

੬੫. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਮਿਦ੍ਧਿ ਯੇਨ ਭਗਵਾ…ਪੇ… ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਮਾਰੋ, ਮਾਰੋ’ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾਰੋ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਮਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਯਤ੍ਥ ਖੋ, ਸਮਿਦ੍ਧਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁ, ਅਤ੍ਥਿ ਰੂਪਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਮਾਰੋ ਵਾ ਮਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਸੋਤਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਦ੍ਦਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਮਾਰੋ ਵਾ ਮਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਘਾਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਗਨ੍ਧਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਮਾਰੋ ਵਾ ਮਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਜਿਵ੍ਹਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਰਸਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਮਾਰੋ ਵਾ ਮਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਯੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਮਾਰੋ ਵਾ ਮਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਮਨੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਮਾਰੋ ਵਾ ਮਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ.

‘‘ਯਤ੍ਥ ਚ ਖੋ, ਸਮਿਦ੍ਧਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁ, ਨਤ੍ਥਿ ਰੂਪਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਮਾਰੋ ਵਾ ਮਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ. ਨਤ੍ਥਿ ਸੋਤਂ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥਿ ਘਾਨਂ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥਿ ਜਿਵ੍ਹਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਰਸਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਮਾਰੋ ਵਾ ਮਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ. ਨਤ੍ਥਿ ਕਾਯੋ…ਪੇ…. ਨਤ੍ਥਿ ਮਨੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਮਾਰੋ ਵਾ ਮਾਰਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਸਮਿਦ੍ਧਿਸਤ੍ਤਪਞ੍ਹਾਸੁਤ੍ਤਂ

੬੬. ‘‘‘ਸਤ੍ਤੋ, ਸਤ੍ਤੋ’ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ…ਪੇ…. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਸਮਿਦ੍ਧਿਦੁਕ੍ਖਪਞ੍ਹਾਸੁਤ੍ਤਂ

੬੭. ‘‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ, ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ…ਪੇ…. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਸਮਿਦ੍ਧਿਲੋਕਪਞ੍ਹਾਸੁਤ੍ਤਂ

੬੮. ‘‘‘ਲੋਕੋ, ਲੋਕੋ’ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲੋਕੋ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਲੋਕਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ? ਯਤ੍ਥ ਖੋ, ਸਮਿਦ੍ਧਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁ, ਅਤ੍ਥਿ ਰੂਪਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਲੋਕੋ ਵਾ ਲੋਕਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾਤਿ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥਿ ਜਿਵ੍ਹਾ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥਿ ਮਨੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਲੋਕੋ ਵਾ ਲੋਕਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ.

‘‘ਯਤ੍ਥ ਚ ਖੋ, ਸਮਿਦ੍ਧਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁ, ਨਤ੍ਥਿ ਰੂਪਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਲੋਕੋ ਵਾ ਲੋਕਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥਿ ਜਿਵ੍ਹਾ…ਪੇ… ਨਤ੍ਥਿ ਮਨੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਧਮ੍ਮਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਲੋਕੋ ਵਾ ਲੋਕਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਉਪਸੇਨਆਸੀਵਿਸਸੁਤ੍ਤਂ

੬੯. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਉਪਸੇਨੋ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਸੀਤਵਨੇ ਸਪ੍ਪਸੋਣ੍ਡਿਕਪਬ੍ਭਾਰੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਪਸੇਨਸ੍ਸ ਕਾਯੇ ਆਸੀਵਿਸੋ ਪਤਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਸੇਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਥ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਂ ਕਾਯਂ ਮਞ੍ਚਕਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨੀਹਰਥ. ਪੁਰਾਯਂ ਕਾਯੋ ਇਧੇਵ ਵਿਕਿਰਤਿ; ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭੁਸਮੁਟ੍ਠੀ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਉਪਸੇਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਨ ਖੋ ਪਨ ਮਯਂ ਪਸ੍ਸਾਮ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਪਸੇਨਸ੍ਸ ਕਾਯਸ੍ਸ ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਵਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਂ. ਅਥ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਉਪਸੇਨੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਏਥ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਂ ਕਾਯਂ ਮਞ੍ਚਕਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨੀਹਰਥ. ਪੁਰਾਯਂ ਕਾਯੋ ਇਧੇਵ ਵਿਕਿਰਤਿ; ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭੁਸਮੁਟ੍ਠੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਸ ਨੂਨ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਅਹਂ ਚਕ੍ਖੂਤਿ ਵਾ ਮਮ ਚਕ੍ਖੂਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਅਹਂ ਜਿਵ੍ਹਾਤਿ ਵਾ ਮਮ ਜਿਵ੍ਹਾਤਿ ਵਾ… ਅਹਂ ਮਨੋਤਿ ਵਾ ਮਮ ਮਨੋਤਿ ਵਾ’. ਤਸ੍ਸ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਸਿਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਵਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਮਯ੍ਹਞ੍ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹਂ ਚਕ੍ਖੂਤਿ ਵਾ ਮਮ ਚਕ੍ਖੂਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਅਹਂ ਜਿਵ੍ਹਾਤਿ ਵਾ ਮਮ ਜਿਵ੍ਹਾਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਅਹਂ ਮਨੋਤਿ ਵਾ ਮਮ ਮਨੋਤਿ ਵਾ’. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਞ੍ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਕਿਂ ਕਾਯਸ੍ਸ ਵਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਵਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ’’ਤਿ!

‘‘ਤਥਾ ਹਿ ਪਨਾਯਸ੍ਮਤੋ ਉਪਸੇਨਸ੍ਸ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਙ੍ਕਾਰਮਮਙ੍ਕਾਰਮਾਨਾਨੁਸਯੋ ਸੁਸਮੂਹਤੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਪਸੇਨਸ੍ਸ ਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਹਂ ਚਕ੍ਖੂਤਿ ਵਾ ਮਮ ਚਕ੍ਖੂਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਅਹਂ ਜਿਵ੍ਹਾਤਿ ਵਾ ਮਮ ਜਿਵ੍ਹਾਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ਅਹਂ ਮਨੋਤਿ ਵਾ ਮਮ ਮਨੋਤਿ ਵਾ’’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਪਸੇਨਸ੍ਸ ਕਾਯਂ ਮਞ੍ਚਕਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਨੀਹਰਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਪਸੇਨਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਿਕਿਰਿ; ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭੁਸਮੁਟ੍ਠੀਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਉਪਵਾਣਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੭੦. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਵਾਣੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਪਵਾਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ’ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ, ਅਕਾਲਿਕੋ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਉਪਵਾਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਰੂਪਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ ਹੋਤਿ ਰੂਪਰਾਗਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ. ਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪੇਸੁ ਰਾਗਂ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪੇਸੁ ਰਾਗੋ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਂ ਤਂ, ਉਪਵਾਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਰੂਪਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ ਹੋਤਿ ਰੂਪਰਾਗਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ. ਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪੇਸੁ ਰਾਗਂ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪੇਸੁ ਰਾਗੋ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਵਾਣ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ ਅਕਾਲਿਕੋ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’’ਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਵਾਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ ਰਸਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ ਹੋਤਿ ਰਸਰਾਗਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ. ਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰਸੇਸੁ ਰਾਗਂ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰਸੇਸੁ ਰਾਗੋ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਂ ਤਂ, ਉਪਵਾਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ ਰਸਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ ਹੋਤਿ ਰਸਰਾਗਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ. ਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰਸੇਸੁ ਰਾਗਂ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰਸੇਸੁ ਰਾਗੋ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਵਾਣ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ ਅਕਾਲਿਕੋ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’’ਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਵਾਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ ਹੋਤਿ ਧਮ੍ਮਰਾਗਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ. ਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰਾਗਂ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰਾਗੋ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਂ ਤਂ, ਉਪਵਾਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ ਹੋਤਿ ਧਮ੍ਮਰਾਗਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ. ਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰਾਗਂ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰਾਗੋ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਵਾਣ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’’ਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਇਧ ਪਨ, ਉਪਵਾਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਰੂਪਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਚ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਰੂਪਰਾਗਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ. ਅਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪੇਸੁ ਰਾਗਂ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪੇਸੁ ਰਾਗੋ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਂ ਤਂ, ਉਪਵਾਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਰੂਪਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀਹਿ ਖੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਰੂਪਰਾਗਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ. ਅਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪੇਸੁ ਰਾਗਂ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰੂਪੇਸੁ ਰਾਗੋ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਵਾਣ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ, ਅਕਾਲਿਕੋ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’’ਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਵਾਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ ਰਸਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀਹਿ ਖੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਰਸਰਾਗਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ. ਅਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰਸੇਸੁ ਰਾਗਂ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਰਸੇਸੁ ਰਾਗੋ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਉਪਵਾਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀਹਿ ਖੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਧਮ੍ਮਰਾਗਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ. ਅਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰਾਗਂ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰਾਗੋ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਂ ਤਂ, ਉਪਵਾਣ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀਹਿ ਖੋ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਚ ਧਮ੍ਮਰਾਗਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ. ਅਸਨ੍ਤਞ੍ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰਾਗਂ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਰਾਗੋ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਉਪਵਾਣ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ, ਅਕਾਲਿਕੋ ਏਹਿਪਸ੍ਸਿਕੋ ਓਪਨੇਯ੍ਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ ਵਿਞ੍ਞੂਹੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਪਠਮਛਫਸ੍ਸਾਯਤਨਸੁਤ੍ਤਂ

੭੧. ‘‘ਯੋ ਹਿ ਕੋਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਵੁਸਿਤਂ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਆਰਕਾ ਸੋ ਇਮਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਤ੍ਥਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨਸ੍ਸਸਂ [ਅਨਸ੍ਸਸਿਂ (ਸੀ.), ਅਨਸ੍ਸਾਸਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਅਨਸ੍ਸਾਸਿਂ (ਪੀ.)]. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਚਕ੍ਖੁਂ ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ?

‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਤ੍ਥ ਚ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਚਕ੍ਖੁ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਸੇਵਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਂ ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ?

‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਤ੍ਥ ਚ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਜਿਵ੍ਹਾ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਸੇਵਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ…ਪੇ… ਮਨਂ ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ?

‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਤ੍ਥ ਚ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮਨੋ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਸੇਵਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਦੁਤਿਯਛਫਸ੍ਸਾਯਤਨਸੁਤ੍ਤਂ

੭੨. ‘‘ਯੋ ਹਿ ਕੋਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਵੁਸਿਤਂ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਆਰਕਾ ਸੋ ਇਮਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਤ੍ਥਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨਸ੍ਸਸਂ ਪਨਸ੍ਸਸਂ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਚਕ੍ਖੁਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ?

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਤ੍ਥ ਚ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਚਕ੍ਖੁ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਏਤਂ ਪਠਮਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ ਪਹੀਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਆਯਤਿਂ ਅਪੁਨਬ੍ਭਵਾਯ…ਪੇ….

‘‘ਜਿਵ੍ਹਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ?

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਤ੍ਥ ਚ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਜਿਵ੍ਹਾ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਏਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ ਪਹੀਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਆਯਤਿਂ ਅਪੁਨਬ੍ਭਵਾਯ…ਪੇ….

‘‘ਮਨਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ?

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਤ੍ਥ ਚ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮਨੋ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਸੁਦਿਟ੍ਠਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਤੇ ਏਤਂ ਛਟ੍ਠਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ ਪਹੀਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਆਯਤਿਂ ਅਪੁਨਬ੍ਭਵਾਯਾ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

੧੧. ਤਤਿਯਛਫਸ੍ਸਾਯਤਨਸੁਤ੍ਤਂ

੭੩. ‘‘ਯੋ ਹਿ ਕੋਚਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਵੁਸਿਤਂ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਆਰਕਾ ਸੋ ਇਮਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਚਕ੍ਖੁ ਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਯਂ ਪਨਾਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਯਂ ਪਨਾਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਂ, ਕਲ੍ਲਂ ਨੁ ਤਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਿਤੁਂ – ‘ਏਤਂ ਮਮ, ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਏਸੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ?

‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਸੋਤਂ… ਘਾਨਂ… ਜਿਵ੍ਹਾ… ਕਾਯੋ… ਮਨੋ ਨਿਚ੍ਚੋ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਨਿਚ੍ਚੋ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਯਂ ਪਨਾਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾ ਤਂ ਸੁਖਂ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਸੋਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਘਾਨਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਕਾਯਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਮਨਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ. ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਂ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ; ਵਿਰਾਗਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ; ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਮਿਤਿ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਏਕਾਦਸਮਂ.

ਮਿਗਜਾਲਵਗ੍ਗੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਮਿਗਜਾਲੇਨ ਦ੍ਵੇ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਸਮਿਦ੍ਧਿਨਾ;

ਉਪਸੇਨੋ ਉਪਵਾਣੋ, ਛਫਸ੍ਸਾਯਤਨਿਕਾ ਤਯੋਤਿ.