੧. ਪਠਮਵਗ੍ਗੋ

੧. ਮਾਰਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੦. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਧੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਧੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘‘ਮਾਰੋ, ਮਾਰੋ’ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਰੂਪੇ ਖੋ, ਰਾਧ, ਸਤਿ ਮਾਰੋ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਮਾਰੇਤਾ ਵਾ ਯੋ ਵਾ ਪਨ ਮੀਯਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਧ, ਰੂਪਂ ਮਾਰੋਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਮਾਰੇਤਾਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਮੀਯਤੀਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਰੋਗੋਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਗਣ੍ਡੋਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਸਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਅਘਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਅਘਭੂਤਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸ. ਯੇ ਨਂ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸਮ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ ਸਤਿ… ਸਞ੍ਞਾਯ ਸਤਿ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਸਤਿ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਸਤਿ ਮਾਰੋ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਮਾਰੇਤਾ ਵਾ ਯੋ ਵਾ ਪਨ ਮੀਯਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਧ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਮਾਰੋਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਮਾਰੇਤਾਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਮੀਯਤੀਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਰੋਗੋਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਗਣ੍ਡੋਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਸਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਅਘਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸ, ਅਘਭੂਤਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸ. ਯੇ ਨਂ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਮ੍ਮਾ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸਮ੍ਮਾਦਸ੍ਸਨਂ ਖੋ, ਰਾਧ, ਨਿਬ੍ਬਿਦਤ੍ਥਂ’’. ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਖੋ, ਰਾਧ, ਵਿਰਾਗਤ੍ਥਾ’’. ‘‘ਵਿਰਾਗੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਵਿਰਾਗੋ ਖੋ, ਰਾਧ, ਵਿਮੁਤ੍ਤਤ੍ਥੋ’’. ‘‘ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਖੋ, ਰਾਧ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਾ’’. ‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਚ੍ਚਯਾਸਿ [ਅਚ੍ਚਸਰਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਅਸ੍ਸ (ਪੀ.), ਅਚ੍ਚਯਾ (ਕ.)], ਰਾਧ, ਪਞ੍ਹਂ, ਨਾਸਕ੍ਖਿ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਗਹੇਤੁਂ. ਨਿਬ੍ਬਾਨੋਗਧਞ੍ਹਿ, ਰਾਧ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਾਯਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਸਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੧. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਧੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਸਤ੍ਤੋ, ਸਤ੍ਤੋ’ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਰੂਪੇ ਖੋ, ਰਾਧ, ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤੋ, ਤਤ੍ਰ ਵਿਸਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤੋ, ਤਤ੍ਰ ਵਿਸਤ੍ਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ’’.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਧ, ਕੁਮਾਰਕਾ ਵਾ ਕੁਮਾਰਿਕਾਯੋ ਵਾ ਪਂਸ੍ਵਾਗਾਰਕੇਹਿ ਕੀਲ਼ਨ੍ਤਿ. ਯਾਵਕੀਵਞ੍ਚ ਤੇਸੁ ਪਂਸ੍ਵਾਗਾਰਕੇਸੁ ਅਵਿਗਤਰਾਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਵਿਗਤਚ੍ਛਨ੍ਦਾ ਅਵਿਗਤਪੇਮਾ ਅਵਿਗਤਪਿਪਾਸਾ ਅਵਿਗਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਅਵਿਗਤਤਣ੍ਹਾ, ਤਾਵ ਤਾਨਿ ਪਂਸ੍ਵਾਗਾਰਕਾਨਿ ਅਲ੍ਲੀਯਨ੍ਤਿ ਕੇਲ਼ਾਯਨ੍ਤਿ ਧਨਾਯਨ੍ਤਿ [ਮਨਾਯਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਮਮਾਯਨ੍ਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਰਾਧ, ਕੁਮਾਰਕਾ ਵਾ ਕੁਮਾਰਿਕਾਯੋ ਵਾ ਤੇਸੁ ਪਂਸ੍ਵਾਗਾਰਕੇਸੁ ਵਿਗਤਰਾਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਿਗਤਚ੍ਛਨ੍ਦਾ ਵਿਗਤਪੇਮਾ ਵਿਗਤਪਿਪਾਸਾ ਵਿਗਤਪਰਿਲ਼ਾਹਾ ਵਿਗਤਤਣ੍ਹਾ, ਅਥ ਖੋ ਤਾਨਿ ਪਂਸ੍ਵਾਗਾਰਕਾਨਿ ਹਤ੍ਥੇਹਿ ਚ ਪਾਦੇਹਿ ਚ ਵਿਕਿਰਨ੍ਤਿ ਵਿਧਮਨ੍ਤਿ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਨ੍ਤਿ ਵਿਕੀਲ਼ਨਿਯਂ [ਵਿਕੀਲ਼ਨਿਕਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਰਾਧ, ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਰੂਪਂ ਵਿਕਿਰਥ ਵਿਧਮਥ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਥ ਵਿਕੀਲ਼ਨਿਯਂ ਕਰੋਥ ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ. ਵੇਦਨਂ ਵਿਕਿਰਥ ਵਿਧਮਥ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਥ ਵਿਕੀਲ਼ਨਿਯਂ ਕਰੋਥ ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ. ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਿਕਿਰਥ ਵਿਧਮਥ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਥ ਵਿਕੀਲ਼ਨਿਯਂ ਕਰੋਥ ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਕਿਰਥ ਵਿਧਮਥ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਥ ਵਿਕੀਲ਼ਨਿਯਂ ਕਰੋਥ ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜਥ. ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯੋ ਹਿ, ਰਾਧ, ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਭਵਨੇਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੨. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਧੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਭਵਨੇਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧੋ [ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਭਵਨੇਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ [ਭਵਨੇਤ੍ਤੀਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ, ਕਤਮੋ ਭਵਨੇਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ? ‘‘ਰੂਪੇ ਖੋ, ਰਾਧ, ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਯੇ ਉਪਯੁਪਾਦਾਨਾ ਚੇਤਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨੁਸਯਾ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਨਿਰੋਧੋ [ਨਿਰੋਧਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਭਵਨੇਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧੋ. ਵੇਦਨਾਯ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ … ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ…ਪੇ… ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨੁਸਯਾ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਨਿਰੋਧੋ ਭਵਨੇਤ੍ਤਿਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੩. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਧੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਧਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੇ ਚ, ਰਾਧ, ਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ ਪਰਿਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾਵਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲਞ੍ਚ. ਤਂ ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਧੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਤਮੇ ਚ, ਰਾਧ, ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ? ਰੂਪਂ ਖੋ, ਰਾਧ, ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਵੇਦਨਾ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਸਞ੍ਞਾ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਰਾਧ, ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਰਾਧ, ਪਰਿਞ੍ਞਾ? ਯੋ ਖੋ, ਰਾਧ, ਰਾਗਕ੍ਖਯੋ ਦੋਸਕ੍ਖਯੋ ਮੋਹਕ੍ਖਯੋ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਰਾਧ, ਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਕਤਮੋ ਚ, ਰਾਧ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾਵੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ? ‘ਅਰਹਾ’ਤਿਸ੍ਸ ਵਚਨੀਯਂ. ਯ੍ਵਾਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਰਾਧ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾਵੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਸਮਣਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੪. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਧਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਰਾਧ, ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਰੂਪੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਵੇਦਨੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਞ੍ਞੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸਙ੍ਖਾਰੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਰਾਧ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ; ਨ ਮੇ ਤੇ, ਰਾਧ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਸਮਣੇਸੁ ਵਾ ਸਮਣਸਮ੍ਮਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਮ੍ਮਤਾ, ਨ ਚ ਪਨ ਤੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਚ ਖੋ ਕੇਚਿ, ਰਾਧ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ; ਤੇ ਖੋ ਮੇ, ਰਾਧ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਸਮਣੇਸੁ ਚੇਵ ਸਮਣਸਮ੍ਮਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਮ੍ਮਤਾ, ਤੇ ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਞ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਤ੍ਥਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਦੁਤਿਯਸਮਣਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੫. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਧਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਰਾਧ, ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਰੂਪੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਰਾਧ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੬. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਧਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਰਾਧ, ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਰੂਪੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਯਤੋ ਖੋ, ਰਾਧ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਰਾਧ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਨੋ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਅਰਹਨ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੭. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਧਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਰਾਧ, ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਰੂਪੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਯਤੋ ਖੋ, ਰਾਧ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਰਾਧ, ਅਰਹਂ ਖੀਣਾਸਵੋ ਵੁਸਿਤਵਾ ਕਤਕਰਣੀਯੋ ਓਹਿਤਭਾਰੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸਦਤ੍ਥੋ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਵਸਂਯੋਜਨੋ ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਛਨ੍ਦਰਾਗਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੮. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਧਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਰੂਪੇ ਖੋ, ਰਾਧ, ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਂ ਪਜਹਥ. ਏਵਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਪਹੀਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਂ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਂ ਅਨਭਾਵਂਕਤਂ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਂ. ਵੇਦਨਾਯ ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਂ ਪਜਹਥ. ਏਵਂ ਸਾ ਵੇਦਨਾ ਪਹੀਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਂ ਪਜਹਥ. ਏਵਂ ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਹੀਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਂ ਪਜਹਥ. ਏਵਂ ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਹੀਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ…ਪੇ… ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਦੁਤਿਯਛਨ੍ਦਰਾਗਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੯. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਧਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਰੂਪੇ ਖੋ, ਰਾਧ, ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਯੇ ਉਪਯੁਪਾਦਾਨਾ ਚੇਤਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨੁਸਯਾ, ਤੇ ਪਜਹਥ. ਏਵਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਪਹੀਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਂ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਂ ਅਨਭਾਵਂਕਤਂ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਂ. ਵੇਦਨਾਯ ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਯੇ ਉਪਯੁਪਾਦਾਨਾ ਚੇਤਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨੁਸਯਾ, ਤੇ ਪਜਹਥ. ਏਵਂ ਸਾ ਵੇਦਨਾ ਪਹੀਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਯੇ ਉਪਯੁਪਾਦਾਨਾ ਚੇਤਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨੁਸਯਾ, ਤੇ ਪਜਹਥ. ਏਵਂ ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਹੀਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਯੇ ਉਪਯੁਪਾਦਾਨਾ ਚੇਤਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨੁਸਯਾ, ਤੇ ਪਜਹਥ. ਏਵਂ ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਹੀਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਂ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਂ ਅਨਭਾਵਂਕਤਂ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਰਾਧਸਂਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਠਮੋ ਵਗ੍ਗੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਮਾਰੋ ਸਤ੍ਤੋ ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ, ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਸਮਣਾ ਦੁਵੇ;

ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਰਹਾ ਚ, ਛਨ੍ਦਰਾਗਾਪਰੇ ਦੁਵੇਤਿ.