੮. ਛਨ੍ਨਸੁਤ੍ਤਂ

੯੦. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਅਵਾਪੁਰਣਂ [ਅਪਾਪੁਰਣਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਆਦਾਯ ਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਓਵਦਨ੍ਤੁ ਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਥੇਰਾ, ਅਨੁਸਾਸਨ੍ਤੁ ਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਥੇਰਾ, ਕਰੋਨ੍ਤੁ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਥੇਰਾ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ, ਯਥਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਛਨ੍ਨਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਰੂਪਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਛਨ੍ਨ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ; ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ; ਸਞ੍ਞਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ; ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ; ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ. ਰੂਪਂ ਅਨਤ੍ਤਾ; ਵੇਦਨਾ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ; ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਛਨ੍ਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਖੋ ਏਤਂ ਏਵਂ [ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਖੋ ਏਵਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਹੋਤਿ – ‘ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਵੇਦਨਾ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ; ਰੂਪਂ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਵੇਦਨਾ … ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ਅਥ ਚ ਪਨ ਮੇ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੇ ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੇ ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯੇ ਵਿਰਾਗੇ ਨਿਰੋਧੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਨਪ੍ਪਸੀਦਤਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਉਪਾਦਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ; ਪਚ੍ਚੁਦਾਵਤ੍ਤਤਿ ਮਾਨਸਂ – ‘ਅਥ ਕੋ ਚਰਹਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ? ਨ ਖੋ ਪਨੇਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਹੋਤਿ. ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯ ਯਥਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਛਨ੍ਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੇ ਸਤ੍ਥੁ ਚੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋ ਸਮ੍ਭਾਵਿਤੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ, ਪਹੋਤਿ ਚ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਯਥਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਂ; ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਆਨਨ੍ਦੇ ਤਾਵਤਿਕਾ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿ [ਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥਿ (?)]. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨੋ ਸੇਨਾਸਨਂ ਸਂਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਕੋਸਮ੍ਬੀ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਆਨਨ੍ਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਏਕਮਿਦਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮਯਂ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਾਮਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਅਵਾਪੁਰਣਂ ਆਦਾਯ ਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਥੇਰੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਓਵਦਨ੍ਤੁ ਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਥੇਰਾ, ਅਨੁਸਾਸਨ੍ਤੁ ਮਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਥੇਰਾ, ਕਰੋਨ੍ਤੁ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਥੇਰਾ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਯਥਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਮਂ, ਆਵੁਸੋ, ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘ਰੂਪਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਛਨ੍ਨ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ; ਵੇਦਨਾ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ; ਰੂਪਂ ਅਨਤ੍ਤਾ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਖੋ ਏਤਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਰੂਪਂ ਅਨਤ੍ਤਾ, ਵੇਦਨਾ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਤ੍ਤਾ. ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ਅਥ ਚ ਪਨ ਮੇ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੇ ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੇ ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯੇ ਵਿਰਾਗੇ ਨਿਰੋਧੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਨਪ੍ਪਸੀਦਤਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਰਿਤਸ੍ਸਨਾ ਉਪਾਦਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ; ਪਚ੍ਚੁਦਾਵਤ੍ਤਤਿ ਮਾਨਸਂ – ‘ਅਥ ਕੋ ਚਰਹਿ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ? ਨ ਖੋ ਪਨੇਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਹੋਤਿ. ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯ ਯਥਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ!

‘‘ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਘੋਸਿਤਰਾਮੇ ਸਤ੍ਥੁ ਚੇਵ ਸਂਵਣ੍ਣਿਤੋ ਸਮ੍ਭਾਵਿਤੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ, ਪਹੋਤਿ ਚ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤਥਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁਂ ਯਥਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਆਨਨ੍ਦੇ ਤਾਵਤਿਕਾ ਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਓਵਦਤੁ ਮਂ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ; ਅਨੁਸਾਸਤੁ ਮਂ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ; ਕਰੋਤੁ ਮੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਧਮ੍ਮਿਂ ਕਥਂ ਯਥਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਏਤ੍ਤਕੇਨਪਿ ਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਛਨ੍ਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਪਿ ਨਾਮ ਤਂ [ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਅਭਿਰਦ੍ਧਾ, ਤਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਆਯਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨੋ ਆਵਿ ਅਕਾਸਿ ਖੀਲਂ ਛਿਨ੍ਦਿ [ਪਭਿਨ੍ਦਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ਓਦਹਾਵੁਸੋ, ਛਨ੍ਨ, ਸੋਤਂ; ਭਬ੍ਬੋਸਿ [ਭਬ੍ਬੋ ਤ੍ਵਂ (ਕ.)] ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਛਨ੍ਨਸ੍ਸ ਤਾਵਤਕੇਨੇਵ [ਤਾਵਦੇਵ (ਸੀ.)] ਉਲ਼ਾਰਂ ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ – ‘‘ਭਬ੍ਬੋ ਕਿਰਸ੍ਮਿ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਛਨ੍ਨ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਚ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕਚ੍ਚਾਨਗੋਤ੍ਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਓਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ – ਦ੍ਵਯਨਿਸ੍ਸਿਤੋ ਖ੍ਵਾਯਂ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਲੋਕੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਅਤ੍ਥਿਤਞ੍ਚੇਵ ਨਤ੍ਥਿਤਞ੍ਚ. ਲੋਕਸਮੁਦਯਂ ਖੋ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਾ ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿਤਾ, ਸਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਲੋਕਨਿਰੋਧਂ ਖੋ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯਾ ਲੋਕੇ ਅਤ੍ਥਿਤਾ, ਸਾ ਨ ਹੋਤਿ. ਉਪਯੁਪਾਦਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਵਿਨਿਬਨ੍ਧੋ ਖ੍ਵਾਯਂ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਲੋਕੋ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਤਂ ਚਾਯਂ ਉਪਯੁਪਾਦਾਨਂ ਚੇਤਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨੁਸਯਂ ਨ ਉਪੇਤਿ ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ ਨਾਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ‘ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ’ਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਮੇਵ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਮਾਨਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤੀਤਿ ਨ ਕਙ੍ਖਤਿ ਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ. ਅਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਞਾਣਮੇਵਸ੍ਸ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬਮਤ੍ਥੀਤਿ ਖੋ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਅਯਮੇਕੋ ਅਨ੍ਤੋ. ਸਬ੍ਬਂ ਨਤ੍ਥੀਤਿ ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋ. ਏਤੇ ਤੇ, ਕਚ੍ਚਾਨ, ਉਭੋ ਅਨ੍ਤੇ ਅਨੁਪਗਮ੍ਮ ਮਜ੍ਝੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ – ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ; ਸਙ੍ਖਾਰਪਚ੍ਚਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਹੋਤਿ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਤ੍ਵੇਵ ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧਾ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋ…ਪੇ… ਏਵਮੇਤਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਆਨਨ੍ਦ, ਹੋਤਿ ਯੇਸਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਤਾਦਿਸਾ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਯੋ ਅਨੁਕਮ੍ਪਕਾ ਅਤ੍ਥਕਾਮਾ ਓਵਾਦਕਾ ਅਨੁਸਾਸਕਾ. ਇਦਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮੋ ਅਭਿਸਮਿਤੋ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.