੩. ਯਮਕਸੁਤ੍ਤਂ

੮੫. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਯਮਕਸ੍ਸ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਤਥਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਯਥਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਹੋਤਿ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ.

ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯਮਕਸ੍ਸ ਕਿਰ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਤਥਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਯਥਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਹੋਤਿ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਯਮਕੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਯਮਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਯਮਕਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ –

‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ – ‘ਤਥਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਯਥਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਹੋਤਿ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ – ‘ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਹੋਤਿ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਮਾ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਏਵਂ ਅਵਚ, ਮਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਿ. ਨ ਹਿ ਸਾਧੁ ਭਗਵਤੋ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨਂ. ਨ ਹਿ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਹੋਤਿ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਯਮਕੋ ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਤਥੇਵ ਤਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਥਾਮਸਾ ਪਰਾਮਾਸਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਵੋਹਰਤਿ – ‘‘ਤਥਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਯਥਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਹੋਤਿ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ.

ਯਤੋ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਾਸਕ੍ਖਿਂਸੁ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਯਮਕਂ ਏਤਸ੍ਮਾ ਪਾਪਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾ ਵਿਵੇਚੇਤੁਂ, ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਯਮਕਸ੍ਸ ਨਾਮ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ – ‘ਤਥਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ ਯਥਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਹੋਤਿ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ. ਸਾਧਾਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਯਮਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਯਮਕੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਯਮਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਯਮਕਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ – ‘ਤਥਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਯਥਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਹੋਤਿ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਯਥਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਹੋਤਿ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਰੂਪਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਆਵੁਸੋ’’. ‘‘ਵੇਦਨਾ ਨਿਚ੍ਚਾ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ, ਆਵੁਸੋ’’. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ…ਪੇ… ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ…ਪੇ… ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਰੂਪਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’ … ‘‘ਵੇਦਨਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’… ‘‘ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’. ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਰੂਪਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’. ‘‘ਵੇਦਨਾਯ… ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ… ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’. ‘‘ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਵਿਞ੍ਞਾਣਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਰੂਪਂ… ਵੇਦਨਂ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਅਯਂ ਸੋ ਅਰੂਪੀ… ਅਵੇਦਨੋ… ਅਸਞ੍ਞੀ… ਅਸਙ੍ਖਾਰੋ… ਅਵਿਞ੍ਞਾਣੋ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ’’. ‘‘ਏਤ੍ਥ ਚ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਚ੍ਚਤੋ ਥੇਤਤੋ [ਤਥਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਤਥਾਗਤੇ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਿਯਮਾਨੇ [ਤਥਾਗਤੇ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨੇ (?)], ਕਲ੍ਲਂ ਨੁ ਤੇ ਤਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ – ‘ਤਥਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਯਥਾ ਖੀਣਾਸਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਉਚ੍ਛਿਜ੍ਜਤਿ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਹੋਤਿ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’’ਤਿ?

‘‘ਅਹੁ ਖੋ ਮੇ ਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ; ਇਦਞ੍ਚ ਪਨਾਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਞ੍ਚੇਵ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਪਹੀਨਂ, ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਮੇ ਅਭਿਸਮਿਤੋ’’ਤਿ.

‘‘ਸਚੇ ਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਯੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਂ ਖੀਣਾਸਵੋ ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਕਿਂ ਹੋਤੀ’ਤਿ? ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚੇ ਮਂ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਯੋ ਸੋ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਂ ਖੀਣਾਸਵੋ ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਕਿਂ ਹੋਤੀ’ਤਿ? ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠੋਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਂ – ‘ਰੂਪਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਨਿਚ੍ਚਂ. ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ; ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਤਦਤ੍ਥਙ੍ਗਤਂ. ਵੇਦਨਾ… ਸਞ੍ਞਾ… ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ. ਯਦਨਿਚ੍ਚਂ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ; ਯਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਤਂ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਤਦਤ੍ਥਙ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠੋਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ! ਤੇਨ ਹਾਵੁਸੋ, ਯਮਕ, ਉਪਮਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਏਤਸ੍ਸੇਵ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਞਾਣਾਯ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਡ੍ਢੋ ਮਹਦ੍ਧਨੋ ਮਹਾਭੋਗੋ; ਸੋ ਚ ਆਰਕ੍ਖਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ. ਤਸ੍ਸ ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਅਨਤ੍ਥਕਾਮੋ ਅਹਿਤਕਾਮੋ ਅਯੋਗਕ੍ਖੇਮਕਾਮੋ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤੁਕਾਮੋ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਡ੍ਢੋ ਮਹਦ੍ਧਨੋ ਮਹਾਭੋਗੋ; ਸੋ ਚ ਆਰਕ੍ਖਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ; ਨਾਯਂ [ਨ ਹਾਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਸੁਕਰੋ ਪਸਯ੍ਹ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤੁਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਅਨੁਪਖਜ੍ਜ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਗਹਪਤਿਂ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਉਪਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਂ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਸੋ ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਉਪਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਮਿਤ੍ਤਤੋਪਿ ਨਂ ਸਦ੍ਦਹੇਯ੍ਯ [ਦਹੇਯ੍ਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)]; ਸੁਹਜ੍ਜਤੋਪਿ ਨਂ ਸਦ੍ਦਹੇਯ੍ਯ; ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਵਿਸ੍ਸਾਸਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਯਦਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਸਂਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥੋ ਖੋ ਮ੍ਯਾਯਂ ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ’ਤਿ, ਅਥ ਨਂ ਰਹੋਗਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਿਣ੍ਹੇਨ ਸਤ੍ਥੇਨ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਯ੍ਯ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਵੁਸੋ ਯਮਕ, ਯਦਾ ਹਿ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਮੁਂ ਗਹਪਤਿਂ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਆਹ – ‘ਉਪਟ੍ਠਹੇਯ੍ਯਂ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’ਤਿ, ਤਦਾਪਿ ਸੋ ਵਧਕੋਵ. ਵਧਕਞ੍ਚ ਪਨ ਸਨ੍ਤਂ ਨ ਅਞ੍ਞਾਸਿ – ‘ਵਧਕੋ ਮੇ’ਤਿ. ਯਦਾਪਿ ਸੋ ਉਪਟ੍ਠਹਤਿ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ, ਤਦਾਪਿ ਸੋ ਵਧਕੋਵ. ਵਧਕਞ੍ਚ ਪਨ ਸਨ੍ਤਂ ਨ ਅਞ੍ਞਾਸਿ – ‘ਵਧਕੋ ਮੇ’ਤਿ. ਯਦਾਪਿ ਨਂ ਰਹੋਗਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤਿਣ੍ਹੇਨ ਸਤ੍ਥੇਨ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤਿ, ਤਦਾਪਿ ਸੋ ਵਧਕੋਵ. ਵਧਕਞ੍ਚ ਪਨ ਸਨ੍ਤਂ ਨ ਅਞ੍ਞਾਸਿ – ‘ਵਧਕੋ ਮੇ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਵੇਦਨਂ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ’’.

‘‘ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵੇਦਨਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਞ੍ਞਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਞ੍ਞਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ‘ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਰੂਪਂ ‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ… ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਞ੍ਞਂ… ਦੁਕ੍ਖੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਅਨਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਨਂ… ਅਨਤ੍ਤਂ ਸਞ੍ਞਂ… ਅਨਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਅਨਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਅਨਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਸਙ੍ਖਤਂ ਰੂਪਂ ‘ਸਙ੍ਖਤਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਙ੍ਖਤਂ ਵੇਦਨਂ… ਸਙ੍ਖਤਂ ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਸਙ੍ਖਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਸਙ੍ਖਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਵਧਕਂ ਰੂਪਂ ‘ਵਧਕਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਵਧਕਂ ਵੇਦਨਂ ‘ਵਧਕਾ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ… ਵਧਕਂ ਸਞ੍ਞਂ ‘ਵਧਕਾ ਸਞ੍ਞਾ’ਤਿ… ਵਧਕੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ‘ਵਧਕਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਵਧਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਵਧਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਸੋ ਰੂਪਂ ਉਪੇਤਿ ਉਪਾਦਿਯਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ‘ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ’ਤਿ. ਵੇਦਨਂ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਉਪੇਤਿ ਉਪਾਦਿਯਤਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ‘ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਿਮੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਉਪੇਤਾ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਾ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੁਤਵਾ ਚ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ…ਪੇ… ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮੇ ਸੁਵਿਨੀਤੋ ਨ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਰੂਪਂ, ਨ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਨ ਵੇਦਨਂ… ਨ ਸਞ੍ਞਂ… ਨ ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਨ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ.

‘‘ਸੋ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵੇਦਨਂ … ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਞ੍ਞਂ… ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ … ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਰੂਪਂ ‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ… ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਞ੍ਞਂ… ਦੁਕ੍ਖੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਅਨਤ੍ਤਂ ਰੂਪਂ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਨਤ੍ਤਂ ਵੇਦਨਂ… ਅਨਤ੍ਤਂ ਸਞ੍ਞਂ… ਅਨਤ੍ਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਅਨਤ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਅਨਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਸਙ੍ਖਤਂ ਰੂਪਂ ‘ਸਙ੍ਖਤਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਙ੍ਖਤਂ ਵੇਦਨਂ… ਸਙ੍ਖਤਂ ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਤੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਸਙ੍ਖਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਸਙ੍ਖਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਵਧਕਂ ਰੂਪਂ ‘ਵਧਕਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਵਧਕਂ ਵੇਦਨਂ… ਵਧਕਂ ਸਞ੍ਞਂ… ਵਧਕੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ‘‘ਵਧਕਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਵਧਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਵਧਕਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ.

‘‘ਸੋ ਰੂਪਂ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਨਾਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ’ਤਿ. ਵੇਦਨਂ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਨਾਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸਿਮੇ ਪਞ੍ਚੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਅਨੁਪੇਤਾ ਅਨੁਪਾਦਿਨ੍ਨਾ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਹੋਤਿ ਯੇਸਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਤਾਦਿਸਾ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਨੋ ਅਨੁਕਮ੍ਪਕਾ ਅਤ੍ਥਕਾਮਾ ਓਵਾਦਕਾ ਅਨੁਸਾਸਕਾ. ਇਦਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਾਦਾਯ ਆਸਵੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.