੧. ਅਤ੍ਤਦੀਪਸੁਤ੍ਤਂ

੪੩. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ‘‘ਅਤ੍ਤਦੀਪਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਹਰਥ ਅਤ੍ਤਸਰਣਾ ਅਨਞ੍ਞਸਰਣਾ, ਧਮ੍ਮਦੀਪਾ ਧਮ੍ਮਸਰਣਾ ਅਨਞ੍ਞਸਰਣਾ. ਅਤ੍ਤਦੀਪਾਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਹਰਤਂ ਅਤ੍ਤਸਰਣਾਨਂ ਅਨਞ੍ਞਸਰਣਾਨਂ, ਧਮ੍ਮਦੀਪਾਨਂ ਧਮ੍ਮਸਰਣਾਨਂ ਅਨਞ੍ਞਸਰਣਾਨਂ ਯੋਨਿ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾ. ਕਿਂਜਾਤਿਕਾ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ, ਕਿਂਪਹੋਤਿਕਾ’’ਤਿ?

‘‘ਕਿਂਜਾਤਿਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ, ਕਿਂਪਹੋਤਿਕਾ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋ, ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਰੂਪਂ ਵਿਪਰਿਣਮਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਚ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਵਿਪਰਿਣਾਮਞ੍ਞਥਾਭਾਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ. ਵੇਦਨਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਵੇਦਨਾਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵੇਦਨਂ, ਵੇਦਨਾਯ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਵੇਦਨਾ ਵਿਪਰਿਣਮਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਚ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਵਿਪਰਿਣਾਮਞ੍ਞਥਾਭਾਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ. ਸਞ੍ਞਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ; ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਪਰਿਣਮਤਿ, ਅਞ੍ਞਥਾ ਚ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਵਿਪਰਿਣਾਮਞ੍ਞਥਾਭਾਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ.

‘‘ਰੂਪਸ੍ਸ ਤ੍ਵੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਂ ਵਿਰਾਗਂ ਨਿਰੋਧਂ [ਵਿਪਰਿਣਾਮ ਵਿਰਾਗ ਨਿਰੋਧਂ (ਸੀ.)], ਪੁਬ੍ਬੇ ਚੇਵ ਰੂਪਂ ਏਤਰਹਿ ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯੇ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਤੇ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਪਹਾਨਾ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤਿ, ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਂ ਸੁਖਂ ਵਿਹਰਤਿ, ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਤਦਙ੍ਗਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ ਤ੍ਵੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਂ ਵਿਰਾਗਂ ਨਿਰੋਧਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਚੇਵ ਵੇਦਨਾ ਏਤਰਹਿ ਚ ਸਬ੍ਬਾ ਵੇਦਨਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾਤਿ, ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯੇ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਤੇ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਪਹਾਨਾ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤਿ, ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਂ ਸੁਖਂ ਵਿਹਰਤਿ, ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਤਦਙ੍ਗਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਤ੍ਵੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਂ ਵਿਰਾਗਂ ਨਿਰੋਧਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਚੇਵ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਏਤਰਹਿ ਚ ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾਤਿ, ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯੇ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਤੇ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਪਹਾਨਾ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤਿ, ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਂ ਸੁਖਂ ਵਿਹਰਤਿ, ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਤਦਙ੍ਗਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਤ੍ਵੇਵ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਿਚ੍ਚਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਂ ਵਿਰਾਗਂ ਨਿਰੋਧਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਚੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਏਤਰਹਿ ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯੇ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ ਤੇ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਪਹਾਨਾ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤਿ, ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਂ ਸੁਖਂ ਵਿਹਰਤਿ, ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਤਦਙ੍ਗਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.