੧੩. ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਗ੍ਗੋ

੧. ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੬. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪਂ ‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ; ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪਂ ‘ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ; ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪਂ ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਵੇਦਨਂ ‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ; ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵੇਦਨਂ ‘ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ; ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵੇਦਨਂ ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਸਞ੍ਞਂ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ; ਵਯਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ‘ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ; ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ; ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ; ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਵਿਜ੍ਜਾ ਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪਂ ‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪਂ ‘ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪਂ ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਵੇਦਨਂ ‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵੇਦਨਂ ‘ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵੇਦਨਂ ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਸਞ੍ਞਂ… ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਵਯਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ‘ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਿਜ੍ਜਾ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਦੁਤਿਯਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੭. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪਂ ‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ; ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪਂ…ਪੇ… ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਵੇਦਨਂ…ਪੇ… ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵੇਦਨਂ…ਪੇ… ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਸਞ੍ਞਂ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ…ਪੇ… ਵਯਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਆਵੁਸੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਤਤਿਯਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੮. ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਵਿਜ੍ਜਾ, ਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪਂ ‘ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪਂ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪਂ ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਰੂਪ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਵੇਦਨਂ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵੇਦਨਾ … ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਸਞ੍ਞਂ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਯਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ… ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ‘ਸਮੁਦਯਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਵਿਜ੍ਜਾ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਅਸ੍ਸਾਦਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੯. ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਦੁਤਿਯਅਸ੍ਸਾਦਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩੦. ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ…ਪੇ… ‘‘‘ਵਿਜ੍ਜਾ, ਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਵਿਜ੍ਜਾ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਸਮੁਦਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩੧. ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ…ਪੇ… ‘‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਦੁਤਿਯਸਮੁਦਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩੨. ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਵਿਜ੍ਜਾ, ਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਵਿਜ੍ਜਾ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਕੋਟ੍ਠਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩੩. ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ…ਪੇ… ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਵਿਜ੍ਜਾ, ਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ… ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਵਿਜ੍ਜਾ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਦੁਤਿਯਕੋਟ੍ਠਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩੪. ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ…ਪੇ… ‘‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

੧੦. ਤਤਿਯਕੋਟ੍ਠਿਕਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩੫. ਤਞ੍ਞੇਵ ਨਿਦਾਨਂ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਰੂਪਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਰੂਪਸਮੁਦਯਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਰੂਪਨਿਰੋਧਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਰੂਪਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਵੇਦਨਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮੁਦਯਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਅਵਿਜ੍ਜਾ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕੋਟ੍ਠਿਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘‘ਵਿਜ੍ਜਾ, ਵਿਜ੍ਜਾ’ਤਿ, ਆਵੁਸੋ ਕੋਟ੍ਠਿਕ, ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਤਮਾ ਨੁ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਵਿਜ੍ਜਾ, ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਵੁਸੋ, ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਰੂਪਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਰੂਪਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਰੂਪਨਿਰੋਧਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਰੂਪਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਵੇਦਨਂ… ਸਞ੍ਞਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਮੁਦਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਵੁਸੋ, ਵਿਜ੍ਜਾ; ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਚ ਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਗ੍ਗੋ ਤੇਰਸਮੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮੇ ਤੀਣਿ, ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਅਪਰੇ ਦੁਵੇ;

ਸਮੁਦਯੇ ਚ ਦ੍ਵੇ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਅਪਰੇ ਤਯੋਤਿ.