੯. ਓਪਮ੍ਮਸਂਯੁਤ੍ਤਂ

੧. ਕੂਟਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੩. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੂਟਾਗਾਰਸ੍ਸ ਯਾ ਕਾਚਿ ਗੋਪਾਨਸਿਯੋ ਸਬ੍ਬਾ ਤਾ ਕੂਟਙ੍ਗਮਾ ਕੂਟਸਮੋਸਰਣਾ ਕੂਟਸਮੁਗ੍ਘਾਤਾ ਸਬ੍ਬਾ ਤਾ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਅਵਿਜ੍ਜਾਮੂਲਕਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੋਸਰਣਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮੁਗ੍ਘਾਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਨਖਸਿਖਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੪. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਨਖਸਿਖਾਯਂ ਪਂਸੁਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਤਮਂ ਨੁ ਖੋ ਬਹੁਤਰਂ, ਯੋ ਵਾਯਂ [ਯੋ ਚਾਯਂ (ਬਹੂਸੁ)] ਮਯਾ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਨਖਸਿਖਾਯਂ ਪਂਸੁ ਆਰੋਪਿਤੋ ਅਯਂ ਵਾ [ਯਾ ਚਾਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਮਹਾਪਥਵੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਦੇਵ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬਹੁਤਰਂ ਯਦਿਦਂ ਮਹਾਪਥਵੀ. ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੋਯਂ ਭਗਵਤਾ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਨਖਸਿਖਾਯਂ ਪਂਸੁ ਆਰੋਪਿਤੋ. ਸਙ੍ਖਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ ਉਪਨਿਧਿਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ ਕਲਭਾਗਮ੍ਪਿ ਨ ਉਪੇਤਿ ਮਹਾਪਥਵਿਂ ਉਪਨਿਧਾਯ ਭਗਵਤਾ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਨਖਸਿਖਾਯਂ ਪਂਸੁ ਆਰੋਪਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਪ੍ਪਕਾ ਤੇ ਸਤ੍ਤਾ ਯੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਪਚ੍ਚਾਜਾਯਨ੍ਤਿ; ਅਥ ਖੋ ਏਤੇਯੇਵ ਬਹੁਤਰਾ ਸਤ੍ਤਾ ਯੇ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ ਪਚ੍ਚਾਜਾਯਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਕੁਲਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੫. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਕੁਲਾਨਿ ਬਹੁਤ੍ਥਿਕਾਨਿ ਅਪ੍ਪਪੁਰਿਸਾਨਿ ਤਾਨਿ ਸੁਪ੍ਪਧਂਸਿਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਚੋਰੇਹਿ ਕੁਮ੍ਭਤ੍ਥੇਨਕੇਹਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਭਾਵਿਤਾ ਅਬਹੁਲੀਕਤਾ ਸੋ ਸੁਪ੍ਪਧਂਸਿਯੋ ਹੋਤਿ ਅਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਕੁਲਾਨਿ ਅਪ੍ਪਿਤ੍ਥਿਕਾਨਿ ਬਹੁਪੁਰਿਸਾਨਿ ਤਾਨਿ ਦੁਪ੍ਪਧਂਸਿਯਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਚੋਰੇਹਿ ਕੁਮ੍ਭਤ੍ਥੇਨਕੇਹਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਸੋ ਦੁਪ੍ਪਧਂਸਿਯੋ ਹੋਤਿ ਅਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਮੇਤ੍ਤਾ ਨੋ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭਾਵਿਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਯਾਨੀਕਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਓਕ੍ਖਾਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੬. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਓਕ੍ਖਾਸਤਂ ਦਾਨਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਸਮਯਂ ਓਕ੍ਖਾਸਤਂ ਦਾਨਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਓਕ੍ਖਾਸਤਂ ਦਾਨਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਗਦ੍ਦੁਹਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਨ੍ਹਿਕਸਮਯਂ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਗਦ੍ਦੁਹਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਗਦ੍ਦੁਹਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯ, ਇਦਂ ਤਤੋ ਮਹਪ੍ਫਲਤਰਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਮੇਤ੍ਤਾ ਨੋ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭਾਵਿਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਯਾਨੀਕਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਸਤ੍ਤਿਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੭. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਿ ਤਿਣ੍ਹਫਲਾ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ – ‘ਅਹਂ ਇਮਂ ਸਤ੍ਤਿਂ ਤਿਣ੍ਹਫਲਂ ਪਾਣਿਨਾ ਵਾ ਮੁਟ੍ਠਿਨਾ ਵਾ ਪਟਿਲੇਣਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਟਿਕੋਟ੍ਟਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਟਿਵਟ੍ਟੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਬ੍ਬੋ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਮੁਂ ਸਤ੍ਤਿਂ ਤਿਣ੍ਹਫਲਂ ਪਾਣਿਨਾ ਵਾ ਮੁਟ੍ਠਿਨਾ ਵਾ ਪਟਿਲੇਣੇਤੁਂ ਪਟਿਕੋਟ੍ਟੇਤੁਂ ਪਟਿਵਟ੍ਟੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਅਸੁ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤ੍ਤਿ ਤਿਣ੍ਹਫਲਾ ਨ ਸੁਕਰਾ ਪਾਣਿਨਾ ਵਾ ਮੁਟ੍ਠਿਨਾ ਵਾ ਪਟਿਲੇਣੇਤੁਂ ਪਟਿਕੋਟ੍ਟੇਤੁਂ ਪਟਿਵਟ੍ਟੇਤੁਂ. ਯਾਵਦੇਵ ਚ ਪਨ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਕਿਲਮਥਸ੍ਸ ਵਿਘਾਤਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਮੇਤ੍ਤਾਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਯਾਨੀਕਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ, ਤਸ੍ਸ ਚੇ ਅਮਨੁਸ੍ਸੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਖਿਪਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ; ਅਥ ਖੋ ਸ੍ਵੇਵ ਅਮਨੁਸ੍ਸੋ ਕਿਲਮਥਸ੍ਸ ਵਿਘਾਤਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਅਸ੍ਸ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਮੇਤ੍ਤਾ ਨੋ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭਾਵਿਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਯਾਨੀਕਤਾ ਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨੁਟ੍ਠਿਤਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਸੁਸਮਾਰਦ੍ਧਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਧਨੁਗ੍ਗਹਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੮. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮਾ ਧਨੁਗ੍ਗਹਾ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤਾ ਕਤਹਤ੍ਥਾ ਕਤੂਪਾਸਨਾ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ ਠਿਤਾ ਅਸ੍ਸੁ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ – ‘ਅਹਂ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਦਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮਾਨਂ ਧਨੁਗ੍ਗਹਾਨਂ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤਾਨਂ ਕਤਹਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤੂਪਾਸਨਾਨਂ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਾ ਕਣ੍ਡੇ ਖਿਤ੍ਤੇ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੇ ਪਥਵਿਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਜਵਨੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮੇਨ ਜਵੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’ਤਿ ਅਲਂ ਵਚਨਾਯਾ’’ਤਿ?

‘‘ਏਕਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਧਨੁਗ੍ਗਹਸ੍ਸ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤਸ੍ਸ ਕਤਹਤ੍ਥਸ੍ਸ ਕਤੂਪਾਸਨਸ੍ਸ ਕਣ੍ਡਂ ਖਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਥਵਿਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਹਰੇਯ੍ਯ – ‘ਜਵਨੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮੇਨ ਜਵੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ’ਤਿ ਅਲਂ ਵਚਨਾਯ, ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਦਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮਾਨਂ ਧਨੁਗ੍ਗਹਾਨਂ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤਾਨਂ ਕਤਹਤ੍ਥਾਨਂ ਕਤੂਪਾਸਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਯਥਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਜਵੋ, ਯਥਾ ਚ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾਨਂ ਜਵੋ, ਤਤੋ ਸੀਘਤਰੋ. ਯਥਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਜਵੋ ਯਥਾ ਚ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾਨਂ ਜਵੋ ਯਥਾ ਚ ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾਨਂ ਪੁਰਤੋ ਧਾਵਨ੍ਤਿ ਤਾਸਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਜਵੋ, ( ) [(ਤਤੋ ਸੀਘਤਰੋ. ਯਥਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਜਵੋ, ਯਥਾ ਚ ਚਨ੍ਦਿਮਸੁਰਿਯਾਨਂ ਜਵੋ, ਯਥਾ ਚ ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਚਨ੍ਦਿਮਸੁਰਿਯਾਨਂ ਪੁਰਤੋ ਧਾਵਨ੍ਤਿ, ਤਾਸਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਜਵੋ,) (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਤਤੋ ਸੀਘਤਰਂ ਆਯੁਸਙ੍ਖਾਰਾ ਖਿਯਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਆਣਿਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੯. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦਸਾਰਹਾਨਂ ਆਨਕੋ [ਆਣਕੋ (ਸੀ.)] ਨਾਮ ਮੁਦਿਙ੍ਗੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਦਸਾਰਹਾ ਆਨਕੇ ਘਟਿਤੇ ਅਞ੍ਞਂ ਆਣਿਂ ਓਦਹਿਂਸੁ. ਅਹੁ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਆਨਕਸ੍ਸ ਮੁਦਿਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪੋਰਾਣਂ ਪੋਕ੍ਖਰਫਲਕਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ. ਆਣਿਸਙ੍ਘਾਟੋਵ ਅਵਸਿਸ੍ਸਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਯੇ ਤੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤਭਾਸਿਤਾ ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸੁਞ੍ਞਤਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸੁ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇਸੁ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਚ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ’’.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਕਵਿਕਤਾ ਕਾਵੇਯ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਰਾ ਚਿਤ੍ਤਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਬਾਹਿਰਕਾ ਸਾਵਕਭਾਸਿਤਾ, ਤੇਸੁ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇਸੁ ਸੁਸ੍ਸੂਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸੋਤਂ ਓਦਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤੇਸਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਨਂ ਤਥਾਗਤਭਾਸਿਤਾਨਂ ਗਮ੍ਭੀਰਾਨਂ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥਾਨਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਨਂ ਸੁਞ੍ਞਤਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯੇ ਤੇ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤਭਾਸਿਤਾ ਗਮ੍ਭੀਰਾ ਗਮ੍ਭੀਰਤ੍ਥਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਸੁਞ੍ਞਤਪ੍ਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ, ਤੇਸੁ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇਸੁ ਸੁਸ੍ਸੂਸਿਸ੍ਸਾਮ, ਸੋਤਂ ਓਦਹਿਸ੍ਸਾਮ, ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਸ੍ਸਾਮ, ਤੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਕਲਿਙ੍ਗਰਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੦. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਕਲਿਙ੍ਗਰੂਪਧਾਨਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਲਿਚ੍ਛਵੀ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਆਤਾਪਿਨੋ ਉਪਾਸਨਸ੍ਮਿਂ. ਤੇਸਂ ਰਾਜਾ ਮਾਗਧੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਵੇਦੇਹਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨ ਲਭਤਿ ਓਤਾਰਂ ਨ ਲਭਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਲਿਚ੍ਛਵੀ ਸੁਖੁਮਾਲਾ [ਸੁਕੁਮਾਲਾ (ਸੀ.), ਸੁਖੁਮਾ (ਕ.)] ਮੁਦੁਤਲੁਨਹਤ੍ਥਪਾਦਾ [ਮੁਦੁਤਲਾਹਤ੍ਥਪਾਦਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਤੇ ਮੁਦੁਕਾਸੁ ਸੇਯ੍ਯਾਸੁ ਤੂਲਬਿਮ੍ਬੋਹਨਾਸੁ [ਤੂਲਬਿਮ੍ਬੋਹਨਾਸੁ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਤੂਲਬਿਮ੍ਬੋਹਨਾਦੀਸੁ (ਸੀ.), ਤੂਲਬਿਬ੍ਬੋਹਨਾਦੀਸੁ (ਕ.)] ਯਾਵਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨਾ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਰਾਜਾ ਮਾਗਧੋ ਅਜਾਤਸਤ੍ਤੁ ਵੇਦੇਹਿਪੁਤ੍ਤੋ ਲਚ੍ਛਤਿ ਓਤਾਰਂ ਲਚ੍ਛਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ.

‘‘ਕਲਿਙ੍ਗਰੂਪਧਾਨਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਆਤਾਪਿਨੋ ਪਧਾਨਸ੍ਮਿਂ. ਤੇਸਂ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਨ ਲਭਤਿ ਓਤਾਰਂ ਨ ਲਭਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੁਖੁਮਾ ਮੁਦੁਤਲੁਨਹਤ੍ਥਪਾਦਾ. ਤੇ ਮੁਦੁਕਾਸੁ ਸੇਯ੍ਯਾਸੁ ਤੂਲਬਿਮ੍ਬੋਹਨਾਸੁ ਯਾਵਸੂਰਿਯੁਗ੍ਗਮਨਾ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਮਾਰੋ ਪਾਪਿਮਾ ਲਚ੍ਛਤਿ ਓਤਾਰਂ ਲਚ੍ਛਤਿ ਆਰਮ੍ਮਣਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਕਲਿਙ੍ਗਰੂਪਧਾਨਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਆਤਾਪਿਨੋ ਪਧਾਨਸ੍ਮਿ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਨਾਗਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਨਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤਿਵੇਲਂ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਮਾਯਸ੍ਮਾ ਅਤਿਵੇਲਂ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਇਮੇ ਹਿ ਨਾਮ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ [ਕਿਮਙ੍ਗ (ਸੀ.)] ਪਨਾਹ’’ਨ੍ਤਿ?

ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਨਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤਿਵੇਲਂ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਮਾਯਸ੍ਮਾ ਅਤਿਵੇਲਂ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮੀ’ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਇਮੇ ਹਿ ਨਾਮ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨਾਹ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਮਹਾਸਰਸੀ. ਤਂ ਨਾਗਾ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਸਰਸਿਂ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਸੋਣ੍ਡਾਯ ਭਿਸਮੁਲ਼ਾਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹੇਤ੍ਵਾ [ਅਬ੍ਭੂਹੇਤ੍ਵਾ (ਕ.), ਅਬ੍ਬਾਹਿਤ੍ਵਾ (ਮਹਾਵ. ੨੭੮)] ਸੁਵਿਕ੍ਖਾਲਿਤਂ ਵਿਕ੍ਖਾਲੇਤ੍ਵਾ ਅਕਦ੍ਦਮਂ ਸਙ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ [ਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ (ਪੀ. ਕ.)] ਅਜ੍ਝੋਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਂ ਵਣ੍ਣਾਯ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਬਲਾਯ ਚ, ਨ ਚ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤੇਸਂਯੇਵ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਹਾਨਾਗਾਨਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ ਤਰੁਣਾ ਭਿਙ੍ਕਚ੍ਛਾਪਾ ਤਂ ਸਰਸਿਂ ਓਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਸੋਣ੍ਡਾਯ ਭਿਸਮੁਲ਼ਾਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹੇਤ੍ਵਾ ਨ ਸੁਵਿਕ੍ਖਾਲਿਤਂ ਵਿਕ੍ਖਾਲੇਤ੍ਵਾ ਸਕਦ੍ਦਮਂ ਅਸਙ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝੋਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਂ ਨੇਵ ਵਣ੍ਣਾਯ ਹੋਤਿ ਨ ਬਲਾਯ. ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧ ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਗਿਹੀ ਪਸਨ੍ਨਾਕਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਲਾਭਂ ਅਗਧਿਤਾ ਅਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਅਨਜ੍ਝੋਪਨ੍ਨਾ [ਅਨਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨਾ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ) ਮ. ਨਿ. ੧ ਪਾਸਰਾਸਿਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ] ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਪਞ੍ਞਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਂ ਵਣ੍ਣਾਯ ਚੇਵ ਹੋਤਿ ਬਲਾਯ ਚ, ਨ ਚ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤੇਸਂਯੇਵ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਥੇਰਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨੁਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾ ਨਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਗਿਹੀ ਪਸਨ੍ਨਾਕਾਰਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਲਾਭਂ ਗਧਿਤਾ ਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਅਜ੍ਝੋਪਨ੍ਨਾ ਅਨਾਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋ ਅਨਿਸ੍ਸਰਣਪਞ੍ਞਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਂ ਨੇਵ ਵਣ੍ਣਾਯ ਹੋਤਿ ਨ ਬਲਾਯ, ਤੇ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਅਗਧਿਤਾ ਅਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਅਨਜ੍ਝੋਪਨ੍ਨਾ ਆਦੀਨਵਦਸ੍ਸਾਵਿਨੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਪਞ੍ਞਾ ਤਂ ਲਾਭਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਬਿਲ਼ਾਰਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੨. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤਿਵੇਲਂ ਕੁਲੇਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਮਾਯਸ੍ਮਾ ਅਤਿਵੇਲਂ ਕੁਲੇਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜੀ’’ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਨ ਵਿਰਮਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤਿਵੇਲਂ ਕੁਲੇਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਮਾਯਸ੍ਮਾ ਅਤਿਵੇਲਂ ਕੁਲੇਸੁ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਆਪਜ੍ਜੀ’ਤਿ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਨ ਵਿਰਮਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬਿਲ਼ਾਰੋ ਸਨ੍ਧਿਸਮਲਸਙ੍ਕਟੀਰੇ ਠਿਤੋ ਅਹੋਸਿ ਮੁਦੁਮੂਸਿਂ ਮਗ੍ਗਯਮਾਨੋ – ‘ਯਦਾਯਂ ਮੁਦੁਮੂਸਿ ਗੋਚਰਾਯ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਖਾਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮੁਦੁਮੂਸਿ ਗੋਚਰਾਯ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਤਮੇਨਂ ਬਿਲ਼ਾਰੋ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਸਹਸਾ ਸਙ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ [ਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ (ਪੀ. ਕ.), ਮਂਸਂ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਅਸਂਖਾਦਿਤ੍ਵਾ (ਕਤ੍ਥਚਿ)] ਅਜ੍ਝੋਹਰਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਮੁਦੁਮੂਸਿ ਅਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਖਾਦਿ, ਅਨ੍ਤਗੁਣਮ੍ਪਿ ਖਾਦਿ. ਸੋ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਮਰਣਮ੍ਪਿ ਨਿਗਚ੍ਛਿ ਮਰਣਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਦੁਕ੍ਖਂ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਤਿ ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨੇਵ ਕਾਯੇਨ ਅਰਕ੍ਖਿਤਾਯ ਵਾਚਾਯ ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਾਯ ਸਤਿਯਾ, ਅਸਂਵੁਤੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਦੁਨ੍ਨਿਵਤ੍ਥਂ ਵਾ ਦੁਪ੍ਪਾਰੁਤਂ ਵਾ. ਤਸ੍ਸ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦੁਨ੍ਨਿਵਤ੍ਥਂ ਵਾ ਦੁਪ੍ਪਾਰੁਤਂ ਵਾ ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਤਿ. ਸੋ ਰਾਗਾਨੁਦ੍ਧਂਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਤਿ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਮਰਣਞ੍ਹੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਯੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਤਿ. ਮਰਣਮਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਯਦਿਦਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾਰੂਪਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਰਕ੍ਖਿਤੇਨੇਵ ਕਾਯੇਨ ਰਕ੍ਖਿਤਾਯ ਵਾਚਾਯ ਰਕ੍ਖਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਾਯ ਸਤਿਯਾ, ਸਂਵੁਤੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.

੧੧. ਸਿਙ੍ਗਾਲਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੩. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਅਸ੍ਸੁਤ੍ਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯਂ ਜਰਸਿਙ੍ਗਾਲਸ੍ਸ ਵਸ੍ਸਮਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਸੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਜਰਸਿਙ੍ਗਾਲੋ ਉਕ੍ਕਣ੍ਡਕੇਨ ਨਾਮ ਰੋਗਜਾਤੇਨ ਫੁਟ੍ਠੋ. ਸੋ ਯੇਨ ਯੇਨ ਇਚ੍ਛਤਿ ਤੇਨ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਇਚ੍ਛਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਤਿਟ੍ਠਤਿ; ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਇਚ੍ਛਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸੀਦਤਿ; ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਇਚ੍ਛਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਨਿਪਜ੍ਜਤਿ; ਸੀਤਕੋਪਿ ਨਂ ਵਾਤੋ ਉਪਵਾਯਤਿ. ਸਾਧੁ ਖ੍ਵਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਪਟਿਞ੍ਞੋ ਏਵਰੂਪਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਪਟਿਲਾਭਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਯੇਥ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਕਾਦਸਮਂ.

੧੨. ਦੁਤਿਯਸਿਙ੍ਗਾਲਸੁਤ੍ਤਂ

੨੩੪. ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਅਸ੍ਸੁਤ੍ਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯਂ ਜਰਸਿਙ੍ਗਾਲਸ੍ਸ ਵਸ੍ਸਮਾਨਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਿਯਾ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਜਰਸਿਙ੍ਗਾਲੇ ਯਾ ਕਾਚਿ ਕਤਞ੍ਞੁਤਾ ਕਤਵੇਦਿਤਾ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਪਟਿਞ੍ਞੇ ਸਿਯਾ ਯਾ ਕਾਚਿ ਕਤਞ੍ਞੁਤਾ ਕਤਵੇਦਿਤਾ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਵਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਕਤਞ੍ਞੁਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ ਕਤਵੇਦਿਨੋ; ਨ ਚ ਨੋ [ਨ ਚ ਨੋਤਿ ਇਦਂ ਸੀ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ] ਅਮ੍ਹੇਸੁ ਅਪ੍ਪਕਮ੍ਪਿ ਕਤਂ ਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ [ਮਾ ਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤੀਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.), ਵਿਨਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤੀਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ਦ੍ਵਾਦਸਮਂ.

ਓਪਮ੍ਮਸਂਯੁਤ੍ਤਂ ਸਮਤ੍ਤਂ.