੯. ਸੁਸਿਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧੦. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਤੁਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਰੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਕਸ੍ਸ ਹਿ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬਾਲਸ੍ਸ ਅਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨ ਰੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ? ਪਣ੍ਡਿਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਪੁਥੁਪਞ੍ਞੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਹਾਸਪਞ੍ਞੋ [ਹਾਸੁਪਞ੍ਞੋ (ਸੀ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਜਵਨਪਞ੍ਞੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਅਸਂਸਟ੍ਠੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਵਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਵਚਨਕ੍ਖਮੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਚੋਦਕੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਪਾਪਗਰਹੀ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਕਸ੍ਸ ਹਿ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬਾਲਸ੍ਸ ਅਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨ ਰੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ?

‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਵਮੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ! ਕਸ੍ਸ ਹਿ ਨਾਮ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਬਾਲਸ੍ਸ ਅਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨ ਰੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ? ਪਣ੍ਡਿਤੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਪੁਥੁਪਞ੍ਞੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਹਾਸਪਞ੍ਞੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਜਵਨਪਞ੍ਞੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਅਸਂਸਟ੍ਠੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਵਤ੍ਤਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਵਚਨਕ੍ਖਮੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਚੋਦਕੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਪਾਪਗਰਹੀ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਕਸ੍ਸ ਹਿ ਨਾਮ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਬਾਲਸ੍ਸ ਅਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨ ਰੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ?

ਅਥ ਖੋ ਸੁਸਿਮੋ [ਸੁਸੀਮੋ (ਸੀ.)] ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਮਹਤਿਯਾ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਪਰਿਸਾਯ ਪਰਿਵੁਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਖੋ ਸੁਸਿਮੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਭਗਵਾ, ਏਵਮੇਤਂ, ਸੁਗਤ. ਕਸ੍ਸ ਹਿ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬਾਲਸ੍ਸ ਅਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨ ਰੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ? ਪਣ੍ਡਿਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਥੁਪਞ੍ਞੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹਾਸਪਞ੍ਞੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਵਨਪਞ੍ਞੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਸਂਸਟ੍ਠੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਚਨਕ੍ਖਮੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚੋਦਕੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਪਗਰਹੀ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ. ਕਸ੍ਸ ਹਿ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬਾਲਸ੍ਸ ਅਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨ ਰੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯ?

‘‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਞ੍ਞਦੇਵ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਂ, ਏਤਦੇਵ ਬਹੁਲਂ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਮਿ – ‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ; ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਪੁਥੁਪਞ੍ਞੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਹਾਸਪਞ੍ਞੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਜਵਨਪਞ੍ਞੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਤਿਕ੍ਖਪਞ੍ਞੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਪਞ੍ਞੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਅਸਂਸਟ੍ਠੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਵਤ੍ਤਾ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਵਚਨਕ੍ਖਮੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਚੋਦਕੋ ਆਯਸ੍ਮਾ, ਪਾਪਗਰਹੀ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਕਸ੍ਸ ਹਿ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਬਾਲਸ੍ਸ ਅਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨ ਰੁਚ੍ਚੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ?

ਅਥ ਖੋ ਸੁਸਿਮਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਪਰਿਸਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਪਮੁਦਿਤਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾ ਉਚ੍ਚਾਵਚਾ ਵਣ੍ਣਨਿਭਾ ਉਪਦਂਸੇਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਮਣਿ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯੋ ਸੁਭੋ ਜਾਤਿਮਾ ਅਟ੍ਠਂਸੋ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤੋ ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਭਾਸਤੇ ਚ ਤਪਤੇ ਚ ਵਿਰੋਚਤਿ ਚ; ਏਵਮੇਵਂ ਸੁਸਿਮਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਪਰਿਸਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਪਮੁਦਿਤਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾ ਉਚ੍ਚਾਵਚਾ ਵਣ੍ਣਨਿਭਾ ਉਪਦਂਸੇਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਨਿਕ੍ਖਂ ਜਮ੍ਬੋਨਦਂ ਦਕ੍ਖਕਮ੍ਮਾਰਪੁਤ੍ਤਉਕ੍ਕਾਮੁਖਸੁਕੁਸਲਸਮ੍ਪਹਟ੍ਠਂ ਪਣ੍ਡੁਕਮ੍ਬਲੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਭਾਸਤੇ ਚ ਤਪਤੇ ਚ ਵਿਰੋਚਤਿ ਚ; ਏਵਮੇਵਂ ਸੁਸਿਮਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਪਰਿਸਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਪਮੁਦਿਤਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾ ਉਚ੍ਚਾਵਚਾ ਵਣ੍ਣਨਿਭਾ ਉਪਦਂਸੇਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਸਰਦਸਮਯੇ ਵਿਦ੍ਧੇ ਵਿਗਤਵਲਾਹਕੇ ਦੇਵੇ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਪਚ੍ਚੂਸਸਮਯਂ ਓਸਧਿਤਾਰਕਾ ਭਾਸਤੇ ਚ ਤਪਤੇ ਚ ਵਿਰੋਚਤਿ ਚ; ਏਵਮੇਵਂ ਸੁਸਿਮਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਪਰਿਸਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਪਮੁਦਿਤਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾ ਉਚ੍ਚਾਵਚਾ ਵਣ੍ਣਨਿਭਾ ਉਪਦਂਸੇਤਿ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਸਰਦਸਮਯੇ ਵਿਦ੍ਧੇ ਵਿਗਤਵਲਾਹਕੇ ਦੇਵੇ ਆਦਿਚ੍ਚੋ ਨਭਂ ਅਬ੍ਭੁਸ੍ਸਕ੍ਕਮਾਨੋ [ਅਬ੍ਭੁਸ੍ਸੁਕ੍ਕਮਾਨੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਮਮਾਨੋ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੫੮)] ਸਬ੍ਬਂ ਆਕਾਸਗਤਂ ਤਮਗਤਂ ਅਭਿਵਿਹਚ੍ਚ ਭਾਸਤੇ ਚ ਤਪਤੇ ਚ ਵਿਰੋਚਤਿ ਚ; ਏਵਮੇਵਂ ਸੁਸਿਮਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਪਰਿਸਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੇ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਪਮੁਦਿਤਾ ਪੀਤਿਸੋਮਨਸ੍ਸਜਾਤਾ ਉਚ੍ਚਾਵਚਾ ਵਣ੍ਣਨਿਭਾ ਉਪਦਂਸੇਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਸੁਸਿਮੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਇਮਂ ਗਾਥਂ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾਤੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਕੋਧਨੋ;

ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ ਸੋਰਤੋ ਦਨ੍ਤੋ, ਸਤ੍ਥੁਵਣ੍ਣਾਭਤੋ ਇਸੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸੁਸਿਮਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਂ ਗਾਥਾਯ ਪਚ੍ਚਭਾਸਿ –

‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾਤੋ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਕੋਧਨੋ;

ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ ਸੋਰਤੋ ਦਨ੍ਤੋ, ਕਾਲਂ ਕਙ੍ਖਤਿ ਸੁਦਨ੍ਤੋ’’ [ਕਾਲਂ ਕਙ੍ਖਤਿ ਭਤਕੋ ਸੁਦਨ੍ਤੋ (ਸੀ.), ਕਾਲਂ ਕਙ੍ਖਤਿ ਭਾਵਿਤੋ ਸੁਦਨ੍ਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਕਾਲਂ ਕਙ੍ਖਤਿ ਭਤਿਕੋ ਸੁਦਨ੍ਤੋ (ਪੀ.)] ਤਿ.