੧੦. ਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ

੩੪੨. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਮਗਧੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਰਾਜਗਹਂ ਤਦਵਸਰਿ; ਯੇਨ ਭਗ੍ਗਵੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗ੍ਗਵਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਚੇ ਤੇ, ਭਗ੍ਗਵ, ਅਗਰੁ ਵਿਹਰੇਮੁ ਆਵੇਸਨੇ [ਵਿਹਰਾਮਾਵੇਸਨੇ (ਸੀ. ਪੀ.), ਵਿਹਰਾਮ ਨਿਵੇਸਨੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਵਿਹਰੇਮੁ ਨਿਵੇਸਨੇ (ਕ.)] ਏਕਰਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਰੁ. ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਤ੍ਥ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਪਠਮਂ ਵਾਸੂਪਗਤੋ. ਸਚੇ ਸੋ ਅਨੁਜਾਨਾਤਿ, ਵਿਹਰਥ [ਵਿਹਰ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਯਥਾਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ.

ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ ਨਾਮ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਾਵੇਸਨੇ [ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਨਿਵੇਸਨੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਪਠਮਂ ਵਾਸੂਪਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਚੇ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਗਰੁ ਵਿਹਰੇਮੁ ਆਵੇਸਨੇ ਏਕਰਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਉਰੁਨ੍ਦਂ, ਆਵੁਸੋ [ਊਰੂਨ੍ਦਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਉਰੂਦ੍ਧਂ (ਕ.) ਦੀ. ਨਿ. ੨ ਸਕ੍ਕਪਞ੍ਹਸੁਤ੍ਤਟੀਕਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ], ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਾਵੇਸਨਂ. ਵਿਹਰਤਾਯਸ੍ਮਾ ਯਥਾਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਾਵੇਸਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਤਿਣਸਨ੍ਥਾਰਕਂ [ਤਿਣਸਨ੍ਥਰਿਕਂ (ਸੀ.), ਤਿਣਸਨ੍ਥਰਕਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਪਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਸੀਦਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਬਹੁਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਵੀਤਿਨਾਮੇਸਿ. ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ ਬਹੁਦੇਵ ਰਤ੍ਤਿਂ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਵੀਤਿਨਾਮੇਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਪਾਸਾਦਿਕਂ ਖੋ ਅਯਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਇਰਿਯਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਂਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ? ਕੋ ਵਾ ਤੇ ਸਤ੍ਥਾ? ਕਸ੍ਸ ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਰੋਚੇਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਾਵੁਸੋ, ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਤਾਹਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਸੋ ਚ ਮੇ ਭਗਵਾ ਸਤ੍ਥਾ. ਤਸ੍ਸ ਚਾਹਂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਰੋਚੇਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਹਂ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਏਤਰਹਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਵਿਹਰਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਾਵੁਸੋ, ਉਤ੍ਤਰੇਸੁ ਜਨਪਦੇਸੁ ਸਾਵਤ੍ਥਿ ਨਾਮ ਨਗਰਂ. ਤਤ੍ਥ ਸੋ ਭਗਵਾ ਏਤਰਹਿ ਵਿਹਰਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ. ‘‘ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ ਪਨ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੋ ਭਗਵਾ; ਦਿਸ੍ਵਾ ਚ ਪਨ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ ਸੋ ਭਗਵਾ; ਦਿਸ੍ਵਾ ਚਾਹਂ ਨ ਜਾਨੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਮਮਞ੍ਚ ਖ੍ਵਾਯਂ [ਮਂ ਤ੍ਵਾਯਂ (ਸੀ.), ਮਮਂ ਖ੍ਵਾਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਮਂ ਖ੍ਵਾਯਂ (ਪੀ.)] ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਯਂਨੂਨਸ੍ਸਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਧਮ੍ਮਂ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਤਂ ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

੩੪੩. ‘‘‘ਛਧਾਤੁਰੋ [ਛਦ੍ਧਾਤੁਰੋ (ਸੀ.)] ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਰਿਸੋ ਛਫਸ੍ਸਾਯਤਨੋ ਅਟ੍ਠਾਰਸਮਨੋਪਵਿਚਾਰੋ ਚਤੁਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ; ਯਤ੍ਥ ਠਿਤਂ ਮਞ੍ਞਸ੍ਸਵਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਮਞ੍ਞਸ੍ਸਵੇ ਖੋ ਪਨ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਮੁਨਿ ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਪਞ੍ਞਂ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਸਚ੍ਚਮਨੁਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਚਾਗਮਨੁਬ੍ਰੂਹੇਯ੍ਯ, ਸਨ੍ਤਿਮੇਵ ਸੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ – ਅਯਮੁਦ੍ਦੇਸੋ ਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗਸ੍ਸ [ਛਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗਸ੍ਸ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)].

੩੪੪. ‘‘‘ਛਧਾਤੁਰੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਰਿਸੋ’ਤਿ – ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? (ਛਯਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਧਾਤੁਯੋ) [( ) ਨਤ੍ਥਿ ਸੀ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ] – ਪਥਵੀਧਾਤੁ, ਆਪੋਧਾਤੁ, ਤੇਜੋਧਾਤੁ, ਵਾਯੋਧਾਤੁ, ਆਕਾਸਧਾਤੁ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ‘ਛਧਾਤੁਰੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਰਿਸੋ’ਤਿ – ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੩੪੫. ‘‘‘ਛਫਸ੍ਸਾਯਤਨੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਰਿਸੋ’ਤਿ – ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਘਾਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ, ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਂ. ‘ਛਫਸ੍ਸਾਯਤਨੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਰਿਸੋ’ਤਿ – ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੩੪੬. ‘‘‘ਅਟ੍ਠਾਰਸਮਨੋਪਵਿਚਾਰੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਰਿਸੋ’ਤਿ – ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨੀਯਂ ਰੂਪਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨੀਯਂ ਰੂਪਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨੀਯਂ ਰੂਪਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ; ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਸੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨੀਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ, ਦੋਮਨਸ੍ਸਟ੍ਠਾਨੀਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਟ੍ਠਾਨੀਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਉਪਵਿਚਰਤਿ – ਇਤਿ ਛ ਸੋਮਨਸ੍ਸੁਪਵਿਚਾਰਾ, ਛ ਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਵਿਚਾਰਾ, ਛ ਉਪੇਕ੍ਖੁਪਵਿਚਾਰਾ. ‘ਅਟ੍ਠਾਰਸਮਨੋਪਵਿਚਾਰੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਰਿਸੋ’ਤਿ – ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੩੪੭. ‘‘‘ਚਤੁਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਰਿਸੋ’ਤਿ – ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਪਞ੍ਞਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ, ਸਚ੍ਚਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ, ਚਾਗਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ, ਉਪਸਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ. ‘ਚਤੁਰਾਧਿਟ੍ਠਾਨੋ ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੁਰਿਸੋ’ਤਿ – ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੩੪੮. ‘‘‘ਪਞ੍ਞਂ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਸਚ੍ਚਮਨੁਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਚਾਗਮਨੁਬ੍ਰੂਹੇਯ੍ਯ, ਸਨ੍ਤਿਮੇਵ ਸੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ – ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਞ੍ਞਂ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜਤਿ? ਛਯਿਮਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਧਾਤੁਯੋ – ਪਥਵੀਧਾਤੁ, ਆਪੋਧਾਤੁ, ਤੇਜੋਧਾਤੁ, ਵਾਯੋਧਾਤੁ, ਆਕਾਸਧਾਤੁ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ.

੩੪੯. ‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਥਵੀਧਾਤੁ? ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ? ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਂ ਖਰਿਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ [ਉਪਾਦਿਣ੍ਣਂ (ਪੀ. ਕ.)], ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਕੇਸਾ ਲੋਮਾ ਨਖਾ ਦਨ੍ਤਾ ਤਚੋ ਮਂਸਂ ਨ੍ਹਾਰੁ ਅਟ੍ਠਿ ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਂ [ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਵਕ੍ਕਂ ਹਦਯਂ ਯਕਨਂ ਕਿਲੋਮਕਂ ਪਿਹਕਂ ਪਪ੍ਫਾਸਂ ਅਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਗੁਣਂ ਉਦਰਿਯਂ ਕਰੀਸਂ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਂ ਖਰਿਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਪਥਵੀਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ‘ਤਂ ਨੇਤਂ ਮਮ ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ – ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ.

੩੫੦. ‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਆਪੋਧਾਤੁ? ਆਪੋਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਪੋਧਾਤੁ? ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਆਪੋ ਆਪੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਪਿਤ੍ਤਂ ਸੇਮ੍ਹਂ ਪੁਬ੍ਬੋ ਲੋਹਿਤਂ ਸੇਦੋ ਮੇਦੋ ਅਸ੍ਸੁ ਵਸਾ ਖੇਲ਼ੋ ਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਾ ਲਸਿਕਾ ਮੁਤ੍ਤਂ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਆਪੋ ਆਪੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਪੋਧਾਤੁ. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਪੋਧਾਤੁ ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਆਪੋਧਾਤੁ ਆਪੋਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ‘ਤਂ ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ – ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ.

੩੫੧. ‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤੇਜੋਧਾਤੁ? ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ? ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਤੇਜੋ ਤੇਜੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਯੇਨ ਚ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪਤਿ, ਯੇਨ ਚ ਜੀਰੀਯਤਿ, ਯੇਨ ਚ ਪਰਿਡਯ੍ਹਤਿ, ਯੇਨ ਚ ਅਸਿਤਪੀਤਖਾਯਿਤਸਾਯਿਤਂ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਣਾਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਤੇਜੋ ਤੇਜੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਤੇਜੋਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ‘ਤਂ ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ – ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ.

੩੫੨. ‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਵਾਯੋਧਾਤੁ? ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ? ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵਾਯੋ ਵਾਯੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਉਦ੍ਧਙ੍ਗਮਾ ਵਾਤਾ ਅਧੋਗਮਾ ਵਾਤਾ ਕੁਚ੍ਛਿਸਯਾ ਵਾਤਾ ਕੋਟ੍ਠਾਸਯਾ [ਕੋਟ੍ਠਸਯਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਵਾਤਾ ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਨੋ ਵਾਤਾ ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਪਸ੍ਸਾਸੋ ਇਤਿ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵਾਯੋ ਵਾਯੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਵਾਯੋਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ‘ਤਂ ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ – ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ.

੩੫੩. ‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਆਕਾਸਧਾਤੁ? ਆਕਾਸਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁ? ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਆਕਾਸਂ ਆਕਾਸਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਕਣ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਦਂ ਨਾਸਚ੍ਛਿਦ੍ਦਂ ਮੁਖਦ੍ਵਾਰਂ ਯੇਨ ਚ ਅਸਿਤਪੀਤਖਾਯਿਤਸਾਯਿਤਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਚ ਅਸਿਤਪੀਤਖਾਯਿਤਸਾਯਿਤਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਯੇਨ ਚ ਅਸਿਤਪੀਤਖਾਯਿਤਸਾਯਿਤਂ ਅਧੋਭਾਗਂ [ਅਧੋਭਾਗਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.) ਦੇਵਦੂਤਸੁਤ੍ਤੇਨ ਸਮੇਤਿ] ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਆਕਾਸਂ ਆਕਾਸਗਤਂ ਅਘਂ ਅਘਗਤਂ ਵਿਵਰਂ ਵਿਵਰਗਤਂ ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਂ ਮਂਸਲੋਹਿਤੇਹਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁ. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁ ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁ ਆਕਾਸਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ‘ਤਂ ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ – ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਆਕਾਸਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ.

੩੫੪. ‘‘ਅਥਾਪਰਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂਯੇਵ ਅਵਸਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ. ਤੇਨ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਕਿਂ [ਤੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣੇਨ ਕਿਞ੍ਚ (ਸੀ.)] ਵਿਜਾਨਾਤਿ? ‘ਸੁਖ’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ‘ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵਿਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖ’ਨ੍ਤਿਪਿ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ.

੩੫੫. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ.

੩੫੬. ‘‘ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸੋ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ.

੩੫੭. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕਟ੍ਠਾਨਂ ਸਙ੍ਘਟ੍ਟਾ [ਸਮ੍ਫਸ੍ਸ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸਙ੍ਘਟਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਸਮੋਧਾਨਾ ਉਸ੍ਮਾ ਜਾਯਤਿ, ਤੇਜੋ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਤੇਸਂਯੇਵ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਕਟ੍ਠਾਨਂ ਨਾਨਾਭਾਵਾ ਵਿਕ੍ਖੇਪਾ ਯਾ ਤਜ੍ਜਾ ਉਸ੍ਮਾ ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸੋ ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ.

੩੫੮. ‘‘ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ.

੩੫੯. ‘‘ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਸੋ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਿਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ.

੩੬੦. ‘‘ਅਥਾਪਰਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯੇਵ ਅਵਸਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਪਰਿਯੋਦਾਤਾ ਮੁਦੁ ਚ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਾ ਚ ਪਭਸ੍ਸਰਾ ਚ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਦਕ੍ਖੋ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰੋ ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਉਕ੍ਕਂ ਬਨ੍ਧੇਯ੍ਯ, ਉਕ੍ਕਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕਾਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪੇਯ੍ਯ, ਉਕ੍ਕਾਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਸਣ੍ਡਾਸੇਨ ਜਾਤਰੂਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕਾਮੁਖੇ ਪਕ੍ਖਿਪੇਯ੍ਯ, ਤਮੇਨਂ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਭਿਧਮੇਯ੍ਯ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਉਦਕੇਨ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸੇਯ੍ਯ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਹੋਤਿ ਜਾਤਰੂਪਂ [ਜਾਤਰੂਪਂ ਧਨ੍ਤਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਸੁਧਨ੍ਤਂ ਨਿਦ੍ਧਨ੍ਤਂ ਨੀਹਟਂ [ਨਿਹਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਨਿਨ੍ਨੀਤਕਸਾਵਂ [ਨਿਹਤਕਸਾਵਂ (ਕ.)] ਮੁਦੁ ਚ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਞ੍ਚ ਪਭਸ੍ਸਰਞ੍ਚ, ਯਸ੍ਸਾ ਯਸ੍ਸਾ ਚ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਵਿਕਤਿਯਾ ਆਕਙ੍ਖਤਿ – ਯਦਿ ਪਟ੍ਟਿਕਾਯ [ਪਵਟ੍ਟਿਕਾਯ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਯਦਿ ਕੁਣ੍ਡਲਾਯ ਯਦਿ ਗੀਵੇਯ੍ਯਕਾਯ ਯਦਿ ਸੁਵਣ੍ਣਮਾਲਾਯ ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਅਨੁਭੋਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਥਾਪਰਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯੇਵ ਅਵਸਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਪਰਿਯੋਦਾਤਾ ਮੁਦੁ ਚ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਾ ਚ ਪਭਸ੍ਸਰਾ ਚ.

੩੬੧. ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮਞ੍ਚੇ ਅਹਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਏਵਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਏਵਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਂਹਰੇਯ੍ਯਂ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯਂ. ਏਵਂ ਮੇ ਅਯਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਤਦੁਪਾਦਾਨਾ ਚਿਰਂ ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਇਮਞ੍ਚੇ ਅਹਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਏਵਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਏਵਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਂਹਰੇਯ੍ਯਂ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯਂ. ਏਵਂ ਮੇ ਅਯਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਤਦੁਪਾਦਾਨਾ ਚਿਰਂ ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਇਮਞ੍ਚੇ ਅਹਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਏਵਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਏਵਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਂਹਰੇਯ੍ਯਂ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯਂ. ਏਵਂ ਮੇ ਅਯਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਤਦੁਪਾਦਾਨਾ ਚਿਰਂ ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਇਮਞ੍ਚੇ ਅਹਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਏਵਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਏਵਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਂਹਰੇਯ੍ਯਂ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯਂ. ਏਵਂ ਮੇ ਅਯਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਤਂਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਤਦੁਪਾਦਾਨਾ ਚਿਰਂ ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾ’’’ਤਿ.

੩੬੨. ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮਞ੍ਚੇ ਅਹਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਏਵਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਏਵਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਂਹਰੇਯ੍ਯਂ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯਂ; ਸਙ੍ਖਤਮੇਤਂ. ਇਮਞ੍ਚੇ ਅਹਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਏਵਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਏਵਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਂਹਰੇਯ੍ਯਂ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯਂ; ਸਙ੍ਖਤਮੇਤਂ. ਇਮਞ੍ਚੇ ਅਹਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਏਵਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਏਵਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਂਹਰੇਯ੍ਯਂ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯਂ; ਸਙ੍ਖਤਮੇਤਂ. ਇਮਞ੍ਚੇ ਅਹਂ ਉਪੇਕ੍ਖਂ ਏਵਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਏਵਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਂਹਰੇਯ੍ਯਂ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਯ੍ਯਂ; ਸਙ੍ਖਤਮੇਤ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੋ ਨੇਵ ਤਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰੋਤਿ, ਨ ਅਭਿਸਞ੍ਚੇਤਯਤਿ ਭਵਾਯ ਵਾ ਵਿਭਵਾਯ ਵਾ. ਸੋ ਅਨਭਿਸਙ੍ਖਰੋਨ੍ਤੋ ਅਨਭਿਸਞ੍ਚੇਤਯਨ੍ਤੋ ਭਵਾਯ ਵਾ ਵਿਭਵਾਯ ਵਾ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਲੋਕੇ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਅਨੁਪਾਦਿਯਂ ਨ ਪਰਿਤਸ੍ਸਤਿ, ਅਪਰਿਤਸ੍ਸਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂਯੇਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ.

੩੬੩. ‘‘ਸੋ ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ‘ਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਨਜ੍ਝੋਸਿਤਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ‘ਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਨਜ੍ਝੋਸਿਤਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ‘ਸਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਨਜ੍ਝੋਸਿਤਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ.

੩੬੪. ‘‘ਸੋ ਸੁਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਨਂ ਵੇਦੇਤਿ; ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਨਂ ਵੇਦੇਤਿ; ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਞ੍ਚੇ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦੇਤਿ, ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਨਂ ਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਉਦ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਇਧੇਵ ਸਬ੍ਬਵੇਦਯਿਤਾਨਿ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਨਿ ਸੀਤੀਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ.

੩੬੫. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤੇਲਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵਟ੍ਟਿਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਲਪ੍ਪਦੀਪੋ ਝਾਯਤਿ; ਤਸ੍ਸੇਵ ਤੇਲਸ੍ਸ ਚ ਵਟ੍ਟਿਯਾ ਚ ਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚ ਅਨੁਪਹਾਰਾ [ਅਨੁਪਾਹਾਰਾ (ਸੀ. ਪੀ.), ਅਨੁਪਾਦਾਨਾ (ਕ.)] ਅਨਾਹਾਰੋ ਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਕਾਯਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੋ ‘ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਨ੍ਤਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਉਦ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਇਧੇਵ ਸਬ੍ਬਵੇਦਯਿਤਾਨਿ ਅਨਭਿਨਨ੍ਦਿਤਾਨਿ ਸੀਤੀਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਿਨਾ ਪਰਮੇਨ ਪਞ੍ਞਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਸਾ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਰਮਾ ਅਰਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾ ਯਦਿਦਂ – ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯੇ ਞਾਣਂ.

੩੬੬. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਸਚ੍ਚੇ ਠਿਤਾ ਅਕੁਪ੍ਪਾ ਹੋਤਿ. ਤਞ੍ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮੁਸਾ ਯਂ ਮੋਸਧਮ੍ਮਂ, ਤਂ ਸਚ੍ਚਂ ਯਂ ਅਮੋਸਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਿਨਾ ਪਰਮੇਨ ਸਚ੍ਚਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਤਞ੍ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਰਮਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਯਦਿਦਂ – ਅਮੋਸਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ.

੩੬੭. ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਖੋ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋ ਉਪਧੀ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ. ਤ੍ਯਾਸ੍ਸ ਪਹੀਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਿਨਾ ਪਰਮੇਨ ਚਾਗਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਸੋ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਰਮੋ ਅਰਿਯੋ ਚਾਗੋ ਯਦਿਦਂ – ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ.

੩੬੮. ‘‘ਤਸ੍ਸੇਵ ਖੋ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦੋ ਸਾਰਾਗੋ. ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਂਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਖੋ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋ ਆਘਾਤੋ ਹੋਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਸਮ੍ਪਦੋਸੋ. ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਂਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਖੋ ਪਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਿਦ੍ਦਸੁਨੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹੋ. ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਂਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਏਵਂ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਿਨਾ ਪਰਮੇਨ ਉਪਸਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਸੋ ਹਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਰਮੋ ਅਰਿਯੋ ਉਪਸਮੋ ਯਦਿਦਂ – ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਉਪਸਮੋ. ‘ਪਞ੍ਞਂ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਸਚ੍ਚਮਨੁਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਚਾਗਮਨੁਬ੍ਰੂਹੇਯ੍ਯ, ਸਨ੍ਤਿਮੇਵ ਸੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ – ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ.

੩੬੯. ‘‘‘ਯਤ੍ਥ ਠਿਤਂ ਮਞ੍ਞਸ੍ਸਵਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਮਞ੍ਞਸ੍ਸਵੇ ਖੋ ਪਨ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਮੁਨਿ ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’ਤਿ – ਇਤਿ ਖੋ ਪਨੇਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ? ‘ਅਸ੍ਮੀ’ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਅਯਮਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਨ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਅਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਅਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ, ‘ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਿਤਮੇਤਂ. ਮਞ੍ਞਿਤਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਰੋਗੋ ਮਞ੍ਞਿਤਂ ਗਣ੍ਡੋ ਮਞ੍ਞਿਤਂ ਸਲ੍ਲਂ. ਸਬ੍ਬਮਞ੍ਞਿਤਾਨਂ ਤ੍ਵੇਵ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਮੁਨਿ ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਮੁਨਿ ਖੋ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਨ੍ਤੋ ਨ ਜਾਯਤਿ, ਨ ਜੀਯਤਿ, ਨ ਮੀਯਤਿ, ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ, ਨ ਪਿਹੇਤਿ. ਤਞ੍ਹਿਸ੍ਸ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਨਤ੍ਥਿ ਯੇਨ ਜਾਯੇਥ, ਅਜਾਯਮਾਨੋ ਕਿਂ ਜੀਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਜੀਯਮਾਨੋ ਕਿਂ ਮੀਯਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਮੀਯਮਾਨੋ ਕਿਂ ਕੁਪ੍ਪਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਕੁਪ੍ਪਮਾਨੋ ਕਿਸ੍ਸ [ਕਿਂ (ਕ.)] ਪਿਹੇਸ੍ਸਤਿ? ‘ਯਤ੍ਥ ਠਿਤਂ ਮਞ੍ਞਸ੍ਸਵਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਮਞ੍ਞਸ੍ਸਵੇ ਖੋ ਪਨ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਮੁਨਿ ਸਨ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’ਤਿ – ਇਤਿ ਯਂ ਤਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਇਦਮੇਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਇਮਂ ਖੋ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਛਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗਂ ਧਾਰੇਹੀ’’ਤਿ.

੩੭੦. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ – ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਕਿਰ ਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੁਗਤੋ ਕਿਰ ਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਕਿਰ ਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਏਕਂਸਂ ਚੀਵਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇਸੁ ਸਿਰਸਾ ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਚ੍ਚਯੋ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਯਥਾਬਾਲਂ ਯਥਾਮੂਲ਼੍ਹਂ ਯਥਾਅਕੁਸਲਂ, ਯੋਹਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਵੁਸੋਵਾਦੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਿਤਬ੍ਬਂ ਅਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਗ੍ਘ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਚ੍ਚਯੋ ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਯਥਾਬਾਲਂ ਯਥਾਮੂਲ਼੍ਹਂ ਯਥਾਅਕੁਸਲਂ, ਯਂ ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਆਵੁਸੋਵਾਦੇਨ ਸਮੁਦਾਚਰਿਤਬ੍ਬਂ ਅਮਞ੍ਞਿਤ੍ਥ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਕਰੋਸਿ, ਤਂ ਤੇ ਮਯਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮ. ਵੁਦ੍ਧਿਹੇਸਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਯੋ ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਕਰੋਤਿ, ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਲਭੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਨ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਤ੍ਤਚੀਵਰ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਥਾਗਤਾ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਪਰਿਯੇਸਨਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿਂ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਨ੍ਤਂ ਵਿਬ੍ਭਨ੍ਤਾ ਗਾਵੀ [ਭਨ੍ਤਗਾਵੀ (ਸੀ. ਪੀ.), ਗਾਵੀ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ ਨਾਮ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ ਸਂਖਿਤ੍ਤੇਨ ਓਵਾਦੇਨ ਓਵਦਿਤੋ ਸੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ. ਤਸ੍ਸ ਕਾ ਗਤਿ, ਕੋ ਅਭਿਸਮ੍ਪਰਾਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਪਚ੍ਚਪਾਦਿ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਨੁਧਮ੍ਮਂ, ਨ ਚ ਮਂ ਧਮ੍ਮਾਧਿਕਰਣਂ ਵਿਹੇਸੇਸਿ [ਵਿਹੇਠੇਸਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.) ਵਿਹੇਸੇਤਿ (ਕ.)]. ਪੁਕ੍ਕੁਸਾਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕੋ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ.

ਧਾਤੁਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਦਸਮਂ.