੩. ਸੁਞ੍ਞਤਵਗ੍ਗੋ
੧. ਚੂਲ਼ਸੁਞ੍ਞਤਸੁਤ੍ਤਂ
੧੭੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਰਾਮੇ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਪਾਸਾਦੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਕਮਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਨਗਰਕਂ ਨਾਮ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਨਿਗਮੋ. ਤਤ੍ਥ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਿਹਾਰੇਨਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਤਰਹਿ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ. ਕਚ੍ਚਿ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਸ੍ਸੁਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸੁਮਨਸਿਕਤਂ ਸੂਪਧਾਰਿਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਤਗ੍ਘ ਤੇ ਏਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸੁਸ੍ਸੁਤਂ ਸੁਗ੍ਗਹਿਤਂ ਸੁਮਨਸਿਕਤਂ ਸੂਪਧਾਰਿਤਂ. ਪੁਬ੍ਬੇਪਾਹਂ [ਪੁਬ੍ਬੇਚਾਹਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਆਨਨ੍ਦ, ਏਤਰਹਿਪਿ [ਏਤਰਹਿ ਚ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਿਹਾਰੇਨ ਬਹੁਲਂ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਯਂ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਪਾਸਾਦੋ ਸੁਞ੍ਞੋ ਹਤ੍ਥਿਗਵਸ੍ਸਵਲ਼ਵੇਨ, ਸੁਞ੍ਞੋ ਜਾਤਰੂਪਰਜਤੇਨ, ਸੁਞ੍ਞੋ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਿਦਂ ਅਸੁਞ੍ਞਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤਂ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਗਾਮਸਞ੍ਞਂ, ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਞਂ, ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਗਾਮਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਾਯਂ ਦਰਥਮਤ੍ਤਾ ਯਦਿਦਂ – ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਗਾਮਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਿਦਂ ਅਸੁਞ੍ਞਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਯਞ੍ਹਿ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੋਤਿ ਤੇਨ ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ ਤਂ ‘ਸਨ੍ਤਮਿਦਂ ਅਤ੍ਥੀ’’’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਏਸਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਥਾਭੁਚ੍ਚਾ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਭਵਤਿ.
੧੭੭. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਞਂ, ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ, ਪਥਵੀਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਪਥਵੀਸਞ੍ਞਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਆਸਭਚਮ੍ਮਂ ਸਙ੍ਕੁਸਤੇਨ ਸੁਵਿਹਤਂ ਵਿਗਤਵਲਿਕਂ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਥਵਿਯਾ ਉਕ੍ਕੂਲਵਿਕ੍ਕੂਲਂ ਨਦੀਵਿਦੁਗ੍ਗਂ ਖਾਣੁਕਣ੍ਟਕਟ੍ਠਾਨਂ ਪਬ੍ਬਤਵਿਸਮਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ [ਸਬ੍ਬਂ (ਕ.)] ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਥਵੀਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਪਥਵੀਸਞ੍ਞਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਾਯਂ ਦਰਥਮਤ੍ਤਾ ਯਦਿਦਂ – ਪਥਵੀਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਮਨੁਸ੍ਸਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਿਦਂ ਅਸੁਞ੍ਞਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਪਥਵੀਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਯਞ੍ਹਿ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੋਤਿ ਤੇਨ ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ ਤਂ ‘ਸਨ੍ਤਮਿਦਂ ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਏਸਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਥਾਭੁਚ੍ਚਾ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਭਵਤਿ.
੧੭੮. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ, ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਥਵੀਸਞ੍ਞਂ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਪਥਵੀਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਾਯਂ ਦਰਥਮਤ੍ਤਾ ਯਦਿਦਂ – ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਅਰਞ੍ਞਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਪਥਵੀਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਿਦਂ ਅਸੁਞ੍ਞਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਯਞ੍ਹਿ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੋਤਿ ਤੇਨ ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ ਤਂ ‘ਸਨ੍ਤਮਿਦਂ ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਏਸਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਥਾਭੁਚ੍ਚਾ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਭਵਤਿ.
੧੭੯. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਥਵੀਸਞ੍ਞਂ, ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਪਥਵੀਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਾਯਂ ਦਰਥਮਤ੍ਤਾ ਯਦਿਦਂ – ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਪਥਵੀਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਿਦਂ ਅਸੁਞ੍ਞਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਯਞ੍ਹਿ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੋਤਿ ਤੇਨ ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ ਤਂ ‘ਸਨ੍ਤਮਿਦਂ ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਏਸਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਥਾਭੁਚ੍ਚਾ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਭਵਤਿ.
੧੮੦. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ, ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਾਯਂ ਦਰਥਮਤ੍ਤਾ ਯਦਿਦਂ – ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਿਦਂ ਅਸੁਞ੍ਞਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਯਞ੍ਹਿ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੋਤਿ ਤੇਨ ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ ਤਂ ‘ਸਨ੍ਤਮਿਦਂ ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਏਸਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਥਾਭੁਚ੍ਚਾ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਭਵਤਿ.
੧੮੧. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ, ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਾਯਂ ਦਰਥਮਤ੍ਤਾ ਯਦਿਦਂ – ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਿਦਂ ਅਸੁਞ੍ਞਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਏਕਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਯਞ੍ਹਿ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੋਤਿ ਤੇਨ ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ ਤਂ ‘ਸਨ੍ਤਮਿਦਂ ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਏਸਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਥਾਭੁਚ੍ਚਾ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਭਵਤਿ.
੧੮੨. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ, ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਾਯਂ ਦਰਥਮਤ੍ਤਾ ਯਦਿਦਂ – ਇਮਮੇਵ ਕਾਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਲ਼ਾਯਤਨਿਕਂ ਜੀਵਿਤਪਚ੍ਚਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਿਦਂ ਅਸੁਞ੍ਞਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਇਮਮੇਵ ਕਾਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਲ਼ਾਯਤਨਿਕਂ ਜੀਵਿਤਪਚ੍ਚਯਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਯਞ੍ਹਿ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੋਤਿ ਤੇਨ ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ ਤਂ ‘ਸਨ੍ਤਮਿਦਂ ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਏਸਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਥਾਭੁਚ੍ਚਾ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਭਵਤਿ.
੧੮੩. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ, ਅਮਨਸਿਕਰਿਤ੍ਵਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਂ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ ਏਕਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਚੇਤੋਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਚੇਤੋਸਮਾਧਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤੋ ਅਭਿਸਞ੍ਚੇਤਯਿਤੋ’. ‘ਯਂ ਖੋ ਪਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਭਿਸਙ੍ਖਤਂ ਅਭਿਸਞ੍ਚੇਤਯਿਤਂ ਤਦਨਿਚ੍ਚਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’ਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਜਾਨਤੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਕਾਮਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਵਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਮਿਤਿ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਕਾਮਾਸਵਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਭਵਾਸਵਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਅਸ੍ਸੁ ਦਰਥਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਤੇਧ ਨ ਸਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਾਯਂ ਦਰਥਮਤ੍ਤਾ ਯਦਿਦਂ – ਇਮਮੇਵ ਕਾਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਲ਼ਾਯਤਨਿਕਂ ਜੀਵਿਤਪਚ੍ਚਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਕਾਮਾਸਵੇਨਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਭਵਾਸਵੇਨਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਸੁਞ੍ਞਮਿਦਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵੇਨਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਵਿਦਂ ਅਸੁਞ੍ਞਤਂ ਯਦਿਦਂ – ਇਮਮੇਵ ਕਾਯਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਲ਼ਾਯਤਨਿਕਂ ਜੀਵਿਤਪਚ੍ਚਯਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਯਞ੍ਹਿ ਖੋ ਤਤ੍ਥ ਨ ਹੋਤਿ ਤੇਨ ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਯਂ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਅਵਸਿਟ੍ਠਂ ਹੋਤਿ ਤਂ ‘ਸਨ੍ਤਮਿਦਂ ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਏਸਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਥਾਭੁਚ੍ਚਾ ਅਵਿਪਲ੍ਲਤ੍ਥਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਪਰਮਾਨੁਤ੍ਤਰਾ ਸੁਞ੍ਞਤਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਭਵਤਿ.
੧੮੪. ‘‘ਯੇਪਿ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਮਾਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਂਸੁ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਮਂਯੇਵ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਮਾਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਂਸੁ. ਯੇਪਿ [ਯੇ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਹਿ ਕੇਚਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਮਾਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਮਂਯੇਵ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਮਾਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯੇਪਿ [ਯੇ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਹਿ ਕੇਚਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਤਰਹਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਮਾਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਇਮਂਯੇਵ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਮਾਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਆਨਨ੍ਦ, ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਪਰਮਾਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ [ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ (ਪੀ. ਕ.)] – ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੋ [ਤੇ (ਕ.)], ਆਨਨ੍ਦ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.
ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.
ਚੂਲ਼ਸੁਞ੍ਞਤਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਠਮਂ.
੨. ਮਹਾਸੁਞ੍ਞਤਸੁਤ੍ਤਂ
੧੮੫. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਨਿਗ੍ਰੋਧਾਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਯੇਨ ਕਾਲ਼ਖੇਮਕਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਾਯ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਕਾਲ਼ਖੇਮਕਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰੇ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਕਾਲ਼ਖੇਮਕਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰੇ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਿ ਖੋ ਕਾਲ਼ਖੇਮਕਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰੇ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਨੁ ਖੋ ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
੧੮੬. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਘਟਾਯ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰੇ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨ ਘਟਾਯ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਾਲ਼ਖੇਮਕਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰੇ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਨੁ ਖੋ ਏਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਹਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਲ਼ਖੇਮਕਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰੇ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤ੍ਥ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਚੀਵਰਕਾਰਸਮਯੋ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਨ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੋਭਤਿ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਰਤੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਗਣਾਰਾਮੋ ਗਣਰਤੋ ਗਣਸਮ੍ਮੁਦਿਤੋ. ਸੋ ਵਤਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਰਤੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਗਣਾਰਾਮੋ ਗਣਰਤੋ ਗਣਸਮ੍ਮੁਦਿਤੋ ਯਂ ਤਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸੁਖਂ ਪਵਿਵੇਕਸੁਖਂ ਉਪਸਮਸੁਖਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਸੁਖਂ [ਸਮ੍ਬੋਧਸੁਖਂ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸਮ੍ਬੋਧਸੁਖਂ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਸੁਖਂ (ਕ.) ਉਪਰਿ ਅਰਣਵਿਭਙ੍ਗਸੁਤ੍ਤੇ ਪਨ ਸਮ੍ਬੋਧਿਸੁਖਨ੍ਤ੍ਵੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ] ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਯੋ ਚ ਖੋ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕੋ ਗਣਸ੍ਮਾ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਵਿਹਰਤਿ ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ ਯਂ ਤਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸੁਖਂ ਪਵਿਵੇਕਸੁਖਂ ਉਪਸਮਸੁਖਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਸੁਖਂ ਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸ ਨਿਕਾਮਲਾਭੀ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਅਕਿਚ੍ਛਲਾਭੀ ਅਕਸਿਰਲਾਭੀਤਿ – ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਸੋ ਵਤਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਰਤੋ ਸਙ੍ਗਣਿਕਾਰਾਮਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਗਣਾਰਾਮੋ ਗਣਰਤੋ ਗਣਸਮ੍ਮੁਦਿਤੋ ਸਾਮਾਯਿਕਂ ਵਾ ਕਨ੍ਤਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਤਿ ਅਸਾਮਾਯਿਕਂ ਵਾ ਅਕੁਪ੍ਪਨ੍ਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਯੋ ਚ ਖੋ ਸੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਕੋ ਗਣਸ੍ਮਾ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਵਿਹਰਤਿ ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਂ ਸਾਮਾਯਿਕਂ ਵਾ ਕਨ੍ਤਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਤਿ ਅਸਾਮਾਯਿਕਂ ਵਾ ਅਕੁਪ੍ਪਨ੍ਤਿ – ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.
‘‘ਨਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਕਂ ਰੂਪਮ੍ਪਿ [ਏਕਰੂਪਮ੍ਪਿ (ਸੀ.)] ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮਿ ਯਤ੍ਥ ਰਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਥਾਭਿਰਤਸ੍ਸ ਰੂਪਸ੍ਸ ਵਿਪਰਿਣਾਮਞ੍ਞਥਾਭਾਵਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੂਪਾਯਾਸਾ.
੧੮੭. ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਵਿਹਾਰੋ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਯਦਿਦਂ – ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਿਤੁਂ [ਵਿਹਰਤਂ (ਕ. ਸੀ.), ਵਿਹਰਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)]. ਤਤ੍ਰ ਚੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਂ ਇਮਿਨਾ ਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਿ [ਭਗਵਨ੍ਤਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਾਰੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਉਪਾਸਕਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯੋ ਰਾਜਾਨੋ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਤਿਤ੍ਥਿਯਸਾਵਕਾ. ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਵਿਵੇਕਨਿਨ੍ਨੇਨੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਵੇਕਪੋਣੇਨ ਵਿਵੇਕਪਬ੍ਭਾਰੇਨ ਵੂਪਕਟ੍ਠੇਨ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਭਿਰਤੇਨ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਭੂਤੇਨ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਸਵਟ੍ਠਾਨੀਯੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਉਯ੍ਯੋਜਨਿਕਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਂਯੇਵ ਕਥਂ ਕਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਚੇਪਿ ਆਕਙ੍ਖੇਯ੍ਯ – ‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਣ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਨਿਸਾਦੇਤਬ੍ਬਂ ਏਕੋਦਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਮਾਦਹਾਤਬ੍ਬਂ.
੧੮੮. ‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਣ੍ਠਪੇਤਿ ਸਨ੍ਨਿਸਾਦੇਤਿ ਏਕੋਦਿਂ ਕਰੋਤਿ [ਏਕੋਦਿਕਰੋਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਸਮਾਦਹਤਿ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ…ਪੇ… ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ… ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਣ੍ਠਪੇਤਿ ਸਨ੍ਨਿਸਾਦੇਤਿ ਏਕੋਦਿਂ ਕਰੋਤਿ ਸਮਾਦਹਤਿ. ਸੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਨਪ੍ਪਸੀਦਤਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਮੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਖੋ ਮੇ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਨਪ੍ਪਸੀਦਤਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ…ਪੇ… ਸੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ …ਪੇ… ਸੋ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਨਪ੍ਪਸੀਦਤਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਮੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਖੋ ਮੇ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਨਪ੍ਪਸੀਦਤਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਤੇਨਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਪੁਰਿਮਸ੍ਮਿਂ ਸਮਾਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਣ੍ਠਪੇਤਬ੍ਬਂ ਸਨ੍ਨਿਸਾਦੇਤਬ੍ਬਂ ਏਕੋਦਿ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਮਾਦਹਾਤਬ੍ਬਂ. ਸੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਮੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਖੋ ਮੇ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸੁਞ੍ਞਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ…ਪੇ… ਸੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ…ਪੇ… ਸੋ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਮੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਖੋ ਮੇ ਮਨਸਿਕਰੋਤੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ.
੧੮੯. ‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮਿਨਾ ਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਤੋ ਚਙ੍ਕਮਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਤਿ, ਸੋ ਚਙ੍ਕਮਤਿ – ‘ਏਵਂ ਮਂ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਂ ਨਾਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮਿਨਾ ਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਤੋ ਠਾਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਤਿ, ਸੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ – ‘ਏਵਂ ਮਂ ਠਿਤਂ ਨਾਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮਿਨਾ ਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਤੋ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਤਿ, ਸੋ ਨਿਸੀਦਤਿ – ‘ਏਵਂ ਮਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਨਾਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮਿਨਾ ਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਤੋ ਸਯਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਤਿ, ਸੋ ਸਯਤਿ – ‘ਏਵਂ ਮਂ ਸਯਨ੍ਤਂ ਨਾਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਾ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨ੍ਵਾਸ੍ਸਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮਿਨਾ ਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਤੋ ਕਥਾਯ [ਭਸ੍ਸਾਯ (ਸੀ.), ਭਾਸਾਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਤਿ, ਸੋ – ‘ਯਾਯਂ ਕਥਾ ਹੀਨਾ ਗਮ੍ਮਾ ਪੋਥੁਜ੍ਜਨਿਕਾ ਅਨਰਿਯਾ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ ਨ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਨ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨ ਨਿਰੋਧਾਯ ਨ ਉਪਸਮਾਯ ਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਰਾਜਕਥਾ ਚੋਰਕਥਾ ਮਹਾਮਤ੍ਤਕਥਾ ਸੇਨਾਕਥਾ ਭਯਕਥਾ ਯੁਦ੍ਧਕਥਾ ਅਨ੍ਨਕਥਾ ਪਾਨਕਥਾ ਵਤ੍ਥਕਥਾ ਸਯਨਕਥਾ ਮਾਲਾਕਥਾ ਗਨ੍ਧਕਥਾ ਞਾਤਿਕਥਾ ਯਾਨਕਥਾ ਗਾਮਕਥਾ ਨਿਗਮਕਥਾ ਨਗਰਕਥਾ ਜਨਪਦਕਥਾ ਇਤ੍ਥਿਕਥਾ ਸੁਰਾਕਥਾ ਵਿਸਿਖਾਕਥਾ ਕੁਮ੍ਭਟ੍ਠਾਨਕਥਾ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਕਥਾ ਨਾਨਤ੍ਤਕਥਾ ਲੋਕਕ੍ਖਾਯਿਕਾ ਸਮੁਦ੍ਦਕ੍ਖਾਯਿਕਾ ਇਤਿਭਵਾਭਵਕਥਾ ਇਤਿ ਵਾ ਇਤਿ – ਏਵਰੂਪਿਂ ਕਥਂ ਨ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਯਾ ਚ ਖੋ ਅਯਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਥਾ ਅਭਿਸਲ੍ਲੇਖਿਕਾ ਚੇਤੋਵਿਨੀਵਰਣਸਪ੍ਪਾਯਾ [ਚੇਤੋਵਿਚਾਰਣਸਪ੍ਪਾਯਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਚੇਤੋਵਿਵਰਣਸਪ੍ਪਾਯਾ (ਪੀ.)] ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਉਪਸਮਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਕਥਾ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਕਥਾ ਪਵਿਵੇਕਕਥਾ ਅਸਂਸਗ੍ਗਕਥਾ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਕਥਾ ਸੀਲਕਥਾ ਸਮਾਧਿਕਥਾ ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕਥਾ ਇਤਿ – ‘ਏਵਰੂਪਿਂ ਕਥਂ ਕਥੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਚੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਇਮਿਨਾ ਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਤਿ, ਸੋ – ‘ਯੇ ਤੇ ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਹੀਨਾ ਗਮ੍ਮਾ ਪੋਥੁਜ੍ਜਨਿਕਾ ਅਨਰਿਯਾ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ ਨ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਨ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨ ਨਿਰੋਧਾਯ ਨ ਉਪਸਮਾਯ ਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਇਤਿ ਏਵਰੂਪੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇ [ਏਵਰੂਪੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਨ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਯੇ ਚ ਖੋ ਇਮੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਅਰਿਯਾ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕਾ ਨਿਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ ਅਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ ਇਤਿ – ‘ਏਵਰੂਪੇ ਵਿਤਕ੍ਕੇ [ਏਵਰੂਪੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕੇਨ (ਕ.)] ਵਿਤਕ੍ਕੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ.
੧੯੦. ‘‘ਪਞ੍ਚ ਖੋ ਇਮੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਾਮਗੁਣਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ, ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਸਦ੍ਦਾ… ਘਾਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਗਨ੍ਧਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ… ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ – ਇਮੇ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਸਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਆਯਤਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਤਸੋ ਸਮੁਦਾਚਾਰੋ’ਤਿ? ਸਚੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਮੇ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਆਯਤਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਤਸੋ ਸਮੁਦਾਚਾਰੋ’ਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਮੇਤਂ [ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਂ (ਅਟ੍ਠ.)], ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯੋ ਖੋ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਸੋ ਮੇ ਨਪ੍ਪਹੀਨੋ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਖੋ ਮੇ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਆਯਤਨੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚੇਤਸੋ ਸਮੁਦਾਚਾਰੋ’ਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਮੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯੋ ਖੋ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਸੋ ਮੇ ਪਹੀਨੋ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ.
੧੯੧. ‘‘ਪਞ੍ਚ ਖੋ ਇਮੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨਾ ਵਿਹਾਤਬ੍ਬਂ – ‘ਇਤਿ ਰੂਪਂ ਇਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਇਤਿ ਰੂਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ, ਇਤਿ ਵੇਦਨਾ… ਇਤਿ ਸਞ੍ਞਾ… ਇਤਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾ… ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਸਮੁਦਯੋ ਇਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮੋ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਉਦਯਬ੍ਬਯਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਤੋ ਯੋ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨੋ ਸੋ ਪਹੀਯਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤਮੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਯੋ ਖੋ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨੋ ਸੋ ਮੇ ਪਹੀਨੋ’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਨ੍ਤਕੁਸਲਾ ਕੁਸਲਾਯਾਤਿਕਾ [ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਨ੍ਤਕੁਸਲਾਯਤਿਕਾ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ) ਅਟ੍ਠਕਥਾਟੀਕਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ] ਅਰਿਯਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਅਨਵਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਪਾਪਿਮਤਾ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਂ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਅਰਹਤਿ ਸਾਵਕੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤੁਂ ਅਪਿ ਪਣੁਜ੍ਜਮਾਨੋ’’ਤਿ [ਅਪਿ ਪਨੁਜ੍ਜਮਾਨੋਪੀਤਿ (ਕ. ਸੀ.), ਅਪਿ ਪਯੁਜ੍ਜਮਾਨੋਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]? ‘‘ਭਗਵਂਮੂਲਕਾ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਭਗਵਂਨੇਤ੍ਤਿਕਾ ਭਗਵਂਪਟਿਸਰਣਾ. ਸਾਧੁ ਵਤ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਪਟਿਭਾਤੁ ਏਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
੧੯੨. ‘‘ਨ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਰਹਤਿ ਸਾਵਕੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤੁਂ, ਯਦਿਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁ [ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਸ ਹੇਤੁ (ਕ.)]. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਦੀਘਰਤ੍ਤਸ੍ਸ [ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ + ਅਸ੍ਸਾਤਿ ਪਦਚ੍ਛੇਦੋ] ਹਿ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਧਮ੍ਮਾ ਸੁਤਾ ਧਾਤਾ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ. ਯਾ ਚ ਖੋ ਅਯਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਥਾ ਅਭਿਸਲ੍ਲੇਖਿਕਾ ਚੇਤੋਵਿਨੀਵਰਣਸਪ੍ਪਾਯਾ ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਉਪਸਮਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਕਥਾ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਕਥਾ ਪਵਿਵੇਕਕਥਾ ਅਸਂਸਗ੍ਗਕਥਾ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਕਥਾ ਸੀਲਕਥਾ ਸਮਾਧਿਕਥਾ ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕਥਾ – ਏਵਰੂਪਿਯਾ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਥਾਯ ਹੇਤੁ ਅਰਹਤਿ ਸਾਵਕੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿਤੁਂ ਅਪਿ ਪਣੁਜ੍ਜਮਾਨੋ.
‘‘ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਆਚਰਿਯੂਪਦ੍ਦਵੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੂਪਦ੍ਦਵੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੂਪਦ੍ਦਵੋ ਹੋਤਿ.
੧੯੩. ‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਆਚਰਿਯੂਪਦ੍ਦਵੋ ਹੋਤਿ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਤ੍ਥਾ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜਤਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਵੂਪਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਅਨ੍ਵਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ [ਅਨ੍ਵਾਵਟ੍ਟਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਨੇਗਮਾ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦਾ ਚ. ਸੋ ਅਨ੍ਵਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਨੇਗਮੇਸੁ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਚ ਮੁਚ੍ਛਂ ਨਿਕਾਮਯਤਿ [ਮੁਚ੍ਛਤਿ ਕਾਮਯਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.) ਅਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਨ ਤਥਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ], ਗੇਧਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਆਵਤ੍ਤਤਿ ਬਾਹੁਲ੍ਲਾਯ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਉਪਦ੍ਦਵੋ [ਉਪਦ੍ਦੁਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਆਚਰਿਯੋ. ਆਚਰਿਯੂਪਦ੍ਦਵੇਨ ਅਵਧਿਂਸੁ ਨਂ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਪੋਨੋਬ੍ਭਵਿਕਾ [ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਸਦਰਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਯਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਆਚਰਿਯੂਪਦ੍ਦਵੋ ਹੋਤਿ.
੧੯੪. ‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੂਪਦ੍ਦਵੋ ਹੋਤਿ? ਤਸ੍ਸੇਵ ਖੋ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕੋ ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁ ਵਿਵੇਕਮਨੁਬ੍ਰੂਹਯਮਾਨੋ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜਤਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਵੂਪਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਅਨ੍ਵਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਨੇਗਮਾ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦਾ ਚ. ਸੋ ਅਨ੍ਵਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਨੇਗਮੇਸੁ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਚ ਮੁਚ੍ਛਂ ਨਿਕਾਮਯਤਿ, ਗੇਧਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਆਵਤ੍ਤਤਿ ਬਾਹੁਲ੍ਲਾਯ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਉਪਦ੍ਦਵੋ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੀ. ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੂਪਦ੍ਦਵੇਨ ਅਵਧਿਂਸੁ ਨਂ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਪੋਨੋਬ੍ਭਵਿਕਾ ਸਦਰਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਯਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੂਪਦ੍ਦਵੋ ਹੋਤਿ.
੧੯੫. ‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੂਪਦ੍ਦਵੋ ਹੋਤਿ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ. ਸੋ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜਤਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਵੂਪਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਅਨ੍ਵਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਨੇਗਮਾ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦਾ ਚ. ਸੋ ਅਨ੍ਵਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਨੇਗਮੇਸੁ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਚ ਨ ਮੁਚ੍ਛਂ ਨਿਕਾਮਯਤਿ, ਨ ਗੇਧਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਆਵਤ੍ਤਤਿ ਬਾਹੁਲ੍ਲਾਯ. ਤਸ੍ਸੇਵ ਖੋ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕੋ ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥੁ ਵਿਵੇਕਮਨੁਬ੍ਰੂਹਯਮਾਨੋ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜਤਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਵੂਪਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਅਨ੍ਵਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਨੇਗਮਾ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦਾ ਚ. ਸੋ ਅਨ੍ਵਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤੇਸੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਨੇਗਮੇਸੁ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਚ ਮੁਚ੍ਛਂ ਨਿਕਾਮਯਤਿ, ਗੇਧਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਆਵਤ੍ਤਤਿ ਬਾਹੁਲ੍ਲਾਯ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਾਨਨ੍ਦ, ਉਪਦ੍ਦਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ. ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੂਪਦ੍ਦਵੇਨ ਅਵਧਿਂਸੁ ਨਂ ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਪੋਨੋਬ੍ਭਵਿਕਾ ਸਦਰਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਯਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੂਪਦ੍ਦਵੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਤਤ੍ਰਾਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਚੇਵਾਯਂ ਆਚਰਿਯੂਪਦ੍ਦਵੋ, ਯੋ ਚ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੂਪਦ੍ਦਵੋ ਅਯਂ ਤੇਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੂਪਦ੍ਦਵੋ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਤਰੋ ਚੇਵ ਕਟੁਕਵਿਪਾਕਤਰੋ ਚ, ਅਪਿ ਚ ਵਿਨਿਪਾਤਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ.
੧੯੬. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਮਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਿਤ੍ਤਵਤਾਯ ਸਮੁਦਾਚਰਥ, ਮਾ ਸਪਤ੍ਤਵਤਾਯ. ਤਂ ਵੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਾਵਕਾ ਸਪਤ੍ਤਵਤਾਯ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਮਿਤ੍ਤਵਤਾਯ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ ਹਿਤੇਸੀ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ – ‘ਇਦਂ ਵੋ ਹਿਤਾਯ, ਇਦਂ ਵੋ ਸੁਖਾਯਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਵੋਕ੍ਕਮ੍ਮ ਚ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਾਵਕਾ ਸਪਤ੍ਤਵਤਾਯ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਮਿਤ੍ਤਵਤਾਯ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਾਵਕਾ ਮਿਤ੍ਤਵਤਾਯ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਸਪਤ੍ਤਵਤਾਯ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ ਹਿਤੇਸੀ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ – ‘ਇਦਂ ਵੋ ਹਿਤਾਯ, ਇਦਂ ਵੋ ਸੁਖਾਯਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ, ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਵੋਕ੍ਕਮ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਸਾਵਕਾ ਮਿਤ੍ਤਵਤਾਯ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਸਪਤ੍ਤਵਤਾਯ.
‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਮਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਿਤ੍ਤਵਤਾਯ ਸਮੁਦਾਚਰਥ, ਮਾ ਸਪਤ੍ਤਵਤਾਯ. ਤਂ ਵੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ. ਨ ਵੋ ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾ ਪਰਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਥਾ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਆਮਕੇ ਆਮਕਮਤ੍ਤੇ. ਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਨਿਗ੍ਗਯ੍ਹਾਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਕ੍ਖਾਮਿ; ਪਵਯ੍ਹ ਪਵਯ੍ਹ, ਆਨਨ੍ਦ, ਵਕ੍ਖਾਮਿ [ਪਵਯ੍ਹ ਪਵਯ੍ਹ (ਸੀ. ਪੀ.), ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਪਗ੍ਗਯ੍ਹ ਆਨਨ੍ਦ ਵਕ੍ਖਾਮਿ (ਕ.)]. ਯੋ ਸਾਰੋ ਸੋ ਠਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.
ਮਹਾਸੁਞ੍ਞਤਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਦੁਤਿਯਂ.
੩. ਅਚ੍ਛਰਿਯਅਬ੍ਭੁਤਸੁਤ੍ਤਂ
੧੯੭. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਅਯਮਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਉਦਪਾਦਿ – ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਤਾ ਮਹਾਨੁਭਾਵਤਾ, ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਤਥਾਗਤੋ ਅਤੀਤੇ ਬੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਛਿਨ੍ਨਪਪਞ੍ਚੇ ਛਿਨ੍ਨਵਟੁਮੇ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਵਟ੍ਟੇ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ [ਅਨੁਸ੍ਸਰਿਸ੍ਸਤਿ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ (ਕ.)] – ‘ਏਵਂਜਚ੍ਚਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁਂ’ ਇਤਿਪਿ, ‘ਏਵਂਨਾਮਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁਂ’ ਇਤਿਪਿ, ‘ਏਵਂਗੋਤ੍ਤਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁਂ’ ਇਤਿਪਿ, ‘ਏਵਂਸੀਲਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁਂ’ ਇਤਿਪਿ, ‘ਏਵਂਧਮ੍ਮਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁਂ’ ਇਤਿਪਿ, ‘ਏਵਂਪਞ੍ਞਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁਂ’ ਇਤਿਪਿ, ‘ਏਵਂਵਿਹਾਰੀ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁਂ’ ਇਤਿਪਿ, ‘ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁਂ’ ਇਤਿਪੀ’’ਤਿ! ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਚੇਵ, ਆਵੁਸੋ, ਤਥਾਗਤਾ ਅਚ੍ਛਰਿਯਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਚ; ਅਬ੍ਭੁਤਾ ਚੇਵ, ਆਵੁਸੋ, ਤਥਾਗਤਾ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਚਾ’’ਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਹਿਦਂ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ ਹੋਤਿ.
੧੯੮. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨੁਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਾਯ ਨੁਤ੍ਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਰਹਿ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ, ਕਾ ਚ ਪਨ ਵੋ ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਸਾਲਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਅਯਮਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਆਵੁਸੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਮਹਿਦ੍ਧਿਕਤਾ ਮਹਾਨੁਭਾਵਤਾ, ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਤਥਾਗਤੋ ਅਤੀਤੇ ਬੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੇ ਛਿਨ੍ਨਪਪਞ੍ਚੇ ਛਿਨ੍ਨਵਟੁਮੇ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਵਟ੍ਟੇ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ – ਏਵਂਜਚ੍ਚਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁਂ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਨਾਮਾ… ਏਵਂਗੋਤ੍ਤਾ… ਏਵਂਸੀਲਾ… ਏਵਂਧਮ੍ਮਾ.. ਏਵਂਪਞ੍ਞਾ… ਏਵਂਵਿਹਾਰੀ… ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਤੇ ਭਗਵਨ੍ਤੋ ਅਹੇਸੁਂ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ! ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਅਮ੍ਹੇ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਚੇਵ, ਆਵੁਸੋ, ਤਥਾਗਤਾ ਅਚ੍ਛਰਿਯਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਚ, ਅਬ੍ਭੁਤਾ ਚੇਵ, ਆਵੁਸੋ, ਤਥਾਗਤਾ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਚਾ’ਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਵਿਪ੍ਪਕਤਾ; ਅਥ ਭਗਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’ਤਿ.
੧੯੯. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਭਨ੍ਤੁ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਾ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ [ਅਬ੍ਭੁਤਾ ਧਮ੍ਮਾਤਿ (?)].
‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤੁਸਿਤਂ ਕਾਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੀ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤੁਸਿਤਂ ਕਾਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿ ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤੁਸਿਤੇ ਕਾਯੇ ਅਟ੍ਠਾਸੀ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤੁਸਿਤੇ ਕਾਯੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ ਇਦਂਪਾਹਂ [ਇਦਂਪਹਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
੨੦੦. ‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤੁਸਿਤੇ ਕਾਯੇ ਅਟ੍ਠਾਸੀ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਵਤਾਯੁਕਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤੁਸਿਤੇ ਕਾਯੇ ਅਟ੍ਠਾਸਿ ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤੁਸਿਤਾ, ਕਾਯਾ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਮੀ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤੁਸਿਤਾ ਕਾਯਾ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਮਿ ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
੨੦੧. ‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਦਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤੁਸਿਤਾ ਕਾਯਾ ਚਵਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਅਥ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਸਮਾਰਕੇ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੇ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਉਲ਼ਾਰੋ ਓਭਾਸੋ ਲੋਕੇ ਪਾਤੁਭਵਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵਂ. ਯਾਪਿ ਤਾ ਲੋਕਨ੍ਤਰਿਕਾ ਅਘਾ ਅਸਂਵੁਤਾ ਅਨ੍ਧਕਾਰਾ ਅਨ੍ਧਕਾਰਤਿਮਿਸਾ, ਯਤ੍ਥਪਿਮੇ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾ ਏਵਂਮਹਾਨੁਭਾਵਾ ਆਭਾਯ ਨਾਨੁਭੋਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥਪਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਉਲ਼ਾਰੋ ਓਭਾਸੋ ਲੋਕੇ ਪਾਤੁਭਵਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵਂ. ਯੇਪਿ ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾ ਉਪਪਨ੍ਨਾ ਤੇਪਿ ਤੇਨੋਭਾਸੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਕਿਰ, ਭੋ, ਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ ਇਧੂਪਪਨ੍ਨਾਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਦਸਸਹਸ੍ਸੀ ਲੋਕਧਾਤੁ ਸਙ੍ਕਮ੍ਪਤਿ ਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪਤਿ ਸਮ੍ਪਵੇਧਤਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਚ ਉਲ਼ਾਰੋ ਓਭਾਸੋ ਲੋਕੇ ਪਾਤੁਭਵਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵ’ਨ੍ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
੨੦੨. ‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਦਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾ ਚਤੁਦ੍ਦਿਸਂ ਆਰਕ੍ਖਾਯ ਉਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ – ਮਾ ਨਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤਰਂ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਵਾ ਅਮਨੁਸ੍ਸੋ ਵਾ ਕੋਚਿ ਵਾ ਵਿਹੇਠੇਸੀ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
੨੦੩. ‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਦਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਕਤਿਯਾ ਸੀਲਵਤੀ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤਾ ਹੋਤਿ ਵਿਰਤਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵਿਰਤਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵਿਰਤਾ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਵਿਰਤਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਵਿਰਤਾ ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਦਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤੁ ਪੁਰਿਸੇਸੁ ਮਾਨਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕਾਮਗੁਣੂਪਸਂਹਿਤਂ, ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯਾ ਚ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤਾ ਹੋਤਿ ਕੇਨਚਿ ਪੁਰਿਸੇਨ ਰਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨਾ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਦਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਲਾਭਿਨੀ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤਾ ਹੋਤਿ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਕਾਮਗੁਣਾਨਂ. ਸਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾ ਪਰਿਚਾਰੇਤੀ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
੨੦੪. ‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਦਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤੁ ਕੋਚਿਦੇਵ ਆਬਾਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ; ਸੁਖਿਨੀ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤਾ ਹੋਤਿ ਅਕਿਲਨ੍ਤਕਾਯਾ; ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤਾ ਤਿਰੋਕੁਚ੍ਛਿਗਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਂ ਅਹੀਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਣਿ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯੋ ਸੁਭੋ ਜਾਤਿਮਾ ਅਟ੍ਠਂਸੋ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤੋ. ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਸ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਵੁਤਂ ਨੀਲਂ ਵਾ ਪੀਤਂ ਵਾ ਲੋਹਿਤਂ ਵਾ ਓਦਾਤਂ ਵਾ ਪਣ੍ਡੁਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾ. ਤਮੇਨਂ ਚਕ੍ਖੁਮਾ ਪੁਰਿਸੋ ਹਤ੍ਥੇ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖੇਯ੍ਯ – ਅਯਂ ਖੋ ਮਣਿ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯੋ ਸੁਭੋ ਜਾਤਿਮਾ ਅਟ੍ਠਂਸੋ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤੋ, ਤਤ੍ਰਿਦਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਆਵੁਤਂ ਨੀਲਂ ਵਾ ਪੀਤਂ ਵਾ ਲੋਹਿਤਂ ਵਾ ਓਦਾਤਂ ਵਾ ਪਣ੍ਡੁਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਦਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਂ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤੁ ਕੋਚਿਦੇਵ ਆਬਾਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ; ਸੁਖਿਨੀ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤਾ ਹੋਤਿ ਅਕਿਲਨ੍ਤਕਾਯਾ; ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤਾ ਤਿਰੋਕੁਚ੍ਛਿਗਤਂ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਂ ਅਹੀਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯ’ਨ੍ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
੨੦੫. ‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਸਤ੍ਤਾਹਜਾਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤਾ ਕਾਲਂ ਕਰੋਤਿ, ਤੁਸਿਤਂ ਕਾਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤੀ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਥਾ ਖੋ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਅਞ੍ਞਾ ਇਤ੍ਥਿਕਾ ਨਵ ਵਾ ਦਸ ਵਾ ਮਾਸੇ ਗਬ੍ਭਂ ਕੁਚ੍ਛਿਨਾ ਪਰਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਹੇਵਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤਾ ਵਿਜਾਯਤਿ. ਦਸੇਵ ਮਾਸਾਨਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤਾ ਕੁਚ੍ਛਿਨਾ ਪਰਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਜਾਯਤੀ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਥਾ ਖੋ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਅਞ੍ਞਾ ਇਤ੍ਥਿਕਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਾ ਵਾ ਵਿਜਾਯਨ੍ਤਿ, ਨ ਹੇਵਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤਾ ਵਿਜਾਯਤਿ. ਠਿਤਾਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਮਾਤਾ ਵਿਜਾਯਤੀ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਦਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਦੇਵਾ ਨਂ ਪਠਮਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
੨੦੬. ‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਦਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਅਪ੍ਪਤ੍ਤੋਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਥਵਿਂ ਹੋਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਨਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਾਤੁ ਪੁਰਤੋ ਠਪੇਨ੍ਤਿ – ਅਤ੍ਤਮਨਾ, ਦੇਵਿ, ਹੋਹਿ; ਮਹੇਸਕ੍ਖੋ ਤੇ ਪੁਤ੍ਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਦਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਵਿਸਦੋਵ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ ਅਮਕ੍ਖਿਤੋ ਉਦੇਨ [ਉਦ੍ਦੇਨ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਮਕ੍ਖਿਤੋ ਸੇਮ੍ਹੇਨ ਅਮਕ੍ਖਿਤੋ ਰੁਹਿਰੇਨ ਅਮਕ੍ਖਿਤੋ ਕੇਨਚਿ ਅਸੁਚਿਨਾ ਸੁਦ੍ਧੋ ਵਿਸਦੋ [ਵਿਸੁਦ੍ਧੋ (ਸ੍ਯਾ.)]. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਣਿਰਤਨਂ ਕਾਸਿਕੇ ਵਤ੍ਥੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਨੇਵ ਮਣਿਰਤਨਂ ਕਾਸਿਕਂ ਵਤ੍ਥਂ ਮਕ੍ਖੇਤਿ ਨਾਪਿ ਕਾਸਿਕਂ ਵਤ੍ਥਂ ਮਣਿਰਤਨਂ ਮਕ੍ਖੇਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯਦਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਵਿਸਦੋਵ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ ਅਮਕ੍ਖਿਤੋ ਉਦੇਨ ਅਮਕ੍ਖਿਤੋ ਸੇਮ੍ਹੇਨ ਅਮਕ੍ਖਿਤੋ ਰੁਹਿਰੇਨ ਅਮਕ੍ਖਿਤੋ ਕੇਨਚਿ ਅਸੁਚਿਨਾ ਸੁਦ੍ਧੋ ਵਿਸਦੋ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਦਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਉਦਕਸ੍ਸ ਧਾਰਾ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਾ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ – ਏਕਾ ਸੀਤਸ੍ਸ, ਏਕਾ ਉਣ੍ਹਸ੍ਸ; ਯੇਨ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਦਕਕਿਚ੍ਚਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਮਾਤੁ ਚਾ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
੨੦੭. ‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਸਮ੍ਪਤਿਜਾਤੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਸਮੇਹਿ ਪਾਦੇਹਿ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਰਾਭਿਮੁਖੋ ਸਤ੍ਤਪਦਵੀਤਿਹਾਰੇਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਤਮ੍ਹਿ ਛਤ੍ਤੇ ਅਨੁਧਾਰਿਯਮਾਨੇ, ਸਬ੍ਬਾ ਚ ਦਿਸਾ ਵਿਲੋਕੇਤਿ, ਆਸਭਿਞ੍ਚ ਵਾਚਂ ਭਾਸਤਿ – ਅਗ੍ਗੋਹਮਸ੍ਮਿ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਜੇਟ੍ਠੋਹਮਸ੍ਮਿ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਸੇਟ੍ਠੋਹਮਸ੍ਮਿ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਅਯਮਨ੍ਤਿਮਾ ਜਾਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ’ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਿ.
‘‘ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ – ‘ਯਦਾ, ਆਨਨ੍ਦ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਾ ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਅਥ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਸਮਾਰਕੇ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੇ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਉਲ਼ਾਰੋ ਓਭਾਸੋ ਲੋਕੇ ਪਾਤੁਭਵਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵਂ. ਯਾਪਿ ਤਾ ਲੋਕਨ੍ਤਰਿਕਾ ਅਘਾ ਅਸਂਵੁਤਾ ਅਨ੍ਧਕਾਰਾ ਅਨ੍ਧਕਾਰਤਿਮਿਸਾ ਯਤ੍ਥਪਿਮੇ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕਾ ਏਵਂਮਹਾਨੁਭਾਵਾ ਆਭਾਯ ਨਾਨੁਭੋਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥਪਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਉਲ਼ਾਰੋ ਓਭਾਸੋ ਲੋਕੇ ਪਾਤੁਭਵਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵਂ. ਯੇਪਿ ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾ ਉਪਪਨ੍ਨਾ ਤੇਪਿ ਤੇਨੋਭਾਸੇਨ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਕਿਰ, ਭੋ, ਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ ਇਧੂਪਪਨ੍ਨਾਤਿ. ਅਯਞ੍ਚ ਦਸਸਹਸ੍ਸੀ ਲੋਕਧਾਤੁ ਸਙ੍ਕਮ੍ਪਤਿ ਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪਤਿ ਸਮ੍ਪਵੇਧਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣੋ ਚ ਉਲ਼ਾਰੋ ਓਭਾਸੋ ਲੋਕੇ ਪਾਤੁਭਵਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮੇਵ ਦੇਵਾਨਂ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵ’ਨ੍ਤਿ. ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮੀ’’ਤਿ.
੨੦੮. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਹਿ. ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ; ਵਿਦਿਤਾ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ; ਵਿਦਿਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਤ੍ਵਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਮ੍ਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਵਿਦਿਤਾ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ; ਵਿਦਿਤਾ ਸਞ੍ਞਾ… ਵਿਦਿਤਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ, ਵਿਦਿਤਾ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਇਦਂਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮੀ’’ਤਿ.
ਇਦਮਵੋਚ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ. ਸਮਨੁਞ੍ਞੋ ਸਤ੍ਥਾ ਅਹੋਸਿ; ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਚ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ.
ਅਚ੍ਛਰਿਯਅਬ੍ਭੁਤਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਤਤਿਯਂ.
੪. ਬਾਕੁਲਸੁਤ੍ਤਂ
੨੦੯. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ [ਬਕ੍ਕੁਲੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਅਥ ਖੋ ਅਚੇਲਕਸ੍ਸਪੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕੁਲਸ੍ਸ ਪੁਰਾਣਗਿਹਿਸਹਾਯੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਬਾਕੁਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਅਚੇਲਕਸ੍ਸਪੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਬਾਕੁਲਂ ਏਤਦਵੋਚ –
‘‘ਕੀਵਚਿਰਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਸਿ, ਆਵੁਸੋ ਬਾਕੁਲਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਸੀਤਿ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮੇਹਿ ਪਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ ਬਾਕੁਲ, ਅਸੀਤਿਯਾ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਕਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਮੇਥੁਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਟਿਸੇਵਿਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਮਂ, ਆਵੁਸੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਇਮੇਹਿ ਪਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ ਬਾਕੁਲ, ਅਸੀਤਿਯਾ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਕਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਮੇਥੁਨੋ ਧਮ੍ਮੋ ਪਟਿਸੇਵਿਤੋ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਖੋ ਮਂ, ਆਵੁਸੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਇਮੇਹਿ ਪਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ ਬਾਕੁਲ, ਅਸੀਤਿਯਾ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਕਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਾ’’’ਤਿ? ( ) [(ਇਮੇਹਿ ਪਨ ਤੇ ਆਵੁਸੋ ਬਕ੍ਕੁਲ ਅਸੀਤਿਯੋ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਕਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਾਤਿ.) (ਸੀ. ਪੀ.)]
੨੧੦. ‘‘ਅਸੀਤਿ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਕਾਮਸਞ੍ਞਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ. ਯਂਪਾਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਅਸੀਤਿਯਾ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਨਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਕਾਮਸਞ੍ਞਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ ਇਦਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕੁਲਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮ.
‘‘ਅਸੀਤਿ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸਞ੍ਞਂ…ਪੇ… ਵਿਹਿਂਸਾਸਞ੍ਞਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ. ਯਂਪਾਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਅਸੀਤਿਯਾ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਨਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਵਿਹਿਂਸਾਸਞ੍ਞਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕੁਲਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮ.
‘‘ਅਸੀਤਿ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ. ਯਂਪਾਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਅਸੀਤਿਯਾ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਨਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕੁਲਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮ.
‘‘ਅਸੀਤਿ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਂ…ਪੇ… ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ. ਯਂਪਾਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਅਸੀਤਿਯਾ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਨਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕੁਲਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮ.
੨੧੧. ‘‘ਅਸੀਤਿ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਤਾ. ਯਂਪਾਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਅਸੀਤਿਯਾ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਨਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਗਹਪਤਿਚੀਵਰਂ ਸਾਦਿਤਾ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕੁਲਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮ.
‘‘ਅਸੀਤਿ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਸਤ੍ਥੇਨ ਚੀਵਰਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤਾ. ਯਂਪਾਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਅਸੀਤਿਯਾ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਨਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਸਤ੍ਥੇਨ ਚੀਵਰਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤਾ…ਪੇ… ਧਾਰੇਮ.
‘‘ਅਸੀਤਿ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਸੂਚਿਯਾ ਚੀਵਰਂ ਸਿਬ੍ਬਿਤਾ…ਪੇ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਰਜਨੇਨ ਚੀਵਰਂ ਰਜਿਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਕਥਿਨੇ [ਕਠਿਨੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਚੀਵਰਂ ਸਿਬ੍ਬਿਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਨਂ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮੇ ਵਿਚਾਰਿਤਾ [ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮੇ ਬ੍ਯਾਪਾਰਿਤਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] … ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਨਿਮਨ੍ਤਨਂ ਸਾਦਿਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਏਵਰੂਪਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ – ‘ਅਹੋ ਵਤ ਮਂ ਕੋਚਿ ਨਿਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਅਨ੍ਤਰਘਰੇ ਨਿਸੀਦਿਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਅਨ੍ਤਰਘਰੇ ਭੁਞ੍ਜਿਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਗਹੇਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਾ ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਚਤੁਪ੍ਪਦਮ੍ਪਿ ਗਾਥਂ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨੁਪਸ੍ਸਯਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਸਿਕ੍ਖਮਾਨਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਸਾਮਣੇਰਿਯਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦਾਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਸਾਮਣੇਰਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਜਨ੍ਤਾਘਰੇ ਨ੍ਹਾਯਿਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਚੁਣ੍ਣੇਨ ਨ੍ਹਾਯਿਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਗਤ੍ਤਪਰਿਕਮ੍ਮੇ ਵਿਚਾਰਿਤਾ [ਬ੍ਯਾਪਾਰਿਤਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] … ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਆਬਾਧਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਪੁਬ੍ਬਂ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਗਦ੍ਦੂਹਨਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਉਪਹਰਿਤਾ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਹਰਿਤਕਿਖਣ੍ਡਮ੍ਪਿ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਅਪਸ੍ਸੇਨਕਂ ਅਪਸ੍ਸਯਿਤਾ… ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਾ. ਯਂਪਾਯਸ੍ਮਾ…ਪੇ… ਧਾਰੇਮ.
‘‘ਅਸੀਤਿ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ, ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਨਾਭਿਜਾਨਾਮਿ ਗਾਮਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੇ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤਾ. ਯਂਪਾਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਅਸੀਤਿਯਾ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਨਾਭਿਜਾਨਾਤਿ ਗਾਮਨ੍ਤਸੇਨਾਸਨੇ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਨ੍ਤਾ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕੁਲਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮ.
‘‘ਸਤ੍ਤਾਹਮੇਵ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਸਰਣੋ ਰਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡਂ ਭੁਞ੍ਜਿਂ; ਅਥ ਅਟ੍ਠਮਿਯਂ ਅਞ੍ਞਾ ਉਦਪਾਦਿ. ਯਂਪਾਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਸਤ੍ਤਾਹਮੇਵ ਸਰਣੋ ਰਟ੍ਠਪਿਣ੍ਡਂ ਭੁਞ੍ਜਿ; ਅਥ ਅਟ੍ਠਮਿਯਂ ਅਞ੍ਞਾ ਉਦਪਾਦਿ ਇਦਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕੁਲਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮ.
੨੧੨. ‘‘ਲਭੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਆਵੁਸੋ ਬਾਕੁਲ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਲਭੇਯ੍ਯਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਲਤ੍ਥ ਖੋ ਅਚੇਲਕਸ੍ਸਪੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਅਲਤ੍ਥ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ. ਅਚਿਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਕੋ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ – ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ ਤਦਨੁਤ੍ਤਰਂ – ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਖੋ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਕਸ੍ਸਪੋ ਅਰਹਤਂ ਅਹੋਸਿ.
ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਅਵਾਪੁਰਣਂ [ਅਪਾਪੁਰਣਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਆਦਾਯ ਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਮਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਅਭਿਕ੍ਕਮਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ. ਅਜ੍ਜ ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਂਪਾਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਅਵਾਪੁਰਣਂ ਆਦਾਯ ਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ – ‘ਅਭਿਕ੍ਕਮਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਅਭਿਕ੍ਕਮਥਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ; ਅਜ੍ਜ ਮੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕੁਲਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮ’’.
ਆਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਮਜ੍ਝੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿ. ‘‘ਯਂਪਾਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਮਜ੍ਝੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋਵ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕੁਲਸ੍ਸ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਧਾਰੇਮਾ’’ਤਿ.
ਬਾਕੁਲਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ.
੫. ਦਨ੍ਤਭੂਮਿਸੁਤ੍ਤਂ
੨੧੩. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਅਚਿਰਵਤੋ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸੋ ਅਰਞ੍ਞਕੁਟਿਕਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਜਙ੍ਘਾਵਿਹਾਰਂ ਅਨੁਚਙ੍ਕਮਮਾਨੋ ਅਨੁਵਿਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਅਚਿਰਵਤੋ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਚਿਰਵਤੇਨ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਅਚਿਰਵਤਂ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸਂ ਏਤਦਵੋਚ –
‘‘ਸੁਤਂ ਮੇਤਂ, ਭੋ ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ – ‘ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਫੁਸੇਯ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਏਵਮੇਤਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਏਵਮੇਤਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ. ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਫੁਸੇਯ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਸਾਧੁ ਮੇ ਭਵਂ ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨੋ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੂ’ਤਿ. ‘ਨ ਖੋ ਤੇ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੁਂ. ਅਹਞ੍ਚ ਹਿ ਤੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯਂ, ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਮੇ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ; ਸੋ ਮਮਸ੍ਸ ਕਿਲਮਥੋ, ਸਾ ਮਮਸ੍ਸ ਵਿਹੇਸਾ’ਤਿ. ‘ਦੇਸੇਤੁ ਮੇ ਭਵਂ ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨੋ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ. ਅਪ੍ਪੇਵਨਾਮਾਹਂ ਭੋਤੋ ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਦੇਸੇਯ੍ਯਂ ਖੋ ਤੇ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ. ਸਚੇ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ; ਨੋ ਚੇ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਯਥਾਸਕੇ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਨ ਮਂ ਤਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਸੀ’ਤਿ. ‘ਦੇਸੇਤੁ ਮੇ ਭਵਂ ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨੋ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ. ਸਚੇ ਅਹਂ ਭੋਤੋ ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਿ [ਆਜਾਨੇਯ੍ਯਾਮਿ (ਕ.)], ਇਚ੍ਚੇਤਂ ਕੁਸਲਂ; ਨੋ ਚੇ ਅਹਂ ਭੋਤੋ ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਥਾਸਕੇ ਤਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸਾਮਿ [ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਮਿ (ਕ.)], ਨਾਹਂ ਤਤ੍ਥ ਭਵਨ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨਂ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ.
੨੧੪. ਅਥ ਖੋ ਅਚਿਰਵਤੋ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸੋ ਜਯਸੇਨਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਯਥਾਸੁਤਂ ਯਥਾਪਰਿਯਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਅਚਿਰਵਤਂ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭੋ ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਫੁਸੇਯ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਅਚਿਰਵਤਸ੍ਸ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਾਨਤਞ੍ਚ ਅਨਵਕਾਸਤਞ੍ਚ ਪਵੇਦੇਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.
ਅਥ ਖੋ ਅਚਿਰਵਤੋ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸੋ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਜਯਸੇਨੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰੇ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਅਚਿਰਵਤੋ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸੋ ਯਾਵਤਕੋ ਅਹੋਸਿ ਜਯਸੇਨੇਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਭਗਵਤੋ ਆਰੋਚੇਸਿ.
ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਚਿਰਵਤਂ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਤਂ ਕੁਤੇਤ੍ਥ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਲਬ੍ਭਾ. ਯਂ ਤਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਤਂ ਵਤ ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਕਾਮਮਜ੍ਝੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ ਖਜ੍ਜਮਾਨੋ ਕਾਮਪਰਿਲ਼ਾਹੇਨ ਪਰਿਡਯ੍ਹਮਾਨੋ ਕਾਮਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕੋ [ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਞਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਦਕ੍ਖਤਿ ਵਾ ਸਚ੍ਛਿ ਵਾ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.
੨੧੫. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿਸ੍ਸੁ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਦ੍ਵੇ ਹਤ੍ਥਿਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਗੋਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਸੁਦਨ੍ਤਾ ਸੁਵਿਨੀਤਾ, ਦ੍ਵੇ ਹਤ੍ਥਿਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਗੋਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਦਨ੍ਤਾ ਅਵਿਨੀਤਾ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਯੇ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਹਤ੍ਥਿਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਗੋਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਸੁਦਨ੍ਤਾ ਸੁਵਿਨੀਤਾ, ਅਪਿ ਨੁ ਤੇ ਦਨ੍ਤਾਵ ਦਨ੍ਤਕਾਰਣਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਦਨ੍ਤਾਵ ਦਨ੍ਤਭੂਮਿਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਹਤ੍ਥਿਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਗੋਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਦਨ੍ਤਾ ਅਵਿਨੀਤਾ, ਅਪਿ ਨੁ ਤੇ ਅਦਨ੍ਤਾਵ ਦਨ੍ਤਕਾਰਣਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਦਨ੍ਤਾਵ ਦਨ੍ਤਭੂਮਿਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯੁਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਹਤ੍ਥਿਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਗੋਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਸੁਦਨ੍ਤਾ ਸੁਵਿਨੀਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਯਂ ਤਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਤਂ ਵਤ ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਕਾਮਮਜ੍ਝੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ ਖਜ੍ਜਮਾਨੋ ਕਾਮਪਰਿਲ਼ਾਹੇਨ ਪਰਿਡਯ੍ਹਮਾਨੋ ਕਾਮਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕੋ ਞਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਦਕ੍ਖਤਿ ਵਾ ਸਚ੍ਛਿ ਵਾ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.
੨੧੬. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਗਾਮਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਗਮਸ੍ਸ ਵਾ ਅਵਿਦੂਰੇ ਮਹਾਪਬ੍ਬਤੋ. ਤਮੇਨਂ ਦ੍ਵੇ ਸਹਾਯਕਾ ਤਮ੍ਹਾ ਗਾਮਾ ਵਾ ਨਿਗਮਾ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਹਤ੍ਥਵਿਲਙ੍ਘਕੇਨ ਯੇਨ ਸੋ ਪਬ੍ਬਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯੁਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਸਹਾਯਕੋ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦੇ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਏਕੋ ਸਹਾਯਕੋ ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤਂ ਆਰੋਹੇਯ੍ਯ. ਤਮੇਨਂ ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਬ੍ਬਤਪਾਦੇ ਠਿਤੋ ਸਹਾਯਕੋ ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਠਿਤਂ ਸਹਾਯਕਂ ਏਵਂ ਵੇਦਯ੍ਯ – ‘ਯਂ, ਸਮ੍ਮ, ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਪਸ੍ਸਸਿ ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਠਿਤੋ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਸਮ੍ਮ, ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਠਿਤੋ ਆਰਾਮਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਵਨਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਭੂਮਿਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕ’’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਟ੍ਠਾਨਂ ਖੋ ਏਤਂ, ਸਮ੍ਮ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਠਿਤੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸਿ ਆਰਾਮਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਵਨਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਭੂਮਿਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕ’ਨ੍ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਠਿਤੋ ਸਹਾਯਕੋ ਹੇਟ੍ਠਿਮਪਬ੍ਬਤਪਾਦਂ ਓਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਹਾਯਕਂ ਬਾਹਾਯਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਾਸੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯਂ, ਸਮ੍ਮ, ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਪਸ੍ਸਸਿ ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਠਿਤੋ’ਤਿ? ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਸਮ੍ਮ, ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਠਿਤੋ ਆਰਾਮਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਵਨਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਭੂਮਿਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕ’’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਇਦਾਨੇਵ ਖੋ ਤੇ, ਸਮ੍ਮ, ਭਾਸਿਤਂ – ਮਯਂ ਏਵਂ ਆਜਾਨਾਮ – ਅਟ੍ਠਾਨਂ ਖੋ ਏਤਂ ਸਮ੍ਮ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਠਿਤੋ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸਿ ਆਰਾਮਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਵਨਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਭੂਮਿਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕ’ਨ੍ਤਿ. ਇਦਾਨੇਵ ਚ ਪਨ ਤੇ ਭਾਸਿਤਂ ਮਯਂ ਏਵਂ ਆਜਾਨਾਮ – ‘ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਸਮ੍ਮ, ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤੇ ਠਿਤੋ ਆਰਾਮਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਵਨਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਭੂਮਿਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਤਥਾ ਹਿ ਪਨਾਹਂ, ਸਮ੍ਮ, ਇਮਿਨਾ ਮਹਤਾ ਪਬ੍ਬਤੇਨ ਆਵੁਤੋ [ਆਵਟੋ (ਸੀ. ਅਟ੍ਠ. ਪੀ.), ਆਵੁਟੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਦਟ੍ਠੇਯ੍ਯਂ ਨਾਦ੍ਦਸ’’’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਅਤੋ ਮਹਨ੍ਤਤਰੇਨ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਖਨ੍ਧੇਨ ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਆਵੁਤੋ ਨਿਵੁਤੋ [ਨਿਵੁਟੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਓਫੁਟੋ [ਓਵੁਤੋ (ਸੀ.), ਓਵੁਟੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪਰਿਯੋਨਦ੍ਧੋ. ਸੋ ਵਤ ਯਂ ਤਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਤਂ ਵਤ ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਕਾਮਮਜ੍ਝੇ ਵਸਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੇਹਿ ਖਜ੍ਜਮਾਨੋ ਕਾਮਪਰਿਲ਼ਾਹੇਨ ਪਰਿਡਯ੍ਹਮਾਨੋ ਕਾਮਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਉਸ੍ਸੁਕੋ ਞਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਦਕ੍ਖਤਿ ਵਾ ਸਚ੍ਛਿ ਵਾ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸਚੇ ਖੋ ਤਂ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਜਯਸੇਨਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਉਪਮਾ ਪਟਿਭਾਯੇਯ੍ਯੁਂ [ਪਟਿਭਾਸੇਯ੍ਯੁਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਂ ਤੇ ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਪਸੀਦੇਯ੍ਯ, ਪਸਨ੍ਨੋ ਚ ਤੇ ਪਸਨ੍ਨਾਕਾਰਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੁਤੋ ਪਨ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਯਸੇਨਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਉਪਮਾ ਪਟਿਭਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ [ਪਟਿਭਾਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਸ੍ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਾ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭਗਵਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ?
੨੧੭. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਰਾਜਾ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਮੁਦ੍ਧਾਵਸਿਤ੍ਤੋ ਨਾਗਵਨਿਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਤਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ ਨਾਗਵਨਿਕ, ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਨਾਗਵਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਆਰਞ੍ਞਕਂ ਨਾਗਂ ਅਤਿਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗਸ੍ਸ ਗੀਵਾਯਂ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਾਹੀ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’ਤਿ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਨਾਗਵਨਿਕੋ ਰਞ੍ਞੋ ਖਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ ਮੁਦ੍ਧਾਵਸਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਨਾਗਵਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਆਰਞ੍ਞਕਂ ਨਾਗਂ ਅਤਿਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗਸ੍ਸ ਗੀਵਾਯਂ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਨੀਹਰਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਆਰਞ੍ਞਕੋ ਨਾਗੋ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥਗੇਧਾ [ਏਤਗੇਧਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਹਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਆਰਞ੍ਞਕਾ ਨਾਗਾ ਯਦਿਦਂ – ਨਾਗਵਨਂ. ਤਮੇਨਂ ਨਾਗਵਨਿਕੋ ਰਞ੍ਞੋ ਖਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ ਮੁਦ੍ਧਾਵਸਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸਿ – ‘ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਗਤੋ ਖੋ [ਖੋ ਤੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)], ਦੇਵ, ਆਰਞ੍ਞਕੋ ਨਾਗੋ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਤਮੇਨਂ ਰਾਜਾ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਮੁਦ੍ਧਾਵਸਿਤ੍ਤੋ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕ, ਆਰਞ੍ਞਕਂ ਨਾਗਂ ਦਮਯਾਹਿ ਆਰਞ੍ਞਕਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸੀਲਾਨਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਦਨਾਯ ਆਰਞ੍ਞਕਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਦਨਾਯ ਆਰਞ੍ਞਕਾਨਞ੍ਚੇਵ ਦਰਥਕਿਲਮਥਪਰਿਲ਼ਾਹਾਨਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਦਨਾਯ ਗਾਮਨ੍ਤੇ ਅਭਿਰਮਾਪਨਾਯ ਮਨੁਸ੍ਸਕਨ੍ਤੇਸੁ ਸੀਲੇਸੁ ਸਮਾਦਪਨਾਯਾ’’’ਤਿ [ਸਮਾਦਾਪਨਾਯਾਤਿ (?)].
‘‘‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’ਤਿ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਹਤ੍ਥਿਦਮਕੋ ਰਞ੍ਞੋ ਖਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ ਮੁਦ੍ਧਾਵਸਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਥਮ੍ਭਂ ਪਥਵਿਯਂ ਨਿਖਣਿਤ੍ਵਾ ਆਰਞ੍ਞਕਸ੍ਸ ਨਾਗਸ੍ਸ ਗੀਵਾਯਂ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਤਿ ਆਰਞ੍ਞਕਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸੀਲਾਨਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਦਨਾਯ ਆਰਞ੍ਞਕਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਦਨਾਯ ਆਰਞ੍ਞਕਾਨਞ੍ਚੇਵ ਦਰਥਕਿਲਮਥਪਰਿਲ਼ਾਹਾਨਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਦਨਾਯ ਗਾਮਨ੍ਤੇ ਅਭਿਰਮਾਪਨਾਯ ਮਨੁਸ੍ਸਕਨ੍ਤੇਸੁ ਸੀਲੇਸੁ ਸਮਾਦਪਨਾਯ. ਤਮੇਨਂ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕੋ ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ ਪੇਮਨੀਯਾ ਹਦਯਙ੍ਗਮਾ ਪੋਰੀ ਬਹੁਜਨਕਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਮਨਾਪਾ ਤਥਾਰੂਪਾਹਿ ਵਾਚਾਹਿ ਸਮੁਦਾਚਰਤਿ. ਯਤੋ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਆਰਞ੍ਞਕੋ ਨਾਗੋ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕਸ੍ਸ ਯਾ ਸਾ ਵਾਚਾ ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ ਪੇਮਨੀਯਾ ਹਦਯਙ੍ਗਮਾ ਪੋਰੀ ਬਹੁਜਨਕਨ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਮਨਾਪਾ ਤਥਾਰੂਪਾਹਿ ਵਾਚਾਹਿ ਸਮੁਦਾਚਰਿਯਮਾਨੋ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ, ਸੋਤਂ ਓਦਹਤਿ, ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ; ਤਮੇਨਂ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਤਿਣਘਾਸੋਦਕਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਚ੍ਛਤਿ.
‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਆਰਞ੍ਞਕੋ ਨਾਗੋ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕਸ੍ਸ ਤਿਣਘਾਸੋਦਕਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤਤ੍ਰ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਜੀਵਿਸ੍ਸਤਿ ਖੋ [ਨੁ ਖੋ (ਸੀ. ਕ.)] ਦਾਨਿ ਆਰਞ੍ਞਕੋ [ਰਞ੍ਞੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਨਾਗੋ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰੇਤਿ – ‘ਆਦਿਯ, ਭੋ, ਨਿਕ੍ਖਿਪ, ਭੋ’ਤਿ. ਯਤੋ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਆਰਞ੍ਞਕੋ ਨਾਗੋ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕਸ੍ਸ ਆਦਾਨਨਿਕ੍ਖੇਪੇ ਵਚਨਕਰੋ ਹੋਤਿ ਓਵਾਦਪ੍ਪਟਿਕਰੋ, ਤਮੇਨਂ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰੇਤਿ – ‘ਅਭਿਕ੍ਕਮ, ਭੋ, ਪਟਿਕ੍ਕਮ, ਭੋ’ਤਿ. ਯਤੋ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਆਰਞ੍ਞਕੋ ਨਾਗੋ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕਸ੍ਸ ਅਭਿਕ੍ਕਮਪਟਿਕ੍ਕਮਵਚਨਕਰੋ ਹੋਤਿ ਓਵਾਦਪ੍ਪਟਿਕਰੋ, ਤਮੇਨਂ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰੇਤਿ – ‘ਉਟ੍ਠਹ, ਭੋ, ਨਿਸੀਦ, ਭੋ’ਤਿ. ਯਤੋ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਆਰਞ੍ਞਕੋ ਨਾਗੋ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕਸ੍ਸ ਉਟ੍ਠਾਨਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਵਚਨਕਰੋ ਹੋਤਿ ਓਵਾਦਪ੍ਪਟਿਕਰੋ, ਤਮੇਨਂ ਹਤ੍ਥਿਦਮਕੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਨਾਮ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਮਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਫਲਕਂ ਸੋਣ੍ਡਾਯ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਤਿ, ਤੋਮਰਹਤ੍ਥੋ ਚ ਪੁਰਿਸੋ ਉਪਰਿਗੀਵਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ, ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਚ ਤੋਮਰਹਤ੍ਥਾ ਪੁਰਿਸਾ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਹਤ੍ਥਿਦਮਕੋ ਚ ਦੀਘਤੋਮਰਯਟ੍ਠਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਤੋ ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਆਨੇਞ੍ਜਂ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਿਯਮਾਨੋ ਨੇਵ ਪੁਰਿਮੇ ਪਾਦੇ ਚੋਪੇਤਿ ਨ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਪਾਦੇ ਚੋਪੇਤਿ, ਨ ਪੁਰਿਮਕਾਯਂ ਚੋਪੇਤਿ ਨ ਪਚ੍ਛਿਮਕਾਯਂ ਚੋਪੇਤਿ, ਨ ਸੀਸਂ ਚੋਪੇਤਿ, ਨ ਕਣ੍ਣੇ ਚੋਪੇਤਿ, ਨ ਦਨ੍ਤੇ ਚੋਪੇਤਿ, ਨ ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠਂ ਚੋਪੇਤਿ, ਨ ਸੋਣ੍ਡਂ ਚੋਪੇਤਿ. ਸੋ ਹੋਤਿ ਆਰਞ੍ਞਕੋ ਨਾਗੋ ਖਮੋ ਸਤ੍ਤਿਪ੍ਪਹਾਰਾਨਂ ਅਸਿਪ੍ਪਹਾਰਾਨਂ ਉਸੁਪ੍ਪਹਾਰਾਨਂ ਸਰਪਤ੍ਤਪ੍ਪਹਾਰਾਨਂ [ਪਰਸਤ੍ਥਪ੍ਪਹਾਰਾਨਂ (ਸੀ.), ਪਰਸਤ੍ਤੁਪ੍ਪਹਾਰਾਨਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਭੇਰਿਪਣਵਵਂਸਸਙ੍ਖਡਿਣ੍ਡਿਮਨਿਨ੍ਨਾਦਸਦ੍ਦਾਨਂ [ਭੇਰਿਪਣਵਸਙ੍ਖਤਿਣਵਨਿਨ੍ਨਾਦਸਦ੍ਦਾਨਂ (ਪੀ.)] ਸਬ੍ਬਵਙ੍ਕਦੋਸਨਿਹਿਤਨਿਨ੍ਨੀਤਕਸਾਵੋ ਰਾਜਾਰਹੋ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗੋ ਰਞ੍ਞੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
੨੧੮. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਇਧ ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਕੁਲੇ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤੋ. ਸੋ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੇ ਸਦ੍ਧਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਾਪਟਿਲਾਭੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਸਮ੍ਬਾਧੋ ਘਰਾਵਾਸੋ ਰਜਾਪਥੋ, ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੋ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ. ਨਯਿਦਂ ਸੁਕਰਂ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਾ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਖਲਿਖਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਹਾਯ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਭੋਗਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਪਹਾਯ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਞਾਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਪਹਾਯ ਮਹਨ੍ਤਂ ਵਾ ਞਾਤਿਪਰਿਵਟ੍ਟਂ ਪਹਾਯ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਤ੍ਥਗੇਧਾ ਹਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਯਦਿਦਂ – ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ. ਤਮੇਨਂ ਤਥਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਵਿਨੇਤਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੀਲਵਾ ਹੋਹਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਾਹਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਸ੍ਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੂ’’’ਤਿ.
‘‘ਯਤੋ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ, ਤਮੇਨਂ ਤਥਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਵਿਨੇਤਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋ ਹੋਹਿ, ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੀ…ਪੇ… (ਯਥਾ ਗਣਕਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਾਨਿ.)
੨੧੯. ‘‘ਸੋ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਪਹਾਯ ਚੇਤਸੋ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਪਞ੍ਞਾਯ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣੇ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ ਆਤਾਪੀ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸਤਿਮਾ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਲੋਕੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਵੇਦਨਾਸੁ…ਪੇ… ਚਿਤ੍ਤੇ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ ਆਤਾਪੀ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸਤਿਮਾ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਲੋਕੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾਦੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਹਤ੍ਥਿਦਮਕੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਥਮ੍ਭਂ ਪਥਵਿਯਂ ਨਿਖਣਿਤ੍ਵਾ ਆਰਞ੍ਞਕਸ੍ਸ ਨਾਗਸ੍ਸ ਗੀਵਾਯਂ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਤਿ ਆਰਞ੍ਞਕਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸੀਲਾਨਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਦਨਾਯ ਆਰਞ੍ਞਕਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਦਨਾਯ ਆਰਞ੍ਞਕਾਨਞ੍ਚੇਵ ਦਰਥਕਿਲਮਥਪਰਿਲ਼ਾਹਾਨਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਦਨਾਯ ਗਾਮਨ੍ਤੇ ਅਭਿਰਮਾਪਨਾਯ ਮਨੁਸ੍ਸਕਨ੍ਤੇਸੁ ਸੀਲੇਸੁ ਸਮਾਦਪਨਾਯ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਚੇਤਸੋ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਗੇਹਸਿਤਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸੀਲਾਨਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਦਨਾਯ ਗੇਹਸਿਤਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਦਨਾਯ ਗੇਹਸਿਤਾਨਞ੍ਚੇਵ ਦਰਥਕਿਲਮਥਪਰਿਲ਼ਾਹਾਨਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਦਨਾਯ ਞਾਯਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ.
੨੨੦. ‘‘ਤਮੇਨਂ ਤਥਾਗਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਵਿਨੇਤਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਾਹਿ, ਮਾ ਚ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸਿ. ਵੇਦਨਾਸੁ… ਚਿਤ੍ਤੇ… ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਾਹਿ, ਮਾ ਚ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਸੀ’’’ਤਿ.
‘‘ਸੋ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਂ ਚੇਤਸੋ ਏਕੋਦਿਭਾਵਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ…ਪੇ… ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ.
੨੨੧. ‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚੁਤੂਪਪਾਤਞਾਣਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਹੀਨੇ ਪਣੀਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ, ਸੁਗਤੇ ਦੁਗ੍ਗਤੇ…ਪੇ… ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ.
‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਞਾਣਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ‘ਇਮੇ ਆਸਵਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਜਾਨਤੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਕਾਮਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਵਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਮਿਤਿ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ.
‘‘ਸੋ ਹੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਖਮੋ ਸੀਤਸ੍ਸ ਉਣ੍ਹਸ੍ਸ ਜਿਘਚ੍ਛਾਯ ਪਿਪਾਸਾਯ ਡਂਸਮਕਸਵਾਤਾਤਪਸਰੀਸਪਸਮ੍ਫਸ੍ਸਾਨਂ ਦੁਰੁਤ੍ਤਾਨਂ ਦੁਰਾਗਤਾਨਂ ਵਚਨਪਥਾਨਂ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਾਰੀਰਿਕਾਨਂ ਵੇਦਨਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਤਿਬ੍ਬਾਨਂ ਖਰਾਨਂ ਕਟੁਕਾਨਂ ਅਸਾਤਾਨਂ ਅਮਨਾਪਾਨਂ ਪਾਣਹਰਾਨਂ ਅਧਿਵਾਸਕਜਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ ਸਬ੍ਬਰਾਗਦੋਸਮੋਹਨਿਹਿਤਨਿਨ੍ਨੀਤਕਸਾਵੋ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ.
੨੨੨. ‘‘ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਚੇਪਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਅਦਨ੍ਤੋ ਅਵਿਨੀਤੋ ਕਾਲਙ੍ਕਰੋਤਿ, ‘ਅਦਨ੍ਤਮਰਣਂ [ਅਦਨ੍ਤਂ ਮਰਣਂ (ਕ.)] ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ’ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਚੇਪਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ. ਦਹਰੋ ਚੇਪਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਅਦਨ੍ਤੋ ਅਵਿਨੀਤੋ ਕਾਲਙ੍ਕਰੋਤਿ, ‘ਅਦਨ੍ਤਮਰਣਂ ਦਹਰੋ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ’ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਥੇਰੋ ਚੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਖੀਣਾਸਵੋ ਕਾਲਙ੍ਕਰੋਤਿ, ‘ਅਦਨ੍ਤਮਰਣਂ ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ’ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਚੇਪਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ. ਨਵੋ ਚੇਪਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਖੀਣਾਸਵੋ ਕਾਲਙ੍ਕਰੋਤਿ, ‘ਅਦਨ੍ਤਮਰਣਂ ਨਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ’ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
‘‘ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਚੇਪਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਸੁਦਨ੍ਤੋ ਸੁਵਿਨੀਤੋ ਕਾਲਙ੍ਕਰੋਤਿ, ‘ਦਨ੍ਤਮਰਣਂ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ’ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਚੇਪਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ… ਦਹਰੋ ਚੇਪਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਸੁਦਨ੍ਤੋ ਸੁਵਿਨੀਤੋ ਕਾਲਙ੍ਕਰੋਤਿ, ‘ਦਨ੍ਤਮਰਣਂ ਦਹਰੋ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ’ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਥੇਰੋ ਚੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਖੀਣਾਸਵੋ ਕਾਲਙ੍ਕਰੋਤਿ, ‘ਦਨ੍ਤਮਰਣਂ ਥੇਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ’ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ; ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਚੇਪਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ. ਨਵੋ ਚੇਪਿ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਖੀਣਾਸਵੋ ਕਾਲਙ੍ਕਰੋਤਿ, ‘ਦਨ੍ਤਮਰਣਂ ਨਵੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ’ਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.
ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਅਚਿਰਵਤੋ ਸਮਣੁਦ੍ਦੇਸੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.
ਦਨ੍ਤਭੂਮਿਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਞ੍ਚਮਂ.
੬. ਭੂਮਿਜਸੁਤ੍ਤਂ
੨੨੩. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭੂਮਿਜੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਜਯਸੇਨਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਭੂਮਿਜੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਭੂਮਿਜੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਭੂਮਿਜਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭੋ ਭੂਮਿਜ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ‘ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ [ਚਰਤਿ, ਅਭਬ੍ਬੋ (ਸੀ. ਪੀ.) ਏਵਮੁਪਰਿਪਿ ਏਕਵਚਨੇਨੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ] ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ [ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚ ਚੇਪਿ (ਅਟ੍ਠ.)] ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯਾ’ਤਿ. ਇਧ ਭੋਤੋ ਭੂਮਿਜਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਕਿਂਵਾਦੀ [ਕਿਂਵਾਦੀ ਕਿਂਦਿਟ੍ਠੀ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਕਿਮਕ੍ਖਾਯੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਮੇਤਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ. ਠਾਨਞ੍ਚ ਖੋ ਏਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ‘ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯਾ’ਤਿ. ਨ ਖੋ ਮੇ ਤਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ. ਠਾਨਞ੍ਚ ਖੋ ਏਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਭੋਤੋ ਭੂਮਿਜਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਏਵਂਵਾਦੀ [ਏਵਂਵਾਦੀ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਏਵਮਕ੍ਖਾਯੀ, ਅਦ੍ਧਾ ਭੋਤੋ ਭੂਮਿਜਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਪੁਥੁਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਮੁਦ੍ਧਾਨਂ [ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ (ਕ.) ਮੁਦ੍ਧਾਨਨ੍ਤਿਮੁਦ੍ਧਂ, ਮਤ੍ਥਕਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੋ] ਮਞ੍ਞੇ ਆਹਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਭੂਮਿਜਂ ਸਕੇਨੇਵ ਥਾਲਿਪਾਕੇਨ ਪਰਿਵਿਸਿ.
੨੨੪. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭੂਮਿਜੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭੂਮਿਜੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਜਯਸੇਨਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿਂ. ਅਥ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਯੇਨਾਹਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭੋ ਭੂਮਿਜ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯਾ’ਤਿ. ‘ਇਧ ਭੋਤੋ ਭੂਮਿਜਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਕਿਂਵਾਦੀ ਕਿਮਕ੍ਖਾਯੀ’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਯਸੇਨਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਨ ਖੋ ਮੇ ਤਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ. ਠਾਨਞ੍ਚ ਖੋ ਏਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯ – ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯੋਨਿਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯਾਤਿ. ਨ ਖੋ ਮੇ ਤਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਸੁਤਂ, ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਪਟਿਗ੍ਗਹਿਤਂ. ਠਾਨਞ੍ਚ ਖੋ ਏਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ‘ਸਚੇ ਭੋਤੋ ਭੂਮਿਜਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਏਵਂਵਾਦੀ ਏਵਮਕ੍ਖਾਯੀ, ਅਦ੍ਧਾ ਭੋਤੋ ਭੂਮਿਜਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂਯੇਵ ਪੁਥੁਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਮੁਦ੍ਧਾਨਂ ਮਞ੍ਞੇ ਆਹਚ੍ਚ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’ਤਿ. ‘ਕਚ੍ਚਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ ਵੁਤ੍ਤਵਾਦੀ ਚੇਵ ਭਗਵਤੋ ਹੋਮਿ, ਨ ਚ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭੂਤੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਾਮਿ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਾਨੁਧਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਮਿ, ਨ ਚ ਕੋਚਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਵਾਦਾਨੁਵਾਦੋ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’’ਤਿ?
‘‘ਤਗ੍ਘ ਤ੍ਵਂ, ਭੂਮਿਜ, ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਏਵਂ ਬ੍ਯਾਕਰਮਾਨੋ ਵੁਤ੍ਤਵਾਦੀ ਚੇਵ ਮੇ ਹੋਸਿ, ਨ ਚ ਮਂ ਅਭੂਤੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਸਿ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਾਨੁਧਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਸਿ, ਨ ਚ ਕੋਚਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਵਾਦਾਨੁਵਾਦੋ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤਿ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭੂਮਿਜ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਨੋ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾ ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਯਾਮਾ ਮਿਚ੍ਛਾਸਤੀ ਮਿਚ੍ਛਾਸਮਾਧਿਨੋ ਤੇ ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ.
੨੨੫. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੂਮਿਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਤੇਲਤ੍ਥਿਕੋ ਤੇਲਗਵੇਸੀ ਤੇਲਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੋ ਵਾਲਿਕਂ ਦੋਣਿਯਾ ਆਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕੇਨ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪੀਲ਼ੇਯ੍ਯ. ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਵਾਲਿਕਂ ਦੋਣਿਯਾ ਆਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕੇਨ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪੀਲ਼ੇਯ੍ਯ, ਅਭਬ੍ਬੋ ਤੇਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਵਾਲਿਕਂ ਦੋਣਿਯਾ ਆਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕੇਨ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪੀਲ਼ੇਯ੍ਯ, ਅਭਬ੍ਬੋ ਤੇਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਵਾਲਿਕਂ ਦੋਣਿਯਾ ਆਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕੇਨ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪੀਲ਼ੇਯ੍ਯ, ਅਭਬ੍ਬੋ ਤੇਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਵਾਲਿਕਂ ਦੋਣਿਯਾ ਆਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕੇਨ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪੀਲ਼ੇਯ੍ਯ, ਅਭਬ੍ਬੋ ਤੇਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਤੇਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭੂਮਿਜ, ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਨੋ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾ ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਯਾਮਾ ਮਿਚ੍ਛਾਸਤੀ ਮਿਚ੍ਛਾਸਮਾਧਿਨੋ ਤੇ ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੂਮਿਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਖੀਰਤ੍ਥਿਕੋ ਖੀਰਗਵੇਸੀ ਖੀਰਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੋ ਗਾਵਿਂ ਤਰੁਣਵਚ੍ਛਂ ਵਿਸਾਣਤੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ [ਆਵਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਗਾਵਿਂ ਤਰੁਣਵਚ੍ਛਂ ਵਿਸਾਣਤੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਭਬ੍ਬੋ ਖੀਰਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਗਾਵਿਂ ਤਰੁਣਵਚ੍ਛਂ ਵਿਸਾਣਤੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਭਬ੍ਬੋ ਖੀਰਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਖੀਰਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭੂਮਿਜ, ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਨੋ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਸਮਾਧਿਨੋ ਤੇ ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ.
੨੨੬. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੂਮਿਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਨਵਨੀਤਤ੍ਥਿਕੋ ਨਵਨੀਤਗਵੇਸੀ ਨਵਨੀਤਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੋ ਉਦਕਂ ਕਲਸੇ ਆਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਥੇਨ [ਮਨ੍ਥੇਨ (ਸੀ.), ਮਤ੍ਤੇਨ (ਕ.)] ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਕਲਸੇ ਆਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਥੇਨ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਭਬ੍ਬੋ ਨਵਨੀਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਕਲਸੇ ਆਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਥੇਨ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਭਬ੍ਬੋ ਨਵਨੀਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਨਵਨੀਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭੂਮਿਜ, ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਨੋ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਸਮਾਧਿਨੋ ਤੇ ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੂਮਿਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਗ੍ਗਿਤ੍ਥਿਕੋ [ਅਗ੍ਗਤ੍ਥਿਕੋ (ਸੀ.)] ਅਗ੍ਗਿਗਵੇਸੀ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੋ ਅਲ੍ਲਂ ਕਟ੍ਠਂ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਉਤ੍ਤਰਾਰਣਿਂ ਆਦਾਯ ਅਭਿਮਨ੍ਥੇਯ੍ਯ [ਅਭਿਮਤ੍ਥੇਯ੍ਯ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)]. ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਲ੍ਲਂ ਕਟ੍ਠਂ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਉਤ੍ਤਰਾਰਣਿਂ ਆਦਾਯ ਅਭਿਮਨ੍ਥੇਯ੍ਯ, ਅਭਬ੍ਬੋ ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਲ੍ਲਂ ਕਟ੍ਠਂ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਉਤ੍ਤਰਾਰਣਿਂ ਆਦਾਯ ਅਭਿਮਨ੍ਥੇਯ੍ਯ, ਅਭਬ੍ਬੋ ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭੂਮਿਜ, ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਨੋ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਸਮਾਧਿਨੋ ਤੇ ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ…ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਭੂਮਿਜ, ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਨੋ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਾ ਸਮ੍ਮਾਸਤੀ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਨੋ ਤੇ ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ.
੨੨੭. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੂਮਿਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਤੇਲਤ੍ਥਿਕੋ ਤੇਲਗਵੇਸੀ ਤੇਲਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੋ ਤਿਲਪਿਟ੍ਠਂ ਦੋਣਿਯਾ ਆਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕੇਨ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪੀਲ਼ੇਯ੍ਯ. ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਿਲਪਿਟ੍ਠਂ ਦੋਣਿਯਾ ਆਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕੇਨ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪੀਲ਼ੇਯ੍ਯ, ਭਬ੍ਬੋ ਤੇਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਿਲਪਿਟ੍ਠਂ ਦੋਣਿਯਾ ਆਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕੇਨ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪਰਿਪ੍ਫੋਸਕਂ ਪੀਲ਼ੇਯ੍ਯ, ਭਬ੍ਬੋ ਤੇਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਤੇਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭੂਮਿਜ, ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਨੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਨੋ ਤੇ ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੂਮਿਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਖੀਰਤ੍ਥਿਕੋ ਖੀਰਗਵੇਸੀ ਖੀਰਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੋ ਗਾਵਿਂ ਤਰੁਣਵਚ੍ਛਂ ਥਨਤੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਗਾਵਿਂ ਤਰੁਣਵਚ੍ਛਂ ਥਨਤੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਭਬ੍ਬੋ ਖੀਰਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਗਾਵਿਂ ਤਰੁਣਵਚ੍ਛਂ ਥਨਤੋ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਭਬ੍ਬੋ ਖੀਰਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਖੀਰਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭੂਮਿਜ, ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਨੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਨੋ ਤੇ ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ.
੨੨੮. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੂਮਿਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਨਵਨੀਤਤ੍ਥਿਕੋ ਨਵਨੀਤਗਵੇਸੀ ਨਵਨੀਤਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੋ ਦਧਿਂ ਕਲਸੇ ਆਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਥੇਨ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਦਧਿਂ ਕਲਸੇ ਆਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਥੇਨ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਭਬ੍ਬੋ ਨਵਨੀਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ… ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ… ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਦਧਿਂ ਕਲਸੇ ਆਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਥੇਨ ਆਵਿਞ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਭਬ੍ਬੋ ਨਵਨੀਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਨਵਨੀਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭੂਮਿਜ, ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਨੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਨੋ ਤੇ ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ… ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ … ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ.
‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੂਮਿਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਗ੍ਗਿਤ੍ਥਿਕੋ ਅਗ੍ਗਿਗਵੇਸੀ ਅਗ੍ਗਿਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੋ ਸੁਕ੍ਖਂ ਕਟ੍ਠਂ ਕੋਲ਼ਾਪਂ ਉਤ੍ਤਰਾਰਣਿਂ ਆਦਾਯ ਅਭਿਮਨ੍ਥੇਯ੍ਯ; ( ) [(ਭਬ੍ਬੋ ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ) (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ… ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ.. ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ… ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਸੁਕ੍ਖ ਕਟ੍ਠਂ ਕੋਲ਼ਾਪਂ ਉਤ੍ਤਰਾਰਣਿਂ ਆਦਾਯ ਅਭਿਮਨ੍ਥੇਯ੍ਯ, ਭਬ੍ਬੋ ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭੂਮਿਜ, ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਨੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਨੋ ਤੇ ਆਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਆਸਞ੍ਚ ਅਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ; ਨੇਵਾਸਂ ਨਾਨਾਸਞ੍ਚੇਪਿ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ, ਭਬ੍ਬਾ ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੋਨਿ ਹੇਸਾ, ਭੂਮਿਜ, ਫਲਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ.
‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਤਂ, ਭੂਮਿਜ, ਜਯਸੇਨਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਇਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਉਪਮਾ ਪਟਿਭਾਯੇਯ੍ਯੁਂ ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਂ ਤੇ ਜਯਸੇਨੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਪਸੀਦੇਯ੍ਯ, ਪਸਨ੍ਨੋ ਚ ਤੇ ਪਸਨ੍ਨਾਕਾਰਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੁਤੋ ਪਨ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਯਸੇਨਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਇਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਉਪਮਾ ਪਟਿਭਾਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਸ੍ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਾ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭਗਵਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ?
ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭੂਮਿਜੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.
ਭੂਮਿਜਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਛਟ੍ਠਂ.
੭. ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਂ
੨੨੯. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗੋ ਥਪਤਿ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪੁਰਿਸਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਾਹਿ [ਵਨ੍ਦਾਹਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਹਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] – ‘ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤੀ’ਤਿ; ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਹਿ [ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] – ‘ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗਸ੍ਸ ਥਪਤਿਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਅਤ੍ਤਚਤੁਤ੍ਥੋ ਭਤ੍ਤਂ; ਯੇਨ ਚ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਪਗੇਵਤਰਂ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ; ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥਪਤਿ [ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗੋ ਥਪਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਬਹੁਕਿਚ੍ਚੋ ਬਹੁਕਰਣੀਯੋ ਰਾਜਕਰਣੀਯੇਨਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗਸ੍ਸ ਥਪਤਿਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਤਿ – ‘ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗਸ੍ਸ ਥਪਤਿਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਅਤ੍ਤਚਤੁਤ੍ਥੋ ਭਤ੍ਤਂ; ਯੇਨ ਚ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਪਗੇਵਤਰਂ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ; ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥਪਤਿ ਬਹੁਕਿਚ੍ਚੋ ਬਹੁਕਰਣੀਯੋ ਰਾਜਕਰਣੀਯੇਨਾ’’’ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ.
੨੩੦. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗਸ੍ਸ ਥਪਤਿਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗੋ ਥਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗੋ ਥਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਨੀਚਂ ਆਸਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗੋ ਥਪਤਿ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਏਤਦਵੋਚ –
‘‘ਇਧ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਥੇਰਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ, ਗਹਪਤਿ, ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਭਾਵੇਹੀ’ਤਿ [ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਗਹਪਤਿ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾਤਿ (ਕ.)]. ਏਕਚ੍ਚੇ ਥੇਰਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਮਹਗ੍ਗਤਂ, ਗਹਪਤਿ, ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਭਾਵੇਹੀ’ਤਿ. ਯਾ ਚਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਯਾ ਚ ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ – ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚ, ਉਦਾਹੁ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਗਹਪਤਿ, ਤਂ ਯੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਭਾਤੁ. ਅਪਣ੍ਣਕਨ੍ਤੇ ਇਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਯਾ ਚਾਯਂ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਯਾ ਚ ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਏਕਤ੍ਥਾ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮੇਵ ਨਾਨ’’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਯਾ ਚਾਯਂ, ਗਹਪਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਯਾ ਚ ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚ. ਤਦਮਿਨਾਪੇਤਂ, ਗਹਪਤਿ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚ’’.
‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਗਹਪਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ? ਇਧ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ; ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਕਰੁਣਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਮੁਦਿਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ; ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਗਹਪਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ.
੨੩੧. ‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਗਹਪਤਿ, ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ? ਇਧ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਏਕਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਮਹਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਗਹਪਤਿ, ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਨਿ ਮਹਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ [ਅਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਗਹਪਤਿ, ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਏਕਂ ਗਾਮਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਮਹਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਗਹਪਤਿ, ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਗਾਮਕ੍ਖੇਤ੍ਤਾਨਿ ਮਹਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਗਹਪਤਿ, ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਏਕਂ ਮਹਾਰਜ੍ਜਂ ਮਹਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਗਹਪਤਿ, ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਮਹਾਰਜ੍ਜਾਨਿ ਮਹਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਗਹਪਤਿ, ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਇਧ ਪਨ, ਗਹਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਸਮੁਦ੍ਦਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਪਥਵਿਂ ਮਹਗ੍ਗਤਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਗਹਪਤਿ, ਮਹਗ੍ਗਤਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਇਮਿਨਾ ਖੋ ਏਤਂ, ਗਹਪਤਿ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਨਤ੍ਥਾ ਚੇਵ ਨਾਨਾਬ੍ਯਞ੍ਜਨਾ ਚ.
੨੩੨. ‘‘ਚਤਸ੍ਸੋ ਖੋ ਇਮਾ ਗਹਪਤਿ, ਭਵੂਪਪਤ੍ਤਿਯੋ. ਕਤਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ? ਇਧ, ਗਹਪਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ‘ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾ’ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਧ ਪਨ, ਗਹਪਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ‘ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਭਾ’ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਭਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਧ ਪਨ, ਗਹਪਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ‘ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਭਾ’ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਭਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਧ ਪਨ, ਗਹਪਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਭਾ’ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਭਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮਾ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਚਤਸ੍ਸੋ ਭਵੂਪਪਤ੍ਤਿਯੋ.
‘‘ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ, ਗਹਪਤਿ, ਸਮਯੋ, ਯਾ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ, ਤਾਸਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਵਣ੍ਣਨਾਨਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਖੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਨੋ ਚ ਆਭਾਨਾਨਤ੍ਤਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਗਹਪਤਿ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਿ ਤੇਲਪ੍ਪਦੀਪਾਨਿ ਏਕਂ ਘਰਂ ਪਵੇਸੇਯ੍ਯ. ਤੇਸਂ ਏਕਂ ਘਰਂ ਪਵੇਸਿਤਾਨਂ ਅਚ੍ਚਿਨਾਨਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਖੋ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥ, ਨੋ ਚ ਆਭਾਨਾਨਤ੍ਤਂ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ ਸਮਯੋ, ਯਾ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ ਤਾਸਂ ਏਕਜ੍ਝਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਵਣ੍ਣਨਾਨਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਖੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਨੋ ਚ ਆਭਾਨਾਨਤ੍ਤਂ.
‘‘ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ, ਗਹਪਤਿ, ਸਮਯੋ, ਯਾ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਤਤੋ ਵਿਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਤਾਸਂ ਤਤੋ ਵਿਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀਨਂ ਵਣ੍ਣਨਾਨਤ੍ਤਞ੍ਚੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਆਭਾਨਾਨਤ੍ਤਞ੍ਚ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਗਹਪਤਿ, ਪੁਰਿਸੋ ਤਾਨਿ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾਨਿ ਤੇਲਪ੍ਪਦੀਪਾਨਿ ਤਮ੍ਹਾ ਘਰਾ ਨੀਹਰੇਯ੍ਯ. ਤੇਸਂ ਤਤੋ ਨੀਹਤਾਨਂ [ਨੀਹਰਨ੍ਤਾਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਚ੍ਚਿਨਾਨਤ੍ਤਞ੍ਚੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥ ਆਭਾਨਾਨਤ੍ਤਞ੍ਚ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਹੋਤਿ ਖੋ ਸੋ ਸਮਯੋ, ਯਾ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਤਤੋ ਵਿਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਤਾਸਂ ਤਤੋ ਵਿਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤੀਨਂ ਵਣ੍ਣਨਾਨਤ੍ਤਞ੍ਚੇਵ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ ਆਭਾਨਾਨਤ੍ਤਞ੍ਚ.
‘‘ਨ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਤਾਸਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਦਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾ ਧੁਵਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਪਿ ਚ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥੇਵ ਤਾ [ਯਾ (ਕ.)] ਦੇਵਤਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਗਹਪਤਿ, ਮਕ੍ਖਿਕਾਨਂ ਕਾਜੇਨ ਵਾ ਪਿਟਕੇਨ ਵਾ ਹਰੀਯਮਾਨਾਨਂ ਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਦਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾ ਧੁਵਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਪਿ ਚ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥੇਵ ਤਾ [ਯਾ (ਕ.)] ਮਕ੍ਖਿਕਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਾ ਮਕ੍ਖਿਕਾ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਗਹਪਤਿ, ਤਾਸਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਦਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾ ਧੁਵਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸਸ੍ਸਤ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਪਿ ਚ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥੇਵ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਤਾ ਦੇਵਤਾ ਅਭਿਰਮਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
੨੩੩. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਭਿਯੋ ਕਚ੍ਚਾਨੋ [ਕਚ੍ਚਾਯਨੋ (ਸੀ.)] ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ! ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਾ ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਤਾ ਆਭਾ ਸਬ੍ਬਾ ਤਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾ ਉਦਾਹੁ ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਭਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਦਙ੍ਗੇਨ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾ, ਸਨ੍ਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਭਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਤਾਸਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਏਕਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾ, ਸਨ੍ਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਭਾ’’ਤਿ?
‘‘ਤੇਨ ਹਾਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਤਂਯੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਯਥਾ ਤੇ ਖਮੇਯ੍ਯ ਤਥਾ ਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਏਕਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਯੋਚਾਯਂ [ਯੋਪਾਯਂ (ਕ.)] ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਨਿ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ – ਇਮਾਸਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਨਂ ਕਤਮਾ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾ ਮਹਗ੍ਗਤਤਰਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯ੍ਵਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਨਿ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ – ਅਯਂ ਇਮਾਸਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਨਂ ਮਹਗ੍ਗਤਤਰਾ’’ਤਿ.
‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਾਨਿ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਯੋਚਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਏਕਂ ਗਾਮਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ – ਇਮਾਸਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਨਂ ਕਤਮਾ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾ ਮਹਗ੍ਗਤਤਰਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯ੍ਵਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਏਕਂ ਗਾਮਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ – ਅਯਂ ਇਮਾਸਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਨਂ ਮਹਗ੍ਗਤਤਰਾ’’ਤਿ.
‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਏਕਂ ਗਾਮਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਯੋਚਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਗਾਮਕ੍ਖੇਤ੍ਤਾਨਿ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ – ਇਮਾਸਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਨਂ ਕਤਮਾ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾ ਮਹਗ੍ਗਤਤਰਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯ੍ਵਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਗਾਮਕ੍ਖੇਤ੍ਤਾਨਿ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ – ਅਯਂ ਇਮਾਸਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਨਂ ਮਹਗ੍ਗਤਤਰਾ’’ਤਿ.
‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਗਾਮਕ੍ਖੇਤ੍ਤਾਨਿ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਯੋਚਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਏਕਂ ਮਹਾਰਜ੍ਜਂ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ – ਇਮਾਸਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਨਂ ਕਤਮਾ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾ ਮਹਗ੍ਗਤਤਰਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯ੍ਵਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਏਕਂ ਮਹਾਰਜ੍ਜਂ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ – ਅਯਂ ਇਮਾਸਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਨਂ ਮਹਗ੍ਗਤਤਰਾ’’ਤਿ.
‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਏਕਂ ਮਹਾਰਜ੍ਜਂ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਯੋਚਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਮਹਾਰਜ੍ਜਾਨਿ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ – ਇਮਾਸਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਨਂ ਕਤਮਾ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾ ਮਹਗ੍ਗਤਤਰਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯ੍ਵਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਮਹਾਰਜ੍ਜਾਨਿ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ – ਅਯਂ ਇਮਾਸਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਨਂ ਮਹਗ੍ਗਤਤਰਾ’’ਤਿ.
‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਮਹਾਰਜ੍ਜਾਨਿ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਯੋਚਾਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਸਮੁਦ੍ਦਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਪਥਵਿਂ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ – ਇਮਾਸਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਨਂ ਕਤਮਾ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾ ਮਹਗ੍ਗਤਤਰਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯ੍ਵਾਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਾਵਤਾ ਸਮੁਦ੍ਦਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਪਥਵਿਂ ‘ਮਹਗ੍ਗਤ’ਨ੍ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ – ਅਯਂ ਇਮਾਸਂ ਉਭਿਨ੍ਨਂ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾਨਂ ਮਹਗ੍ਗਤਤਰਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਯਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਤਾਸਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਏਕਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਭਾ, ਸਨ੍ਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਭਾ’’ਤਿ.
੨੩੪. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ! ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਾਵਤਾ [ਯਾ ਤਾ (ਕ.)], ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਤਾ ਆਭਾ ਸਬ੍ਬਾ ਤਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਭਾ ਉਦਾਹੁ ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਭਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤਦਙ੍ਗੇਨ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਭਾ, ਸਨ੍ਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਭਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ, ਹੇਤੁ ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਤਾਸਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਏਕਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਭਾ, ਸਨ੍ਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਭਾ’’ਤਿ?
‘‘ਤੇਨ, ਹਾਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਉਪਮਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਉਪਮਾਯਪਿਧੇਕਚ੍ਚੇ [ਉਪਮਾਯਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ (ਕ.)] ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸਾ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਤੇਲਪ੍ਪਦੀਪਸ੍ਸ ਝਾਯਤੋ ਤੇਲਮ੍ਪਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਵਟ੍ਟਿਪਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ. ਸੋ ਤੇਲਸ੍ਸਪਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਵਟ੍ਟਿਯਾਪਿ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਧਨ੍ਧਂ ਵਿਯ ਝਾਯਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਭਾ’ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਮ੍ਪਿ ਨ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਨ ਸੁਸਮੂਹਤਂ ਹੋਤਿ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਨ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਨੀਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਸ੍ਸਪਿ ਨ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਨ ਸੁਸਮੂਹਤਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸਪਿ ਨ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਨੀਤਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਧਨ੍ਧਂ ਵਿਯ ਝਾਯਤਿ. ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਭਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਤੇਲਪ੍ਪਦੀਪਸ੍ਸ ਝਾਯਤੋ ਤੇਲਮ੍ਪਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਵਟ੍ਟਿਪਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ. ਸੋ ਤੇਲਸ੍ਸਪਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਵਟ੍ਟਿਯਾਪਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਨ ਅਨ੍ਧਨ੍ਧਂ ਵਿਯ ਝਾਯਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਭਾ’ਤਿ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਮ੍ਪਿ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਸੁਸਮੂਹਤਂ ਹੋਤਿ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਨੀਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਸ੍ਸਪਿ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸਪਿ ਸੁਸਮੂਹਤਤ੍ਤਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸ੍ਸਪਿ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਨੀਤਤ੍ਤਾ ਨ ਅਨ੍ਧਨ੍ਧਂ ਵਿਯ ਝਾਯਤਿ. ਸੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਭਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਤਾਸਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਏਕਂ ਦੇਵਨਿਕਾਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾਭਾ, ਸਨ੍ਤਿ ਪਨੇਤ੍ਥ ਏਕਚ੍ਚਾ ਦੇਵਤਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਭਾ’’ਤਿ.
੨੩੫. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਭਿਯੋ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧ! ਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ‘ਏਵਂ ਅਰਹਤਿ ਭਵਿਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ; ਅਥ ਚ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਾ ਦੇਵਤਾ, ਇਤਿਪਿ ਤਾ ਦੇਵਤਾ’ਤ੍ਵੇਵ ਭਾਸਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਦ੍ਧਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੇਨ ਤਾਹਿ ਦੇਵਤਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਨਿਵੁਤ੍ਥਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚੇਵ ਸਲ੍ਲਪਿਤਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚ ਸਾਕਚ੍ਛਾ ਚ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਪੁਬ੍ਬਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ ਅਯਂ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਆਸਜ੍ਜ ਉਪਨੀਯ ਵਾਚਾ ਭਾਸਿਤਾ, ਅਪਿ ਚ ਤੇ ਅਹਂ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ – ‘ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਖੋ ਮੇ, ਆਵੁਸੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਤਾਹਿ ਦੇਵਤਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਨਿਵੁਤ੍ਥਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚੇਵ ਸਲ੍ਲਪਿਤਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚ ਸਾਕਚ੍ਛਾ ਚ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤਪੁਬ੍ਬਾ’’’ਤਿ.
ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਭਿਯੋ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਪਞ੍ਚਕਙ੍ਗਂ ਥਪਤਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਲਾਭਾ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਯਂ ਤ੍ਵਞ੍ਚੇਵ ਤਂ ਕਙ੍ਖਾਧਮ੍ਮਂ ਪਹਾਸਿ [ਪਜਹਸਿ (ਕ.)], ਮਯਞ੍ਚਿਮਂ [ਯਮ੍ਪਿਮਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ ਅਲਤ੍ਥਮ੍ਹਾ ਸਵਨਾਯਾ’’ਤਿ.
ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਸਤ੍ਤਮਂ.
੮. ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸਸੁਤ੍ਤਂ
੨੩੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਘੋਸਿਤਾਰਾਮੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾ ਕਲਹਜਾਤਾ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਮੁਖਸਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਤੁਦਨ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਣ੍ਡਨਜਾਤਾ ਕਲਹਜਾਤਾ ਵਿਵਾਦਾਪਨ੍ਨਾ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਮੁਖਸਤ੍ਤੀਹਿ ਵਿਤੁਦਨ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਯੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਤੁ ਅਨੁਕਮ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਯੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਲਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾ ਭਣ੍ਡਨਂ, ਮਾ ਕਲਹਂ, ਮਾ ਵਿਗ੍ਗਹਂ, ਮਾ ਵਿਵਾਦ’’ਨ੍ਤਿ.
ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਆਗਮੇਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ! ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ; ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤੁ; ਮਯਮੇਤੇਨ ਭਣ੍ਡਨੇਨ ਕਲਹੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹੇਨ ਵਿਵਾਦੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਲਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾ ਭਣ੍ਡਨਂ, ਮਾ ਕਲਹਂ, ਮਾ ਵਿਗ੍ਗਹਂ, ਮਾ ਵਿਵਾਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਆਗਮੇਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ! ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ; ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤੁ; ਮਯਮੇਤੇਨ ਭਣ੍ਡਨੇਨ ਕਲਹੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹੇਨ ਵਿਵਾਦੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਲਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾ ਭਣ੍ਡਨਂ, ਮਾ ਕਲਹਂ, ਮਾ ਵਿਗ੍ਗਹਂ, ਮਾ ਵਿਵਾਦ’’ਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਆਗਮੇਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ; ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤੁ; ਮਯਮੇਤੇਨ ਭਣ੍ਡਨੇਨ ਕਲਹੇਨ ਵਿਗ੍ਗਹੇਨ ਵਿਵਾਦੇਨ ਪਞ੍ਞਾਯਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਕੋਸਮ੍ਬਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਕੋਸਮ੍ਬਿਯਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਸੇਨਾਸਨਂ ਸਂਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਠਿਤਕੋਵ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –
੨੩੭. ‘‘ਪੁਥੁਸਦ੍ਦੋ ਸਮਜਨੋ, ਨ ਬਾਲੋ ਕੋਚਿ ਮਞ੍ਞਥ;