੫. ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੫੫. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਵੇਸਾਲਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਹਾਵਨੇ ਕੂਟਾਗਾਰਸਾਲਾਯਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ ਹੋਤਿ – ‘‘‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪੁਤ੍ਤੋ – ‘‘ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ ਹੋਤਿ – ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੁਤਂ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ – ‘ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਕਿਰ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ – ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ – ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ, ਕਚ੍ਚਿ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ ਉਦਾਹੁ ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥੇਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਿਮਾਨੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੂਤਿ?

੫੬. ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ – ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥੇਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ, ਸਨ੍ਤਿ ਪਨਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਿਮਾਨੇਨਪਿ [ਅਧਿਮਾਨੇਨ (?)] ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ. ਤਤ੍ਰ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਯੇ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ ਤੇਸਂ ਤਂ ਤਥੇਵ ਹੋਤਿ; ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਧਿਮਾਨੇਨ ਅਞ੍ਞਂ ਬ੍ਯਾਕਂਸੁ ਤਤ੍ਰ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਧਮ੍ਮਂ ਨੇਸਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ [ਦੇਸੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ (ਪੀ. ਕ.)]. ਏਵਞ੍ਚੇਤ੍ਥ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਹੋਤਿ – ‘ਧਮ੍ਮਂ ਨੇਸਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਚ ਪਨਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ ਪਞ੍ਹਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਯਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਧਮ੍ਮਂ ਨੇਸਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸਪਿ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਤਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਕਾਲੋ, ਏਤਸ੍ਸ ਸੁਗਤ ਕਾਲੋ, ਯਂ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਯ੍ਯ. ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

੫੭. ‘‘ਪਞ੍ਚ ਖੋ ਇਮੇ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਕਾਮਗੁਣਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ, ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਸਦ੍ਦਾ…ਪੇ… ਘਾਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਗਨ੍ਧਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ… ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ – ਇਮੇ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ.

੫੮. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਕਾਮਿਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ. ਲੋਕਾਮਿਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਤਿਰੂਪੀ ਚੇਵ ਕਥਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਆਨੇਞ੍ਜਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ [ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਨ ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਕਮ੍ਹਾ ਗਾਮਾ ਵਾ ਨਿਗਮਾ ਵਾ ਚਿਰਵਿਪ੍ਪਵੁਤ੍ਥੋ ਅਸ੍ਸ. ਸੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪੁਰਿਸਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਤਮ੍ਹਾ ਗਾਮਾ ਵਾ ਨਿਗਮਾ ਵਾ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤਂ. ਸੋ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਗਮਸ੍ਸ ਵਾ ਖੇਮਤਞ੍ਚ ਸੁਭਿਕ੍ਖਤਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਤਞ੍ਚ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ; ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਤਸ੍ਸ ਗਾਮਸ੍ਸ ਵਾ ਨਿਗਮਸ੍ਸ ਵਾ ਖੇਮਤਞ੍ਚ ਸੁਭਿਕ੍ਖਤਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਤਞ੍ਚ ਸਂਸੇਯ੍ਯ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਪਿ ਨੁ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸੁਸ੍ਸੂਸੇਯ੍ਯ, ਸੋਤਂ ਓਦਹੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜੇਯ੍ਯ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਕਾਮਿਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ. ਲੋਕਾਮਿਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਤਿਰੂਪੀ ਚੇਵ ਕਥਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਆਨੇਞ੍ਜਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਆਨੇਞ੍ਜਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਖੋ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ [ਆਨੇਞ੍ਜਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਖੋ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ-ਇਤਿ ਪਾਠੋ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਪਨ ਤਬ੍ਬਣ੍ਣਨਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿਯੇਵ] ਲੋਕਾਮਿਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’’’ਤਿ.

੫੯. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ. ਆਨੇਞ੍ਜਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਤਿਰੂਪੀ ਚੇਵ ਕਥਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਲੋਕਾਮਿਸਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪਣ੍ਡੁਪਲਾਸੋ ਬਨ੍ਧਨਾ ਪਵੁਤ੍ਤੋ ਅਭਬ੍ਬੋ ਹਰਿਤਤ੍ਤਾਯ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਆਨੇਞ੍ਜਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਯੇ ਲੋਕਾਮਿਸਸਂਯੋਜਨੇ ਸੇ ਪਵੁਤ੍ਤੇ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਲੋਕਾਮਿਸਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਖੋ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਆਨੇਞ੍ਜਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’’’ਤਿ.

੬੦. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ. ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਤਿਰੂਪੀ ਚੇਵ ਕਥਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਆਨੇਞ੍ਜਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਥੁਸਿਲਾ ਦ੍ਵੇਧਾਭਿਨ੍ਨਾ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ ਹੋਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਯੇ ਆਨੇਞ੍ਜਸਂਯੋਜਨੇ ਸੇ ਭਿਨ੍ਨੇ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਆਨੇਞ੍ਜਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਖੋ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’’’ਤਿ.

੬੧. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ. ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਤਿਰੂਪੀ ਚੇਵ ਕਥਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸੋ ਮਨੁਞ੍ਞਭੋਜਨਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਛਡ੍ਡੇਯ੍ਯ [ਛਦ੍ਦੇਯ੍ਯ (?)]. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਤ੍ਤੇ [ਵਨ੍ਤੇ (ਕ. ਸੀ.), ਭੁਤ੍ਤੇ (ਕ. ਸੀ. ਕ.)] ਪੁਨ ਭੋਤ੍ਤੁਕਮ੍ਯਤਾ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਅਦੁਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਤ੍ਤਂ [ਵਨ੍ਤਂ (ਸੀ.)] ਪਟਿਕੂਲਸਮ੍ਮਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਯੇ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਂਯੋਜਨੇ ਸੇ ਵਨ੍ਤੇ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਖੋ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ.

੬੨. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸ੍ਸ. ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਤਪ੍ਪਤਿਰੂਪੀ ਚੇਵ ਕਥਾ ਸਣ੍ਠਾਤਿ, ਤਦਨੁਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਅਨੁਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ, ਅਨੁਵਿਚਾਰੇਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾਯ ਚ ਪਨ ਕਥਾਯ ਕਚ੍ਛਮਾਨਾਯ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ, ਨ ਚ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਭਜਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਤਾਲੋ ਮਤ੍ਥਕਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਅਭਬ੍ਬੋ ਪੁਨ ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਿਯਾ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਯੇ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਂਯੋਜਨੇ ਸੇ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੇ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੇ ਅਨਭਾਵਂਕਤੇ [ਅਨਭਾਵਕਤੇ (ਸੀ. ਪੀ.), ਅਨਭਾਵਙ੍ਗਤੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੇ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ – ‘ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਂਯੋਜਨੇਨ ਹਿ ਖੋ ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪੁਰਿਸਪੁਗ੍ਗਲੋ’’’ਤਿ.

੬੩. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਤਣ੍ਹਾ ਖੋ ਸਲ੍ਲਂ ਸਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ, ਛਨ੍ਦਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਰੁਪ੍ਪਤਿ. ਤਂ ਮੇ ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲਂ ਪਹੀਨਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ, ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ. ਏਵਂਮਾਨਿ [ਏਵਂਮਾਨੀ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.), ਏਵਮਾਦਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਸ੍ਸ ਅਤਥਂ ਸਮਾਨਂ [ਅਤ੍ਥਂ ਸਮਾਨਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਅਤ੍ਥਸਮਾਨਂ (ਸੀ.)]. ਸੋ ਯਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ; ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਰਾਗਾਨੁਦ੍ਧਂਸਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸ ਸਵਿਸੇਨ ਗਾਲ਼੍ਹੂਪਲੇਪਨੇਨ. ਤਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਸਨਿਯਾ ਸਲ੍ਲਂ ਏਸੇਯ੍ਯ. ਏਸਨਿਯਾ ਸਲ੍ਲਂ ਏਸਿਤ੍ਵਾ ਸਲ੍ਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹੇਯ੍ਯ, ਅਪਨੇਯ੍ਯ ਵਿਸਦੋਸਂ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸਂ. ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ [ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ) ਅਯਂ ਹਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ] ਜਾਨਮਾਨੋ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਉਬ੍ਭਤਂ ਖੋ ਤੇ ਸਲ੍ਲਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਵਿਸਦੋਸੋ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋ [ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ) ਅਯਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਵਿਸਯੋ]. ਅਨਲਞ੍ਚ ਤੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ. ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਚੇਵ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਾ ਤੇ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਤੋ ਵਣੋ ਅਸ੍ਸਾਵੀ ਅਸ੍ਸ. ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਞ੍ਚ ਵਣਂ ਧੋਵੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਾ ਤੇ ਨ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਂ ਧੋਵਤੋ ਨ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪਤੋ ਪੁਬ੍ਬਲੋਹਿਤਂ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਯੋਨਨ੍ਧਿ. ਮਾ ਚ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿ, ਮਾ ਤੇ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਜੋਸੂਕਂ ਵਣਮੁਖਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਸਿ. ਵਣਾਨੁਰਕ੍ਖੀ ਚ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਵਣਸਾਰੋਪੀ’ਤਿ [ਵਣਸ੍ਸਾਰੋਪੀਤਿ (ਕ.) ਵਣ + ਸਂ + ਰੋਪੀ = ਵਣਸਾਰੋਪੀ-ਇਤਿ ਪਦਵਿਭਾਗੋ]. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਉਬ੍ਭਤਂ ਖੋ ਮੇ ਸਲ੍ਲਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਵਿਸਦੋਸੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ. ਅਨਲਞ੍ਚ ਮੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਚੇਵ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਤੋ ਵਣੋ ਅਸ੍ਸਾਵੀ ਅਸ੍ਸ. ਨ ਚ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਂ ਧੋਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਚ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਨ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਂ ਧੋਵਤੋ, ਨ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪਤੋ ਪੁਬ੍ਬਲੋਹਿਤਂ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਯੋਨਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਵਾਤਾਤਪੇ ਚ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਜੋਸੂਕਂ ਵਣਮੁਖਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ. ਨ ਚ ਵਣਾਨੁਰਕ੍ਖੀ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ ਨ ਵਣਸਾਰੋਪੀ. ਤਸ੍ਸ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਚ ਅਸਪ੍ਪਾਯਕਿਰਿਯਾਯ, ਅਸੁਚਿ ਵਿਸਦੋਸੋ ਅਪਨੀਤੋ ਸਉਪਾਦਿਸੇਸੋ ਤਦੁਭਯੇਨ ਵਣੋ ਪੁਥੁਤ੍ਤਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਪੁਥੁਤ੍ਤਂ ਗਤੇਨ ਵਣੇਨ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਤਣ੍ਹਾ ਖੋ ਸਲ੍ਲਂ ਸਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਰੁਪ੍ਪਤਿ. ਤਂ ਮੇ ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲਂ ਪਹੀਨਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ, ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ. ਏਵਂਮਾਨਿ ਅਸ੍ਸ ਅਤਥਂ ਸਮਾਨਂ. ਸੋ ਯਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਰਾਗਾਨੁਦ੍ਧਂਸਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਮਰਣਞ੍ਹੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਯੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਤਿ; ਮਰਣਮਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਯਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ.

੬੪. ‘‘ਠਾਨਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਤਣ੍ਹਾ ਖੋ ਸਲ੍ਲਂ ਸਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਰੁਪ੍ਪਤਿ. ਤਂ ਮੇ ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲਂ ਪਹੀਨਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ, ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋ ਸੋ ਯਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨੁਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਨ ਰਾਗਾਨੁਦ੍ਧਂਸਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਨੇਵ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਨ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸ ਸਵਿਸੇਨ ਗਾਲ਼੍ਹੂਪਲੇਪਨੇਨ. ਤਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯੁਂ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਸਤ੍ਥੇਨ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਕਨ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਏਸਨਿਯਾ ਸਲ੍ਲਂ ਏਸੇਯ੍ਯ. ਏਸਨਿਯਾ ਸਲ੍ਲਂ ਏਸਿਤ੍ਵਾ ਸਲ੍ਲਂ ਅਬ੍ਬੁਹੇਯ੍ਯ, ਅਪਨੇਯ੍ਯ ਵਿਸਦੋਸਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਂ. ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋਤਿ ਜਾਨਮਾਨੋ ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਉਬ੍ਭਤਂ ਖੋ ਤੇ ਸਲ੍ਲਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਵਿਸਦੋਸੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ. ਅਨਲਞ੍ਚ ਤੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯ. ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਚੇਵ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਾ ਤੇ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਤੋ ਵਣੋ ਅਸ੍ਸਾਵੀ ਅਸ੍ਸ. ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਞ੍ਚ ਵਣਂ ਧੋਵੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਮਾ ਤੇ ਨ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਂ ਧੋਵਤੋ ਨ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪਤੋ ਪੁਬ੍ਬਲੋਹਿਤਂ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਯੋਨਨ੍ਧਿ. ਮਾ ਚ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿ, ਮਾ ਤੇ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਜੋਸੂਕਂ ਵਣਮੁਖਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਸਿ. ਵਣਾਨੁਰਕ੍ਖੀ ਚ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਵਣਸਾਰੋਪੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਉਬ੍ਭਤਂ ਖੋ ਮੇ ਸਲ੍ਲਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਵਿਸਦੋਸੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ. ਅਨਲਞ੍ਚ ਮੇ ਅਨ੍ਤਰਾਯਾਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਚੇਵ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਭੋਜਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਤੋ ਵਣੋ ਨ ਅਸ੍ਸਾਵੀ ਅਸ੍ਸ. ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਞ੍ਚ ਵਣਂ ਧੋਵੇਯ੍ਯ, ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਂ ਧੋਵਤੋ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਵਣਮੁਖਂ ਆਲਿਮ੍ਪਤੋ ਨ ਪੁਬ੍ਬਲੋਹਿਤਂ ਵਣਮੁਖਂ ਪਰਿਯੋਨਨ੍ਧੇਯ੍ਯ. ਨ ਚ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਵਾਤਾਤਪੇ ਚਾਰਿਤ੍ਤਂ ਅਨਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਜੋਸੂਕਂ ਵਣਮੁਖਂ ਨਾਨੁਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ. ਵਣਾਨੁਰਕ੍ਖੀ ਚ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ ਵਣਸਾਰੋਪੀ. ਤਸ੍ਸ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਚ ਸਪ੍ਪਾਯਕਿਰਿਯਾਯ ਅਸੁ ਚ [ਅਸੁਚਿ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ) ਸੋਚਾਤਿ ਤਬ੍ਬਣ੍ਣਨਾ ਮਨਸਿਕਾਤਬ੍ਬਾ] ਵਿਸਦੋਸੋ ਅਪਨੀਤੋ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸੋ ਤਦੁਭਯੇਨ ਵਣੋ ਵਿਰੁਹੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਰੁਲ਼੍ਹੇਨ ਵਣੇਨ ਸਞ੍ਛਵਿਨਾ ਨੇਵ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਨ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਤਣ੍ਹਾ ਖੋ ਸਲ੍ਲਂ ਸਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਰੁਪ੍ਪਤਿ. ਤਂ ਮੇ ਤਣ੍ਹਾਸਲ੍ਲਂ ਪਹੀਨਂ, ਅਪਨੀਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਸਦੋਸੋ, ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਹਮਸ੍ਮੀ’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋ ਸੋ ਯਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਨਾਨੁਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਦਸ੍ਸਨਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਸਪ੍ਪਾਯਂ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨੁਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਨ ਰਾਗਾਨੁਦ੍ਧਂਸਿਤੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਨੇਵ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਨ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਂ.

੬੫. ‘‘ਉਪਮਾ ਖੋ ਮੇ ਅਯਂ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਕਤਾ ਅਤ੍ਥਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਪਨਾਯ. ਅਯਂਯੇਵੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ – ਵਣੋਤਿ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਛਨ੍ਨੇਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ; ਵਿਸਦੋਸੋਤਿ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ; ਸਲ੍ਲਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਤਣ੍ਹਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ; ਏਸਨੀਤਿ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਸਤਿਯਾਯੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ; ਸਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਰਿਯਾਯੇਤਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਧਿਵਚਨਂ; ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋਤਿ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ.

‘‘ਸੋ ਵਤ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਸੁ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇਸੁ ਸਂਵੁਤਕਾਰੀ ‘ਉਪਧਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਪਧਿ ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਯੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਉਪਧਿਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਕਾਯਂ ਉਪਸਂਹਰਿਸ੍ਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਤੀਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਆਪਾਨੀਯਕਂਸੋ ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਗਨ੍ਧਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਰਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ; ਸੋ ਚ ਖੋ ਵਿਸੇਨ ਸਂਸਟ੍ਠੋ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮੋ ਅਮਰਿਤੁਕਾਮੋ ਸੁਖਕਾਮੋ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਕੂਲੋ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਪਿ ਨੁ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਮੁਂ ਆਪਾਨੀਯਕਂਸਂ ਪਿਵੇਯ੍ਯ ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ – ‘ਇਮਾਹਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਸੋ ਵਤ ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਸੁ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇਸੁ ਸਂਵੁਤਕਾਰੀ ‘ਉਪਧਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਪਧਿ ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਯੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਉਪਧਿਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਕਾਯਂ ਉਪਸਂਹਰਿਸ੍ਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਤੀਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਆਸੀਵਿਸੋ [ਆਸਿਵਿਸੋ (ਕ.)] ਘੋਰਵਿਸੋ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮੋ ਅਮਰਿਤੁਕਾਮੋ ਸੁਖਕਾਮੋ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਕੂਲੋ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਅਪਿ ਨੁ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਮੁਸ੍ਸ ਆਸੀਵਿਸਸ੍ਸ ਘੋਰਵਿਸਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਂ ਵਾ ਅਙ੍ਗੁਟ੍ਠਂ ਵਾ ਦਜ੍ਜਾ [ਯੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ (ਕ.)] ਯਂ ਜਞ੍ਞਾ – ‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਦਟ੍ਠੋ ਮਰਣਂ ਵਾ ਨਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਮਰਣਮਤ੍ਤਂ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤ, ਸੋ ਵਤ ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਸੁ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨੇਸੁ ਸਂਵੁਤਕਾਰੀ ‘ਉਪਧਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਪਧਿ ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਯੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਉਪਧਿਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਕਾਯਂ ਉਪਸਂਹਰਿਸ੍ਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸ੍ਸਤੀਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤੋ ਲਿਚ੍ਛਵਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.

ਸੁਨਕ੍ਖਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਞ੍ਚਮਂ.