੧੦. ਚੂਲ਼ਪੁਣ੍ਣਮਸੁਤ੍ਤਂ
੯੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਪੁਬ੍ਬਾਰਾਮੇ ਮਿਗਾਰਮਾਤੁਪਾਸਾਦੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਪੁਣ੍ਣਾਯ ਪੁਣ੍ਣਮਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ – ‘ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਯਂ ਭਵ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ; ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯ – ‘ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਯਂ ਭਵ’ਨ੍ਤਿ. ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ – ‘ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਯਂ ਭਵ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ; ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨਵਕਾਸੋ ਯਂ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯ – ‘ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਯਂ ਭਵ’ਨ੍ਤਿ. ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭਤ੍ਤਿ [ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭਤ੍ਤੀ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਹੋਤਿ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਚਿਨ੍ਤੀ ਹੋਤਿ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਮਨ੍ਤੀ ਹੋਤਿ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਿਟ੍ਠਿ [ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਿਟ੍ਠੀ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਹੋਤਿ; ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਾਨਂ ਦੇਤਿ’’.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਅਹਿਰਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪੀ ਹੋਤਿ, ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ, ਕੁਸੀਤੋ ਹੋਤਿ, ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿ ਹੋਤਿ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਾ ਅਹਿਰਿਕਾ ਅਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਿਨੋ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤਾ ਕੁਸੀਤਾ ਮੁਟ੍ਠਸ੍ਸਤਿਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾ ਤ੍ਯਾਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸਹਾਯਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਚਿਨ੍ਤੀ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਚੇਤੇਤਿ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਚੇਤੇਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਚੇਤੇਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਚਿਨ੍ਤੀ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਮਨ੍ਤੀ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਮਨ੍ਤੇਤਿ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਮਨ੍ਤੇਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਮਨ੍ਤੇਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਮਨ੍ਤੀ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਹੋਤਿ, ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ, ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਹੋਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਹੋਤਿ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿ [ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀ (ਸੀ. ਪੀ.), ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਕੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਹੋਤਿ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਹੁਤਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ [ਸੁਕ੍ਕਟਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਅਯਂ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਾਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਿਤਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ [ਸਮਗ੍ਗਤਾ (ਕ.)] ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ, ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਾਨਂ ਦੇਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਅਸਹਤ੍ਥਾ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਅਪਵਿਟ੍ਠਂ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ ਅਨਾਗਮਨਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਾਨਂ ਦੇਤਿ.
‘‘ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਏਵਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਏਵਂ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭਤ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਚਿਨ੍ਤੀ, ਏਵਂ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਮਨ੍ਤੀ, ਏਵਂ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਵਾਚੋ, ਏਵਂ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਿਟ੍ਠਿ; ਏਵਂ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਯਾ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਗਤਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਗਤਿ? ਨਿਰਯੋ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿ ਵਾ.
੯੨. ‘‘ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ – ‘ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਯਂ ਭਵ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ; ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯ – ‘ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਯਂ ਭਵ’ਨ੍ਤਿ. ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ – ‘ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਯਂ ਭਵ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ; ਏਤਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਯਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯ – ‘ਅਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਅਯਂ ਭਵ’ਨ੍ਤਿ. ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਚਿਨ੍ਤੀ ਹੋਤਿ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਮਨ੍ਤੀ ਹੋਤਿ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ; ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਾਨਂ ਦੇਤਿ’’.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਹਿਰਿਮਾ ਹੋਤਿ, ਓਤ੍ਤਪ੍ਪੀ ਹੋਤਿ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਹੋਤਿ, ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਹੋਤਿ, ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਯੇ ਤੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਦ੍ਧਾ ਹਿਰਿਮਨ੍ਤੋ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਿਨੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯਾ ਉਪਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸਤਿਨੋ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤੋ ਤ੍ਯਾਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਹਾਯਾ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭਤ੍ਤਿ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਚਿਨ੍ਤੀ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਨੇਵਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯ ਚੇਤੇਤਿ, ਨ ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯ ਚੇਤੇਤਿ, ਨ ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯ ਚੇਤੇਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਚਿਨ੍ਤੀ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਮਨ੍ਤੀ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਨੇਵਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯ ਮਨ੍ਤੇਤਿ, ਨ ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯ ਮਨ੍ਤੇਤਿ, ਨ ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯ ਮਨ੍ਤੇਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਮਨ੍ਤੀ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਵਾਚੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਹੋਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਯਿਟ੍ਠਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਹੁਤਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਯਂ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਾਤਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਿਤਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਯੇ ਇਮਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ.
‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਾਨਂ ਦੇਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਸਹਤ੍ਥਾ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਚਿਤ੍ਤੀਕਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਅਨਪਵਿਟ੍ਠਂ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਆਗਮਨਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਾਨਂ ਦੇਤਿ.
‘‘ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਏਵਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਏਵਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਭਤ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਚਿਨ੍ਤੀ, ਏਵਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਮਨ੍ਤੀ, ਏਵਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਵਾਚੋ, ਏਵਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਿਟ੍ਠਿ; ਏਵਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਯਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਗਤਿ ਤਤ੍ਥ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਾ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਗਤਿ? ਦੇਵਮਹਤ੍ਤਤਾ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਮਹਤ੍ਤਤਾ ਵਾ’’ਤਿ.
ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ.
ਚੂਲ਼ਪੁਣ੍ਣਮਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਦਸਮਂ.
ਦੇਵਦਹਵਗ੍ਗੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਠਮੋ.