੪. ਮਧੁਰਸੁਤ੍ਤਂ

੩੧੭. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਮਧੁਰਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਗੁਨ੍ਦਾਵਨੇ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਰਾਜਾ ਮਾਧੁਰੋ ਅਵਨ੍ਤਿਪੁਤ੍ਤੋ – ‘‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ, ਭੋ, ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਮਧੁਰਾਯਂ [ਮਥੁਰਾਯਂ (ਟੀਕਾ)] ਵਿਹਰਤਿ ਗੁਨ੍ਦਾਵਨੇ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਿਯਤ੍ਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚਿਤ੍ਤਕਥੀ ਕਲ੍ਯਾਣਪਟਿਭਾਨੋ ਵੁਦ੍ਧੋ ਚੇਵ ਅਰਹਾ ਚ’. ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਮਾਧੁਰੋ ਅਵਨ੍ਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਯਾਨਾਨਿ ਯੋਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਂ ਯਾਨਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰੇਹਿ ਭਦ੍ਰੇਹਿ ਯਾਨੇਹਿ ਮਧੁਰਾਯ ਨਿਯ੍ਯਾਸਿ ਮਹਚ੍ਚਰਾਜਾਨੁਭਾਵੇਨ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ. ਯਾਵਤਿਕਾ ਯਾਨਸ੍ਸ ਭੂਮਿ ਯਾਨੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਨਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਿਕੋਵ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਮਾਧੁਰੋ ਅਵਨ੍ਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੁਕ੍ਕੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਕਣ੍ਹੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਓਰਸਾ ਮੁਖਤੋ ਜਾਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’ਤਿ. ਇਧ ਭਵਂ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਕਿਮਕ੍ਖਾਯੀ’’ਤਿ? ‘‘ਘੋਸੋਯੇਵ ਖੋ ਏਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੁਕ੍ਕੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਕਣ੍ਹੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਓਰਸਾ ਮੁਖਤੋ ਜਾਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’ਤਿ. ਤਦਮਿਨਾਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਘੋਸੋਯੇਵੇਸੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’’ਤਿ.

੩੧੮. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ ਚੇਪਿ ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ? ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚੇਪਿ ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ … ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ? ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ … ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਸ੍ਸ ਚੇਪਿ ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ? ‘‘ਵੇਸ੍ਸਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚੇਪਿ ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀਤਿ… ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨੇਸਂ [ਨਾਸਂ (ਸੀ.), ਨਾਹਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਘੋਸੋ ਯੇਵੇਸੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’’ਤਿ.

੩੧੯. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧਸ੍ਸ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ [ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿ ਹਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਮਹਾਰਾਜ! ਸਾਧੁ ਖੋ ਤੇ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ, ਸਾਧੁ ਚ ਪਨ ਤੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ…ਪੇ… ਇਧਸ੍ਸ ਵੇਸ੍ਸੋ…ਪੇ… ਇਧਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਦੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸੁਦ੍ਦੋਪਿ ਹਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਮਹਾਰਾਜ! ਸਾਧੁ ਖੋ ਤੇ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ, ਸਾਧੁ ਚ ਪਨ ਤੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨੇਸਂ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਘੋਸੋ ਯੇਵੇਸੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’’ਤਿ.

੩੨੦. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧਸ੍ਸ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ [ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿ ਹਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਮਹਾਰਾਜ! ਸਾਧੁ ਖੋ ਤੇ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ, ਸਾਧੁ ਚ ਪਨ ਤੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ, ਇਧਸ੍ਸ ਵੇਸ੍ਸੋ, ਇਧਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਦੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸੁਦ੍ਦੋਪਿ ਹਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਮਹਾਰਾਜ! ਸਾਧੁ ਖੋ ਤੇ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ, ਸਾਧੁ ਚ ਪਨ ਤੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨੇਸਂ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਘੋਸੋ ਯੇਵੇਸੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’’ਤਿ.

੩੨੧. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਸਨ੍ਧਿਂ ਵਾ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਨਿਲ੍ਲੋਪਂ ਵਾ ਹਰੇਯ੍ਯ, ਏਕਾਗਾਰਿਕਂ ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਪਰਿਪਨ੍ਥੇ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਪਰਦਾਰਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਤਞ੍ਚੇ ਤੇ ਪੁਰਿਸਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਅਯਂ ਤੇ, ਦੇਵ, ਚੋਰੋ ਆਗੁਚਾਰੀ. ਇਮਸ੍ਸ ਯਂ ਇਚ੍ਛਸਿ ਤਂ ਦਣ੍ਡਂ ਪਣੇਹੀ’ਤਿ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਘਾਤੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਜਾਪੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯਾਮ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਾ ਹਿਸ੍ਸ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪੁਬ੍ਬੇ ‘ਖਤ੍ਤਿਯੋ’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਸਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ; ਚੋਰੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ [ਸਙ੍ਖਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ, ਇਧ ਵੇਸ੍ਸੋ, ਇਧ ਸੁਦ੍ਦੋ ਸਨ੍ਧਿਂ ਵਾ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਨਿਲ੍ਲੋਪਂ ਵਾ ਹਰੇਯ੍ਯ, ਏਕਾਗਾਰਿਕਂ ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਪਰਿਪਨ੍ਥੇ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਪਰਦਾਰਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਤਞ੍ਚੇ ਤੇ ਪੁਰਿਸਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਅਯਂ ਤੇ, ਦੇਵ, ਚੋਰੋ ਆਗੁਚਾਰੀ. ਇਮਸ੍ਸ ਯਂ ਇਚ੍ਛਸਿ ਤਂ ਦਣ੍ਡਂ ਪਣੇਹੀ’ਤਿ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਘਾਤੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਜਾਪੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯਾਮ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਾ ਹਿਸ੍ਸ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪੁਬ੍ਬੇ ‘ਸੁਦ੍ਦੋ’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਸਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ; ਚੋਰੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨੇਸਂ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਘੋਸੋ ਯੇਵੇਸੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’’ਤਿ.

੩੨੨. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਸ੍ਸ ਵਿਰਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ, ਵਿਰਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ, ਵਿਰਤੋ ਮੁਸਾਵਾਦਾ, ਰਤ੍ਤੂਪਰਤੋ, ਏਕਭਤ੍ਤਿਕੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ, ਸੀਲਵਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ? ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਭਿਵਾਦੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ [ਪਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੮੪, ੧੮੭ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲੇ)], ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਆਸਨੇਨ ਵਾ ਨਿਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਮ ਅਭਿਨਿਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਨਂ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਹਿ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਾਵਰਣਗੁਤ੍ਤਿਂ ਸਂਵਿਦਹੇਯ੍ਯਾਮ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਾ ਹਿਸ੍ਸ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪੁਬ੍ਬੇ ‘ਖਤ੍ਤਿਯੋ’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਸਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ; ਸਮਣੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ, ਇਧ ਵੇਸ੍ਸੋ, ਇਧ ਸੁਦ੍ਦੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਸ੍ਸ ਵਿਰਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ, ਵਿਰਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵਿਰਤੋ ਮੁਸਾਵਾਦਾ, ਰਤ੍ਤੂਪਰਤੋ, ਏਕਭਤ੍ਤਿਕੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ, ਸੀਲਵਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ? ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਭਿਵਾਦੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਆਸਨੇਨ ਵਾ ਨਿਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਮ ਅਭਿਨਿਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਨਂ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਹਿ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਾਵਰਣਗੁਤ੍ਤਿਂ ਸਂਵਿਦਹੇਯ੍ਯਾਮ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਾ ਹਿਸ੍ਸ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪੁਬ੍ਬੇ ‘ਸੁਦ੍ਦੋ’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਸਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ; ਸਮਣੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨੇਸਂ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਘੋਸੋ ਯੇਵੇਸੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੁਕ੍ਕੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਕਣ੍ਹੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਓਰਸਾ ਮੁਖਤੋ ਜਾਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’’ਤਿ.

੩੨੩. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਰਾਜਾ ਮਾਧੁਰੋ ਅਵਨ੍ਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ! ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ – ‘ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤਾ ਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਕਚ੍ਚਾਨਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਮਾ ਖੋ ਮਂ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਰਣਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਮੇਵ ਤ੍ਵਂ [ਤਮੇਤਂ ਤ੍ਵਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਤਮੇਤਂ (ਕ.)] ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛ ਯਮਹਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਹਂ ਪਨ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਤਰਹਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਵਿਹਰਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ? ‘‘ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਤਰਹਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇਪਿ ਮਯਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਸੁਣੇਯ੍ਯਾਮ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸਸੁ ਯੋਜਨੇਸੁ, ਦਸਪਿ ਮਯਂ ਯੋਜਨਾਨਿ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ. ਸਚੇਪਿ ਮਯਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਸੁਣੇਯ੍ਯਾਮ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵੀਸਤਿਯਾ ਯੋਜਨੇਸੁ, ਤਿਂਸਾਯ ਯੋਜਨੇਸੁ, ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਾਯ ਯੋਜਨੇਸੁ, ਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਯੋਜਨੇਸੁ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਯੋਜਨਾਨਿ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ. ਯੋਜਨਸਤੇ ਚੇਪਿ ਮਯਂ ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਸੁਣੇਯ੍ਯਾਮ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ, ਯੋਜਨਸਤਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ. ਯਤੋ ਚ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਸੋ ਭਗਵਾ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਮਧੁਰਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ.