੪. ਰਾਜਵਗ੍ਗੋ

੧. ਘਟਿਕਾਰਸੁਤ੍ਤਂ

੨੮੨. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਤਿ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਮਗ੍ਗਾ ਓਕ੍ਕਮ੍ਮ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਗਵਤੋ ਸਿਤਸ੍ਸ ਪਾਤੁਕਮ੍ਮਾਯ? ਨ ਅਕਾਰਣੇਨ [ਨ ਅਕਾਰਣੇ (ਸੀ.)] ਤਥਾਗਤਾ ਸਿਤਂ ਪਾਤੁਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਏਕਂਸਂ ਚੀਵਰਂ [ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਕਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਗਵਤੋ ਸਿਤਸ੍ਸ ਪਾਤੁਕਮ੍ਮਾਯ? ਨ ਅਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤਾ ਸਿਤਂ ਪਾਤੁਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਵੇਗਲ਼ਿਙ੍ਗਂ [ਵੇਹਲਿਙ੍ਗਂ (ਸੀ.), ਵੇਭਲਿਗਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਵੇਭਲਿਙ੍ਗਂ (ਪੀ.)] ਨਾਮ ਗਾਮਨਿਗਮੋ ਅਹੋਸਿ ਇਦ੍ਧੋ ਚੇਵ ਫੀਤੋ ਚ ਬਹੁਜਨੋ ਆਕਿਣ੍ਣਮਨੁਸ੍ਸੋ. ਵੇਗਲ਼ਿਙ੍ਗਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਗਾਮਨਿਗਮਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਾਸਿ. ਇਧ ਸੁਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਰਾਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਇਧ ਸੁਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਓਵਦਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਚਤੁਗ੍ਗੁਣਂ ਸਙ੍ਘਾਟਿਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਨਿਸੀਦਤੁ ਏਤ੍ਥ. ਅਯਂ ਭੂਮਿਪਦੇਸੋ ਦ੍ਵੀਹਿ ਅਰਹਨ੍ਤੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਪਰਿਭੁਤ੍ਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਨਿਸੀਦਿ ਭਗਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ –

‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਵੇਗਲ਼ਿਙ੍ਗਂ ਨਾਮ ਗਾਮਨਿਗਮੋ ਅਹੋਸਿ ਇਦ੍ਧੋ ਚੇਵ ਫੀਤੋ ਚ ਬਹੁਜਨੋ ਆਕਿਣ੍ਣਮਨੁਸ੍ਸੋ. ਵੇਗਲ਼ਿਙ੍ਗਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਗਾਮਨਿਗਮਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਹਾਸਿ. ਇਧ ਸੁਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਰਾਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਇਧ ਸੁਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਓਵਦਤਿ.

੨੮੩. ‘‘ਵੇਗਲ਼ਿਙ੍ਗੇ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਗਾਮਨਿਗਮੇ ਘਟਿਕਾਰੋ [ਘਟੀਕਾਰੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਨਾਮ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਅਹੋਸਿ ਅਗ੍ਗੁਪਟ੍ਠਾਕੋ. ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਨਾਮ ਮਾਣਵੋ ਸਹਾਯੋ ਅਹੋਸਿ ਪਿਯਸਹਾਯੋ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਜੋਤਿਪਾਲਂ ਮਾਣਵਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਆਯਾਮ, ਸਮ੍ਮ ਜੋਤਿਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮ. ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤਞ੍ਹਿ ਮੇ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਘਟਿਕਾਰਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਲਂ, ਸਮ੍ਮ ਘਟਿਕਾਰ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇਨ ਮੁਣ੍ਡਕੇਨ ਸਮਣਕੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨਾ’ਤਿ? ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਜੋਤਿਪਾਲਂ ਮਾਣਵਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਆਯਾਮ, ਸਮ੍ਮ ਜੋਤਿਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮ. ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤਞ੍ਹਿ ਮੇ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਘਟਿਕਾਰਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਲਂ, ਸਮ੍ਮ ਘਟਿਕਾਰ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇਨ ਮੁਣ੍ਡਕੇਨ ਸਮਣਕੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨਾ’ਤਿ? ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਜੋਤਿਪਾਲ, ਸੋਤ੍ਤਿਸਿਨਾਨਿਂ [ਸੋਤ੍ਤਿਂ ਸਿਨਾਨਿਂ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸੋਤ੍ਤਿਸਿਨਾਨਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਆਦਾਯ [ਆਹਰ (ਕ.)] ਨਦਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮ ਸਿਨਾਯਿਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਚ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਚ ਮਾਣਵੋ ਸੋਤ੍ਤਿਸਿਨਾਨਿਂ ਆਦਾਯ ਨਦਿਂ ਅਗਮਂਸੁ ਸਿਨਾਯਿਤੁਂ’.

੨੮੪. ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਜੋਤਿਪਾਲਂ ਮਾਣਵਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਅਯਂ, ਸਮ੍ਮ ਜੋਤਿਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਆਰਾਮੋ. ਆਯਾਮ, ਸਮ੍ਮ ਜੋਤਿਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮ. ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤਞ੍ਹਿ ਮੇ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਘਟਿਕਾਰਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਲਂ, ਸਮ੍ਮ ਘਟਿਕਾਰ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇਨ ਮੁਣ੍ਡਕੇਨ ਸਮਣਕੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨਾ’ਤਿ? ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਜੋਤਿਪਾਲਂ ਮਾਣਵਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਯਂ, ਸਮ੍ਮ ਜੋਤਿਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਆਰਾਮੋ. ਆਯਾਮ, ਸਮ੍ਮ ਜੋਤਿਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮ. ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤਞ੍ਹਿ ਮੇ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਘਟਿਕਾਰਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਲਂ, ਸਮ੍ਮ ਘਟਿਕਾਰ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇਨ ਮੁਣ੍ਡਕੇਨ ਸਮਣਕੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨਾ’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਜੋਤਿਪਾਲਂ ਮਾਣਵਂ ਓਵਟ੍ਟਿਕਾਯਂ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਯਂ, ਸਮ੍ਮ ਜੋਤਿਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਆਰਾਮੋ. ਆਯਾਮ, ਸਮ੍ਮ ਜੋਤਿਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮ. ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤਞ੍ਹਿ ਮੇ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਓਵਟ੍ਟਿਕਂ ਵਿਨਿਵਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ [ਵਿਨਿਵੇਠੇਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਘਟਿਕਾਰਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਲਂ, ਸਮ੍ਮ ਘਟਿਕਾਰ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇਨ ਮੁਣ੍ਡਕੇਨ ਸਮਣਕੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨਾ’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਜੋਤਿਪਾਲਂ ਮਾਣਵਂ ਸੀਸਂਨ੍ਹਾਤਂ [ਸਸੀਸਂ ਨਹਾਤਂ (ਸੀ.), ਸੀਸਨ੍ਹਾਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਕੇਸੇਸੁ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਯਂ, ਸਮ੍ਮ ਜੋਤਿਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਵਿਦੂਰੇ ਆਰਾਮੋ. ਆਯਾਮ, ਸਮ੍ਮ ਜੋਤਿਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮ. ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤਞ੍ਹਿ ਮੇ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਜੋਤਿਪਾਲਸ੍ਸ ਮਾਣਵਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਵਤ, ਭੋ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਵਤ, ਭੋ! ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮਾਯਂ ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਇਤ੍ਤਰਜਚ੍ਚੋ ਸਮਾਨੋ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸੀਸਂਨ੍ਹਾਤਾਨਂ ਕੇਸੇਸੁ ਪਰਾਮਸਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਤਿ; ਨ ਵਤਿਦਂ ਕਿਰ ਓਰਕਂ ਮਞ੍ਞੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ; ਘਟਿਕਾਰਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਯਾਵਤਾਦੋਹਿਪਿ [ਯਾਵੇਤਦੋਹਿਪਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਸਮ੍ਮ ਘਟਿਕਾਰਾ’ਤਿ? ‘ਯਾਵਤਾਦੋਹਿਪਿ, ਸਮ੍ਮ ਜੋਤਿਪਾਲ. ਤਥਾ ਹਿ ਪਨ ਮੇ ਸਾਧੁਸਮ੍ਮਤਂ ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਦਸ੍ਸਨਂ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਘਟਿਕਾਰ, ਮੁਞ੍ਚ; ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ.

੨੮੫. ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਚ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਚ ਮਾਣਵੋ ਯੇਨ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਪਨ ਮਾਣਵੋ ਕਸ੍ਸਪੇਨ ਭਗਵਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਯਂ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਸਹਾਯੋ ਪਿਯਸਹਾਯੋ. ਇਮਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤੂ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਘਟਿਕਾਰਞ੍ਚ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਜੋਤਿਪਾਲਞ੍ਚ ਮਾਣਵਂ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਸਿ ਸਮਾਦਪੇਸਿ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਸਿ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਚ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਚ ਮਾਣਵੋ ਕਸ੍ਸਪੇਨ ਭਗਵਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਸਮਾਦਪਿਤਾ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜਿਤਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤਾ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ.

੨੮੬. ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਘਟਿਕਾਰਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਇਮਂ ਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ ਘਟਿਕਾਰ, ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤੋ ਅਥ ਚ ਪਨ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਨ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਸੀ’ਤਿ? ‘ਨਨੁ ਮਂ, ਸਮ੍ਮ ਜੋਤਿਪਾਲ, ਜਾਨਾਸਿ, ਅਨ੍ਧੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪੋਸੇਮੀ’ਤਿ? ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਘਟਿਕਾਰ, ਅਹਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਚ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਚ ਮਾਣਵੋ ਯੇਨ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਯਂ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਸਹਾਯੋ ਪਿਯਸਹਾਯੋ. ਇਮਂ ਭਗਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੂ’ਤਿ. ਅਲਤ੍ਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਅਲਤ੍ਥ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ.

੨੮੭. ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਚਿਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਜੋਤਿਪਾਲੇ ਮਾਣਵੇ ਅਡ੍ਢਮਾਸੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵੇਗਲ਼ਿਙ੍ਗੇ ਯਥਾਭਿਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਬਾਰਾਣਸੀ ਤੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਬਾਰਾਣਸੀ ਤਦਵਸਰਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਕੀ ਕਾਸਿਰਾਜਾ – ‘ਕਸ੍ਸਪੋ ਕਿਰ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਬਾਰਾਣਸਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਇਸਿਪਤਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਕੀ ਕਾਸਿਰਾਜਾ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਯਾਨਾਨਿ ਯੋਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਂ [ਭਦ੍ਰਂ ਭਦ੍ਰਂ (ਕ.)] ਯਾਨਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰੇਹਿ ਭਦ੍ਰੇਹਿ ਯਾਨੇਹਿ ਬਾਰਾਣਸਿਯਾ ਨਿਯ੍ਯਾਸਿ ਮਹਚ੍ਚਰਾਜਾਨੁਭਾਵੇਨ [ਮਹਚ੍ਚਾ ਰਾਜਾਨੁਭਾਵੇਨ (ਸੀ.), ਮਹਤਾ ਰਾਜਾਨੁਭਾਵੇਨ (ਪੀ.)] ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ. ਯਾਵਤਿਕਾ ਯਾਨਸ੍ਸ ਭੂਮਿ ਯਾਨੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਨਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਿਕੋਵ ਯੇਨ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਕਿਂ ਕਾਸਿਰਾਜਾਨਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਸਿ ਸਮਾਦਪੇਸਿ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਸਿ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਕੀ ਕਾਸਿਰਾਜਾ ਕਸ੍ਸਪੇਨ ਭਗਵਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਿਤੋ ਸਮਾਦਪਿਤੋ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜਿਤੋ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤੋ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨਾ’ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਕੀ ਕਾਸਿਰਾਜਾ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਕੀ ਕਾਸਿਰਾਜਾ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸਕੇ ਨਿਵੇਸਨੇ ਪਣੀਤਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਪਟਿਯਾਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਡੁਪੁਟਕਸ੍ਸ [ਪਣ੍ਡੁਮੁਟੀਕਸ੍ਸ (ਸੀ. ਪੀ.), ਪਣ੍ਡੁਮੁਦਿਕਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਸਾਲਿਨੋ ਵਿਗਤਕਾਲ਼ਕਂ ਅਨੇਕਸੂਪਂ ਅਨੇਕਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕਾਲਂ ਆਰੋਚਾਪੇਸਿ – ‘ਕਾਲੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਭਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ.

੨੮੮. ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਕਿਕਿਸ੍ਸ ਕਾਸਿਰਞ੍ਞੋ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਕੀ ਕਾਸਿਰਾਜਾ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਕੀ ਕਾਸਿਰਾਜਾ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਨੀਚਂ ਆਸਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਕੀ ਕਾਸਿਰਾਜਾ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਂ; ਏਵਰੂਪਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ‘ਅਲਂ, ਮਹਾਰਾਜ. ਅਧਿਵੁਤ੍ਥੋ ਮੇ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸੋ’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਕੀ ਕਾਸਿਰਾਜਾ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਂ; ਏਵਰੂਪਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ‘ਅਲਂ, ਮਹਾਰਾਜ. ਅਧਿਵੁਤ੍ਥੋ ਮੇ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸੋ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਕਿਸ੍ਸ ਕਾਸਿਰਞ੍ਞੋ ‘ਨ ਮੇ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸ’ਨ੍ਤਿ ਅਹੁਦੇਵ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਅਹੁ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਕੀ ਕਾਸਿਰਾਜਾ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਮਯਾ ਉਪਟ੍ਠਾਕਤਰੋ’ਤਿ?

‘‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਗਲ਼ਿਙ੍ਗਂ ਨਾਮ ਗਾਮਨਿਗਮੋ. ਤਤ੍ਥ ਘਟਿਕਾਰੋ ਨਾਮ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ; ਸੋ ਮੇ ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਅਗ੍ਗੁਪਟ੍ਠਾਕੋ. ਤੁਯ੍ਹਂ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨ ਮੇ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ ਬਾਰਾਣਸਿਯਂ ਵਸ੍ਸਾਵਾਸਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥੇਵ [ਅਤ੍ਥਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ. ਤਯਿਦਂ ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ [ਘਟਿਕਾਰੇ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਤ੍ਥਿ ਚ ਨ ਚ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ. ਘਟਿਕਾਰੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ, ਧਮ੍ਮਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ, ਸਙ੍ਘਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ. ਘਟਿਕਾਰੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ. ਘਟਿਕਾਰੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਧਮ੍ਮੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਸਙ੍ਘੇ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਘਟਿਕਾਰੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਕ੍ਕਙ੍ਖੋ, ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੇ ਨਿਕ੍ਕਙ੍ਖੋ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੇ ਨਿਕ੍ਕਙ੍ਖੋ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਟਿਪਦਾਯ ਨਿਕ੍ਕਙ੍ਖੋ. ਘਟਿਕਾਰੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਏਕਭਤ੍ਤਿਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਸੀਲਵਾ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ. ਘਟਿਕਾਰੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਮਣਿਸੁਵਣ੍ਣੋ ਅਪੇਤਜਾਤਰੂਪਰਜਤੋ. ਘਟਿਕਾਰੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਪਨ੍ਨਮੁਸਲੋ ਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਪਥਵਿਂ ਖਣਤਿ [ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਨ ਮੁਸਲੇਨ ਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਪਠਵਿਂ ਖਣਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਨ ਮੁਸਲੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਪਥਵਿਞ੍ਚ ਖਣਤਿ (ਕ.)]. ਯਂ ਹੋਤਿ ਕੂਲਪਲੁਗ੍ਗਂ ਵਾ ਮੂਸਿਕੁਕ੍ਕਰੋ [ਮੂਸਿਕੁਕ੍ਕੁਰੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਵਾ ਤਂ ਕਾਜੇਨ ਆਹਰਿਤ੍ਵਾ ਭਾਜਨਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਏਤ੍ਥ ਯੋ ਇਚ੍ਛਤਿ ਤਣ੍ਡੁਲਪਟਿਭਸ੍ਤਾਨਿ [ਤਣ੍ਡੁਲ ਪਭਿਵਤ੍ਤਾਨਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਵਾ ਮੁਗ੍ਗਪਟਿਭਸ੍ਤਾਨਿ ਵਾ ਕਲ਼ਾਯਪਟਿਭਸ੍ਤਾਨਿ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਯਂ ਇਚ੍ਛਤਿ ਤਂ ਹਰਤੂ’’ਤਿ. ਘਟਿਕਾਰੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਅਨ੍ਧੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪੋਸੇਤਿ. ਘਟਿਕਾਰੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕੋ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ.

੨੮੯. ‘‘‘ਏਕਮਿਦਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮਯਂ ਵੇਗਲ਼ਿਙ੍ਗੇ ਨਾਮ ਗਾਮਨਿਗਮੇ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘‘ਹਨ੍ਦ, ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਅਯਂ ਭਗ੍ਗਵੋ ਗਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਖੋ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਅਨ੍ਤੋਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਓਦਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਗਾ ਸੂਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਓਦਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਗਾ ਸੂਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂ [ਪਕ੍ਕਾਮਿਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ਅਥ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਯੇਨ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਓਦਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਗਾ ਸੂਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਕਸ੍ਸਪੋ, ਤਾਤ, ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਓਦਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਗਾ ਸੂਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ, ਯਸ੍ਸ ਮੇ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਏਵਂ ਅਭਿਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਘਟਿਕਾਰਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਅਡ੍ਢਮਾਸਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਨ ਵਿਜਹਤਿ [ਨ ਵਿਜਹਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ.

੨੯੦. ‘‘‘ਏਕਮਿਦਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮਯਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵੇਗਲ਼ਿਙ੍ਗੇ ਨਾਮ ਗਾਮਨਿਗਮੇ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘‘ਹਨ੍ਦ, ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਅਯਂ ਭਗ੍ਗਵੋ ਗਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਖੋ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਪਟ੍ਠਾਕੋ ਅਨ੍ਤੋ ਕਲ਼ੋਪਿਯਾ ਕੁਮ੍ਮਾਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਗਾ ਸੂਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਲ਼ੋਪਿਯਾ ਕੁਮ੍ਮਾਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਗਾ ਸੂਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂ. ਅਥ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਯੇਨ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਕਲ਼ੋਪਿਯਾ ਕੁਮ੍ਮਾਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਗਾ ਸੂਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਕਸ੍ਸਪੋ, ਤਾਤ, ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਕਲ਼ੋਪਿਯਾ ਕੁਮ੍ਮਾਸਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੋਗਾ ਸੂਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਕ੍ਕਨ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ, ਯਸ੍ਸ ਮੇ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਏਵਂ ਅਭਿਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਘਟਿਕਾਰਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਅਡ੍ਢਮਾਸਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਨ ਵਿਜਹਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ.

੨੯੧. ‘‘‘ਏਕਮਿਦਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮਯਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵੇਗਲ਼ਿਙ੍ਗੇ ਨਾਮ ਗਾਮਨਿਗਮੇ ਵਿਹਰਾਮਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਕੁਟਿ [ਗਨ੍ਧਕੁਟਿ (ਸੀ.)] ਓਵਸ੍ਸਤਿ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿਂ – ‘‘ਗਚ੍ਛਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨੇ ਤਿਣਂ ਜਾਨਾਥਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨੇ ਤਿਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਚ ਖ੍ਵਾਸ੍ਸ ਆਵੇਸਨੇ [ਆਵੇਸਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਤਿਣਚ੍ਛਦਨ’’ [ਨਵਚ੍ਛਦਨਂ (ਸੀ.)] ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਗਚ੍ਛਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਆਵੇਸਨਂ ਉਤ੍ਤਿਣਂ ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਆਵੇਸਨਂ ਉਤ੍ਤਿਣਮਕਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਕੇ ਆਵੇਸਨਂ ਉਤ੍ਤਿਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ, ਭਗਿਨਿ, ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕੁਟਿ ਓਵਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਹਰਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹਰਥ, ਭਦ੍ਰਮੁਖਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਯੇਨ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੇ ਆਵੇਸਨਂ ਉਤ੍ਤਿਣਮਕਂਸੂ’’ਤਿ? ‘‘ਭਿਕ੍ਖੂ, ਤਾਤ, ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਕਿਰ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਕੁਟਿ ਓਵਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਲਾਭਾ ਵਤ ਮੇ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਵਤ ਮੇ, ਯਸ੍ਸ ਮੇ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਏਵਂ ਅਭਿਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ ਘਟਿਕਾਰਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਅਡ੍ਢਮਾਸਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਨ ਵਿਜਹਤਿ, ਸਤ੍ਤਾਹਂ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ. ਅਥ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਵੇਸਨਂ ਸਬ੍ਬਨ੍ਤਂ ਤੇਮਾਸਂ ਆਕਾਸਚ੍ਛਦਨਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ, ਨ ਦੇਵੋਤਿਵਸ੍ਸਿ [ਨ ਚਾਤਿਵਸ੍ਸਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ਏਵਰੂਪੋ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਘਟਿਕਾਰੋ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ’ਤਿ. ‘ਲਾਭਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ, ਸੁਲਦ੍ਧਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਏਵਂ ਅਭਿਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥੋ’’’ਤਿ.

੨੯੨. ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਿਕੀ ਕਾਸਿਰਾਜਾ ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਹਸਤਾਨਿ ਪਾਹੇਸਿ ਪਣ੍ਡੁਪੁਟਕਸ੍ਸ ਸਾਲਿਨੋ ਤਦੁਪਿਯਞ੍ਚ ਸੂਪੇਯ੍ਯਂ. ਅਥ ਖੋ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਰਾਜਪੁਰਿਸਾ ਘਟਿਕਾਰਂ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਹਸਤਾਨਿ ਕਿਕਿਨਾ ਕਾਸਿਰਾਜੇਨ ਪਹਿਤਾਨਿ ਪਣ੍ਡੁਪੁਟਕਸ੍ਸ ਸਾਲਿਨੋ ਤਦੁਪਿਯਞ੍ਚ ਸੂਪੇਯ੍ਯਂ. ਤਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਥਾ’ਤਿ [ਪਤਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੂਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.), ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੂਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)]. ‘ਰਾਜਾ ਖੋ ਬਹੁਕਿਚ੍ਚੋ ਬਹੁਕਰਣੀਯੋ. ਅਲਂ ਮੇ! ਰਞ੍ਞੋਵ ਹੋਤੂ’ਤਿ. ਸਿਯਾ ਖੋ ਪਨ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਅਞ੍ਞੋ ਨੂਨ ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਅਹੋਸੀ’ਤਿ. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਹਂ ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.

ਘਟਿਕਾਰਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਠਮਂ.

੨. ਰਟ੍ਠਪਾਲਸੁਤ੍ਤਂ

੨੯੩. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੁਰੂਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਂ [ਥੂਲਕੋਟ੍ਠਿਕਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਾਮ ਕੁਰੂਨਂ ਨਿਗਮੋ ਤਦਵਸਰਿ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਾ [ਥੂਲਕੋਟ੍ਠਿਤਕਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ – ‘‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ, ਭੋ, ਗੋਤਮੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਕੁਰੂਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ; ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ, ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ; ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ; ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ; ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਖੋ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਸਿ ਸਮਾਦਪੇਸਿ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਸਿ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਸਿ.

੨੯੪. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਨਾਮ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਅਗ੍ਗਕੁਲਸ੍ਸ [ਅਗ੍ਗਕੁਲਿਕਸ੍ਸ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪੁਤ੍ਤੋ ਤਿਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਯਥਾ ਯਥਾ ਖ੍ਵਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ [ਯਥਾ ਯਥਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ (ਸੀ.)], ਨਯਿਦਂ ਸੁਕਰਂ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਾ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਖਲਿਖਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਸਮਾਦਪਿਤਾ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜਿਤਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤਾ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇਸੁ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇਸੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਥਾ ਯਥਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਨਯਿਦਂ ਸੁਕਰਂ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਾ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਖਲਿਖਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁਂ. ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ. ਲਭੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਲਭੇਯ੍ਯਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ. ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁ ਮਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ [ਏਤ੍ਥ ‘‘ਲਭੇਯ੍ਯਾਹਂ…ਪੇ… ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ’’ਤਿ ਵਾਕ੍ਯਦ੍ਵਯਂ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਮੂਲਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਸੁਦਿਨ੍ਨਭਾਣਵਾਰੇ ਏਤਂ ਨਤ੍ਥਿ. ‘‘ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁ ਮਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਰਮ੍ਮਪੋਤ੍ਥਕੇ ਯੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਚ ਤਦੇਵ ਅਤ੍ਥਿ]. ‘‘ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋਸਿ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਖੋ, ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਤਥਾਗਤਾ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਥਾ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਥਾ ਮਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ.

੨੯੫. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਮ੍ਮਤਾਤਾ, ਯਥਾ ਯਥਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਨਯਿਦਂ ਸੁਕਰਂ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਾ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਖਲਿਖਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁਂ. ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ. ਅਨੁਜਾਨਾਥ ਮਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਭਤੋ [ਸੁਖਪਰਿਹਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) (ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ ਭੁਞ੍ਜ ਚ ਪਿਵ ਚ ਪਰਿਚਾਰੇ ਹਿ ਚ, ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਿਵਨ੍ਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਭਿਰਮਸ੍ਸੁ, ਨ ਤਂ ਮਯਂ ਅਨੁਜਾਨਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ,) ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੁਦਿਨ੍ਨਕਣ੍ਡੇ ਪਨ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁਪਿ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ]. ਨ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਯਂ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਿਂ ਪਨ ਮਯਂ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ? ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਮ੍ਮਤਾਤਾ, ਯਥਾ ਯਥਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਨਯਿਦਂ ਸੁਕਰਂ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਾ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਖਲਿਖਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁਂ. ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ. ਅਨੁਜਾਨਾਥ ਮਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਭਤੋ. ਨ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਯਂ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਿਂ ਪਨ ਮਯਂ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ?

੨੯੬. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ – ‘‘ਨ ਮਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਹਿਤਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਨਿਪਜ੍ਜਿ – ‘‘ਇਧੇਵ ਮੇ ਮਰਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਵਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਏਕਮ੍ਪਿ ਭਤ੍ਤਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ, ਤੀਣਿਪਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ, ਪਞ੍ਚਪਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ, ਛਪਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ, ਸਤ੍ਤਪਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਭਤੋ. ਨ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਚਿ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ [‘‘ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ…ਪੇ… ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ ਵਾਕ੍ਯਦ੍ਵਯਂ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਦੁਤਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਯੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਪਠਮਟ੍ਠਾਨੇ ਯੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਦੁਤਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਪੁਨਾਗਤਂ ਅਧਿਕਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ]. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਯਂ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਿਂ ਪਨ ਮਯਂ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੁਞ੍ਜ ਚ ਪਿਵ ਚ ਪਰਿਚਾਰੇਹਿ ਚ; ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਿਵਨ੍ਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਭਿਰਮਸ੍ਸੁ. ਨ ਤਂ ਮਯਂ ਅਨੁਜਾਨਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ [‘‘ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ…ਪੇ… ਪਬ੍ਬਜਾਯਾ’’ਤਿ ਵਾਕ੍ਯਦ੍ਵਯਂ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਦੁਤਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਯੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਪਠਮਟ੍ਠਾਨੇ ਯੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਦੁਤਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਪੁਨਾਗਤਂ ਅਧਿਕਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ]. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਯਂ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਿਂ ਪਨ ਮਯਂ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ…ਪੇ… ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਭਤੋ. ਨ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਯਂ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਕਿਂ ਪਨ ਮਯਂ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੁਞ੍ਜ ਚ ਪਿਵ ਚ ਪਰਿਚਾਰੇਹਿ ਚ; ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਿਵਨ੍ਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਭਿਰਮਸ੍ਸੁ. ਨ ਤਂ ਮਯਂ ਅਨੁਜਾਨਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਯਂ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਿਂ ਪਨ ਮਯਂ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ? ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ.

੨੯੭. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਹਾਯਕਾ ਯੇਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ [ਤ੍ਵਂ ਖੋ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਭਤੋ. ਨ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੁਞ੍ਜ ਚ ਪਿਵ ਚ ਪਰਿਚਾਰੇਹਿ ਚ; ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਿਵਨ੍ਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਭਿਰਮਸ੍ਸੁ. ਨ ਤਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ [ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਹਾਯਕਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ, ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਭਤੋ, ਨ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ, ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ? ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੁਞ੍ਜ ਚ ਪਿਵ ਚ ਪਰਿਚਾਰੇਹਿ ਚ, ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਿਵਨ੍ਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਭਿਰਮਸ੍ਸੁ. ਨ ਤਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ, ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ? ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ.

੨੯੮. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਹਾਯਕਾ ਯੇਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਅਮ੍ਮਤਾਤਾ, ਏਸੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਹਿਤਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ – ‘ਇਧੇਵ ਮੇ ਮਰਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਵਾ’ਤਿ. ਸਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਨਾਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਥ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ, ਤਤ੍ਥੇਵ [ਤਤ੍ਥੇਵਸ੍ਸ (ਸੀ.)] ਮਰਣਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਥ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਮ੍ਪਿ ਨਂ ਦਕ੍ਖਿਸ੍ਸਥ. ਸਚੇ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਨਾਭਿਰਮਿਸ੍ਸਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ, ਕਾ ਤਸ੍ਸ [ਕਾ ਚਸ੍ਸ (ਸੀ.)] ਅਞ੍ਞਾ ਗਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ? ਇਧੇਵ ਪਚ੍ਚਾਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਨੁਜਾਨਾਥ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮ, ਤਾਤਾ, ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਚ ਪਨ [ਪਨ ਤੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਉਦ੍ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਹਾਯਕਾ ਯੇਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ [‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਹਤੋ, ਨ ਤ੍ਵਂ ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ, ਉਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ ਭੁਞ੍ਜ ਚ ਪਿਵ ਚ ਪਰਿਚਾਰੇਹਿ ਚ, ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਿਵਨ੍ਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਭਿਰਮਸ੍ਸੁ, (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)], ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋਸਿ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਚ ਪਨ ਤੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਉਦ੍ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.

੨੯੯. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਬਲਂ ਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁ ਮਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਅਲਤ੍ਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਅਲਤ੍ਥ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਚਿਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਰਟ੍ਠਪਾਲੇ ਅਡ੍ਢਮਾਸੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਯਥਾਭਿਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿ ਤੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿ ਤਦਵਸਰਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਏਕੋ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ – ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ ਤਦਨੁਤ੍ਤਰਂ – ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਖੋ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਅਰਹਤਂ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਉਦ੍ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ਸਚੇ ਮਂ ਭਗਵਾ ਅਨੁਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ [ਚੇਤੋਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਮਨਸਾਕਾਸਿ. ਯਥਾ [ਯਦਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਾਸਿ – ‘‘ਅਭਬ੍ਬੋ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਸ੍ਸਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ, ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਸੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੇਨਾਸਨਂ ਸਂਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਂ ਤੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਤਦਵਸਰਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਵਿਹਰਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਕੋਰਬ੍ਯਸ੍ਸ ਮਿਗਚੀਰੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਸਪਦਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਸਕਪਿਤੁ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਮਜ੍ਝਿਮਾਯ ਦ੍ਵਾਰਸਾਲਾਯ ਉਲ੍ਲਿਖਾਪੇਤਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਮੇਹਿ ਮੁਣ੍ਡਕੇਹਿ ਸਮਣਕੇਹਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਪਬ੍ਬਾਜਿਤੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਸਕਪਿਤੁ ਨਿਵੇਸਨੇ ਨੇਵ ਦਾਨਂ ਅਲਤ੍ਥ ਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ; ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਅਕ੍ਕੋਸਮੇਵ ਅਲਤ੍ਥ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਞਾਤਿਦਾਸੀ ਆਭਿਦੋਸਿਕਂ ਕੁਮ੍ਮਾਸਂ ਛਡ੍ਡੇਤੁਕਾਮਾ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਤਂ ਞਾਤਿਦਾਸਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਚੇਤਂ, ਭਗਿਨਿ, ਛਡ੍ਡਨੀਯਧਮ੍ਮਂ, ਇਧ ਮੇ ਪਤ੍ਤੇ ਆਕਿਰਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਞਾਤਿਦਾਸੀ ਤਂ ਆਭਿਦੋਸਿਕਂ ਕੁਮ੍ਮਾਸਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤੇ ਆਕਿਰਨ੍ਤੀ ਹਤ੍ਥਾਨਞ੍ਚ ਪਾਦਾਨਞ੍ਚ ਸਰਸ੍ਸ ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ.

੩੦੦. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਞਾਤਿਦਾਸੀ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਮਾਤਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਗ੍ਘੇਯ੍ਯੇ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ, ਜੇ, ਸਚ੍ਚਂ ਭਣਸਿ, ਅਦਾਸਿਂ ਤਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ [ਸਚ੍ਚਂ ਵਦਸਿ, ਅਦਾਸੀ ਭਵਸੀਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸਚ੍ਚਂ ਵਦਸਿ, ਅਦਾਸੀ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ (ਕ.)]. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਗ੍ਘੇ, ਗਹਪਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕਿਰ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’’ਤਿ? ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਤਂ ਆਭਿਦੋਸਿਕਂ ਕੁਮ੍ਮਾਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਕੁਟ੍ਟਮੂਲਂ [ਕੁਡ੍ਡਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨਾਮ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਆਭਿਦੋਸਿਕਂ ਕੁਮ੍ਮਾਸਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਸਿ? ਨਨੁ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਸਕਂ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਕੁਤੋ ਨੋ, ਗਹਪਤਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਗੇਹਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ? ਅਨਗਾਰਾ ਮਯਂ, ਗਹਪਤਿ. ਅਗਮਮ੍ਹ ਖੋ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਗੇਹਂ, ਤਤ੍ਥ ਨੇਵ ਦਾਨਂ ਅਲਤ੍ਥਮ੍ਹ ਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ; ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਅਕ੍ਕੋਸਮੇਵ ਅਲਤ੍ਥਮ੍ਹਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਹਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਘਰਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਗਹਪਤਿ, ਕਤਂ ਮੇ ਅਜ੍ਜ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ’’. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਧਿਵਾਸੇਹਿ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਸਕਂ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਜਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਿਲਞ੍ਜੇਹਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਵਧੁਯੋ, ਯੇਨ ਅਲਙ੍ਕਾਰੇਨ ਅਲਙ੍ਕਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਿਯਾ ਹੋਥ ਮਨਾਪਾ ਤੇਨ ਅਲਙ੍ਕਾਰੇਨ ਅਲਙ੍ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ.

੩੦੧. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸਕੇ ਨਿਵੇਸਨੇ ਪਣੀਤਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਪਟਿਯਾਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕਾਲਂ ਆਰੋਚੇਸਿ – ‘‘ਕਾਲੋ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਸਕਪਿਤੁ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਤਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਜਂ ਵਿਵਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਦਂ ਤੇ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਮਾਤੁ ਮਤ੍ਤਿਕਂ ਧਨਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਪੇਤ੍ਤਿਕਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਪਿਤਾਮਹਂ. ਸਕ੍ਕਾ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੋਗੇ ਚ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਕਾਤੁਂ. ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ [ਰਟ੍ਠਪਾਲ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)], ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਭੋਗੇ ਚ ਭੁਞ੍ਜਸ੍ਸੁ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਵਚਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਇਮਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਜਂ ਸਕਟੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝੇਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਸੋਤੇ ਓਪਿਲਾਪੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਪਾਦੇਸੁ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਕੀਦਿਸਾ ਨਾਮ ਤਾ, ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਅਚ੍ਛਰਾਯੋ ਯਾਸਂ ਤ੍ਵਂ ਹੇਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਮਯਂ, ਭਗਿਨੀ, ਅਚ੍ਛਰਾਨਂ ਹੇਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭਗਿਨਿਵਾਦੇਨ ਨੋ ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਸਮੁਦਾਚਰਤੀ’’ਤਿ ਤਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਪਪਤਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਪਿਤਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਚੇ, ਗਹਪਤਿ, ਭੋਜਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਦੇਥ; ਮਾ ਨੋ ਵਿਹੇਠੇਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭੁਞ੍ਜ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ.

੩੦੨. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣੀ ਠਿਤਕੋਵ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਪਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਬਿਮ੍ਬਂ, ਅਰੁਕਾਯਂ ਸਮੁਸ੍ਸਿਤਂ;

ਆਤੁਰਂ ਬਹੁਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ, ਯਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ ਧੁਵਂ ਠਿਤਿ.

‘‘ਪਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਰੂਪਂ, ਮਣਿਨਾ ਕੁਣ੍ਡਲੇਨ ਚ;

ਅਟ੍ਠਿ ਤਚੇਨ ਓਨਦ੍ਧਂ, ਸਹ ਵਤ੍ਥੇਭਿ ਸੋਭਤਿ.

‘‘ਅਲਤ੍ਤਕਕਤਾ ਪਾਦਾ, ਮੁਖਂ ਚੁਣ੍ਣਕਮਕ੍ਖਿਤਂ;

ਅਲਂ ਬਾਲਸ੍ਸ ਮੋਹਾਯ, ਨੋ ਚ ਪਾਰਗਵੇਸਿਨੋ.

‘‘ਅਟ੍ਠਾਪਦਕਤਾ ਕੇਸਾ, ਨੇਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਜਨਮਕ੍ਖਿਤਾ;

ਅਲਂ ਬਾਲਸ੍ਸ ਮੋਹਾਯ, ਨੋ ਚ ਪਾਰਗਵੇਸਿਨੋ.

‘‘ਅਞ੍ਜਨੀਵ ਨਵਾ [ਅਞ੍ਜਨੀਵਣ੍ਣਵਾ (ਕ.)] ਚਿਤ੍ਤਾ, ਪੂਤਿਕਾਯੋ ਅਲਙ੍ਕਤੋ;

ਅਲਂ ਬਾਲਸ੍ਸ ਮੋਹਾਯ, ਨੋ ਚ ਪਾਰਗਵੇਸਿਨੋ.

‘‘ਓਦਹਿ ਮਿਗਵੋ ਪਾਸਂ, ਨਾਸਦਾ ਵਾਕਰਂ ਮਿਗੋ;

ਭੁਤ੍ਵਾ ਨਿਵਾਪਂ ਗਚ੍ਛਾਮ [ਗਚ੍ਛਾਮਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)], ਕਨ੍ਦਨ੍ਤੇ ਮਿਗਬਨ੍ਧਕੇ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਠਿਤਕੋਵ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਭਾਸਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਰਞ੍ਞੋ ਕੋਰਬ੍ਯਸ੍ਸ ਮਿਗਚੀਰਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸੀਦਿ.

੩੦੩. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਮਿਗਵਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸੋਧੇਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਮਿਗਵ, ਮਿਗਚੀਰਂ ਉਯ੍ਯਾਨਭੂਮਿਂ; ਗਚ੍ਛਾਮ ਸੁਭੂਮਿਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਖੋ ਮਿਗਵੋ ਰਞ੍ਞੋ ਕੋਰਬ੍ਯਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਿਗਚੀਰਂ ਸੋਧੇਨ੍ਤੋ ਅਦ੍ਦਸ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਕੋਰਬ੍ਯਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੁਦ੍ਧਂ ਖੋ ਤੇ, ਦੇਵ, ਮਿਗਚੀਰਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਤ੍ਥ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਨਾਮ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਅਗ੍ਗਕੁਲਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਯਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਕਿਤ੍ਤਯਮਾਨੋ ਅਹੋਸਿ, ਸੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਮਿਗਵ, ਅਲਂ ਦਾਨਜ੍ਜ ਉਯ੍ਯਾਨਭੂਮਿਯਾ. ਤਮੇਵ ਦਾਨਿ ਮਯਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ‘‘ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਯਾਨਾਨਿ ਯੋਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਂ ਯਾਨਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰੇਹਿ ਭਦ੍ਰੇਹਿ ਯਾਨੇਹਿ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਮ੍ਹਾ ਨਿਯ੍ਯਾਸਿ ਮਹਚ੍ਚਰਾਜਾਨੁਭਾਵੇਨ [ਮਹਚ੍ਚਾ ਰਾਜਾਨੁਭਾਵੇਨ (ਸੀ.)] ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ. ਯਾਵਤਿਕਾ ਯਾਨਸ੍ਸ ਭੂਮਿ ਯਾਨੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਨਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਿਕੋਵ ਉਸ੍ਸਟਾਯ ਉਸ੍ਸਟਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧ ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲ ਹਤ੍ਥਤ੍ਥਰੇ [ਕਟ੍ਠਤ੍ਥਰੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਨਿਸੀਦਤੂ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਸੀਦ ਤ੍ਵਂ; ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਹਂ ਸਕੇ ਆਸਨੇ’’ਤਿ. ਨਿਸੀਦਿ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਏਤਦਵੋਚ –

੩੦੪. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਾਨਿ ਯੇਹਿ ਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਜਰਾਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ, ਬ੍ਯਾਧਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ, ਭੋਗਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ, ਞਾਤਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ. ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਜਰਾਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ? ਇਧ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਜਿਣ੍ਣੋ ਹੋਤਿ ਵੁਡ੍ਢੋ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਅਦ੍ਧਗਤੋ ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋਮ੍ਹਿ ਏਤਰਹਿ ਜਿਣ੍ਣੋ ਵੁਡ੍ਢੋ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਅਦ੍ਧਗਤੋ ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਨ ਖੋ ਪਨ ਮਯਾ ਸੁਕਰਂ ਅਨਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਅਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਫਾਤਿਂ ਕਾਤੁਂ [ਫਾਤਿਕਤ੍ਤੁਂ (ਸੀ.)]. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਜਰਾਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਜਰਾਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ. ਭਵਂ ਖੋ ਪਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਏਤਰਹਿ ਦਹਰੋ ਯੁਵਾ ਸੁਸੁਕਾਲ਼ਕੇਸੋ ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ. ਤਂ ਭੋਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਜਰਾਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਿਂ ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਞਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ?

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਬ੍ਯਾਧਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ? ਇਧ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋਮ੍ਹਿ ਏਤਰਹਿ ਆਬਾਧਿਕੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਨ ਖੋ ਪਨ ਮਯਾ ਸੁਕਰਂ ਅਨਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਅਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਫਾਤਿਂ ਕਾਤੁਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਬ੍ਯਾਧਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਬ੍ਯਾਧਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ. ਭਵਂ ਖੋ ਪਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਏਤਰਹਿ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧੋ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕੋ ਸਮਵੇਪਾਕਿਨਿਯਾ ਗਹਣਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਨਾਤਿਸੀਤਾਯ ਨਾਚ੍ਚੁਣ੍ਹਾਯ. ਤਂ ਭੋਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਧਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਿਂ ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਞਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ?

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੋਗਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ? ਇਧ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਡ੍ਢੋ ਹੋਤਿ ਮਹਦ੍ਧਨੋ ਮਹਾਭੋਗੋ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਭੋਗਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਡ੍ਢੋ ਅਹੋਸਿਂ ਮਹਦ੍ਧਨੋ ਮਹਾਭੋਗੋ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਤੇ ਭੋਗਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਤਾ. ਨ ਖੋ ਪਨ ਮਯਾ ਸੁਕਰਂ ਅਨਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਅਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਫਾਤਿਂ ਕਾਤੁਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਭੋਗਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੋਗਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ. ਭਵਂ ਖੋ ਪਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਅਗ੍ਗਕੁਲਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਭੋਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਭੋਗਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਿਂ ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਞਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ?

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਞਾਤਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ? ਇਧ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬਹੂ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਞਾਤਕਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਮਮਂ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਬਹੂ ਅਹੇਸੁਂ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਤੇ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਤਾ. ਨ ਖੋ ਪਨ ਮਯਾ ਸੁਕਰਂ ਅਨਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਅਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਫਾਤਿਂ ਕਾਤੁਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਞਾਤਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਞਾਤਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ. ਭੋਤੋ ਖੋ ਪਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਬਹੂ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ. ਤਂ ਭੋਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਞਾਤਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਿਂ ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਞਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ?

‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ. ਤਾਨਿ ਭੋਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਿਂ ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਞਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ?

੩੦੫. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਯੇ ਅਹਂ [ਯਮਹਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ‘ਉਪਨਿਯ੍ਯਤਿ ਲੋਕੋ ਅਦ੍ਧੁਵੋ’ਤਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਪਠਮੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸੋ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ‘ਅਤਾਣੋ ਲੋਕੋ ਅਨਭਿਸ੍ਸਰੋ’ਤਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੁਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸੋ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ‘ਅਸ੍ਸਕੋ ਲੋਕੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਤਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸੋ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ‘ਊਨੋ ਲੋਕੋ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸੋ’ਤਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸੋ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਯੇ ਅਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ.

੩੦੬. ‘‘‘ਉਪਨਿਯ੍ਯਤਿ ਲੋਕੋ ਅਦ੍ਧੁਵੋ’ਤਿ – ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਆਹ. ਇਮਸ੍ਸ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤ੍ਵਂ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋਪਿ ਪਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋਪਿ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਅਸ੍ਸਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਰਥਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਧਨੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਥਰੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਊਰੁਬਲੀ ਬਾਹੁਬਲੀ ਅਲਮਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਅਹਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋਪਿ ਪਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋਪਿ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਅਸ੍ਸਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਰਥਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਧਨੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਥਰੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਊਰੁਬਲੀ ਬਾਹੁਬਲੀ ਅਲਮਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ. ਅਪ੍ਪੇਕਦਾਹਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਇਦ੍ਧਿਮਾਵ ਮਞ੍ਞੇ ਨ [ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਮਞ੍ਞੇ ਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚ ਮਞ੍ਞੇ (ਸੀ.), ਨ ਵਿਯ ਮਞ੍ਞੇ (ਕ.)] ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲੇਨ ਸਮਸਮਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਮੇਵ ਤ੍ਵਂ ਏਤਰਹਿ ਊਰੁਬਲੀ ਬਾਹੁਬਲੀ ਅਲਮਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ. ਏਤਰਹਿ ਜਿਣ੍ਣੋ ਵੁਡ੍ਢੋ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਅਦ੍ਧਗਤੋ ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਆਸੀਤਿਕੋ ਮੇ ਵਯੋ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਅਪ੍ਪੇਕਦਾਹਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ‘ਇਧ ਪਾਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨੇਵ ਪਾਦਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਾਸਿਤਂ – ‘ਉਪਨਿਯ੍ਯਤਿ ਲੋਕੋ ਅਦ੍ਧੁਵੋ’ਤਿ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਚਿਦਂ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਉਪਨਿਯ੍ਯਤਿ ਲੋਕੋ ਅਦ੍ਧੁਵੋ’ਤਿ. ਉਪਨਿਯ੍ਯਤਿ ਹਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਲੋਕੋ ਅਦ੍ਧੁਵੋ.

‘‘ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਖੋ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਰਾਜਕੁਲੇ ਹਤ੍ਥਿਕਾਯਾਪਿ ਅਸ੍ਸਕਾਯਾਪਿ ਰਥਕਾਯਾਪਿ ਪਤ੍ਤਿਕਾਯਾਪਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਪਦਾਸੁ ਪਰਿਯੋਧਾਯ ਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ‘ਅਤਾਣੋ ਲੋਕੋ ਅਨਭਿਸ੍ਸਰੋ’ਤਿ – ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਆਹ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਤੇ ਕੋਚਿ ਅਨੁਸਾਯਿਕੋ ਆਬਾਧੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਨੁਸਾਯਿਕੋ ਆਬਾਧੋ. ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ ਮਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ – ‘ਇਦਾਨਿ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਕਾਲਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਾਨਿ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਕਾਲਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲਭਸਿ ਤ੍ਵਂ ਤੇ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚੇ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤੇ – ‘ਆਯਨ੍ਤੁ ਮੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਸਨ੍ਤਾ ਇਮਂ ਵੇਦਨਂ ਸਂਵਿਭਜਥ, ਯਥਾਹਂ ਲਹੁਕਤਰਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ – ਉਦਾਹੁ ਤ੍ਵਂਯੇਵ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਾਹਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਲਭਾਮਿ ਤੇ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚੇ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤੇ – ‘ਆਯਨ੍ਤੁ ਮੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਸਨ੍ਤਾ ਇਮਂ ਵੇਦਨਂ ਸਂਵਿਭਜਥ, ਯਥਾਹਂ ਲਹੁਕਤਰਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਹਮੇਵ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਾਸਿਤਂ – ‘ਅਤਾਣੋ ਲੋਕੋ ਅਨਭਿਸ੍ਸਰੋ’ਤਿ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਚਿਦਂ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਅਤਾਣੋ ਲੋਕੋ ਅਨਭਿਸ੍ਸਰੋ’ਤਿ. ਅਤਾਣੋ ਹਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਲੋਕੋ ਅਨਭਿਸ੍ਸਰੋ.

‘‘ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਰਾਜਕੁਲੇ ਪਹੂਤਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਭੂਮਿਗਤਞ੍ਚ ਵੇਹਾਸਗਤਞ੍ਚ. ‘ਅਸ੍ਸਕੋ ਲੋਕੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯ’ਨ੍ਤਿ – ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਆਹ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਏਤਰਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਸਿ, ਲਚ੍ਛਸਿ ਤ੍ਵਂ ਪਰਤ੍ਥਾਪਿ – ‘ਏਵਮੇਵਾਹਂ ਇਮੇਹੇਵ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਮੀ’ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੇ ਇਮਂ ਭੋਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤ੍ਵਂ ਪਨ ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਗਮਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾਹਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਏਤਰਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਮਿ, ਨਾਹਂ ਲਚ੍ਛਾਮਿ ਪਰਤ੍ਥਾਪਿ – ‘ਏਵਮੇਵ ਇਮੇਹੇਵ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਮੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੇ ਇਮਂ ਭੋਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ; ਅਹਂ ਪਨ ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਾਸਿਤਂ – ‘ਅਸ੍ਸਕੋ ਲੋਕੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯ’ਨ੍ਤਿ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਚਿਦਂ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਅਸ੍ਸਕੋ ਲੋਕੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯ’ਨ੍ਤਿ. ਅਸ੍ਸਕੋ ਹਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਲੋਕੋ ਸਬ੍ਬਂ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯਂ.

‘‘‘ਊਨੋ ਲੋਕੋ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸੋ’ਤਿ – ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਆਹ. ਇਮਸ੍ਸ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਫੀਤਂ ਕੁਰੁਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਫੀਤਂ ਕੁਰੁਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਾਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਿਕੋ. ਸੋ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯਗ੍ਘੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਹਂ ਆਗਚ੍ਛਾਮਿ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ? ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਜਨਪਦਂ ਇਦ੍ਧਞ੍ਚੇਵ ਫੀਤਞ੍ਚ ਬਹੁਜਨਂ ਆਕਿਣ੍ਣਮਨੁਸ੍ਸਂ. ਬਹੂ ਤਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥਿਕਾਯਾ ਅਸ੍ਸਕਾਯਾ ਰਥਕਾਯਾ ਪਤ੍ਤਿਕਾਯਾ; ਬਹੁ ਤਤ੍ਥ ਧਨਧਞ੍ਞਂ [ਦਨ੍ਤਾਜਿਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]; ਬਹੁ ਤਤ੍ਥ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਅਕਤਞ੍ਚੇਵ ਕਤਞ੍ਚ; ਬਹੁ ਤਤ੍ਥ ਇਤ੍ਥਿਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਸਕ੍ਕਾ ਚ ਤਾਵਤਕੇਨੇਵ ਬਲਮਤ੍ਤੇਨ [ਬਲਤ੍ਥੇਨ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਬਹਲਤ੍ਥੇਨ (ਕ.)] ਅਭਿਵਿਜਿਨਿਤੁਂ. ਅਭਿਵਿਜਿਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ’ਤਿ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਤਮ੍ਪਿ ਮਯਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਭਿਵਿਜਿਯ ਅਜ੍ਝਾਵਸੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ… ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਦਿਸਾਯ… ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਦਿਸਾਯ… ਪਰਸਮੁਦ੍ਦਤੋ ਸਦ੍ਧਾਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਿਕੋ. ਸੋ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯਗ੍ਘੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਹਂ ਆਗਚ੍ਛਾਮਿ ਪਰਸਮੁਦ੍ਦਤੋ? ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਜਨਪਦਂ ਇਦ੍ਧਞ੍ਚੇਵ ਫੀਤਞ੍ਚ ਬਹੁਜਨਂ ਆਕਿਣ੍ਣਮਨੁਸ੍ਸਂ. ਬਹੂ ਤਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥਿਕਾਯਾ ਅਸ੍ਸਕਾਯਾ ਰਥਕਾਯਾ ਪਤ੍ਤਿਕਾਯਾ; ਬਹੁ ਤਤ੍ਥ ਧਨਧਞ੍ਞਂ; ਬਹੁ ਤਤ੍ਥ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਅਕਤਞ੍ਚੇਵ ਕਤਞ੍ਚ; ਬਹੁ ਤਤ੍ਥ ਇਤ੍ਥਿਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਸਕ੍ਕਾ ਚ ਤਾਵਤਕੇਨੇਵ ਬਲਮਤ੍ਤੇਨ ਅਭਿਵਿਜਿਨਿਤੁਂ. ਅਭਿਵਿਜਿਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ’ਤਿ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਤਮ੍ਪਿ ਮਯਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਭਿਵਿਜਿਯ ਅਜ੍ਝਾਵਸੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਾਸਿਤਂ – ‘ਊਨੋ ਲੋਕੋ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸੋ’ਤਿ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਚਿਦਂ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਊਨੋ ਲੋਕੋ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸੋ’ਤਿ. ਊਨੋ ਹਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਲੋਕੋ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸੋ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾ ਅਥਾਪਰਂ ਏਤਦਵੋਚ –

੩੦੭. ‘‘ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਲੋਕੇ ਸਧਨੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ,

ਲਦ੍ਧਾਨ ਵਿਤ੍ਤਂ ਨ ਦਦਨ੍ਤਿ ਮੋਹਾ;

ਲੁਦ੍ਧਾ ਧਨਂ [ਲਦ੍ਧਾ ਧਨਂ (ਕ.)] ਸਨ੍ਨਿਚਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ,

ਭਿਯ੍ਯੋਵ ਕਾਮੇ ਅਭਿਪਤ੍ਥਯਨ੍ਤਿ.

‘‘ਰਾਜਾ ਪਸਯ੍ਹਾ ਪਥਵਿਂ ਵਿਜਿਤ੍ਵਾ,

ਸਸਾਗਰਨ੍ਤਂ ਮਹਿਮਾਵਸਨ੍ਤੋ [ਮਹਿਯਾ ਵਸਨ੍ਤੋ (ਸੀ. ਕ.)];

ਓਰਂ ਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤਿਤ੍ਤਰੂਪੋ,

ਪਾਰਂ ਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸਪਿ ਪਤ੍ਥਯੇਥ.

‘‘ਰਾਜਾ ਚ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਬਹੂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ,

ਅਵੀਤਤਣ੍ਹਾ [ਅਤਿਤ੍ਤਤਣ੍ਹਾ (ਕ.)] ਮਰਣਂ ਉਪੇਨ੍ਤਿ;

ਊਨਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾਨ ਜਹਨ੍ਤਿ ਦੇਹਂ,

ਕਾਮੇਹਿ ਲੋਕਮ੍ਹਿ ਨ ਹਤ੍ਥਿ ਤਿਤ੍ਤਿ.

‘‘ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਨਂ ਞਾਤੀ ਪਕਿਰਿਯ ਕੇਸੇ,

ਅਹੋਵਤਾ ਨੋ ਅਮਰਾਤਿ ਚਾਹੁ;

ਵਤ੍ਥੇਨ ਨਂ ਪਾਰੁਤਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ,

ਚਿਤਂ ਸਮਾਦਾਯ [ਸਮਾਧਾਯ (ਸੀ.)] ਤਤੋਡਹਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੋ ਡਯ੍ਹਤਿ ਸੂਲੇਹਿ ਤੁਜ੍ਜਮਾਨੋ,

ਏਕੇਨ ਵਤ੍ਥੇਨ ਪਹਾਯ ਭੋਗੇ;

ਨ ਮੀਯਮਾਨਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਾਣਾ,

ਞਾਤੀਧ ਮਿਤ੍ਤਾ ਅਥ ਵਾ ਸਹਾਯਾ.

‘‘ਦਾਯਾਦਕਾ ਤਸ੍ਸ ਧਨਂ ਹਰਨ੍ਤਿ,

ਸਤ੍ਤੋ ਪਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ;

ਨ ਮੀਯਮਾਨਂ ਧਨਮਨ੍ਵੇਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ,

ਪੁਤ੍ਤਾ ਚ ਦਾਰਾ ਚ ਧਨਞ੍ਚ ਰਟ੍ਠਂ.

‘‘ਨ ਦੀਘਮਾਯੁਂ ਲਭਤੇ ਧਨੇਨ, ਨ ਚਾਪਿ ਵਿਤ੍ਤੇਨ ਜਰਂ ਵਿਹਨ੍ਤਿ;

ਅਪ੍ਪਂ ਹਿਦਂ ਜੀਵਿਤਮਾਹੁ ਧੀਰਾ, ਅਸਸ੍ਸਤਂ ਵਿਪ੍ਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਂ.

‘‘ਅਡ੍ਢਾ ਦਲਿਦ੍ਦਾ ਚ ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਂ,

ਬਾਲੋ ਚ ਧੀਰੋ ਚ ਤਥੇਵ ਫੁਟ੍ਠੋ;

ਬਾਲੋ ਚ ਬਾਲ੍ਯਾ ਵਧਿਤੋਵ ਸੇਤਿ,

ਧੀਰੋ ਚ [ਧੀਰੋਵ (ਕ.)] ਨ ਵੇਧਤਿ ਫਸ੍ਸਫੁਟ੍ਠੋ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਪਞ੍ਞਾਵ ਧਨੇਨ ਸੇਯ੍ਯੋ,

ਯਾਯ ਵੋਸਾਨਮਿਧਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ;

ਅਬ੍ਯੋਸਿਤਤ੍ਤਾ [ਅਸੋਸਿਤਤ੍ਤਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਹਿ ਭਵਾਭਵੇਸੁ,

ਪਾਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਮੋਹਾ.

‘‘ਉਪੇਤਿ ਗਬ੍ਭਞ੍ਚ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ,

ਸਂਸਾਰਮਾਪਜ੍ਜ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ;

ਤਸ੍ਸਪ੍ਪਪਞ੍ਞੋ ਅਭਿਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋ,

ਉਪੇਤਿ ਗਬ੍ਭਞ੍ਚ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ.

‘‘ਚੋਰੋ ਯਥਾ ਸਨ੍ਧਿਮੁਖੇ ਗਹਿਤੋ,

ਸਕਮ੍ਮੁਨਾ ਹਞ੍ਞਤਿ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ;

ਏਵਂ ਪਜਾ ਪੇਚ੍ਚ ਪਰਮ੍ਹਿ ਲੋਕੇ,

ਸਕਮ੍ਮੁਨਾ ਹਞ੍ਞਤਿ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ.

‘‘ਕਾਮਾਹਿ ਚਿਤ੍ਰਾ ਮਧੁਰਾ ਮਨੋਰਮਾ,

ਵਿਰੂਪਰੂਪੇਨ ਮਥੇਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ;

ਆਦੀਨਵਂ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਦਿਸ੍ਵਾ,

ਤਸ੍ਮਾ ਅਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ ਰਾਜ.

‘‘ਦੁਮਪ੍ਫਲਾਨੇਵ ਪਤਨ੍ਤਿ ਮਾਣਵਾ,

ਦਹਰਾ ਚ ਵੁਡ੍ਢਾ ਚ ਸਰੀਰਭੇਦਾ;

ਏਤਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ [ਏਵਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ (ਸੀ.), ਏਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ ਰਾਜ,

ਅਪਣ੍ਣਕਂ ਸਾਮਞ੍ਞਮੇਵ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ.

ਰਟ੍ਠਪਾਲਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਮਘਦੇਵਸੁਤ੍ਤਂ

੩੦੮. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਮਿਥਿਲਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਮਘਦੇਵਅਮ੍ਬਵਨੇ [ਮਖਾਦੇਵਅਮ੍ਬਵਨੇ (ਸੀ. ਪੀ.), ਮਗ੍ਘਦੇਵਅਮ੍ਬਵਨੇ (ਕ.)]. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਸਿਤਂ ਪਾਤ੍ਵਾਕਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਗਵਤੋ ਸਿਤਸ੍ਸ ਪਾਤੁਕਮ੍ਮਾਯ? ਨ ਅਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤਾ ਸਿਤਂ ਪਾਤੁਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਏਕਂਸਂ ਚੀਵਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਭਗਵਤੋ ਸਿਤਸ੍ਸ ਪਾਤੁਕਮ੍ਮਾਯ? ਨ ਅਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤਾ ਸਿਤਂ ਪਾਤੁਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਇਮਿਸ੍ਸਾਯੇਵ ਮਿਥਿਲਾਯਂ ਰਾਜਾ ਅਹੋਸਿ ਮਘਦੇਵੋ ਨਾਮ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤੋ ਮਹਾਰਾਜਾ; ਧਮ੍ਮਂ ਚਰਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਨੇਗਮੇਸੁ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਚ; ਉਪੋਸਥਞ੍ਚ ਉਪਵਸਤਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਂ ਪਞ੍ਚਦਸਿਂ ਅਟ੍ਠਮਿਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਰਾਜਾ ਮਘਦੇਵੋ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਕਪ੍ਪਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਯਦਾ ਮੇ, ਸਮ੍ਮ ਕਪ੍ਪਕ, ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸਿ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ, ਅਥ ਮੇ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਸੀ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’ਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਪ੍ਪਕੋ ਰਞ੍ਞੋ ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਪ੍ਪਕੋ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਰਞ੍ਞੋ ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਰਾਜਾਨਂ ਮਘਦੇਵਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਪਾਤੁਭੂਤਾ ਖੋ ਦੇਵਸ੍ਸ ਦੇਵਦੂਤਾ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨੀ’ਤਿ. ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਕਪ੍ਪਕ, ਤਾਨਿ ਪਲਿਤਾਨਿ ਸਾਧੁਕਂ ਸਣ੍ਡਾਸੇਨ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਅਞ੍ਜਲਿਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਹੀ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’ਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਪ੍ਪਕੋ ਰਞ੍ਞੋ ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਪਲਿਤਾਨਿ ਸਾਧੁਕਂ ਸਣ੍ਡਾਸੇਨ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਅਞ੍ਜਲਿਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ.

੩੦੯. ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਰਾਜਾ ਮਘਦੇਵੋ ਕਪ੍ਪਕਸ੍ਸ ਗਾਮਵਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਂ ਆਮਨ੍ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਪਾਤੁਭੂਤਾ ਖੋ ਮੇ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਦੇਵਦੂਤਾ; ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ; ਭੁਤ੍ਤਾ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਮਾਨੁਸਕਾ ਕਾਮਾ; ਸਮਯੋ ਦਿਬ੍ਬੇ ਕਾਮੇ ਪਰਿਯੇਸਿਤੁਂ. ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਇਮਂ ਰਜ੍ਜਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜ. ਅਹਂ ਪਨ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਤੇਨ ਹਿ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਯਦਾ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸਿ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ, ਅਥ ਕਪ੍ਪਕਸ੍ਸ ਗਾਮਵਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਂ ਸਾਧੁਕਂ ਰਜ੍ਜੇ ਸਮਨੁਸਾਸਿਤ੍ਵਾ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਯੇਨ ਮੇ ਇਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਾ ਖੋ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਅਨ੍ਤਿਮਪੁਰਿਸੋ ਅਹੋਸਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਪੁਰਿਸਯੁਗੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਾਣਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ ਹੋਤਿ ਸੋ ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਿਮਪੁਰਿਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਤਾਹਂ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ਯੇਨ ਮੇ ਇਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਾ ਖੋ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਅਨ੍ਤਿਮਪੁਰਿਸੋ ਅਹੋਸੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਰਾਜਾ ਮਘਦੇਵੋ ਕਪ੍ਪਕਸ੍ਸ ਗਾਮਵਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਂ ਸਾਧੁਕਂ ਰਜ੍ਜੇ ਸਮਨੁਸਾਸਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਮਘਦੇਵਅਮ੍ਬਵਨੇ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਸੋ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ; ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ [ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਝੇਨ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਅਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜੇਨ (ਕ.)] ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ. ਕਰੁਣਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਮੁਦਿਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ; ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ.

‘‘ਰਾਜਾ ਖੋ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਮਘਦੇਵੋ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਕੁਮਾਰਕੀਲ਼ਿਤਂ ਕੀਲ਼ਿ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਓਪਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸਿ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸਿ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਮਘਦੇਵਅਮ੍ਬਵਨੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਮਚਰਿ. ਸੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਗੋ ਅਹੋਸਿ.

੩੧੦. ‘‘ਅਥ ਖੋ ਰਞ੍ਞੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਕਪ੍ਪਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਯਦਾ ਮੇ, ਸਮ੍ਮ ਕਪ੍ਪਕ, ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸਿ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ, ਅਥ ਖੋ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਸੀ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’ਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਪ੍ਪਕੋ ਰਞ੍ਞੋ ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਪ੍ਪਕੋ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਰਞ੍ਞੋ ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਰਞ੍ਞੋ ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਪਾਤੁਭੂਤਾ ਖੋ ਦੇਵਸ੍ਸ ਦੇਵਦੂਤਾ; ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨੀ’ਤਿ. ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਕਪ੍ਪਕ, ਤਾਨਿ ਪਲਿਤਾਨਿ ਸਾਧੁਕਂ ਸਣ੍ਡਾਸੇਨ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਅਞ੍ਜਲਿਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਹੀ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’ਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਪ੍ਪਕੋ ਰਞ੍ਞੋ ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਪਲਿਤਾਨਿ ਸਾਧੁਕਂ ਸਣ੍ਡਾਸੇਨ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਰਞ੍ਞੋ ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਜਲਿਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ.

‘‘ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਰਞ੍ਞੋ ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਕਪ੍ਪਕਸ੍ਸ ਗਾਮਵਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਂ ਆਮਨ੍ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਪਾਤੁਭੂਤਾ ਖੋ, ਮੇ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਦੇਵਦੂਤਾ; ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ; ਭੁਤ੍ਤਾ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਮਾਨੁਸਕਾ ਕਾਮਾ; ਸਮਯੋ ਦਿਬ੍ਬੇ ਕਾਮੇ ਪਰਿਯੇਸਿਤੁਂ. ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਇਮਂ ਰਜ੍ਜਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜ. ਅਹਂ ਪਨ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਤੇਨ ਹਿ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਯਦਾ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸਿ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ, ਅਥ ਕਪ੍ਪਕਸ੍ਸ ਗਾਮਵਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਂ ਸਾਧੁਕਂ ਰਜ੍ਜੇ ਸਮਨੁਸਾਸਿਤ੍ਵਾ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਯੇਨ ਮੇ ਇਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਾ ਖੋ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਅਨ੍ਤਿਮਪੁਰਿਸੋ ਅਹੋਸਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਪੁਰਿਸਯੁਗੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਾਣਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ ਹੋਤਿ ਸੋ ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਿਮਪੁਰਿਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਤਾਹਂ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ਯੇਨ ਮੇ ਇਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਾ ਖੋ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਅਨ੍ਤਿਮਪੁਰਿਸੋ ਅਹੋਸੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਰਞ੍ਞੋ ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਕਪ੍ਪਕਸ੍ਸ ਗਾਮਵਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਂ ਸਾਧੁਕਂ ਰਜ੍ਜੇ ਸਮਨੁਸਾਸਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਮਘਦੇਵਅਮ੍ਬਵਨੇ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਸੋ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ; ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ. ਕਰੁਣਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਮੁਦਿਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ; ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ. ਰਞ੍ਞੋ ਖੋ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਕੁਮਾਰਕੀਲ਼ਿਤਂ ਕੀਲ਼ਿ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਓਪਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸਿ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸਿ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਮਘਦੇਵਅਮ੍ਬਵਨੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਮਚਰਿ. ਸੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਗੋ ਅਹੋਸਿ.

੩੧੧. ‘‘ਰਞ੍ਞੋ ਖੋ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਮਘਦੇਵਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਪਪੁਤ੍ਤਕਾ ਤਸ੍ਸ ਪਰਮ੍ਪਰਾ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਰਾਜਸਹਸ੍ਸਾਨਿ [ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਖਤ੍ਤਿਯਸਹਸ੍ਸਾਨਿ (ਸੀ. ਪੀ.), ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਸਹਸ੍ਸਾਨਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਮਘਦੇਵਅਮ੍ਬਵਨੇ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਂਸੁ. ਤੇ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਿਂਸੁ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ; ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਿਂਸੁ. ਕਰੁਣਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਮੁਦਿਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਿਂਸੁ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ; ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਿਂਸੁ. ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਕੁਮਾਰਕੀਲ਼ਿਤਂ ਕੀਲ਼ਿਂਸੁ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਓਪਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸੁਂ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸੁਂ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਮਘਦੇਵਅਮ੍ਬਵਨੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਮਚਰਿਂਸੁ. ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਗਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਨਿਮਿ ਤੇਸਂ ਰਾਜਾ [ਰਾਜਾਨਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਚ੍ਛਿਮਕੋ ਅਹੋਸਿ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤੋ ਮਹਾਰਾਜਾ; ਧਮ੍ਮਂ ਚਰਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਨੇਗਮੇਸੁ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਚ; ਉਪੋਸਥਞ੍ਚ ਉਪਵਸਤਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਂ ਪਞ੍ਚਦਸਿਂ ਅਟ੍ਠਮਿਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸ.

੩੧੨. ‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸੁਧਮ੍ਮਾਯਂ ਸਭਾਯਂ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾਨਂ ਅਯਮਨ੍ਤਰਾਕਥਾ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਲਾਭਾ ਵਤ, ਭੋ, ਵਿਦੇਹਾਨਂ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਵਤ, ਭੋ, ਵਿਦੇਹਾਨਂ, ਯੇਸਂ ਨਿਮਿ ਰਾਜਾ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤੋ ਮਹਾਰਾਜਾ; ਧਮ੍ਮਂ ਚਰਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਨੇਗਮੇਸੁ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਚ; ਉਪੋਸਥਞ੍ਚ ਉਪਵਸਤਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਂ ਪਞ੍ਚਦਸਿਂ ਅਟ੍ਠਮਿਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਦੇਵੇ ਤਾਵਤਿਂਸੇ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਮਾਰਿਸਾ, ਨਿਮਿਂ ਰਾਜਾਨਂ ਦਟ੍ਠੁ’ਨ੍ਤਿ? ‘ਇਚ੍ਛਾਮ ਮਯਂ, ਮਾਰਿਸ, ਨਿਮਿਂ ਰਾਜਾਨਂ ਦਟ੍ਠੁ’ਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਮਯੇਨ ਨਿਮਿ ਰਾਜਾ ਤਦਹੁਪੋਸਥੇ ਪਨ੍ਨਰਸੇ ਸੀਸਂਨ੍ਹਾਤੋ [ਸਸੀਸਂ ਨਹਾਤੋ (ਸੀ.), ਸੀਸਨ੍ਹਾਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਉਪੋਸਥਿਕੋ ਉਪਰਿਪਾਸਾਦਵਰਗਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ – ਦੇਵੇਸੁ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਨਿਮਿਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਪਮੁਖੇ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਨਿਮਿਂ ਰਾਜਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਲਾਭਾ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ. ਦੇਵਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਸੁਧਮ੍ਮਾਯਂ ਸਭਾਯਂ ਕਿਤ੍ਤਯਮਾਨਰੂਪਾ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ – ‘‘ਲਾਭਾ ਵਤ, ਭੋ, ਵਿਦੇਹਾਨਂ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਵਤ, ਭੋ, ਵਿਦੇਹਾਨਂ, ਯੇਸਂ ਨਿਮਿ ਰਾਜਾ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤੋ ਮਹਾਰਾਜਾ; ਧਮ੍ਮਂ ਚਰਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਨੇਗਮੇਸੁ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਚ; ਉਪੋਸਥਞ੍ਚ ਉਪਵਸਤਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਂ ਪਞ੍ਚਦਸਿਂ ਅਟ੍ਠਮਿਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਦੇਵਾ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਦਸ੍ਸਨਕਾਮਾ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਅਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਹਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਂ ਆਜਞ੍ਞਰਥਂ ਪਹਿਣਿਸ੍ਸਾਮਿ; ਅਭਿਰੁਹੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਯਾਨਂ ਅਵਿਕਮ੍ਪਮਾਨੋ’ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਿਮਿ ਰਾਜਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ.

੩੧੩. ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਨਿਮਿਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ – ਨਿਮਿਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਪਮੁਖੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਦੇਵੇਸੁ ਤਾਵਤਿਂਸੇਸੁ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਮਾਤਲਿਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ ਮਾਤਲਿ, ਸਹਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਂ ਆਜਞ੍ਞਰਥਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਨਿਮਿਂ ਰਾਜਾਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਹਿ – ਅਯਂ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਹਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤੋ ਆਜਞ੍ਞਰਥੋ ਸਕ੍ਕੇਨ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੇਨ ਪੇਸਿਤੋ; ਅਭਿਰੁਹੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਯਾਨਂ ਅਵਿਕਮ੍ਪਮਾਨੋ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਭਦ੍ਦਨ੍ਤਵਾ’ਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਾਤਲਿ ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਂ ਆਜਞ੍ਞਰਥਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਨਿਮਿਂ ਰਾਜਾਨਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਅਯਂ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਹਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤੋ ਆਜਞ੍ਞਰਥੋ ਸਕ੍ਕੇਨ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੇਨ ਪੇਸਿਤੋ; ਅਭਿਰੁਹ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਿਬ੍ਬਂ ਯਾਨਂ ਅਵਿਕਮ੍ਪਮਾਨੋ. ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਤਮੇਨ ਤਂ ਨੇਮਿ, ਯੇਨ ਵਾ ਪਾਪਕਮ੍ਮਾ ਪਾਪਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤਿ, ਯੇਨ ਵਾ ਕਲ੍ਯਾਣਕਮ੍ਮਾ ਕਲ੍ਯਾਣਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ? ‘ਉਭਯੇਨੇਵ ਮਂ, ਮਾਤਲਿ, ਨੇਹੀ’ਤਿ. ਸਮ੍ਪਵੇਸੇਸਿ [ਸਮ੍ਪਾਪੇਸਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਾਤਲਿ, ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਨਿਮਿਂ ਰਾਜਾਨਂ ਸੁਧਮ੍ਮਂ ਸਭਂ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਨਿਮਿਂ ਰਾਜਾਨਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਨਿਮਿਂ ਰਾਜਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਏਹਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ. ਸ੍ਵਾਗਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ. ਦੇਵਾ ਤੇ ਦਸ੍ਸਨਕਾਮਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਸੁਧਮ੍ਮਾਯਂ ਸਭਾਯਂ ਕਿਤ੍ਤਯਮਾਨਰੂਪਾ ਸਨ੍ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ – ‘‘ਲਾਭਾ ਵਤ, ਭੋ, ਵਿਦੇਹਾਨਂ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਵਤ, ਭੋ, ਵਿਦੇਹਾਨਂ, ਯੇਸਂ ਨਿਮਿ ਰਾਜਾ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤੋ ਮਹਾਰਾਜਾ; ਧਮ੍ਮਂ ਚਰਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਨੇਗਮੇਸੁ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਚ; ਉਪੋਸਥਞ੍ਚ ਉਪਵਸਤਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਂ ਪਞ੍ਚਦਸਿਂ ਅਟ੍ਠਮਿਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਦੇਵਾ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਾਵਤਿਂਸਾ ਦਸ੍ਸਨਕਾਮਾ. ਅਭਿਰਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੇਵੇਸੁ ਦੇਵਾਨੁਭਾਵੇਨਾ’ਤਿ. ‘ਅਲਂ, ਮਾਰਿਸ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਮਂ ਮਿਥਿਲਂ ਪਟਿਨੇਤੁ. ਤਥਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਚਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਨੇਗਮੇਸੁ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਚ; ਉਪੋਸਥਞ੍ਚ ਉਪਵਸਾਮਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਂ ਪਞ੍ਚਦਸਿਂ ਅਟ੍ਠਮਿਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’ਤਿ.

੩੧੪. ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਮਾਤਲਿਂ ਸਙ੍ਗਾਹਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ ਮਾਤਲਿ, ਸਹਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਂ ਆਜਞ੍ਞਰਥਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਨਿਮਿਂ ਰਾਜਾਨਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ਮਿਥਿਲਂ ਪਟਿਨੇਹੀ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਭਦ੍ਦਨ੍ਤਵਾ’ਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਾਤਲਿ ਸਙ੍ਗਾਹਕੋ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਯੁਤ੍ਤਂ ਆਜਞ੍ਞਰਥਂ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਨਿਮਿਂ ਰਾਜਾਨਂ ਤਤ੍ਥੇਵ ਮਿਥਿਲਂ ਪਟਿਨੇਸਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਿਮਿ ਰਾਜਾ ਧਮ੍ਮਂ ਚਰਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਨੇਗਮੇਸੁ ਚੇਵ ਜਾਨਪਦੇਸੁ ਚ, ਉਪੋਸਥਞ੍ਚ ਉਪਵਸਤਿ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਂ ਪਞ੍ਚਦਸਿਂ ਅਟ੍ਠਮਿਞ੍ਚ ਪਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਿਮਿ ਰਾਜਾ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਕਪ੍ਪਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਯਦਾ ਮੇ, ਸਮ੍ਮ ਕਪ੍ਪਕ, ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸਿ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ, ਅਥ ਮੇ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਸੀ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’ਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਪ੍ਪਕੋ ਨਿਮਿਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਪ੍ਪਕੋ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਸਤਾਨਂ ਬਹੂਨਂ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਨਿਮਿਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਨਿਮਿਂ ਰਾਜਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਪਾਤੁਭੂਤਾ ਖੋ ਦੇਵਸ੍ਸ ਦੇਵਦੂਤਾ; ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨੀ’ਤਿ. ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਕਪ੍ਪਕ, ਤਾਨਿ ਪਲਿਤਾਨਿ ਸਾਧੁਕਂ ਸਣ੍ਡਾਸੇਨ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਅਞ੍ਜਲਿਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਹੀ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’ਤਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਕਪ੍ਪਕੋ ਨਿਮਿਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਪਲਿਤਾਨਿ ਸਾਧੁਕਂ ਸਣ੍ਡਾਸੇਨ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਨਿਮਿਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਅਞ੍ਜਲਿਸ੍ਮਿਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਿਮਿ ਰਾਜਾ ਕਪ੍ਪਕਸ੍ਸ ਗਾਮਵਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਂ ਆਮਨ੍ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਪਾਤੁਭੂਤਾ ਖੋ ਮੇ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਦੇਵਦੂਤਾ; ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ; ਭੁਤ੍ਤਾ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਮਾਨੁਸਕਾ ਕਾਮਾ; ਸਮਯੋ ਦਿਬ੍ਬੇ ਕਾਮੇ ਪਰਿਯੇਸਿਤੁਂ. ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਇਮਂ ਰਜ੍ਜਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜ. ਅਹਂ ਪਨ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਤੇਨ ਹਿ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਯਦਾ ਤ੍ਵਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਸਿ ਸਿਰਸ੍ਮਿਂ ਪਲਿਤਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ, ਅਥ ਕਪ੍ਪਕਸ੍ਸ ਗਾਮਵਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਂ ਸਾਧੁਕਂ ਰਜ੍ਜੇ ਸਮਨੁਸਾਸਿਤ੍ਵਾ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਯੇਨ ਮੇ ਇਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਾ ਖੋ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਅਨ੍ਤਿਮਪੁਰਿਸੋ ਅਹੋਸਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਪੁਰਿਸਯੁਗੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਾਣਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ ਹੋਤਿ ਸੋ ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਿਮਪੁਰਿਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਤਾਹਂ, ਤਾਤ ਕੁਮਾਰ, ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਯੇਨ ਮੇ ਇਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਮਾ ਖੋ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਅਨ੍ਤਿਮਪੁਰਿਸੋ ਅਹੋਸੀ’ਤਿ.

੩੧੫. ‘‘ਅਥ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਨਿਮਿ ਰਾਜਾ ਕਪ੍ਪਕਸ੍ਸ ਗਾਮਵਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਜੇਟ੍ਠਪੁਤ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਂ ਸਾਧੁਕਂ ਰਜ੍ਜੇ ਸਮਨੁਸਾਸਿਤ੍ਵਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਮਘਦੇਵਅਮ੍ਬਵਨੇ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਸੋ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ; ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਮੇਤ੍ਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ. ਕਰੁਣਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਮੁਦਿਤਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ… ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਏਕਂ ਦਿਸਂ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ, ਤਥਾ ਦੁਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਤਤਿਯਂ, ਤਥਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ; ਇਤਿ ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਾਵਨ੍ਤਂ ਲੋਕਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਹਗਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਪੁਲੇਨ ਮਹਗ੍ਗਤੇਨ ਅਪ੍ਪਮਾਣੇਨ ਅਵੇਰੇਨ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੇਨ ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਸਿ. ਨਿਮਿ ਖੋ, ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਰਾਜਾ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਕੁਮਾਰਕੀਲ਼ਿਤਂ ਕੀਲ਼ਿ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਓਪਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸਿ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਸਿ, ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਮਘਦੇਵਅਮ੍ਬਵਨੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਮਚਰਿ. ਸੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੇ ਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਗੋ ਅਹੋਸਿ. ਨਿਮਿਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨਾਨਨਨ੍ਦ, ਰਞ੍ਞੋ ਕਲ਼ਾਰਜਨਕੋ ਨਾਮ ਪੁਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਨ ਸੋ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿ. ਸੋ ਤਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿ. ਸੋ ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਿਮਪੁਰਿਸੋ ਅਹੋਸਿ.

੩੧੬. ‘‘ਸਿਯਾ ਖੋ ਪਨ ਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਅਞ੍ਞੋ ਨੂਨ ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਾ ਮਘਦੇਵੋ ਅਹੋਸਿ, ਯੇਨ ਤਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤ’ਨ੍ਤਿ [ਯੋ ਤਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਨੀਤਿ (ਸੀ.)]. ਨ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਵਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਅਹਂ ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਾ ਮਘਦੇਵੋ ਅਹੋਸਿਂ. (ਅਹਂ ਤਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਨਿਂ,) [( ) ਨਤ੍ਥਿ (ਕ.)] ਮਯਾ ਤਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤਂ; ਪਚ੍ਛਿਮਾ ਜਨਤਾ ਅਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ. ਤਂ ਖੋ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਨ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨ ਨਿਰੋਧਾਯ ਨ ਉਪਸਮਾਯ ਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਯਾਵਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ. ਇਦਂ ਖੋ ਪਨਾਨਨ੍ਦ, ਏਤਰਹਿ ਮਯਾ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤਂ ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਉਪਸਮਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਕਤਮਞ੍ਚਾਨਨ੍ਦ, ਏਤਰਹਿ ਮਯਾ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤਂ ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਉਪਸਮਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ? ਅਯਮੇਵ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ, ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਤਰਹਿ ਮਯਾ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤਂ ਏਕਨ੍ਤਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਉਪਸਮਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਂ ਵੋ ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਯੇਨ ਮੇ ਇਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਥ, ਮਾ ਖੋ ਮੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਨ੍ਤਿਮਪੁਰਿਸਾ ਅਹੁਵਤ੍ਥ’. ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪੁਰਿਸਯੁਗੇ ਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਕਲ੍ਯਾਣਸ੍ਸ ਵਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦੋ ਹੋਤਿ ਸੋ ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਿਮਪੁਰਿਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਂ ਵੋ ਅਹਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਯੇਨ ਮੇ ਇਦਂ ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵਤ੍ਤਂ ਨਿਹਿਤਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਥ, ਮਾ ਖੋ ਮੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਨ੍ਤਿਮਪੁਰਿਸਾ ਅਹੁਵਤ੍ਥਾ’’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.

ਮਘਦੇਵਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਤਤਿਯਂ.

੪. ਮਧੁਰਸੁਤ੍ਤਂ

੩੧੭. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਮਧੁਰਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਗੁਨ੍ਦਾਵਨੇ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਰਾਜਾ ਮਾਧੁਰੋ ਅਵਨ੍ਤਿਪੁਤ੍ਤੋ – ‘‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ, ਭੋ, ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਮਧੁਰਾਯਂ [ਮਥੁਰਾਯਂ (ਟੀਕਾ)] ਵਿਹਰਤਿ ਗੁਨ੍ਦਾਵਨੇ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਵਿਯਤ੍ਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚਿਤ੍ਤਕਥੀ ਕਲ੍ਯਾਣਪਟਿਭਾਨੋ ਵੁਦ੍ਧੋ ਚੇਵ ਅਰਹਾ ਚ’. ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਮਾਧੁਰੋ ਅਵਨ੍ਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਯਾਨਾਨਿ ਯੋਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਂ ਯਾਨਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰੇਹਿ ਭਦ੍ਰੇਹਿ ਯਾਨੇਹਿ ਮਧੁਰਾਯ ਨਿਯ੍ਯਾਸਿ ਮਹਚ੍ਚਰਾਜਾਨੁਭਾਵੇਨ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ. ਯਾਵਤਿਕਾ ਯਾਨਸ੍ਸ ਭੂਮਿ ਯਾਨੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਨਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਿਕੋਵ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਮਾਧੁਰੋ ਅਵਨ੍ਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੁਕ੍ਕੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਕਣ੍ਹੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਓਰਸਾ ਮੁਖਤੋ ਜਾਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’ਤਿ. ਇਧ ਭਵਂ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਕਿਮਕ੍ਖਾਯੀ’’ਤਿ? ‘‘ਘੋਸੋਯੇਵ ਖੋ ਏਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੁਕ੍ਕੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਕਣ੍ਹੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਓਰਸਾ ਮੁਖਤੋ ਜਾਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’ਤਿ. ਤਦਮਿਨਾਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਘੋਸੋਯੇਵੇਸੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’’ਤਿ.

੩੧੮. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ ਚੇਪਿ ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ? ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚੇਪਿ ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ … ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ? ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ … ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਸ੍ਸ ਚੇਪਿ ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ? ‘‘ਵੇਸ੍ਸਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚੇਪਿ ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ… ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਚੇਪਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਇਜ੍ਝੇਯ੍ਯ ਧਨੇਨ ਵਾ ਧਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਰਜਤੇਨ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪੇਨ ਵਾ ਸੁਦ੍ਦੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀਤਿ… ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ… ਵੇਸ੍ਸੋਪਿਸ੍ਸਾਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਯੀ ਪਚ੍ਛਾਨਿਪਾਤੀ ਕਿਂਕਾਰਪਟਿਸ੍ਸਾਵੀ ਮਨਾਪਚਾਰੀ ਪਿਯਵਾਦੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨੇਸਂ [ਨਾਸਂ (ਸੀ.), ਨਾਹਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਘੋਸੋ ਯੇਵੇਸੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’’ਤਿ.

੩੧੯. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧਸ੍ਸ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ [ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿ ਹਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਫਰੁਸਵਾਚੋ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਮਹਾਰਾਜ! ਸਾਧੁ ਖੋ ਤੇ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ, ਸਾਧੁ ਚ ਪਨ ਤੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ…ਪੇ… ਇਧਸ੍ਸ ਵੇਸ੍ਸੋ…ਪੇ… ਇਧਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਦੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸੁਦ੍ਦੋਪਿ ਹਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਮਹਾਰਾਜ! ਸਾਧੁ ਖੋ ਤੇ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ, ਸਾਧੁ ਚ ਪਨ ਤੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨੇਸਂ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਘੋਸੋ ਯੇਵੇਸੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’’ਤਿ.

੩੨੦. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧਸ੍ਸ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ [ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਕ.)] ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਖਤ੍ਤਿਯੋਪਿ ਹਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੁ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਮਹਾਰਾਜ! ਸਾਧੁ ਖੋ ਤੇ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ, ਸਾਧੁ ਚ ਪਨ ਤੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ, ਇਧਸ੍ਸ ਵੇਸ੍ਸੋ, ਇਧਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਦੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸੁਦ੍ਦੋਪਿ ਹਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤੋ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ, ਏਵਞ੍ਚ ਪਨ ਮੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਮਹਾਰਾਜ! ਸਾਧੁ ਖੋ ਤੇ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ, ਸਾਧੁ ਚ ਪਨ ਤੇ ਏਤਂ ਅਰਹਤਂ ਸੁਤਂ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨੇਸਂ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਘੋਸੋ ਯੇਵੇਸੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’’ਤਿ.

੩੨੧. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਸਨ੍ਧਿਂ ਵਾ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਨਿਲ੍ਲੋਪਂ ਵਾ ਹਰੇਯ੍ਯ, ਏਕਾਗਾਰਿਕਂ ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਪਰਿਪਨ੍ਥੇ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਪਰਦਾਰਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਤਞ੍ਚੇ ਤੇ ਪੁਰਿਸਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਅਯਂ ਤੇ, ਦੇਵ, ਚੋਰੋ ਆਗੁਚਾਰੀ. ਇਮਸ੍ਸ ਯਂ ਇਚ੍ਛਸਿ ਤਂ ਦਣ੍ਡਂ ਪਣੇਹੀ’ਤਿ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਘਾਤੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਜਾਪੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯਾਮ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਾ ਹਿਸ੍ਸ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪੁਬ੍ਬੇ ‘ਖਤ੍ਤਿਯੋ’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਸਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ; ਚੋਰੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ [ਸਙ੍ਖਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ, ਇਧ ਵੇਸ੍ਸੋ, ਇਧ ਸੁਦ੍ਦੋ ਸਨ੍ਧਿਂ ਵਾ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯ, ਨਿਲ੍ਲੋਪਂ ਵਾ ਹਰੇਯ੍ਯ, ਏਕਾਗਾਰਿਕਂ ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਪਰਿਪਨ੍ਥੇ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਪਰਦਾਰਂ ਵਾ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਤਞ੍ਚੇ ਤੇ ਪੁਰਿਸਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਅਯਂ ਤੇ, ਦੇਵ, ਚੋਰੋ ਆਗੁਚਾਰੀ. ਇਮਸ੍ਸ ਯਂ ਇਚ੍ਛਸਿ ਤਂ ਦਣ੍ਡਂ ਪਣੇਹੀ’ਤਿ. ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਘਾਤੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਜਾਪੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਯਥਾਪਚ੍ਚਯਂ ਵਾ ਕਰੇਯ੍ਯਾਮ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਾ ਹਿਸ੍ਸ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪੁਬ੍ਬੇ ‘ਸੁਦ੍ਦੋ’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਸਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ; ਚੋਰੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨੇਸਂ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਘੋਸੋ ਯੇਵੇਸੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ…ਪੇ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’’ਤਿ.

੩੨੨. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਸ੍ਸ ਵਿਰਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ, ਵਿਰਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ, ਵਿਰਤੋ ਮੁਸਾਵਾਦਾ, ਰਤ੍ਤੂਪਰਤੋ, ਏਕਭਤ੍ਤਿਕੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ, ਸੀਲਵਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ? ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਭਿਵਾਦੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ [ਪਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੧੮੪, ੧੮੭ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲੇ)], ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਆਸਨੇਨ ਵਾ ਨਿਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਮ ਅਭਿਨਿਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਨਂ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਹਿ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਾਵਰਣਗੁਤ੍ਤਿਂ ਸਂਵਿਦਹੇਯ੍ਯਾਮ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਾ ਹਿਸ੍ਸ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪੁਬ੍ਬੇ ‘ਖਤ੍ਤਿਯੋ’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਸਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ; ਸਮਣੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ, ਇਧ ਵੇਸ੍ਸੋ, ਇਧ ਸੁਦ੍ਦੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਅਸ੍ਸ ਵਿਰਤੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ, ਵਿਰਤੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵਿਰਤੋ ਮੁਸਾਵਾਦਾ, ਰਤ੍ਤੂਪਰਤੋ, ਏਕਭਤ੍ਤਿਕੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ, ਸੀਲਵਾ, ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ? ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਭਿਵਾਦੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਆਸਨੇਨ ਵਾ ਨਿਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਮ ਅਭਿਨਿਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾਮ ਵਾ ਨਂ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇਹਿ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਰਕ੍ਖਾਵਰਣਗੁਤ੍ਤਿਂ ਸਂਵਿਦਹੇਯ੍ਯਾਮ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯਾ ਹਿਸ੍ਸ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪੁਬ੍ਬੇ ‘ਸੁਦ੍ਦੋ’ਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾ ਸਾਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾ; ਸਮਣੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨੋ ਵਾ? ਕਥਂ ਵਾ ਤੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਦ੍ਧਾ ਖੋ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਣ੍ਣਾ ਸਮਸਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਨੇਸਂ ਏਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਏਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ ਯਥਾ ਘੋਸੋ ਯੇਵੇਸੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ – ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਹੀਨੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਵ ਸੁਕ੍ਕੋ ਵਣ੍ਣੋ, ਕਣ੍ਹੋ ਅਞ੍ਞੋ ਵਣ੍ਣੋ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਨੋ ਅਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ; ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਓਰਸਾ ਮੁਖਤੋ ਜਾਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਾਯਾਦਾ’’’ਤਿ.

੩੨੩. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਰਾਜਾ ਮਾਧੁਰੋ ਅਵਨ੍ਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਨਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ! ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ – ‘ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤਾ ਕਚ੍ਚਾਨੇਨ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਕਚ੍ਚਾਨਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਮਾ ਖੋ ਮਂ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਰਣਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਮੇਵ ਤ੍ਵਂ [ਤਮੇਤਂ ਤ੍ਵਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਤਮੇਤਂ (ਕ.)] ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛ ਯਮਹਂ ਸਰਣਂ ਗਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਹਂ ਪਨ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਏਤਰਹਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਵਿਹਰਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ? ‘‘ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਤਰਹਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇਪਿ ਮਯਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਸੁਣੇਯ੍ਯਾਮ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸਸੁ ਯੋਜਨੇਸੁ, ਦਸਪਿ ਮਯਂ ਯੋਜਨਾਨਿ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ. ਸਚੇਪਿ ਮਯਂ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਸੁਣੇਯ੍ਯਾਮ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵੀਸਤਿਯਾ ਯੋਜਨੇਸੁ, ਤਿਂਸਾਯ ਯੋਜਨੇਸੁ, ਚਤ੍ਤਾਰੀਸਾਯ ਯੋਜਨੇਸੁ, ਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਯੋਜਨੇਸੁ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਯੋਜਨਾਨਿ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ. ਯੋਜਨਸਤੇ ਚੇਪਿ ਮਯਂ ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਸੁਣੇਯ੍ਯਾਮ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ, ਯੋਜਨਸਤਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ. ਯਤੋ ਚ, ਭੋ ਕਚ੍ਚਾਨ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਸੋ ਭਗਵਾ, ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਮ੍ਪਿ ਮਯਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਕਚ੍ਚਾਨੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਮਧੁਰਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਬੋਧਿਰਾਜਕੁਮਾਰਸੁਤ੍ਤਂ

੩੨੪. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਭਗ੍ਗੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਸੁਸੁਮਾਰਗਿਰੇ ਭੇਸਕਲ਼ਾਵਨੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਕੋਕਨਦੋ [ਕੋਕਨੁਦੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਨਾਮ ਪਾਸਾਦੋ ਅਚਿਰਕਾਰਿਤੋ ਹੋਤਿ ਅਨਜ੍ਝਾਵੁਟ੍ਠੋ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਬੋਧਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਸਞ੍ਜਿਕਾਪੁਤ੍ਤਂ ਮਾਣਵਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ ਸਞ੍ਜਿਕਾਪੁਤ੍ਤ, ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦ, ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛ – ‘ਬੋਧਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤਿ, ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਹਿ – ‘ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ’’ਤਿ ਖੋ ਸਞ੍ਜਿਕਾਪੁਤ੍ਤੋ ਮਾਣਵੋ ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸਞ੍ਜਿਕਾਪੁਤ੍ਤੋ ਮਾਣਵੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਬੋਧਿ ਖੋ [ਬੋਧਿ ਭੋ ਗੋਤਮ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤਿ, ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਤਿ – ‘ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਕਿਰ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨਾ’’’ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਸਞ੍ਜਿਕਾਪੁਤ੍ਤੋ ਮਾਣਵੋ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਯੇਨ ਬੋਧਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਵੋਚੁਮ੍ਹ ਭੋਤੋ ਵਚਨੇਨ ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ – ‘ਬੋਧਿ ਖੋ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਭੋਤੋ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤਿ, ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਤਿ – ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਕਿਰ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨਾ’ਤਿ. ਅਧਿਵੁਟ੍ਠਞ੍ਚ ਪਨ ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨਾ’’ਤਿ.

੩੨੫. ਅਥ ਖੋ ਬੋਧਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸਕੇ ਨਿਵੇਸਨੇ ਪਣੀਤਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਪਟਿਯਾਦਾਪੇਤ੍ਵਾ, ਕੋਕਨਦਞ੍ਚ ਪਾਸਾਦਂ ਓਦਾਤੇਹਿ ਦੁਸ੍ਸੇਹਿ ਸਨ੍ਥਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਪਚ੍ਛਿਮਸੋਪਾਨਕਲ਼ੇਵਰਾ [ਕਲ਼ੇਬਰਾ (ਸੀ.)], ਸਞ੍ਜਿਕਾਪੁਤ੍ਤਂ ਮਾਣਵਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ ਸਞ੍ਜਿਕਾਪੁਤ੍ਤ, ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲਂ ਆਰੋਚੇਹਿ – ‘ਕਾਲੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਭਤ੍ਤ’’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ’’ਤਿ ਖੋ ਸਞ੍ਜਿਕਾਪੁਤ੍ਤੋ ਮਾਣਵੋ ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲਂ ਆਰੋਚੇਸਿ – ‘‘ਕਾਲੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਬੋਧਿਸ੍ਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਬੋਧਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਬਹਿਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕੇ ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਆਗਮਯਮਾਨੋ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਬੋਧਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਪਚ੍ਚੁਗ੍ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਕ੍ਖਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਕੋਕਨਦੋ ਪਾਸਾਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਸੋਪਾਨਕਲ਼ੇਵਰਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਬੋਧਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਰੁਹਤੁ [ਅਭਿਰੂਹਤੁ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.) ਅਕ੍ਕਮਤੁ (ਚੂਲ਼ਵ. ੨੬੮)], ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਦੁਸ੍ਸਾਨਿ, ਅਭਿਰੁਹਤੁ ਸੁਗਤੋ ਦੁਸ੍ਸਾਨਿ; ਯਂ ਮਮ ਅਸ੍ਸ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਬੋਧਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਰੁਹਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ. ਦੁਸ੍ਸਾਨਿ, ਅਭਿਰੁਹਤੁ ਸੁਗਤੋ ਦੁਸ੍ਸਾਨਿ; ਯਂ ਮਮ ਅਸ੍ਸ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

੩੨੬. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਅਪਲੋਕੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਬੋਧਿਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਂਹਰਤੁ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਦੁਸ੍ਸਾਨਿ; ਨ ਭਗਵਾ ਚੇਲਪਟਿਕਂ [ਚੇਲਪਤ੍ਤਿਕਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਜਨਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਕਮ੍ਪਤੀ’’ਤਿ [ਅਪਲੋਕੇਤੀਤਿ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)]. ਅਥ ਖੋ ਬੋਧਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਦੁਸ੍ਸਾਨਿ ਸਂਹਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਉਪਰਿਕੋਕਨਦਪਾਸਾਦੇ [ਉਪਰਿਕੋਕਨਦੇ ਪਾਸਾਦੇ (ਸੀ. ਪੀ. ਵਿਨਯੇਚ), ਉਪਰਿਕੋਕਨਦੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਆਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਪੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਕੋਕਨਦਂ ਪਾਸਾਦਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਬੋਧਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਬੋਧਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਨੀਚਂ ਆਸਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਬੋਧਿ ਰਾਜਕੁਮਾਰੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਨ ਖੋ ਸੁਖੇਨ ਸੁਖਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਖੋ ਸੁਖਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’’ਨ੍ਤਿ.

੩੨੭. ‘‘ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸਮ੍ਬੋਧਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਨ ਖੋ ਸੁਖੇਨ ਸੁਖਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਖੋ ਸੁਖਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਦਹਰੋਵ ਸਮਾਨੋ ਸੁਸੁਕਾਲ਼ਕੇਸੋ ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ ਅਕਾਮਕਾਨਂ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਅਸ੍ਸੁਮੁਖਾਨਂ ਰੁਦਨ੍ਤਾਨਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਂ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸਮਾਨੋ ਕਿਂਕੁਸਲਗਵੇਸੀ [ਕਿਂਕੁਸਲਂਗਵੇਸੀ (ਕ.)] ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਤਿਵਰਪਦਂ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨੋ ਯੇਨ ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਲ਼ਾਰਂ ਕਾਲਾਮਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਆਵੁਸੋ ਕਾਲਾਮ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਵਿਹਰਤਾਯਸ੍ਮਾ, ਤਾਦਿਸੋ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਯਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਕਂ ਆਚਰਿਯਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਂ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤਾਵਤਕੇਨੇਵ ਓਟ੍ਠਪਹਤਮਤ੍ਤੇਨ ਲਪਿਤਲਾਪਨਮਤ੍ਤੇਨ ਞਾਣਵਾਦਞ੍ਚ ਵਦਾਮਿ, ਥੇਰਵਾਦਞ੍ਚ ਜਾਨਾਮਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਚ ਪਟਿਜਾਨਾਮਿ, ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਅਞ੍ਞੇ ਚ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਨ ਖੋ ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕੇਵਲਂ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕੇਨ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀਤਿ ਪਵੇਦੇਤਿ; ਅਦ੍ਧਾ ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਂ ਪਸ੍ਸਂ ਵਿਹਰਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਯੇਨ ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਲ਼ਾਰਂ ਕਾਲਾਮਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ ਕਾਲਾਮ, ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀਤਿ ਪਵੇਦੇਸੀ’ਤਿ [ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਪਵੇਦੇਸੀਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਪਵੇਦੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਨ ਖੋ ਆਲ਼ਾਰਸ੍ਸੇਵ ਕਾਲਾਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਸਦ੍ਧਾ, ਮਯ੍ਹਂਪਤ੍ਥਿ ਸਦ੍ਧਾ; ਨ ਖੋ ਆਲ਼ਾਰਸ੍ਸੇਵ ਕਾਲਾਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਿ ਵੀਰਿਯਂ…ਪੇ… ਸਤਿ… ਸਮਾਧਿ… ਪਞ੍ਞਾ, ਮਯ੍ਹਂਪਤ੍ਥਿ ਪਞ੍ਞਾ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀਤਿ ਪਵੇਦੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਦਹੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿਂ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਯੇਨ ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਲ਼ਾਰਂ ਕਾਲਾਮਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ ਕਾਲਾਮ, ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਪਵੇਦੇਸੀ’ਤਿ? ‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ ਅਹਂ, ਆਵੁਸੋ, ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਪਵੇਦੇਮੀ’ਤਿ. ‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ. ‘ਲਾਭਾ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਯੇ ਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਤਾਦਿਸਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਂ ਪਸ੍ਸਾਮ. ਇਤਿ ਯਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਪਵੇਦੇਮਿ, ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਸਿ. ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਸਿ, ਤਮਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਪਵੇਦੇਮਿ. ਇਤਿ ਯਾਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਾਮਿ ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਾਸਿ; ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤਮਹਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਾਮਿ. ਇਤਿ ਯਾਦਿਸੋ ਅਹਂ, ਤਾਦਿਸੋ ਤੁਵਂ; ਯਾਦਿਸੋ ਤੁਵਂ ਤਾਦਿਸੋ ਅਹਂ. ਏਹਿ ਦਾਨਿ, ਆਵੁਸੋ, ਉਭੋਵ ਸਨ੍ਤਾ ਇਮਂ ਗਣਂ ਪਰਿਹਰਾਮਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਆਚਰਿਯੋ ਮੇ ਸਮਾਨੋ (ਅਤ੍ਤਨੋ) [( ) ਨਤ੍ਥਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਂ ਮਂ ਸਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨਾ [ਅਤ੍ਤਨੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਸਮਸਮਂ ਠਪੇਸਿ, ਉਲ਼ਾਰਾਯ ਚ ਮਂ ਪੂਜਾਯ ਪੂਜੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਨ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨ ਨਿਰੋਧਾਯ ਨ ਉਪਸਮਾਯ ਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਯਾਵਦੇਵ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਜ ਅਪਕ੍ਕਮਿਂ.

੩੨੮. ‘‘ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਕਿਂਕੁਸਲਗਵੇਸੀ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਤਿਵਰਪਦਂ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨੋ ਯੇਨ ਉਦਕੋ [ਉਦ੍ਦਕੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਰਾਮਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਰਾਮਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਆਵੁਸੋ [ਆਵੁਸੋ ਰਾਮ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਮ. ਨਿ. ੧.੨੭੮ ਪਾਸਰਾਸਿਸੁਤ੍ਤੇ], ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਉਦਕੋ ਰਾਮਪੁਤ੍ਤੋ ਮਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਵਿਹਰਤਾਯਸ੍ਮਾ, ਤਾਦਿਸੋ ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਯਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਕਂ ਆਚਰਿਯਕਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਂ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤਾਵਤਕੇਨੇਵ ਓਟ੍ਠਪਹਤਮਤ੍ਤੇਨ ਲਪਿਤਲਾਪਨਮਤ੍ਤੇਨ ਞਾਣਵਾਦਞ੍ਚ ਵਦਾਮਿ, ਥੇਰਵਾਦਞ੍ਚ ਜਾਨਾਮਿ ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਚ ਪਟਿਜਾਨਾਮਿ, ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਅਞ੍ਞੇ ਚ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਨ ਖੋ ਰਾਮੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕੇਵਲਂ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕੇਨ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀਤਿ ਪਵੇਦੇਸਿ; ਅਦ੍ਧਾ ਰਾਮੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਂ ਪਸ੍ਸਂ ਵਿਹਾਸੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਯੇਨ ਉਦਕੋ ਰਾਮਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਰਾਮਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਕਿਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਰਾਮੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀਤਿ ਪਵੇਦੇਸੀ’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਉਦਕੋ ਰਾਮਪੁਤ੍ਤੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਪਵੇਦੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਨ ਖੋ ਰਾਮਸ੍ਸੇਵ ਅਹੋਸਿ ਸਦ੍ਧਾ, ਮਯ੍ਹਂਪਤ੍ਥਿ ਸਦ੍ਧਾ; ਨ ਖੋ ਰਾਮਸ੍ਸੇਵ ਅਹੋਸਿ ਵੀਰਿਯਂ…ਪੇ… ਸਤਿ… ਸਮਾਧਿ… ਪਞ੍ਞਾ, ਮਯ੍ਹਂਪਤ੍ਥਿ ਪਞ੍ਞਾ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਰਾਮੋ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀਤਿ ਪਵੇਦੇਤਿ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪਦਹੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿਂ.

‘‘ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਯੇਨ ਉਦਕੋ ਰਾਮਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਰਾਮਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਰਾਮੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਪਵੇਦੇਸੀ’ਤਿ? ‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਰਾਮੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਪਵੇਦੇਸੀ’ਤਿ. ‘ਅਹਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਾਮੀ’ਤਿ. ‘ਲਾਭਾ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਸੁਲਦ੍ਧਂ ਨੋ, ਆਵੁਸੋ, ਯੇ ਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਤਾਦਿਸਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਂ ਪਸ੍ਸਾਮ. ਇਤਿ ਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਰਾਮੋ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਪਵੇਦੇਸਿ ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਸਿ. ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਸਿ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਰਾਮੋ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਪਵੇਦੇਸਿ. ਇਤਿ ਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਰਾਮੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਿ ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਾਸਿ; ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਧਮ੍ਮਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਰਾਮੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸਿ. ਇਤਿ ਯਾਦਿਸੋ ਰਾਮੋ ਅਹੋਸਿ ਤਾਦਿਸੋ ਤੁਵਂ, ਯਾਦਿਸੋ ਤੁਵਂ ਤਾਦਿਸੋ ਰਾਮੋ ਅਹੋਸਿ. ਏਹਿ ਦਾਨਿ, ਆਵੁਸੋ, ਤੁਵਂ ਇਮਂ ਗਣਂ ਪਰਿਹਰਾ’ਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਉਦਕੋ ਰਾਮਪੁਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਮੇ ਸਮਾਨੋ ਆਚਰਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਮਂ ਠਪੇਸਿ, ਉਲ਼ਾਰਾਯ ਚ ਮਂ ਪੂਜਾਯ ਪੂਜੇਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਨਾਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਨ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨ ਨਿਰੋਧਾਯ ਨ ਉਪਸਮਾਯ ਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਯਾਵਦੇਵ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨੂਪਪਤ੍ਤਿਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਨਲਙ੍ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਜ ਅਪਕ੍ਕਮਿਂ.

੩੨੯. ‘‘ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਕਿਂਕੁਸਲਗਵੇਸੀ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਨ੍ਤਿਵਰਪਦਂ ਪਰਿਯੇਸਮਾਨੋ, ਮਗਧੇਸੁ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ, ਯੇਨ ਉਰੁਵੇਲਾ ਸੇਨਾਨਿਗਮੋ ਤਦਵਸਰਿਂ. ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਂ ਰਮਣੀਯਂ ਭੂਮਿਭਾਗਂ, ਪਾਸਾਦਿਕਞ੍ਚ ਵਨਸਣ੍ਡਂ, ਨਦੀਞ੍ਚ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿਂ ਸੇਤਕਂ ਸੁਪਤਿਤ੍ਥਂ, ਰਮਣੀਯਂ ਸਮਨ੍ਤਾ ਚ ਗੋਚਰਗਾਮਂ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਰਮਣੀਯੋ ਵਤ, ਭੋ, ਭੂਮਿਭਾਗੋ, ਪਾਸਾਦਿਕੋ ਚ ਵਨਸਣ੍ਡੋ, ਨਦਿਞ੍ਚ ਸਨ੍ਦਨ੍ਤਿਂ ਸੇਤਕਾ ਸੁਪਤਿਤ੍ਥਾ, ਰਮਣੀਯਾ ਸਮਨ੍ਤਾ [ਸਾਮਨ੍ਤਾ (?) ਪੁਰਿਮਪਿਟ੍ਠੇਪਿ] ਚ ਗੋਚਰਗਾਮੋ. ਅਲਂ ਵਤਿਦਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਧਾਨਤ੍ਥਿਕਸ੍ਸ ਪਧਾਨਾਯਾ’ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਅਹਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਨਿਸੀਦਿਂ – ‘ਅਲਮਿਦਂ ਪਧਾਨਾਯਾ’ਤਿ. ਅਪਿਸ੍ਸੁ ਮਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਉਪਮਾ ਪਟਿਭਂਸੁ ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਸ੍ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਾ.

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਲ੍ਲਂ ਕਟ੍ਠਂ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਉਦਕੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ. ਅਥ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਾਰਣਿਂ ਆਦਾਯ – ‘ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਤੇਜੋ ਪਾਤੁਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਪਿ ਨੁ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਮੁਂ ਅਲ੍ਲਂ ਕਟ੍ਠਂ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਉਦਕੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਉਤ੍ਤਰਾਰਣਿਂ ਆਦਾਯ ਅਭਿਮਨ੍ਥੇਨ੍ਤੋ [ਅਭਿਮਤ੍ਥਨ੍ਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤੇਜੋ ਪਾਤੁਕਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭਨ੍ਤੇ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਦੁਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਲ੍ਲਂ ਕਟ੍ਠਂ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਉਦਕੇ ਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਯਾਵਦੇਵ ਚ ਪਨ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਕਿਲਮਥਸ੍ਸ ਵਿਘਾਤਸ੍ਸ ਭਾਗੀ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਕਾਯੇਨ ਚੇਵ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਚ ਕਾਮੇਹਿ ਅਵੂਪਕਟ੍ਠਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਯੋ ਚ ਨੇਸਂ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਕਾਮਸ੍ਨੇਹੋ ਕਾਮਮੁਚ੍ਛਾ ਕਾਮਪਿਪਾਸਾ ਕਾਮਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਸੋ ਚ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਨ ਸੁਪ੍ਪਹੀਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ. ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਚੇਪਿ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਖਰਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਯਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾਵ ਤੇ ਞਾਣਾਯ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ. ਨੋ ਚੇਪਿ ਤੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਤਿਬ੍ਬਾ ਖਰਾ ਕਟੁਕਾ ਵੇਦਨਾ ਵੇਦਯਨ੍ਤਿ, ਅਭਬ੍ਬਾਵ ਤੇ ਞਾਣਾਯ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ. ਅਯਂ ਖੋ ਮਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਪਠਮਾ ਉਪਮਾ ਪਟਿਭਾਸਿ ਅਨਚ੍ਛਰਿਯਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਸ੍ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਾ.