੨. ਰਟ੍ਠਪਾਲਸੁਤ੍ਤਂ

੨੯੩. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੁਰੂਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਂ [ਥੂਲਕੋਟ੍ਠਿਕਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਾਮ ਕੁਰੂਨਂ ਨਿਗਮੋ ਤਦਵਸਰਿ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਾ [ਥੂਲਕੋਟ੍ਠਿਤਕਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ – ‘‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ, ਭੋ, ਗੋਤਮੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਕੁਰੂਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ; ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ, ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ; ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ; ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ; ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਖੋ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਸਿ ਸਮਾਦਪੇਸਿ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜੇਸਿ ਸਮ੍ਪਹਂਸੇਸਿ.

੨੯੪. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਨਾਮ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਅਗ੍ਗਕੁਲਸ੍ਸ [ਅਗ੍ਗਕੁਲਿਕਸ੍ਸ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪੁਤ੍ਤੋ ਤਿਸ੍ਸਂ ਪਰਿਸਾਯਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਯਥਾ ਯਥਾ ਖ੍ਵਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ [ਯਥਾ ਯਥਾ ਖੋ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ (ਸੀ.)], ਨਯਿਦਂ ਸੁਕਰਂ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਾ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਖਲਿਖਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਿਯਾ ਕਥਾਯ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸਿਤਾ ਸਮਾਦਪਿਤਾ ਸਮੁਤ੍ਤੇਜਿਤਾ ਸਮ੍ਪਹਂਸਿਤਾ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਚਿਰਪਕ੍ਕਨ੍ਤੇਸੁ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇਸੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਸੁ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਥਾ ਯਥਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਨਯਿਦਂ ਸੁਕਰਂ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਾ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਖਲਿਖਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁਂ. ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ. ਲਭੇਯ੍ਯਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਲਭੇਯ੍ਯਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ. ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁ ਮਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ [ਏਤ੍ਥ ‘‘ਲਭੇਯ੍ਯਾਹਂ…ਪੇ… ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ’’ਤਿ ਵਾਕ੍ਯਦ੍ਵਯਂ ਸਬ੍ਬੇਸੁਪਿ ਮੂਲਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਸੁਦਿਨ੍ਨਭਾਣਵਾਰੇ ਏਤਂ ਨਤ੍ਥਿ. ‘‘ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁ ਮਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ ਇਦਂ ਪਨ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਰਮ੍ਮਪੋਤ੍ਥਕੇ ਯੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਪਾਲ਼ਿਯਞ੍ਚ ਤਦੇਵ ਅਤ੍ਥਿ]. ‘‘ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋਸਿ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਖੋ, ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਤਥਾਗਤਾ ਅਨਨੁਞ੍ਞਾਤਂ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਪੁਤ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸ੍ਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਥਾ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਥਾ ਮਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ.

੨੯੫. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਮ੍ਮਤਾਤਾ, ਯਥਾ ਯਥਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਨਯਿਦਂ ਸੁਕਰਂ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਾ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਖਲਿਖਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁਂ. ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ. ਅਨੁਜਾਨਾਥ ਮਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਭਤੋ [ਸੁਖਪਰਿਹਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.) (ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ ਭੁਞ੍ਜ ਚ ਪਿਵ ਚ ਪਰਿਚਾਰੇ ਹਿ ਚ, ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਿਵਨ੍ਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਭਿਰਮਸ੍ਸੁ, ਨ ਤਂ ਮਯਂ ਅਨੁਜਾਨਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ,) ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸੁਦਿਨ੍ਨਕਣ੍ਡੇ ਪਨ ਨਤ੍ਥਿ, ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁਪਿ ਨ ਦਸ੍ਸਿਤਂ]. ਨ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਯਂ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਿਂ ਪਨ ਮਯਂ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ? ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ…ਪੇ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਮ੍ਮਤਾਤਾ, ਯਥਾ ਯਥਾਹਂ ਭਗਵਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਿਤਂ ਆਜਾਨਾਮਿ, ਨਯਿਦਂ ਸੁਕਰਂ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਾ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਏਕਨ੍ਤਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਸਙ੍ਖਲਿਖਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਤੁਂ. ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ. ਅਨੁਜਾਨਾਥ ਮਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਭਤੋ. ਨ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਯਂ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਿਂ ਪਨ ਮਯਂ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ?

੨੯੬. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ – ‘‘ਨ ਮਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਹਿਤਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਨਿਪਜ੍ਜਿ – ‘‘ਇਧੇਵ ਮੇ ਮਰਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਵਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਏਕਮ੍ਪਿ ਭਤ੍ਤਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ, ਤੀਣਿਪਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿਪਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ, ਪਞ੍ਚਪਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ, ਛਪਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ, ਸਤ੍ਤਪਿ ਭਤ੍ਤਾਨਿ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਭਤੋ. ਨ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਚਿ, ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ [‘‘ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ…ਪੇ… ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ ਵਾਕ੍ਯਦ੍ਵਯਂ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਦੁਤਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਯੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਪਠਮਟ੍ਠਾਨੇ ਯੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਦੁਤਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਪੁਨਾਗਤਂ ਅਧਿਕਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ]. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਯਂ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਿਂ ਪਨ ਮਯਂ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੁਞ੍ਜ ਚ ਪਿਵ ਚ ਪਰਿਚਾਰੇਹਿ ਚ; ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਿਵਨ੍ਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਭਿਰਮਸ੍ਸੁ. ਨ ਤਂ ਮਯਂ ਅਨੁਜਾਨਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ [‘‘ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ…ਪੇ… ਪਬ੍ਬਜਾਯਾ’’ਤਿ ਵਾਕ੍ਯਦ੍ਵਯਂ ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਦੁਤਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਯੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਾਰਾਜਿਕਪਾਲ਼ਿਯਂ ਪਨ ਪਠਮਟ੍ਠਾਨੇ ਯੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਇਧ ਦੁਤਿਯਟ੍ਠਾਨੇ ਪੁਨਾਗਤਂ ਅਧਿਕਂ ਵਿਯ ਦਿਸ੍ਸਤਿ]. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਯਂ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਿਂ ਪਨ ਮਯਂ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ…ਪੇ… ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਭਤੋ. ਨ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਯਂ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਕਿਂ ਪਨ ਮਯਂ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੁਞ੍ਜ ਚ ਪਿਵ ਚ ਪਰਿਚਾਰੇਹਿ ਚ; ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਿਵਨ੍ਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਭਿਰਮਸ੍ਸੁ. ਨ ਤਂ ਮਯਂ ਅਨੁਜਾਨਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਯਂ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ. ਕਿਂ ਪਨ ਮਯਂ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ? ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ.

੨੯੭. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਹਾਯਕਾ ਯੇਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ [ਤ੍ਵਂ ਖੋ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਭਤੋ. ਨ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੁਞ੍ਜ ਚ ਪਿਵ ਚ ਪਰਿਚਾਰੇਹਿ ਚ; ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਿਵਨ੍ਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਭਿਰਮਸ੍ਸੁ. ਨ ਤਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ [ਅਨੁਜਾਨਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ… ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਹਾਯਕਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ, ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਭਤੋ, ਨ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ, ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ? ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੁਞ੍ਜ ਚ ਪਿਵ ਚ ਪਰਿਚਾਰੇਹਿ ਚ, ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਿਵਨ੍ਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਭਿਰਮਸ੍ਸੁ. ਨ ਤਂ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ, ਮਰਣੇਨਪਿ ਤੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਕਾਮਕਾ ਵਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਤਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ? ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ.

੨੯੮. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਹਾਯਕਾ ਯੇਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਅਮ੍ਮਤਾਤਾ, ਏਸੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥੇਵ ਅਨਨ੍ਤਰਹਿਤਾਯ ਭੂਮਿਯਾ ਨਿਪਨ੍ਨੋ – ‘ਇਧੇਵ ਮੇ ਮਰਣਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਵਾ’ਤਿ. ਸਚੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਨਾਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਥ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ, ਤਤ੍ਥੇਵ [ਤਤ੍ਥੇਵਸ੍ਸ (ਸੀ.)] ਮਰਣਂ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਅਨੁਜਾਨਿਸ੍ਸਥ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਮ੍ਪਿ ਨਂ ਦਕ੍ਖਿਸ੍ਸਥ. ਸਚੇ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਨਾਭਿਰਮਿਸ੍ਸਤਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ, ਕਾ ਤਸ੍ਸ [ਕਾ ਚਸ੍ਸ (ਸੀ.)] ਅਞ੍ਞਾ ਗਤਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ? ਇਧੇਵ ਪਚ੍ਚਾਗਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਨੁਜਾਨਾਥ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਨੁਜਾਨਾਮ, ਤਾਤਾ, ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਚ ਪਨ [ਪਨ ਤੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਉਦ੍ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਹਾਯਕਾ ਯੇਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਉਟ੍ਠੇਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ [‘‘ਤ੍ਵਂ ਖੋਸਿ ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਸੁਖੇਧਿਤੋ ਸੁਖਪਰਿਹਤੋ, ਨ ਤ੍ਵਂ ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ ਕਸ੍ਸਚਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਜਾਨਾਸਿ, ਉਟ੍ਠੇਹਿ ਸਮ੍ਮ ਰਟ੍ਠਪਾਲ ਭੁਞ੍ਜ ਚ ਪਿਵ ਚ ਪਰਿਚਾਰੇਹਿ ਚ, ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪਿਵਨ੍ਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਅਭਿਰਮਸ੍ਸੁ, (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)], ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋਸਿ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਚ ਪਨ ਤੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਉਦ੍ਦਸ੍ਸੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ.

੨੯੯. ਅਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਬਲਂ ਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਨੁਞ੍ਞਾਤੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ. ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁ ਮਂ ਭਗਵਾ’’ਤਿ. ਅਲਤ੍ਥ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ, ਅਲਤ੍ਥ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਚਿਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਰਟ੍ਠਪਾਲੇ ਅਡ੍ਢਮਾਸੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਯਥਾਭਿਰਨ੍ਤਂ ਵਿਹਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿ ਤੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਸਾਵਤ੍ਥਿ ਤਦਵਸਰਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਏਕੋ ਵੂਪਕਟ੍ਠੋ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਆਤਾਪੀ ਪਹਿਤਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਨ੍ਤੋ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ – ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ ਤਦਨੁਤ੍ਤਰਂ – ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਪਰਿਯੋਸਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਅਬ੍ਭਞ੍ਞਾਸਿ. ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਖੋ ਪਨਾਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਅਰਹਤਂ ਅਹੋਸਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਉਦ੍ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ, ਸਚੇ ਮਂ ਭਗਵਾ ਅਨੁਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ [ਚੇਤੋਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਮਨਸਾਕਾਸਿ. ਯਥਾ [ਯਦਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਾਸਿ – ‘‘ਅਭਬ੍ਬੋ ਖੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਸ੍ਸਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ, ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਸੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੇਨਾਸਨਂ ਸਂਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਂ ਤੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੋ ਤਦਵਸਰਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਵਿਹਰਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਕੋਰਬ੍ਯਸ੍ਸ ਮਿਗਚੀਰੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਸਪਦਾਨਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਮਾਨੋ ਯੇਨ ਸਕਪਿਤੁ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਮਜ੍ਝਿਮਾਯ ਦ੍ਵਾਰਸਾਲਾਯ ਉਲ੍ਲਿਖਾਪੇਤਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਮੇਹਿ ਮੁਣ੍ਡਕੇਹਿ ਸਮਣਕੇਹਿ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਏਕਪੁਤ੍ਤਕੋ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ ਪਬ੍ਬਾਜਿਤੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਸਕਪਿਤੁ ਨਿਵੇਸਨੇ ਨੇਵ ਦਾਨਂ ਅਲਤ੍ਥ ਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ; ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਅਕ੍ਕੋਸਮੇਵ ਅਲਤ੍ਥ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਞਾਤਿਦਾਸੀ ਆਭਿਦੋਸਿਕਂ ਕੁਮ੍ਮਾਸਂ ਛਡ੍ਡੇਤੁਕਾਮਾ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਤਂ ਞਾਤਿਦਾਸਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਚੇਤਂ, ਭਗਿਨਿ, ਛਡ੍ਡਨੀਯਧਮ੍ਮਂ, ਇਧ ਮੇ ਪਤ੍ਤੇ ਆਕਿਰਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਞਾਤਿਦਾਸੀ ਤਂ ਆਭਿਦੋਸਿਕਂ ਕੁਮ੍ਮਾਸਂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤੇ ਆਕਿਰਨ੍ਤੀ ਹਤ੍ਥਾਨਞ੍ਚ ਪਾਦਾਨਞ੍ਚ ਸਰਸ੍ਸ ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ.

੩੦੦. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਞਾਤਿਦਾਸੀ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਮਾਤਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਗ੍ਘੇਯ੍ਯੇ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ, ਜੇ, ਸਚ੍ਚਂ ਭਣਸਿ, ਅਦਾਸਿਂ ਤਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ [ਸਚ੍ਚਂ ਵਦਸਿ, ਅਦਾਸੀ ਭਵਸੀਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸਚ੍ਚਂ ਵਦਸਿ, ਅਦਾਸੀ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ (ਕ.)]. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਮਾਤਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਗ੍ਘੇ, ਗਹਪਤਿ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਕਿਰ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ’’’ਤਿ? ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਤਂ ਆਭਿਦੋਸਿਕਂ ਕੁਮ੍ਮਾਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਕੁਟ੍ਟਮੂਲਂ [ਕੁਡ੍ਡਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਨਾਮ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਆਭਿਦੋਸਿਕਂ ਕੁਮ੍ਮਾਸਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਸਿ? ਨਨੁ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਸਕਂ ਗੇਹਂ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਕੁਤੋ ਨੋ, ਗਹਪਤਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਗੇਹਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ? ਅਨਗਾਰਾ ਮਯਂ, ਗਹਪਤਿ. ਅਗਮਮ੍ਹ ਖੋ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਗੇਹਂ, ਤਤ੍ਥ ਨੇਵ ਦਾਨਂ ਅਲਤ੍ਥਮ੍ਹ ਨ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਨਂ; ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਅਕ੍ਕੋਸਮੇਵ ਅਲਤ੍ਥਮ੍ਹਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਹਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਘਰਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਗਹਪਤਿ, ਕਤਂ ਮੇ ਅਜ੍ਜ ਭਤ੍ਤਕਿਚ੍ਚਂ’’. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਧਿਵਾਸੇਹਿ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਸਕਂ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਹਨ੍ਤਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਜਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਕਿਲਞ੍ਜੇਹਿ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਥ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਵਧੁਯੋ, ਯੇਨ ਅਲਙ੍ਕਾਰੇਨ ਅਲਙ੍ਕਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਿਯਾ ਹੋਥ ਮਨਾਪਾ ਤੇਨ ਅਲਙ੍ਕਾਰੇਨ ਅਲਙ੍ਕਰੋਥਾ’’ਤਿ.

੩੦੧. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸਕੇ ਨਿਵੇਸਨੇ ਪਣੀਤਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਪਟਿਯਾਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਕਾਲਂ ਆਰੋਚੇਸਿ – ‘‘ਕਾਲੋ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਸਕਪਿਤੁ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਤਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਜਂ ਵਿਵਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਦਂ ਤੇ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਮਾਤੁ ਮਤ੍ਤਿਕਂ ਧਨਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਪੇਤ੍ਤਿਕਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਪਿਤਾਮਹਂ. ਸਕ੍ਕਾ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੋਗੇ ਚ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਕਾਤੁਂ. ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ [ਰਟ੍ਠਪਾਲ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)], ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਭੋਗੇ ਚ ਭੁਞ੍ਜਸ੍ਸੁ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਗਹਪਤਿ, ਵਚਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਇਮਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਜਂ ਸਕਟੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝੇਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਸੋਤੇ ਓਪਿਲਾਪੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਯੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹਿ ਤੇ, ਗਹਪਤਿ, ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪੁਰਾਣਦੁਤਿਯਿਕਾ ਪਚ੍ਚੇਕਂ ਪਾਦੇਸੁ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਕੀਦਿਸਾ ਨਾਮ ਤਾ, ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਅਚ੍ਛਰਾਯੋ ਯਾਸਂ ਤ੍ਵਂ ਹੇਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਮਯਂ, ਭਗਿਨੀ, ਅਚ੍ਛਰਾਨਂ ਹੇਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭਗਿਨਿਵਾਦੇਨ ਨੋ ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਸਮੁਦਾਚਰਤੀ’’ਤਿ ਤਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਪਪਤਿਂਸੁ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਪਿਤਰਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਚੇ, ਗਹਪਤਿ, ਭੋਜਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਦੇਥ; ਮਾ ਨੋ ਵਿਹੇਠੇਥਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭੁਞ੍ਜ, ਤਾਤ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ.

੩੦੨. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣੀ ਠਿਤਕੋਵ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਿ –

‘‘ਪਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਬਿਮ੍ਬਂ, ਅਰੁਕਾਯਂ ਸਮੁਸ੍ਸਿਤਂ;

ਆਤੁਰਂ ਬਹੁਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ, ਯਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ ਧੁਵਂ ਠਿਤਿ.

‘‘ਪਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਰੂਪਂ, ਮਣਿਨਾ ਕੁਣ੍ਡਲੇਨ ਚ;

ਅਟ੍ਠਿ ਤਚੇਨ ਓਨਦ੍ਧਂ, ਸਹ ਵਤ੍ਥੇਭਿ ਸੋਭਤਿ.

‘‘ਅਲਤ੍ਤਕਕਤਾ ਪਾਦਾ, ਮੁਖਂ ਚੁਣ੍ਣਕਮਕ੍ਖਿਤਂ;

ਅਲਂ ਬਾਲਸ੍ਸ ਮੋਹਾਯ, ਨੋ ਚ ਪਾਰਗਵੇਸਿਨੋ.

‘‘ਅਟ੍ਠਾਪਦਕਤਾ ਕੇਸਾ, ਨੇਤ੍ਤਾ ਅਞ੍ਜਨਮਕ੍ਖਿਤਾ;

ਅਲਂ ਬਾਲਸ੍ਸ ਮੋਹਾਯ, ਨੋ ਚ ਪਾਰਗਵੇਸਿਨੋ.

‘‘ਅਞ੍ਜਨੀਵ ਨਵਾ [ਅਞ੍ਜਨੀਵਣ੍ਣਵਾ (ਕ.)] ਚਿਤ੍ਤਾ, ਪੂਤਿਕਾਯੋ ਅਲਙ੍ਕਤੋ;

ਅਲਂ ਬਾਲਸ੍ਸ ਮੋਹਾਯ, ਨੋ ਚ ਪਾਰਗਵੇਸਿਨੋ.

‘‘ਓਦਹਿ ਮਿਗਵੋ ਪਾਸਂ, ਨਾਸਦਾ ਵਾਕਰਂ ਮਿਗੋ;

ਭੁਤ੍ਵਾ ਨਿਵਾਪਂ ਗਚ੍ਛਾਮ [ਗਚ੍ਛਾਮਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)], ਕਨ੍ਦਨ੍ਤੇ ਮਿਗਬਨ੍ਧਕੇ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਠਿਤਕੋਵ ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਭਾਸਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਰਞ੍ਞੋ ਕੋਰਬ੍ਯਸ੍ਸ ਮਿਗਚੀਰਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸੀਦਿ.

੩੦੩. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਮਿਗਵਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਸੋਧੇਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਮਿਗਵ, ਮਿਗਚੀਰਂ ਉਯ੍ਯਾਨਭੂਮਿਂ; ਗਚ੍ਛਾਮ ਸੁਭੂਮਿਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਖੋ ਮਿਗਵੋ ਰਞ੍ਞੋ ਕੋਰਬ੍ਯਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਿਗਚੀਰਂ ਸੋਧੇਨ੍ਤੋ ਅਦ੍ਦਸ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਕੋਰਬ੍ਯਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੁਦ੍ਧਂ ਖੋ ਤੇ, ਦੇਵ, ਮਿਗਚੀਰਂ. ਅਤ੍ਥਿ ਚੇਤ੍ਥ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਨਾਮ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਅਗ੍ਗਕੁਲਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ ਯਸ੍ਸ ਤ੍ਵਂ ਅਭਿਣ੍ਹਂ ਕਿਤ੍ਤਯਮਾਨੋ ਅਹੋਸਿ, ਸੋ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ ਮਿਗਵ, ਅਲਂ ਦਾਨਜ੍ਜ ਉਯ੍ਯਾਨਭੂਮਿਯਾ. ਤਮੇਵ ਦਾਨਿ ਮਯਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਪਯਿਰੁਪਾਸਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ‘‘ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਥਾ’’ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਭਦ੍ਰਾਨਿ ਯਾਨਾਨਿ ਯੋਜਾਪੇਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰਂ ਯਾਨਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਭਦ੍ਰੇਹਿ ਭਦ੍ਰੇਹਿ ਯਾਨੇਹਿ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕਮ੍ਹਾ ਨਿਯ੍ਯਾਸਿ ਮਹਚ੍ਚਰਾਜਾਨੁਭਾਵੇਨ [ਮਹਚ੍ਚਾ ਰਾਜਾਨੁਭਾਵੇਨ (ਸੀ.)] ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ. ਯਾਵਤਿਕਾ ਯਾਨਸ੍ਸ ਭੂਮਿ ਯਾਨੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਨਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਿਕੋਵ ਉਸ੍ਸਟਾਯ ਉਸ੍ਸਟਾਯ ਪਰਿਸਾਯ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧ ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲ ਹਤ੍ਥਤ੍ਥਰੇ [ਕਟ੍ਠਤ੍ਥਰੇ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਨਿਸੀਦਤੂ’’ਤਿ. ‘‘ਅਲਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਸੀਦ ਤ੍ਵਂ; ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਹਂ ਸਕੇ ਆਸਨੇ’’ਤਿ. ਨਿਸੀਦਿ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਖੋ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲਂ ਏਤਦਵੋਚ –

੩੦੪. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਾਨਿ ਯੇਹਿ ਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਜਰਾਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ, ਬ੍ਯਾਧਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ, ਭੋਗਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ, ਞਾਤਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ. ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਜਰਾਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ? ਇਧ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਜਿਣ੍ਣੋ ਹੋਤਿ ਵੁਡ੍ਢੋ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਅਦ੍ਧਗਤੋ ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋਮ੍ਹਿ ਏਤਰਹਿ ਜਿਣ੍ਣੋ ਵੁਡ੍ਢੋ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਅਦ੍ਧਗਤੋ ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਨ ਖੋ ਪਨ ਮਯਾ ਸੁਕਰਂ ਅਨਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਅਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਫਾਤਿਂ ਕਾਤੁਂ [ਫਾਤਿਕਤ੍ਤੁਂ (ਸੀ.)]. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਜਰਾਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਜਰਾਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ. ਭਵਂ ਖੋ ਪਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਏਤਰਹਿ ਦਹਰੋ ਯੁਵਾ ਸੁਸੁਕਾਲ਼ਕੇਸੋ ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ. ਤਂ ਭੋਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਜਰਾਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਿਂ ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਞਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ?

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਬ੍ਯਾਧਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ? ਇਧ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਆਬਾਧਿਕੋ ਹੋਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋਮ੍ਹਿ ਏਤਰਹਿ ਆਬਾਧਿਕੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨੋ. ਨ ਖੋ ਪਨ ਮਯਾ ਸੁਕਰਂ ਅਨਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਅਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਫਾਤਿਂ ਕਾਤੁਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਬ੍ਯਾਧਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਬ੍ਯਾਧਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ. ਭਵਂ ਖੋ ਪਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਏਤਰਹਿ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧੋ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕੋ ਸਮਵੇਪਾਕਿਨਿਯਾ ਗਹਣਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਨਾਤਿਸੀਤਾਯ ਨਾਚ੍ਚੁਣ੍ਹਾਯ. ਤਂ ਭੋਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਧਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਿਂ ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਞਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ?

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੋਗਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ? ਇਧ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਡ੍ਢੋ ਹੋਤਿ ਮਹਦ੍ਧਨੋ ਮਹਾਭੋਗੋ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਭੋਗਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਅਹਂ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਡ੍ਢੋ ਅਹੋਸਿਂ ਮਹਦ੍ਧਨੋ ਮਹਾਭੋਗੋ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਤੇ ਭੋਗਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਤਾ. ਨ ਖੋ ਪਨ ਮਯਾ ਸੁਕਰਂ ਅਨਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਅਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਫਾਤਿਂ ਕਾਤੁਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਭੋਗਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭੋਗਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ. ਭਵਂ ਖੋ ਪਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਅਗ੍ਗਕੁਲਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਭੋਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਭੋਗਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਿਂ ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਞਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ?

‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਞਾਤਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ? ਇਧ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬਹੂ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਞਾਤਕਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ – ‘ਮਮਂ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਬਹੂ ਅਹੇਸੁਂ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਤੇ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਤਾ. ਨ ਖੋ ਪਨ ਮਯਾ ਸੁਕਰਂ ਅਨਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤੁਂ ਅਧਿਗਤਂ ਵਾ ਭੋਗਂ ਫਾਤਿਂ ਕਾਤੁਂ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਞਾਤਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਞਾਤਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ. ਭੋਤੋ ਖੋ ਪਨ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਇਮਸ੍ਮਿਂਯੇਵ ਥੁਲ੍ਲਕੋਟ੍ਠਿਕੇ ਬਹੂ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ. ਤਂ ਭੋਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਞਾਤਿਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਂ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਿਂ ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਞਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ?

‘‘ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਪਾਰਿਜੁਞ੍ਞੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ. ਤਾਨਿ ਭੋਤੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲਸ੍ਸ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਿਂ ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਞਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ?

੩੦੫. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਯੇ ਅਹਂ [ਯਮਹਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ‘ਉਪਨਿਯ੍ਯਤਿ ਲੋਕੋ ਅਦ੍ਧੁਵੋ’ਤਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਪਠਮੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸੋ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ‘ਅਤਾਣੋ ਲੋਕੋ ਅਨਭਿਸ੍ਸਰੋ’ਤਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੁਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸੋ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ‘ਅਸ੍ਸਕੋ ਲੋਕੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਤਤਿਯੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸੋ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ‘ਊਨੋ ਲੋਕੋ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸੋ’ਤਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸੋ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਧਮ੍ਮੁਦ੍ਦੇਸਾ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਯੇ ਅਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ.

੩੦੬. ‘‘‘ਉਪਨਿਯ੍ਯਤਿ ਲੋਕੋ ਅਦ੍ਧੁਵੋ’ਤਿ – ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਆਹ. ਇਮਸ੍ਸ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤ੍ਵਂ ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋਪਿ ਪਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋਪਿ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਅਸ੍ਸਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਰਥਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਧਨੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਥਰੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਊਰੁਬਲੀ ਬਾਹੁਬਲੀ ਅਲਮਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹੋਸਿਂ ਅਹਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋਪਿ ਪਣ੍ਣਵੀਸਤਿਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋਪਿ ਹਤ੍ਥਿਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਅਸ੍ਸਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਰਥਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਧਨੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਥਰੁਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਕਤਾਵੀ ਊਰੁਬਲੀ ਬਾਹੁਬਲੀ ਅਲਮਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ. ਅਪ੍ਪੇਕਦਾਹਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਇਦ੍ਧਿਮਾਵ ਮਞ੍ਞੇ ਨ [ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਮਞ੍ਞੇ ਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚ ਮਞ੍ਞੇ (ਸੀ.), ਨ ਵਿਯ ਮਞ੍ਞੇ (ਕ.)] ਅਤ੍ਤਨੋ ਬਲੇਨ ਸਮਸਮਂ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਮੇਵ ਤ੍ਵਂ ਏਤਰਹਿ ਊਰੁਬਲੀ ਬਾਹੁਬਲੀ ਅਲਮਤ੍ਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ. ਏਤਰਹਿ ਜਿਣ੍ਣੋ ਵੁਡ੍ਢੋ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਅਦ੍ਧਗਤੋ ਵਯੋਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਆਸੀਤਿਕੋ ਮੇ ਵਯੋ ਵਤ੍ਤਤਿ. ਅਪ੍ਪੇਕਦਾਹਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ‘ਇਧ ਪਾਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਅਞ੍ਞੇਨੇਵ ਪਾਦਂ ਕਰੋਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਾਸਿਤਂ – ‘ਉਪਨਿਯ੍ਯਤਿ ਲੋਕੋ ਅਦ੍ਧੁਵੋ’ਤਿ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਚਿਦਂ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਉਪਨਿਯ੍ਯਤਿ ਲੋਕੋ ਅਦ੍ਧੁਵੋ’ਤਿ. ਉਪਨਿਯ੍ਯਤਿ ਹਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਲੋਕੋ ਅਦ੍ਧੁਵੋ.

‘‘ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇ ਖੋ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਰਾਜਕੁਲੇ ਹਤ੍ਥਿਕਾਯਾਪਿ ਅਸ੍ਸਕਾਯਾਪਿ ਰਥਕਾਯਾਪਿ ਪਤ੍ਤਿਕਾਯਾਪਿ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਆਪਦਾਸੁ ਪਰਿਯੋਧਾਯ ਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ‘ਅਤਾਣੋ ਲੋਕੋ ਅਨਭਿਸ੍ਸਰੋ’ਤਿ – ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਆਹ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਤੇ ਕੋਚਿ ਅਨੁਸਾਯਿਕੋ ਆਬਾਧੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਮੇ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਨੁਸਾਯਿਕੋ ਆਬਾਧੋ. ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ ਮਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਪਰਿਵਾਰੇਤ੍ਵਾ ਠਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ – ‘ਇਦਾਨਿ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਕਾਲਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਦਾਨਿ ਰਾਜਾ ਕੋਰਬ੍ਯੋ ਕਾਲਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲਭਸਿ ਤ੍ਵਂ ਤੇ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚੇ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤੇ – ‘ਆਯਨ੍ਤੁ ਮੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਸਨ੍ਤਾ ਇਮਂ ਵੇਦਨਂ ਸਂਵਿਭਜਥ, ਯਥਾਹਂ ਲਹੁਕਤਰਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ – ਉਦਾਹੁ ਤ੍ਵਂਯੇਵ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਾਹਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਲਭਾਮਿ ਤੇ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚੇ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤੇ – ‘ਆਯਨ੍ਤੁ ਮੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਸਨ੍ਤਾ ਇਮਂ ਵੇਦਨਂ ਸਂਵਿਭਜਥ, ਯਥਾਹਂ ਲਹੁਕਤਰਿਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਹਮੇਵ ਤਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਾਸਿਤਂ – ‘ਅਤਾਣੋ ਲੋਕੋ ਅਨਭਿਸ੍ਸਰੋ’ਤਿ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਚਿਦਂ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਅਤਾਣੋ ਲੋਕੋ ਅਨਭਿਸ੍ਸਰੋ’ਤਿ. ਅਤਾਣੋ ਹਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਲੋਕੋ ਅਨਭਿਸ੍ਸਰੋ.

‘‘ਸਂਵਿਜ੍ਜਤਿ ਖੋ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਰਾਜਕੁਲੇ ਪਹੂਤਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਭੂਮਿਗਤਞ੍ਚ ਵੇਹਾਸਗਤਞ੍ਚ. ‘ਅਸ੍ਸਕੋ ਲੋਕੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯ’ਨ੍ਤਿ – ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਆਹ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਏਤਰਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਸਿ, ਲਚ੍ਛਸਿ ਤ੍ਵਂ ਪਰਤ੍ਥਾਪਿ – ‘ਏਵਮੇਵਾਹਂ ਇਮੇਹੇਵ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਮੀ’ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੇ ਇਮਂ ਭੋਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤ੍ਵਂ ਪਨ ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਗਮਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾਹਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਏਤਰਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਮਿ, ਨਾਹਂ ਲਚ੍ਛਾਮਿ ਪਰਤ੍ਥਾਪਿ – ‘ਏਵਮੇਵ ਇਮੇਹੇਵ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤੋ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤੋ ਪਰਿਚਾਰੇਮੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞੇ ਇਮਂ ਭੋਗਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ; ਅਹਂ ਪਨ ਯਥਾਕਮ੍ਮਂ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਾਸਿਤਂ – ‘ਅਸ੍ਸਕੋ ਲੋਕੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯ’ਨ੍ਤਿ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਚ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਚਿਦਂ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਅਸ੍ਸਕੋ ਲੋਕੋ, ਸਬ੍ਬਂ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯ’ਨ੍ਤਿ. ਅਸ੍ਸਕੋ ਹਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਲੋਕੋ ਸਬ੍ਬਂ ਪਹਾਯ ਗਮਨੀਯਂ.

‘‘‘ਊਨੋ ਲੋਕੋ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸੋ’ਤਿ – ਭਵਂ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ ਆਹ. ਇਮਸ੍ਸ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ’’ਤਿ? ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਫੀਤਂ ਕੁਰੁਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਫੀਤਂ ਕੁਰੁਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ ਸਦ੍ਧਾਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਿਕੋ. ਸੋ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯਗ੍ਘੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਹਂ ਆਗਚ੍ਛਾਮਿ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ? ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਜਨਪਦਂ ਇਦ੍ਧਞ੍ਚੇਵ ਫੀਤਞ੍ਚ ਬਹੁਜਨਂ ਆਕਿਣ੍ਣਮਨੁਸ੍ਸਂ. ਬਹੂ ਤਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥਿਕਾਯਾ ਅਸ੍ਸਕਾਯਾ ਰਥਕਾਯਾ ਪਤ੍ਤਿਕਾਯਾ; ਬਹੁ ਤਤ੍ਥ ਧਨਧਞ੍ਞਂ [ਦਨ੍ਤਾਜਿਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]; ਬਹੁ ਤਤ੍ਥ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਅਕਤਞ੍ਚੇਵ ਕਤਞ੍ਚ; ਬਹੁ ਤਤ੍ਥ ਇਤ੍ਥਿਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਸਕ੍ਕਾ ਚ ਤਾਵਤਕੇਨੇਵ ਬਲਮਤ੍ਤੇਨ [ਬਲਤ੍ਥੇਨ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.), ਬਹਲਤ੍ਥੇਨ (ਕ.)] ਅਭਿਵਿਜਿਨਿਤੁਂ. ਅਭਿਵਿਜਿਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ’ਤਿ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਤਮ੍ਪਿ ਮਯਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਭਿਵਿਜਿਯ ਅਜ੍ਝਾਵਸੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਪਚ੍ਛਿਮਾਯ ਦਿਸਾਯ… ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਦਿਸਾਯ… ਦਕ੍ਖਿਣਾਯ ਦਿਸਾਯ… ਪਰਸਮੁਦ੍ਦਤੋ ਸਦ੍ਧਾਯਿਕੋ ਪਚ੍ਚਯਿਕੋ. ਸੋ ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯਗ੍ਘੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਅਹਂ ਆਗਚ੍ਛਾਮਿ ਪਰਸਮੁਦ੍ਦਤੋ? ਤਤ੍ਥਦ੍ਦਸਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਜਨਪਦਂ ਇਦ੍ਧਞ੍ਚੇਵ ਫੀਤਞ੍ਚ ਬਹੁਜਨਂ ਆਕਿਣ੍ਣਮਨੁਸ੍ਸਂ. ਬਹੂ ਤਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥਿਕਾਯਾ ਅਸ੍ਸਕਾਯਾ ਰਥਕਾਯਾ ਪਤ੍ਤਿਕਾਯਾ; ਬਹੁ ਤਤ੍ਥ ਧਨਧਞ੍ਞਂ; ਬਹੁ ਤਤ੍ਥ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ ਅਕਤਞ੍ਚੇਵ ਕਤਞ੍ਚ; ਬਹੁ ਤਤ੍ਥ ਇਤ੍ਥਿਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਸਕ੍ਕਾ ਚ ਤਾਵਤਕੇਨੇਵ ਬਲਮਤ੍ਤੇਨ ਅਭਿਵਿਜਿਨਿਤੁਂ. ਅਭਿਵਿਜਿਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ’ਤਿ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਤਮ੍ਪਿ ਮਯਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਭਿਵਿਜਿਯ ਅਜ੍ਝਾਵਸੇਯ੍ਯਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਦਂ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਾਸਿਤਂ – ‘ਊਨੋ ਲੋਕੋ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸੋ’ਤਿ, ਯਮਹਂ ਞਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਚ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ! ਯਾਵ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਚਿਦਂ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ – ‘ਊਨੋ ਲੋਕੋ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸੋ’ਤਿ. ਊਨੋ ਹਿ, ਭੋ ਰਟ੍ਠਪਾਲ, ਲੋਕੋ ਅਤਿਤ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਾਦਾਸੋ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਟ੍ਠਪਾਲੋ. ਇਦਂ ਵਤ੍ਵਾ ਅਥਾਪਰਂ ਏਤਦਵੋਚ –

੩੦੭. ‘‘ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਲੋਕੇ ਸਧਨੇ ਮਨੁਸ੍ਸੇ,

ਲਦ੍ਧਾਨ ਵਿਤ੍ਤਂ ਨ ਦਦਨ੍ਤਿ ਮੋਹਾ;

ਲੁਦ੍ਧਾ ਧਨਂ [ਲਦ੍ਧਾ ਧਨਂ (ਕ.)] ਸਨ੍ਨਿਚਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ,

ਭਿਯ੍ਯੋਵ ਕਾਮੇ ਅਭਿਪਤ੍ਥਯਨ੍ਤਿ.

‘‘ਰਾਜਾ ਪਸਯ੍ਹਾ ਪਥਵਿਂ ਵਿਜਿਤ੍ਵਾ,

ਸਸਾਗਰਨ੍ਤਂ ਮਹਿਮਾਵਸਨ੍ਤੋ [ਮਹਿਯਾ ਵਸਨ੍ਤੋ (ਸੀ. ਕ.)];

ਓਰਂ ਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਅਤਿਤ੍ਤਰੂਪੋ,

ਪਾਰਂ ਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸਪਿ ਪਤ੍ਥਯੇਥ.

‘‘ਰਾਜਾ ਚ ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਬਹੂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ,

ਅਵੀਤਤਣ੍ਹਾ [ਅਤਿਤ੍ਤਤਣ੍ਹਾ (ਕ.)] ਮਰਣਂ ਉਪੇਨ੍ਤਿ;

ਊਨਾਵ ਹੁਤ੍ਵਾਨ ਜਹਨ੍ਤਿ ਦੇਹਂ,

ਕਾਮੇਹਿ ਲੋਕਮ੍ਹਿ ਨ ਹਤ੍ਥਿ ਤਿਤ੍ਤਿ.

‘‘ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਨਂ ਞਾਤੀ ਪਕਿਰਿਯ ਕੇਸੇ,

ਅਹੋਵਤਾ ਨੋ ਅਮਰਾਤਿ ਚਾਹੁ;

ਵਤ੍ਥੇਨ ਨਂ ਪਾਰੁਤਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ,

ਚਿਤਂ ਸਮਾਦਾਯ [ਸਮਾਧਾਯ (ਸੀ.)] ਤਤੋਡਹਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੋ ਡਯ੍ਹਤਿ ਸੂਲੇਹਿ ਤੁਜ੍ਜਮਾਨੋ,

ਏਕੇਨ ਵਤ੍ਥੇਨ ਪਹਾਯ ਭੋਗੇ;

ਨ ਮੀਯਮਾਨਸ੍ਸ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਾਣਾ,

ਞਾਤੀਧ ਮਿਤ੍ਤਾ ਅਥ ਵਾ ਸਹਾਯਾ.

‘‘ਦਾਯਾਦਕਾ ਤਸ੍ਸ ਧਨਂ ਹਰਨ੍ਤਿ,

ਸਤ੍ਤੋ ਪਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ;

ਨ ਮੀਯਮਾਨਂ ਧਨਮਨ੍ਵੇਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿ,

ਪੁਤ੍ਤਾ ਚ ਦਾਰਾ ਚ ਧਨਞ੍ਚ ਰਟ੍ਠਂ.

‘‘ਨ ਦੀਘਮਾਯੁਂ ਲਭਤੇ ਧਨੇਨ, ਨ ਚਾਪਿ ਵਿਤ੍ਤੇਨ ਜਰਂ ਵਿਹਨ੍ਤਿ;

ਅਪ੍ਪਂ ਹਿਦਂ ਜੀਵਿਤਮਾਹੁ ਧੀਰਾ, ਅਸਸ੍ਸਤਂ ਵਿਪ੍ਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਂ.

‘‘ਅਡ੍ਢਾ ਦਲਿਦ੍ਦਾ ਚ ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਂ,

ਬਾਲੋ ਚ ਧੀਰੋ ਚ ਤਥੇਵ ਫੁਟ੍ਠੋ;

ਬਾਲੋ ਚ ਬਾਲ੍ਯਾ ਵਧਿਤੋਵ ਸੇਤਿ,

ਧੀਰੋ ਚ [ਧੀਰੋਵ (ਕ.)] ਨ ਵੇਧਤਿ ਫਸ੍ਸਫੁਟ੍ਠੋ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਪਞ੍ਞਾਵ ਧਨੇਨ ਸੇਯ੍ਯੋ,

ਯਾਯ ਵੋਸਾਨਮਿਧਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ;

ਅਬ੍ਯੋਸਿਤਤ੍ਤਾ [ਅਸੋਸਿਤਤ੍ਤਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਹਿ ਭਵਾਭਵੇਸੁ,

ਪਾਪਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਮੋਹਾ.

‘‘ਉਪੇਤਿ ਗਬ੍ਭਞ੍ਚ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ,

ਸਂਸਾਰਮਾਪਜ੍ਜ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ;

ਤਸ੍ਸਪ੍ਪਪਞ੍ਞੋ ਅਭਿਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤੋ,

ਉਪੇਤਿ ਗਬ੍ਭਞ੍ਚ ਪਰਞ੍ਚ ਲੋਕਂ.

‘‘ਚੋਰੋ ਯਥਾ ਸਨ੍ਧਿਮੁਖੇ ਗਹਿਤੋ,

ਸਕਮ੍ਮੁਨਾ ਹਞ੍ਞਤਿ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ;

ਏਵਂ ਪਜਾ ਪੇਚ੍ਚ ਪਰਮ੍ਹਿ ਲੋਕੇ,

ਸਕਮ੍ਮੁਨਾ ਹਞ੍ਞਤਿ ਪਾਪਧਮ੍ਮੋ.

‘‘ਕਾਮਾਹਿ ਚਿਤ੍ਰਾ ਮਧੁਰਾ ਮਨੋਰਮਾ,

ਵਿਰੂਪਰੂਪੇਨ ਮਥੇਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ;

ਆਦੀਨਵਂ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਦਿਸ੍ਵਾ,

ਤਸ੍ਮਾ ਅਹਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ ਰਾਜ.

‘‘ਦੁਮਪ੍ਫਲਾਨੇਵ ਪਤਨ੍ਤਿ ਮਾਣਵਾ,

ਦਹਰਾ ਚ ਵੁਡ੍ਢਾ ਚ ਸਰੀਰਭੇਦਾ;

ਏਤਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ [ਏਵਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ (ਸੀ.), ਏਤਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ ਰਾਜ,

ਅਪਣ੍ਣਕਂ ਸਾਮਞ੍ਞਮੇਵ ਸੇਯ੍ਯੋ’’ਤਿ.

ਰਟ੍ਠਪਾਲਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਦੁਤਿਯਂ.