੧੦. ਕਣ੍ਣਕਤ੍ਥਲਸੁਤ੍ਤਂ

੩੭੫. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਉਰੁਞ੍ਞਾਯਂ [ਉਜੁਞ੍ਞਾਯਂ (ਸੀ. ਪੀ.), ਉਦਞ੍ਞਾਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਵਿਹਰਤਿ ਕਣ੍ਣਕਤ੍ਥਲੇ ਮਿਗਦਾਯੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਉਰੁਞ੍ਞਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪੁਰਿਸਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਾਹਿ, ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛ – ‘ਰਾਜਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤਿ, ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਹਿ – ‘ਅਜ੍ਜ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਪਾਤਰਾਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਰਾਜਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤਿ, ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ; ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਤਿ – ‘ਅਜ੍ਜ ਕਿਰ ਭਨ੍ਤੇ, ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਪਾਤਰਾਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਸੋਮਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਸਕੁਲਾ ਚ ਭਗਿਨੀ – ‘‘ਅਜ੍ਜ ਕਿਰ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਪਾਤਰਾਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋਮਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਸਕੁਲਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸੇਨਦਿਂ ਕੋਸਲਂ ਭਤ੍ਤਾਭਿਹਾਰੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਵਚਨੇਨ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਾਹਿ, ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛ – ‘ਸੋਮਾ ਚ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਿਨੀ ਸਕੁਲਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤਿ, ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’’ਤਿ.

੩੭੬. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਪਾਤਰਾਸੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੋਮਾ ਚ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਿਨੀ ਸਕੁਲਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤਿ [ਵਨ੍ਦਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ [ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋਮਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਸਕੁਲਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਅਞ੍ਞਂ ਦੂਤਂ ਨਾਲਤ੍ਥੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੋਮਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਸਕੁਲਾ ਚ ਭਗਿਨੀ – ‘ਅਜ੍ਜ ਕਿਰ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਪਾਤਰਾਸੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੋਮਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਸਕੁਲਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਮਂ ਭਤ੍ਤਾਭਿਹਾਰੇ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਵਚਨੇਨ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਾਹਿ, ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛ – ਸੋਮਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਸਕੁਲਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਭਗਵਤੋ ਪਾਦੇ ਸਿਰਸਾ ਵਨ੍ਦਤਿ, ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਸੁਖਿਨਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤੁ ਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋਮਾ ਚ ਭਗਿਨੀ ਸਕੁਲਾ ਚ ਭਗਿਨੀ’’ਤਿ.

੩੭੭. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੁਤਂ ਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਏਵਮਾਹ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਸੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਯੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਪਰਿਸੇਸਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਟਿਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’ਤਿ. ਯੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਏਵਮਾਹ – ਨਤ੍ਥਿ ਸੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਯੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਪਰਿਸੇਸਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਟਿਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’ਤਿ; ਕਚ੍ਚਿ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤੋ ਵੁਤ੍ਤਵਾਦਿਨੋ, ਨ ਚ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭੂਤੇਨ ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ, ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਾਨੁਧਮ੍ਮਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਕੋਚਿ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਵਾਦਾਨੁਵਾਦੋ ਗਾਰਯ੍ਹਂ ਠਾਨਂ ਆਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਏਵਮਾਹ – ਨਤ੍ਥਿ ਸੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਯੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਸਬ੍ਬਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਪਰਿਸੇਸਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਪਟਿਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’ਤਿ; ਨ ਮੇ ਤੇ ਵੁਤ੍ਤਵਾਦਿਨੋ, ਅਬ੍ਭਾਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਚ ਪਨ ਮਂ ਤੇ ਅਸਤਾ ਅਭੂਤੇਨਾ’’ਤਿ.

੩੭੮. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਵਿਟਟੂਭਂ ਸੇਨਾਪਤਿਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਸੇਨਾਪਤਿ, ਇਮਂ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਂ ਰਾਜਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਅਬ੍ਭੁਦਾਹਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਞ੍ਜਯੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਕਾਸਗੋਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪੁਰਿਸਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ, ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਸਞ੍ਜਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਆਕਾਸਗੋਤ੍ਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਹਿ – ‘ਰਾਜਾ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਆਮਨ੍ਤੇਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਦੇਵਾ’’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਸਞ੍ਜਯੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਕਾਸਗੋਤ੍ਤੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਆਕਾਸਗੋਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਰਾਜਾ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਆਮਨ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਅਞ੍ਞਦੇਵ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਾਸਿਤਂ, ਤਞ੍ਚ ਜਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾਪਿ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ [ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਤਿ, ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਮਹਾਰਾਜ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾਤਿ (ਸੀ.)]. ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਭਿਜਾਨਾਮਿ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਸੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਯੋ ਸਕਿਦੇਵ ਸਬ੍ਬਂ ਞਸ੍ਸਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਦਕ੍ਖਿਤਿ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਹੇਤੁਰੂਪਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਆਹ; ਸਹੇਤੁਰੂਪਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਆਹ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਸੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਯੋ ਸਕਿਦੇਵ ਸਬ੍ਬਂ ਞਸ੍ਸਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਦਕ੍ਖਿਤਿ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਣ੍ਣਾ – ਖਤ੍ਤਿਯਾ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਵੇਸ੍ਸਾ, ਸੁਦ੍ਦਾ. ਇਮੇਸਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਸਿਯਾ ਵਿਸੇਸੋ ਸਿਯਾ ਨਾਨਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਣ੍ਣਾ – ਖਤ੍ਤਿਯਾ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਵੇਸ੍ਸਾ, ਸੁਦ੍ਦਾ. ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਦ੍ਵੇ ਵਣ੍ਣਾ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਨ੍ਤਿ – ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਚ – ਯਦਿਦਂ ਅਭਿਵਾਦਨਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨਅਞ੍ਜਲਿਕਮ੍ਮਸਾਮੀਚਿਕਮ੍ਮਾਨੀ’’ਤਿ [ਸਾਮਿਚਿਕਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ (ਸੀ.)]. ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ; ਸਮ੍ਪਰਾਯਿਕਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ. ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਣ੍ਣਾ – ਖਤ੍ਤਿਯਾ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਵੇਸ੍ਸਾ, ਸੁਦ੍ਦਾ. ਇਮੇਸਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਸਿਯਾ ਵਿਸੇਸੋ ਸਿਯਾ ਨਾਨਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ?

੩੭੯. ‘‘ਪਞ੍ਚਿਮਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ? ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਦਹਤਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਬੋਧਿਂ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ; ਅਪ੍ਪਾਬਾਧੋ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕੋ ਸਮਵੇਪਾਕਿਨਿਯਾ ਗਹਣਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਨਾਤਿਸੀਤਾਯ ਨਾਚ੍ਚੁਣ੍ਹਾਯ ਮਜ੍ਝਿਮਾਯ ਪਧਾਨਕ੍ਖਮਾਯ; ਅਸਠੋ ਹੋਤਿ ਅਮਾਯਾਵੀ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਆਵਿਕਤ੍ਤਾ ਸਤ੍ਥਰਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੂਸੁ ਵਾ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ; ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਵਿਹਰਤਿ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ, ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾਯ, ਥਾਮਵਾ ਦਲ਼੍ਹਪਰਕ੍ਕਮੋ ਅਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਧੁਰੋ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ; ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ ਉਦਯਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਾਯ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਗਾਮਿਨਿਯਾ – ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚ ਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗਾਨਿ. ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਣ੍ਣਾ – ਖਤ੍ਤਿਯਾ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਵੇਸ੍ਸਾ, ਸੁਦ੍ਦਾ. ਤੇ ਚਸ੍ਸੁ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ; ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨੇਸਂ ਅਸ੍ਸ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਣ੍ਣਾ – ਖਤ੍ਤਿਯਾ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਵੇਸ੍ਸਾ, ਸੁਦ੍ਦਾ. ਤੇ ਚਸ੍ਸੁ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ; ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨੇਸਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਿਯਾ ਵਿਸੇਸੋ ਸਿਯਾ ਨਾਨਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਤ੍ਥ ਖੋ ਨੇਸਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਧਾਨਵੇਮਤ੍ਤਤਂ ਵਦਾਮਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿਸ੍ਸੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵੇ ਹਤ੍ਥਿਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਗੋਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਸੁਦਨ੍ਤਾ ਸੁਵਿਨੀਤਾ, ਦ੍ਵੇ ਹਤ੍ਥਿਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਗੋਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਦਨ੍ਤਾ ਅਵਿਨੀਤਾ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਹਤ੍ਥਿਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਗੋਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਸੁਦਨ੍ਤਾ ਸੁਵਿਨੀਤਾ, ਅਪਿ ਨੁ ਤੇ ਦਨ੍ਤਾਵ ਦਨ੍ਤਕਾਰਣਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਦਨ੍ਤਾਵ ਦਨ੍ਤਭੂਮਿਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਹਤ੍ਥਿਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਗੋਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਦਨ੍ਤਾ ਅਵਿਨੀਤਾ, ਅਪਿ ਨੁ ਤੇ ਅਦਨ੍ਤਾਵ ਦਨ੍ਤਕਾਰਣਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਦਨ੍ਤਾਵ ਦਨ੍ਤਭੂਮਿਂ ਸਮ੍ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯੁਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਹਤ੍ਥਿਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਅਸ੍ਸਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਗੋਦਮ੍ਮਾ ਵਾ ਸੁਦਨ੍ਤਾ ਸੁਵਿਨੀਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਂ ਤਂ ਸਦ੍ਧੇਨ ਪਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧੇਨ ਅਸਠੇਨ ਅਮਾਯਾਵਿਨਾ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੇਨ ਪਞ੍ਞਵਤਾ ਤਂ ਵਤ [ਤਂ ਤਥਾ ਸੋ (ਕ.)] ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਬਹ੍ਵਾਬਾਧੋ ਸਠੋ ਮਾਯਾਵੀ ਕੁਸੀਤੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਤੀਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.

੩੮੦. ‘‘ਹੇਤੁਰੂਪਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਆਹ; ਸਹੇਤੁਰੂਪਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਆਹ. ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਣ੍ਣਾ – ਖਤ੍ਤਿਯਾ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਵੇਸ੍ਸਾ, ਸੁਦ੍ਦਾ. ਤੇ ਚਸ੍ਸੁ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਪਧਾਨਿਯਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਤੇ ਚਸ੍ਸੁ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ; ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਨੇਸਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਿਯਾ ਵਿਸੇਸੋ ਸਿਯਾ ਨਾਨਾਕਰਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਤ੍ਥ ਖੋ [ਏਤ੍ਥ ਖੋ ਪਨ (ਸੀ.)] ਨੇਸਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਵਦਾਮਿ – ਯਦਿਦਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਸੁਕ੍ਖਂ ਸਾਕਕਟ੍ਠਂ ਆਦਾਯ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤੇਜੋ ਪਾਤੁਕਰੇਯ੍ਯ; ਅਥਾਪਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸੁਕ੍ਖਂ ਸਾਲਕਟ੍ਠਂ ਆਦਾਯ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤੇਜੋ ਪਾਤੁਕਰੇਯ੍ਯ; ਅਥਾਪਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸੁਕ੍ਖਂ ਅਮ੍ਬਕਟ੍ਠਂ ਆਦਾਯ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤੇਜੋ ਪਾਤੁਕਰੇਯ੍ਯ; ਅਥਾਪਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸੁਕ੍ਖਂ ਉਦੁਮ੍ਬਰਕਟ੍ਠਂ ਆਦਾਯ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤੇਜੋ ਪਾਤੁਕਰੇਯ੍ਯ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗੀਨਂ ਨਾਨਾਦਾਰੁਤੋ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਅਚ੍ਚਿਯਾ ਵਾ ਅਚ੍ਚਿਂ, ਵਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਵਣ੍ਣਂ, ਆਭਾਯ ਵਾ ਆਭ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਂ ਤਂ ਤੇਜਂ ਵੀਰਿਯਾ ਨਿਮ੍ਮਥਿਤਂ ਪਧਾਨਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ [ਵਿਰਿਯਂ ਨਿਪ੍ਫਰਤਿ, ਤਂ ਪਚ੍ਛਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਂ (ਸੀ.)], ਨਾਹਂ ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਰਣਂ ਵਦਾਮਿ – ਯਦਿਦਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਹੇਤੁਰੂਪਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਆਹ; ਸਹੇਤੁਰੂਪਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਆਹ. ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਿ ਦੇਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਂ ਵਦੇਸਿ – ‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਿ ਦੇਵਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਯਦਿ ਵਾ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਾ ਆਗਨ੍ਤਾਰੋ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਯਦਿ ਵਾ ਅਨਾਗਨ੍ਤਾਰੋ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ’’? ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੇਵਾ ਸਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਾ ਤੇ ਦੇਵਾ ਆਗਨ੍ਤਾਰੋ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ, ਯੇ ਤੇ ਦੇਵਾ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਾ ਤੇ ਦੇਵਾ ਅਨਾਗਨ੍ਤਾਰੋ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

੩੮੧. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਵਿਟ੍ਟੂਭੋ ਸੇਨਾਪਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਾ ਸਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਾ ਆਗਨ੍ਤਾਰੋ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਤੇ ਦੇਵਾ, ਯੇ ਤੇ ਦੇਵਾ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਾ ਅਨਾਗਨ੍ਤਾਰੋ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਤੇ ਦੇਵੇ ਤਮ੍ਹਾ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ?

ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਵਿਟਟੂਭੋ ਸੇਨਾਪਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੋ; ਅਹਂ ਭਗਵਤੋ ਪੁਤ੍ਤੋ. ਅਯਂ ਖੋ ਕਾਲੋ ਯਂ ਪੁਤ੍ਤੋ ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਵਿਟਟੂਭਂ ਸੇਨਾਪਤਿਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਸੇਨਾਪਤਿ, ਤਂ ਯੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ; ਯਥਾ ਤੇ ਖਮੇਯ੍ਯ ਤਥਾ ਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੇਨਾਪਤਿ, ਯਾਵਤਾ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਵਿਜਿਤਂ ਯਤ੍ਥ ਚ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਇਸ੍ਸਰਿਯਾਧਿਪਚ੍ਚਂ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਪਹੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਸਮਣਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਪੁਞ੍ਞਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਤਮ੍ਹਾ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਤੁਂ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਵਿਜਿਤਂ ਯਤ੍ਥ ਚ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਇਸ੍ਸਰਿਯਾਧਿਪਚ੍ਚਂ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਪਹੋਤਿ ਤਤ੍ਥ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਸਮਣਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਪੁਞ੍ਞਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਤਮ੍ਹਾ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਤੁਂ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁਂ ਵਾ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੇਨਾਪਤਿ, ਯਾਵਤਾ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਅਵਿਜਿਤਂ ਯਤ੍ਥ ਚ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਨ ਇਸ੍ਸਰਿਯਾਧਿਪਚ੍ਚਂ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਪਹੋਤਿ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਸਮਣਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਪੁਞ੍ਞਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਤਮ੍ਹਾ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਤੁਂ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭੋ, ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਅਵਿਜਿਤਂ ਯਤ੍ਥ ਚ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਨ ਇਸ੍ਸਰਿਯਾਧਿਪਚ੍ਚਂ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਪਹੋਤਿ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਸਮਣਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਪੁਞ੍ਞਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਤਮ੍ਹਾ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਤੁਂ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁਂ ਵਾ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੇਨਾਪਤਿ, ਸੁਤਾ ਤੇ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ. ਸੁਤਾ ਮੇ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ. ਇਧਾਪਿ ਭੋਤਾ ਰਞ੍ਞਾ ਪਸੇਨਦਿਨਾ ਕੋਸਲੇਨ ਸੁਤਾ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਸੇਨਾਪਤਿ, ਪਹੋਤਿ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਦੇਵੇ ਤਾਵਤਿਂਸੇ ਤਮ੍ਹਾ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਤੁਂ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤੁਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਦਸ੍ਸਨਮ੍ਪਿ, ਭੋ, ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਦੇਵੇ ਤਾਵਤਿਂਸੇ ਨਪ੍ਪਹੋਤਿ, ਕੁਤੋ ਪਨ ਤਮ੍ਹਾ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸ੍ਸਤਿ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਸੇਨਾਪਤਿ, ਯੇ ਤੇ ਦੇਵਾ ਸਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਾ ਆਗਨ੍ਤਾਰੋ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਤੇ ਦੇਵਾ, ਯੇ ਤੇ ਦੇਵਾ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝਾ ਅਨਾਗਨ੍ਤਾਰੋ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ ਤੇ ਦੇਵੇ ਦਸ੍ਸਨਾਯਪਿ ਨਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤਿ; ਕੁਤੋ ਪਨ ਤਮ੍ਹਾ ਠਾਨਾ ਚਾਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ?

੩੮੨. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋਨਾਮੋ ਅਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ’’ਤਿ? ‘‘ਆਨਨ੍ਦੋ ਨਾਮ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਆਨਨ੍ਦੋ ਵਤ, ਭੋ, ਆਨਨ੍ਦਰੂਪੋ ਵਤ, ਭੋ! ਹੇਤੁਰੂਪਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਆਹ; ਸਹੇਤੁਰੂਪਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਆਹ. ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਂ ਵਦੇਸਿ – ‘ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਯਦਿ ਵਾ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਆਗਨ੍ਤਾ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ, ਯਦਿ ਵਾ ਅਨਾਗਨ੍ਤਾ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੋ ਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਆਗਨ੍ਤਾ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਂ, ਯੋ ਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਅਬ੍ਯਾਬਜ੍ਝੋ ਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਅਨਾਗਨ੍ਤਾ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸੇਨਦਿਂ ਕੋਸਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਞ੍ਜਯੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਕਾਸਗੋਤ੍ਤੋ ਆਗਤੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਸਞ੍ਜਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਆਕਾਸਗੋਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਇਮਂ ਕਥਾਵਤ੍ਥੁਂ ਰਾਜਨ੍ਤੇਪੁਰੇ ਅਬ੍ਭੁਦਾਹਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਵਿਟਟੂਭੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੇਨਾਪਤੀ’’ਤਿ. ਵਿਟਟੂਭੋ ਸੇਨਾਪਤਿ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਸਞ੍ਜਯੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਆਕਾਸਗੋਤ੍ਤੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸੇਨਦਿਂ ਕੋਸਲਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਯਾਨਕਾਲੋ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਾ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ; ਤਞ੍ਚ ਪਨਮ੍ਹਾਕਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ ਚੇਵ ਖਮਤਿ ਚ, ਤੇਨ ਚਮ੍ਹਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ. ਚਾਤੁਵਣ੍ਣਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਾ, ਚਾਤੁਵਣ੍ਣਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ; ਤਞ੍ਚ ਪਨਮ੍ਹਾਕਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ ਚੇਵ ਖਮਤਿ ਚ, ਤੇਨ ਚਮ੍ਹਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ. ਅਧਿਦੇਵੇ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਾ, ਅਧਿਦੇਵੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ; ਤਞ੍ਚ ਪਨਮ੍ਹਾਕਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ ਚੇਵ ਖਮਤਿ ਚ, ਤੇਨ ਚਮ੍ਹਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ. ਅਧਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਾ, ਅਧਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ; ਤਞ੍ਚ ਪਨਮ੍ਹਾਕਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ ਚੇਵ ਖਮਤਿ ਚ, ਤੇਨ ਚਮ੍ਹਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ. ਯਂ ਯਦੇਵ ਚ ਮਯਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹਾ ਤਂ ਤਦੇਵ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ; ਤਞ੍ਚ ਪਨਮ੍ਹਾਕਂ ਰੁਚ੍ਚਤਿ ਚੇਵ ਖਮਤਿ ਚ, ਤੇਨ ਚਮ੍ਹਾ ਅਤ੍ਤਮਨਾ. ਹਨ੍ਦ, ਚ ਦਾਨਿ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਚ੍ਛਾਮ; ਬਹੁਕਿਚ੍ਚਾ ਮਯਂ ਬਹੁਕਰਣੀਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਸਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਸੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮੋਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮੀਤਿ.

ਕਣ੍ਣਕਤ੍ਥਲਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਦਸਮਂ.

ਰਾਜਵਗ੍ਗੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.