੨. ਭਿਕ੍ਖੁਵਗ੍ਗੋ

੧. ਅਮ੍ਬਲਟ੍ਠਿਕਰਾਹੁਲੋਵਾਦਸੁਤ੍ਤਂ

੧੦੭. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਰਾਜਗਹੇ ਵਿਹਰਤਿ ਵੇਲ਼ੁਵਨੇ ਕਲਨ੍ਦਕਨਿਵਾਪੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਹੁਲੋ ਅਮ੍ਬਲਟ੍ਠਿਕਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨ ਅਮ੍ਬਲਟ੍ਠਿਕਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਰਾਹੁਲੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਹੁਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਆਸਨਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਸਿ, ਉਦਕਞ੍ਚ ਪਾਦਾਨਂ. ਨਿਸੀਦਿ ਭਗਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ. ਨਿਸਜ੍ਜ ਪਾਦੇ ਪਕ੍ਖਾਲੇਸਿ. ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਰਾਹੁਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ.

੧੦੮. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਉਦਕਾਵਸੇਸਂ ਉਦਕਾਧਾਨੇ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਹੁਲਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਸ੍ਸਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਇਮਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਉਦਕਾਵਸੇਸਂ ਉਦਕਾਧਾਨੇ ਠਪਿਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਂ ਪਰਿਤ੍ਤਕਂ ਖੋ, ਰਾਹੁਲ, ਤੇਸਂ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਯੇਸਂ ਨਤ੍ਥਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦੇ ਲਜ੍ਜਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਉਦਕਾਵਸੇਸਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਹੁਲਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਸ੍ਸਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਉਦਕਾਵਸੇਸਂ ਛਡ੍ਡਿਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ ਖੋ, ਰਾਹੁਲ, ਤੇਸਂ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਯੇਸਂ ਨਤ੍ਥਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦੇ ਲਜ੍ਜਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਂ ਉਦਕਾਧਾਨਂ ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਹੁਲਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਸ੍ਸਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਇਮਂ ਉਦਕਾਧਾਨਂ ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਂ ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ ਖੋ, ਰਾਹੁਲ, ਤੇਸਂ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਯੇਸਂ ਨਤ੍ਥਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦੇ ਲਜ੍ਜਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਂ ਉਦਕਾਧਾਨਂ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਹੁਲਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਪਸ੍ਸਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਇਮਂ ਉਦਕਾਧਾਨਂ ਰਿਤ੍ਤਂ ਤੁਚ੍ਛ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਂ ਰਿਤ੍ਤਂ ਤੁਚ੍ਛਂ ਖੋ, ਰਾਹੁਲ, ਤੇਸਂ ਸਾਮਞ੍ਞਂ ਯੇਸਂ ਨਤ੍ਥਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦੇ ਲਜ੍ਜਾਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਹੁਲ, ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਈਸਾਦਨ੍ਤੋ ਉਰੂਲ਼੍ਹਵਾ [ਉਬ੍ਬੂਲ਼੍ਹਵਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਭਿਜਾਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਸਙ੍ਗਾਮਗਤੋ ਪੁਰਿਮੇਹਿਪਿ ਪਾਦੇਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਹਿਪਿ ਪਾਦੇਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਰਿਮੇਨਪਿ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨਪਿ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੀਸੇਨਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਣ੍ਣੇਹਿਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਦਨ੍ਤੇਹਿਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠੇਨਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ; ਰਕ੍ਖਤੇਵ ਸੋਣ੍ਡਂ. ਤਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥਾਰੋਹਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਈਸਾਦਨ੍ਤੋ ਉਰੂਲ਼੍ਹਵਾ ਅਭਿਜਾਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਸਙ੍ਗਾਮਗਤੋ ਪੁਰਿਮੇਹਿਪਿ ਪਾਦੇਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਹਿਪਿ ਪਾਦੇਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ…ਪੇ… ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠੇਨਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ; ਰਕ੍ਖਤੇਵ ਸੋਣ੍ਡਂ. ਅਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਖੋ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤ’ਨ੍ਤਿ. ਯਤੋ ਖੋ, ਰਾਹੁਲ, ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਈਸਾਦਨ੍ਤੋ ਉਰੂਲ਼੍ਹਵਾ ਅਭਿਜਾਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਸਙ੍ਗਾਮਗਤੋ ਪੁਰਿਮੇਹਿਪਿ ਪਾਦੇਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਹਿਪਿ ਪਾਦੇਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ…ਪੇ… ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠੇਨਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੋਣ੍ਡਾਯਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਹਤ੍ਥਾਰੋਹਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਈਸਾਦਨ੍ਤੋ ਉਰੂਲ਼੍ਹਵਾ ਅਭਿਜਾਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਸਙ੍ਗਾਮਗਤੋ ਪੁਰਿਮੇਹਿਪਿ ਪਾਦੇਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਹਿਪਿ ਪਾਦੇਹਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਪੁਰਿਮੇਨਪਿ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਪਚ੍ਛਿਮੇਨਪਿ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੀਸੇਨਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਣ੍ਣੇਹਿਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਦਨ੍ਤੇਹਿਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਨਙ੍ਗੁਟ੍ਠੇਨਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੋਣ੍ਡਾਯਪਿ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਖੋ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਂ. ਨਤ੍ਥਿ ਦਾਨਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗਸ੍ਸ ਅਕਰਣੀਯ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਰਾਹੁਲ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾਵਾਦੇ ਨਤ੍ਥਿ ਲਜ੍ਜਾ, ਨਾਹਂ ਤਸ੍ਸ ਕਿਞ੍ਚਿ ਪਾਪਂ ਅਕਰਣੀਯਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ‘ਹਸ੍ਸਾਪਿ ਨ ਮੁਸਾ ਭਣਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ – ਏਵਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ.

੧੦੯. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਰਾਹੁਲ, ਕਿਮਤ੍ਥਿਯੋ ਆਦਾਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਤ੍ਥੋ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ. ਯਦੇਵ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਅਹੋਸਿ, ਤਦੇਵ ਤੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਇਦਂ ਮੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ [ਦੁਕ੍ਖੁਨ੍ਦ੍ਰਯਂ, ਦੁਕ੍ਖੁਦਯਂ (ਕ.)] ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ? ਸਚੇ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਇਦਂ ਮੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਸਸਕ੍ਕਂ ਨ ਕਰਣੀਯਂ [ਸਂਸਕ੍ਕਂ ਨ ਚ ਕਰਣੀਯਂ (ਕ.)]. ਸਚੇ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਇਦਂ ਮੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਨੇਵਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਨ ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ – ਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਣੀਯਂ.

‘‘ਕਰੋਨ੍ਤੇਨਪਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਤਦੇਵ ਤੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਿ ਇਦਂ ਮੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ? ਸਚੇ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਿ ਇਦਂ ਮੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਪਟਿਸਂਹਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਏਵਰੂਪਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਿ ਇਦਂ ਮੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਨੇਵਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਪਦਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਏਵਰੂਪਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ.

‘‘ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਤਦੇਵ ਤੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਇਦਂ ਮੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ [ਸਂਵਤ੍ਤਿ (ਪੀ.)], ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ? ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ, ਇਦਂ ਮੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਸਤ੍ਥਰਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੂਸੁ ਵਾ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਂ, ਵਿਵਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਾਤਬ੍ਬਂ; ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਤ੍ਵਾ ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਕਾਯੇਨ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਇਦਂ ਮੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਨੇਵਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜੇਨ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਅਹੋਰਤ੍ਤਾਨੁਸਿਕ੍ਖੀ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ.

੧੧੦. ‘‘ਯਦੇਵ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਅਹੋਸਿ, ਤਦੇਵ ਤੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਇਦਂ ਮੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ? ਸਚੇ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਇਦਂ ਮੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਸਸਕ੍ਕਂ ਨ ਕਰਣੀਯਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਇਦਂ ਮੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਨੇਵਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ – ਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਣੀਯਂ.

‘‘ਕਰੋਨ੍ਤੇਨਪਿ, ਰਾਹੁਲ, ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਤਦੇਵ ਤੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਿ ਇਦਂ ਮੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ? ਸਚੇ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਿ ਇਦਂ ਮੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਪਟਿਸਂਹਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਏਵਰੂਪਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਿ ਇਦਂ ਮੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਨੇਵਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਪਦਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਸਿ, ਤ੍ਵਂ ਰਾਹੁਲ, ਏਵਰੂਪਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ.

‘‘ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਤਦੇਵ ਤੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਇਦਂ ਮੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ [ਸਂਵਤ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ? ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਇਦਂ ਮੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਸਤ੍ਥਰਿ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞੂਸੁ ਵਾ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਦੇਸੇਤਬ੍ਬਂ, ਵਿਵਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ; ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਤ੍ਵਾ ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਵਾਚਾਯ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਇਦਂ ਮੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਨੇਵਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜੇਨ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਅਹੋਰਤ੍ਤਾਨੁਸਿਕ੍ਖੀ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ.

੧੧੧. ‘‘ਯਦੇਵ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਅਹੋਸਿ, ਤਦੇਵ ਤੇ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਇਦਂ ਮੇ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ? ਸਚੇ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਇਦਂ ਮੇ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਸਸਕ੍ਕਂ ਨ ਕਰਣੀਯਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਤੁਕਾਮੋ ਇਦਂ ਮੇ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਨੇਵਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਨ ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਨ ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ – ਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਣੀਯਂ.

‘‘ਕਰੋਨ੍ਤੇਨਪਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਤਦੇਵ ਤੇ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਿ ਇਦਂ ਮੇ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ? ਸਚੇ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਿ ਇਦਂ ਮੇ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਪਟਿਸਂਹਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਏਵਰੂਪਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਮਿ ਇਦਂ ਮੇ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਨੇਵਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਪਦਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਏਵਰੂਪਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ.

‘‘ਕਤ੍ਵਾਪਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਤਦੇਵ ਤੇ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ – ‘ਯਂ ਨੁ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਇਦਂ ਮੇ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ [ਸਂਵਤ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ? ਸਚੇ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਇਦਂ ਮੇ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਅਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਅਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਦੁਕ੍ਖੁਦ੍ਰਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਂ ਪਨ [ਏਵਰੂਪੇ (ਸੀ. ਪੀ.), ਏਵਰੂਪੇ ਪਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ [ਮਨੋਕਮ੍ਮੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਟ੍ਟੀਯਿਤਬ੍ਬਂ ਹਰਾਯਿਤਬ੍ਬਂ ਜਿਗੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ; ਅਟ੍ਟੀਯਿਤ੍ਵਾ ਹਰਾਯਿਤ੍ਵਾ ਜਿਗੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਯਂ ਖੋ ਅਹਂ ਇਦਂ ਮਨਸਾ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕਾਸਿਂ ਇਦਂ ਮੇ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਨੇਵਤ੍ਤਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਪਰਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਉਭਯਬ੍ਯਾਬਾਧਾਯਪਿ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ – ਕੁਸਲਂ ਇਦਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਸੁਖੁਦ੍ਰਯਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕ’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨੇਵ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪੀਤਿਪਾਮੋਜ੍ਜੇਨ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਾਸਿ ਅਹੋਰਤ੍ਤਾਨੁਸਿਕ੍ਖੀ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ.

੧੧੨. ‘‘ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਰਾਹੁਲ, ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸੁਂ, ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸੁਂ, ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸੁਂ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਏਵਮੇਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸੁਂ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸੁਂ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸੁਂ. ਯੇਪਿ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਰਾਹੁਲ, ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਏਵਮੇਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਯੇਪਿ ਹਿ ਕੇਚਿ, ਰਾਹੁਲ, ਏਤਰਹਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਨ੍ਤਿ, ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਨ੍ਤਿ, ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਏਵਮੇਵਂ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਨ੍ਤਿ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਰਾਹੁਲ, ‘ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਪਰਿਸੋਧੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ – ਏਵਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਹੁਲੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.

ਅਮ੍ਬਲਟ੍ਠਿਕਰਾਹੁਲੋਵਾਦਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਠਮਂ.

੨. ਮਹਾਰਾਹੁਲੋਵਾਦਸੁਤ੍ਤਂ

੧੧੩. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਸਾਵਤ੍ਥਿਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਰਾਹੁਲੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਹੁਲਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਰਾਹੁਲ, ਰੂਪਂ – ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਵਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਂ ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਵਾ ਹੀਨਂ ਵਾ ਪਣੀਤਂ ਵਾ ਯਂ ਦੂਰੇ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਾ – ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਰੂਪਮੇਵ ਨੁ ਖੋ, ਭਗਵਾ, ਰੂਪਮੇਵ ਨੁ ਖੋ, ਸੁਗਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਰੂਪਮ੍ਪਿ, ਰਾਹੁਲ, ਵੇਦਨਾਪਿ, ਰਾਹੁਲ, ਸਞ੍ਞਾਪਿ, ਰਾਹੁਲ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਪਿ, ਰਾਹੁਲ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਮ੍ਪਿ, ਰਾਹੁਲਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਹੁਲੋ ‘‘ਕੋ ਨਜ੍ਜ [ਕੋ ਨੁਜ੍ਜ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਭਗਵਤਾ ਸਮ੍ਮੁਖਾ ਓਵਾਦੇਨ ਓਵਦਿਤੋ ਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਤਤੋ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸੀਦਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਹੁਲਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਰਾਹੁਲਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ’’ਤਿ.

੧੧੪. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਹੁਲੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਹੁਲੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਥਂ ਭਾਵਿਤਾ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ, ਕਥਂ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਰਾਹੁਲ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਂ ਖਰਿਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਕੇਸਾ ਲੋਮਾ ਨਖਾ ਦਨ੍ਤਾ ਤਚੋ ਮਂਸਂ ਨ੍ਹਾਰੁ [ਨਹਾਰੁ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਟ੍ਠਿ ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਂ ਵਕ੍ਕਂ ਹਦਯਂ ਯਕਨਂ ਕਿਲੋਮਕਂ ਪਿਹਕਂ ਪਪ੍ਫਾਸਂ ਅਨ੍ਤਂ ਅਨ੍ਤਗੁਣਂ ਉਦਰਿਯਂ ਕਰੀਸਂ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਕਕ੍ਖਲ਼ਂ ਖਰਿਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਰਾਹੁਲ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ [ਪਠਵੀਧਾਤੁ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁ, ਪਥਵੀਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ਤਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ – ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਪਥਵੀਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ’’.

੧੧੫. ‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਰਾਹੁਲ, ਆਪੋਧਾਤੁ? ਆਪੋਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ, ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਰਾਹੁਲ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਪੋਧਾਤੁ? ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਆਪੋ ਆਪੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਪਿਤ੍ਤਂ ਸੇਮ੍ਹਂ ਪੁਬ੍ਬੋ ਲੋਹਿਤਂ ਸੇਦੋ ਮੇਦੋ ਅਸ੍ਸੁ ਵਸਾ ਖੇਲ਼ੋ ਸਿਙ੍ਘਾਣਿਕਾ ਲਸਿਕਾ ਮੁਤ੍ਤਂ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਆਪੋ ਆਪੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਰਾਹੁਲ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਪੋਧਾਤੁ. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਪੋਧਾਤੁ ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਆਪੋਧਾਤੁ ਆਪੋਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ਤਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ – ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਆਪੋਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ.

੧੧੬. ‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਰਾਹੁਲ, ਤੇਜੋਧਾਤੁ? ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ, ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਰਾਹੁਲ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ? ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਤੇਜੋ ਤੇਜੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਯੇਨ ਚ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪਤਿ ਯੇਨ ਚ ਜੀਰੀਯਤਿ ਯੇਨ ਚ ਪਰਿਡਯ੍ਹਤਿ ਯੇਨ ਚ ਅਸਿਤਪੀਤਖਾਯਿਤਸਾਯਿਤਂ ਸਮ੍ਮਾ ਪਰਿਣਾਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਤੇਜੋ ਤੇਜੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਰਾਹੁਲ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁ ਤੇਜੋਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ਤਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ – ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਤੇਜੋਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ.

੧੧੭. ‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਰਾਹੁਲ, ਵਾਯੋਧਾਤੁ? ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ, ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਰਾਹੁਲ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ? ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵਾਯੋ ਵਾਯੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਉਦ੍ਧਙ੍ਗਮਾ ਵਾਤਾ, ਅਧੋਗਮਾ ਵਾਤਾ, ਕੁਚ੍ਛਿਸਯਾ ਵਾਤਾ, ਕੋਟ੍ਠਾਸਯਾ [ਕੋਟ੍ਠਸਯਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਵਾਤਾ, ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਨੋ ਵਾਤਾ, ਅਸ੍ਸਾਸੋ ਪਸ੍ਸਾਸੋ, ਇਤਿ ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਵਾਯੋ ਵਾਯੋਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਰਾਹੁਲ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁ ਵਾਯੋਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ਤਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ – ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਵਾਯੋਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ.

੧੧੮. ‘‘ਕਤਮਾ ਚ, ਰਾਹੁਲ, ਆਕਾਸਧਾਤੁ? ਆਕਾਸਧਾਤੁ ਸਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ, ਸਿਯਾ ਬਾਹਿਰਾ. ਕਤਮਾ ਚ, ਰਾਹੁਲ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁ? ਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਆਕਾਸਂ ਆਕਾਸਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਕਣ੍ਣਚ੍ਛਿਦ੍ਦਂ ਨਾਸਚ੍ਛਿਦ੍ਦਂ ਮੁਖਦ੍ਵਾਰਂ, ਯੇਨ ਚ ਅਸਿਤਪੀਤਖਾਯਿਤਸਾਯਿਤਂ ਅਜ੍ਝੋਹਰਤਿ, ਯਤ੍ਥ ਚ ਅਸਿਤਪੀਤਖਾਯਿਤਸਾਯਿਤਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਯੇਨ ਚ ਅਸਿਤਪੀਤਖਾਯਿਤਸਾਯਿਤਂ ਅਧੋਭਾਗਂ [ਅਧੋਭਾਗਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਨਿਕ੍ਖਮਤਿ, ਯਂ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਆਕਾਸਂ ਆਕਾਸਗਤਂ, ਅਘਂ ਅਘਗਤਂ, ਵਿਵਰਂ ਵਿਵਰਗਤਂ, ਅਸਮ੍ਫੁਟ੍ਠਂ, ਮਂਸਲੋਹਿਤੇਹਿ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ [ਆਕਾਸਗਤਂ ਉਪਾਦਿਨ੍ਨਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਰਾਹੁਲ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁ. ਯਾ ਚੇਵ ਖੋ ਪਨ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁ ਯਾ ਚ ਬਾਹਿਰਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁ ਆਕਾਸਧਾਤੁਰੇਵੇਸਾ. ਤਂ ‘ਨੇਤਂ ਮਮ, ਨੇਸੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਨ ਮੇਸੋ ਅਤ੍ਤਾ’ਤਿ – ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਦਿਸ੍ਵਾ ਆਕਾਸਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਆਕਾਸਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਰਾਜੇਤਿ.

੧੧੯. ‘‘ਪਥਵੀਸਮਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਪਥਵੀਸਮਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਾ ਫਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਹੁਲ, ਪਥਵਿਯਾ ਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਅਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਗੂਥਗਤਮ੍ਪਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਮੁਤ੍ਤਗਤਮ੍ਪਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਖੇਲ਼ਗਤਮ੍ਪਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਗਤਮ੍ਪਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਲੋਹਿਤਗਤਮ੍ਪਿ ਨਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਪਥਵੀ ਅਟ੍ਟੀਯਤਿ ਵਾ ਹਰਾਯਤਿ ਵਾ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ ਵਾ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਪਥਵੀਸਮਂ ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਪਥਵੀਸਮਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਾ ਫਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.

‘‘ਆਪੋਸਮਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਆਪੋਸਮਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਾ ਫਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਹੁਲ, ਆਪਸ੍ਮਿਂ ਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਧੋਵਨ੍ਤਿ, ਅਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਧੋਵਨ੍ਤਿ, ਗੂਥਗਤਮ੍ਪਿ ਧੋਵਨ੍ਤਿ, ਮੁਤ੍ਤਗਤਮ੍ਪਿ ਧੋਵਨ੍ਤਿ, ਖੇਲ਼ਗਤਮ੍ਪਿ ਧੋਵਨ੍ਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਗਤਮ੍ਪਿ ਧੋਵਨ੍ਤਿ, ਲੋਹਿਤਗਤਮ੍ਪਿ ਧੋਵਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਆਪੋ ਅਟ੍ਟੀਯਤਿ ਵਾ ਹਰਾਯਤਿ ਵਾ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ ਵਾ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਆਪੋਸਮਂ ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਆਪੋਸਮਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਾ ਫਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤੇਜੋਸਮਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਤੇਜੋਸਮਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਾ ਫਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਹੁਲ, ਤੇਜੋ ਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਦਹਤਿ, ਅਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਦਹਤਿ, ਗੂਥਗਤਮ੍ਪਿ ਦਹਤਿ, ਮੁਤ੍ਤਗਤਮ੍ਪਿ ਦਹਤਿ, ਖੇਲ਼ਗਤਮ੍ਪਿ ਦਹਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਗਤਮ੍ਪਿ ਦਹਤਿ, ਲੋਹਿਤਗਤਮ੍ਪਿ ਦਹਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਤੇਜੋ ਅਟ੍ਟੀਯਤਿ ਵਾ ਹਰਾਯਤਿ ਵਾ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ ਵਾ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਤੇਜੋਸਮਂ ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਤੇਜੋਸਮਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਾ ਫਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.

‘‘ਵਾਯੋਸਮਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਵਾਯੋਸਮਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਾ ਫਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਹੁਲ, ਵਾਯੋ ਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਉਪਵਾਯਤਿ, ਅਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਉਪਵਾਯਤਿ, ਗੂਥਗਤਮ੍ਪਿ ਉਪਵਾਯਤਿ, ਮੁਤ੍ਤਗਤਮ੍ਪਿ ਉਪਵਾਯਤਿ, ਖੇਲ਼ਗਤਮ੍ਪਿ ਉਪਵਾਯਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਗਤਮ੍ਪਿ ਉਪਵਾਯਤਿ, ਲੋਹਿਤਗਤਮ੍ਪਿ ਉਪਵਾਯਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਨ ਵਾਯੋ ਅਟ੍ਟੀਯਤਿ ਵਾ ਹਰਾਯਤਿ ਵਾ ਜਿਗੁਚ੍ਛਤਿ ਵਾ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਵਾਯੋਸਮਂ ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਵਾਯੋਸਮਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਾ ਫਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.

‘‘ਆਕਾਸਸਮਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਆਕਾਸਸਮਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਾ ਫਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਹੁਲ, ਆਕਾਸੋ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਹੁਲ, ਆਕਾਸਸਮਂ ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਆਕਾਸਸਮਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਨਾਪਾਮਨਾਪਾ ਫਸ੍ਸਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਠਸ੍ਸਨ੍ਤਿ.

੧੨੦. ‘‘ਮੇਤ੍ਤਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਮੇਤ੍ਤਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਯੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਸੋ ਪਹੀਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਰੁਣਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਕਰੁਣਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਯਾ ਵਿਹੇਸਾ ਸਾ ਪਹੀਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਮੁਦਿਤਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਮੁਦਿਤਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਯਾ ਅਰਤਿ ਸਾ ਪਹੀਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਉਪੇਕ੍ਖਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਯੋ ਪਟਿਘੋ ਸੋ ਪਹੀਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਸੁਭਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਅਸੁਭਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਸੋ ਪਹੀਯਿਸ੍ਸਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਞ੍ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵਯਤੋ ਯੋ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨੋ ਸੋ ਪਹੀਯਿਸ੍ਸਤਿ.

੧੨੧. ‘‘ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਂ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਨਂ ਭਾਵੇਹਿ. ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ ਹਿ ਤੇ, ਰਾਹੁਲ, ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ. ਕਥਂ ਭਾਵਿਤਾ ਚ, ਰਾਹੁਲ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ, ਕਥਂ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ? ਇਧ, ਰਾਹੁਲ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਞ੍ਞਗਤੋ ਵਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤੋ ਵਾ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤੋ ਵਾ ਨਿਸੀਦਤਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਉਜੁਂ ਕਾਯਂ ਪਣਿਧਾਯ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ. ਸੋ ਸਤੋਵ ਅਸ੍ਸਸਤਿ ਸਤੋਵ [ਸਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪਸ੍ਸਸਤਿ.

‘‘ਦੀਘਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘ਦੀਘਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਦੀਘਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘ਦੀਘਂ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ; ਰਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘ਰਸ੍ਸਂ ਅਸ੍ਸਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਰਸ੍ਸਂ ਵਾ ਪਸ੍ਸਸਨ੍ਤੋ ‘ਰਸ੍ਸਂ ਪਸ੍ਸਸਾਮੀ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

‘‘‘ਪੀਤਿਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਪੀਤਿਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਸੁਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਸੁਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਪਸ੍ਸਮ੍ਭਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਙ੍ਖਾਰਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

‘‘‘ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਸਮਾਦਹਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਵਿਮੋਚਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

‘‘‘ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਅਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ; ‘ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਪਸ੍ਸਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਿਕ੍ਖਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਭਾਵਿਤਾ ਖੋ, ਰਾਹੁਲ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਮਹਪ੍ਫਲਾ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸਾ. ਏਵਂ ਭਾਵਿਤਾਯ, ਰਾਹੁਲ, ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਾ, ਏਵਂ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਯੇਪਿ ਤੇ ਚਰਿਮਕਾ ਅਸ੍ਸਾਸਾ ਤੇਪਿ ਵਿਦਿਤਾਵ ਨਿਰੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਨੋ ਅਵਿਦਿਤਾ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਰਾਹੁਲੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.

ਮਹਾਰਾਹੁਲੋਵਾਦਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਚੂਲ਼ਮਾਲੁਕ੍ਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੨. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ [ਮਾਲੁਙ੍ਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ‘‘ਯਾਨਿਮਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਭਗਵਤਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਨਿ ਠਪਿਤਾਨਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ, ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ, ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ, ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿਪਿ, ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿਪਿ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ – ਤਾਨਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਯਾਨਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ ਤਂ ਮੇ ਨ ਰੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਮੇ ਨਕ੍ਖਮਤਿ. ਸੋਹਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਸਚੇ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ – ਏਵਾਹਂ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਸ੍ਸਾਮਿ; ਨੋ ਚੇ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ – ਏਵਾਹਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.

੧੨੩. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –

੧੨੪. ‘‘ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ਯਾਨਿਮਾਨਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਭਗਵਤਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਾਨਿ ਠਪਿਤਾਨਿ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿਪਿ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿਪਿ – ਤਾਨਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਯਾਨਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ ਤਂ ਮੇ ਨ ਰੁਚ੍ਚਤਿ, ਤਂ ਮੇ ਨਕ੍ਖਮਤਿ. ਸੋਹਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਸਚੇ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ – ਏਵਾਹਂ ਭਗਵਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਨੋ ਚੇ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ – ਏਵਾਹਂ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਸਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ, ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤੁ; ਸਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤੁ. ਨੋ ਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ਅਜਾਨਤੋ ਖੋ ਪਨ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਏਤਦੇਵ ਉਜੁਕਂ ਹੋਤਿ ਯਦਿਦਂ – ‘ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ, ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤੁ; ਸਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ, ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤੁ. ਨੋ ਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ਅਜਾਨਤੋ ਖੋ ਪਨ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਏਤਦੇਵ ਉਜੁਕਂ ਹੋਤਿ ਯਦਿਦਂ – ‘ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ, ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤੁ; ਸਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ, ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤੁ. ਨੋ ਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਜਾਨਤੋ ਖੋ ਪਨ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਏਤਦੇਵ ਉਜੁਕਂ ਹੋਤਿ ਯਦਿਦਂ – ‘ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤੁ; ਸਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤੁ. ਨੋ ਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ਅਜਾਨਤੋ ਖੋ ਪਨ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਏਤਦੇਵ ਉਜੁਕਂ ਹੋਤਿ ਯਦਿਦਂ – ‘ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਸਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤੁ; ਸਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਮੇ ਭਗਵਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤੁ. ਨੋ ਚੇ ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ਅਜਾਨਤੋ ਖੋ ਪਨ ਅਪਸ੍ਸਤੋ ਏਤਦੇਵ ਉਜੁਕਂ ਹੋਤਿ ਯਦਿਦਂ – ‘ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਨ ਪਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ.

੧੨੫. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ [ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਤਾਹਂ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਏਵਂ ਅਵਚਂ – ‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਮਯਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰ, ਅਹਂ ਤੇ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਪਨ ਮਂ ਏਵਂ ਅਵਚ – ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਭਗਵਾ ਮੇ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਇਤਿ ਕਿਰ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਨੇਵਾਹਂ ਤਂ ਵਦਾਮਿ – ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਮਯਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰ, ਅਹਂ ਤੇ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾਤਿ ਵਾ’ਤਿ; ਨਪਿ ਕਿਰ ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਵਦੇਸਿ – ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਭਗਵਾ ਮੇ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ – ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸਨ੍ਤੇ, ਮੋਘਪੁਰਿਸ, ਕੋ ਸਨ੍ਤੋ ਕਂ ਪਚ੍ਚਾਚਿਕ੍ਖਸਿ?

੧੨੬. ‘‘ਯੋ ਖੋ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਾਵ ਮੇ ਭਗਵਾ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ – ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਵਾ, ‘‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ ਵਾਤਿ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੇਵ ਤਂ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਸ੍ਸ, ਅਥ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਪੁਰਿਸੋ ਸਲ੍ਲੇਨ ਵਿਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸ ਸਵਿਸੇਨ ਗਾਲ਼੍ਹਪਲੇਪਨੇਨ. ਤਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਯ੍ਯੁਂ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਇਮਂ ਸਲ੍ਲਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਜਾਨਾਮਿ ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਵਿਦ੍ਧੋ, ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਵੇਸ੍ਸੋ ਵਾ ਸੁਦ੍ਦੋ ਵਾ’ਤਿ; ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਇਮਂ ਸਲ੍ਲਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਜਾਨਾਮਿ ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਵਿਦ੍ਧੋ, ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ ਇਤਿ ਵਾ’ਤਿ; ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਇਮਂ ਸਲ੍ਲਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਜਾਨਾਮਿ ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਵਿਦ੍ਧੋ, ਦੀਘੋ ਵਾ ਰਸ੍ਸੋ ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮੋ ਵਾ’ਤਿ; ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਇਮਂ ਸਲ੍ਲਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਜਾਨਾਮਿ ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਵਿਦ੍ਧੋ, ਕਾਲ਼ੋ ਵਾ ਸਾਮੋ ਵਾ ਮਙ੍ਗੁਰਚ੍ਛਵੀ ਵਾ’ਤਿ; ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਇਮਂ ਸਲ੍ਲਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਜਾਨਾਮਿ ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਵਿਦ੍ਧੋ, ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਗਾਮੇ ਵਾ ਨਿਗਮੇ ਵਾ ਨਗਰੇ ਵਾ’ਤਿ; ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਇਮਂ ਸਲ੍ਲਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਧਨੁਂ ਜਾਨਾਮਿ ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਵਿਦ੍ਧੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਚਾਪੋ ਯਦਿ ਵਾ ਕੋਦਣ੍ਡੋ’ਤਿ; ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਇਮਂ ਸਲ੍ਲਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਜਿਯਂ ਜਾਨਾਮਿ ਯਾਯਮ੍ਹਿ ਵਿਦ੍ਧੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਅਕ੍ਕਸ੍ਸ ਯਦਿ ਵਾ ਸਣ੍ਹਸ੍ਸ [ਸਣ੍ਠਸ੍ਸ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਯਦਿ ਵਾ ਨ੍ਹਾਰੁਸ੍ਸ ਯਦਿ ਵਾ ਮਰੁਵਾਯ ਯਦਿ ਵਾ ਖੀਰਪਣ੍ਣਿਨੋ’ਤਿ; ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਇਮਂ ਸਲ੍ਲਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਕਣ੍ਡਂ ਜਾਨਾਮਿ ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਵਿਦ੍ਧੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਗਚ੍ਛਂ ਯਦਿ ਵਾ ਰੋਪਿਮ’ਨ੍ਤਿ; ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਇਮਂ ਸਲ੍ਲਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਕਣ੍ਡਂ ਜਾਨਾਮਿ ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਵਿਦ੍ਧੋ, ਯਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤੇਹਿ ਵਾਜਿਤਂ [ਵਾਖਿਤ੍ਤਂ (ਕ.)] ਯਦਿ ਵਾ ਗਿਜ੍ਝਸ੍ਸ ਯਦਿ ਵਾ ਕਙ੍ਕਸ੍ਸ ਯਦਿ ਵਾ ਕੁਲਲਸ੍ਸ ਯਦਿ ਵਾ ਮੋਰਸ੍ਸ ਯਦਿ ਵਾ ਸਿਥਿਲਹਨੁਨੋ’ਤਿ; ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਇਮਂ ਸਲ੍ਲਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਕਣ੍ਡਂ ਜਾਨਾਮਿ ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਵਿਦ੍ਧੋ, ਯਸ੍ਸ ਨ੍ਹਾਰੁਨਾ ਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਯਦਿ ਵਾ ਗਵਸ੍ਸ ਯਦਿ ਵਾ ਮਹਿਂਸਸ੍ਸ ਯਦਿ ਵਾ ਭੇਰਵਸ੍ਸ [ਰੋਰੁਵਸ੍ਸ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਯਦਿ ਵਾ ਸੇਮ੍ਹਾਰਸ੍ਸਾ’ਤਿ; ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਇਮਂ ਸਲ੍ਲਂ ਆਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਾਵ ਨ ਤਂ ਸਲ੍ਲਂ ਜਾਨਾਮਿ ਯੇਨਮ੍ਹਿ ਵਿਦ੍ਧੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਸਲ੍ਲਂ ਯਦਿ ਵਾ ਖੁਰਪ੍ਪਂ ਯਦਿ ਵਾ ਵੇਕਣ੍ਡਂ ਯਦਿ ਵਾ ਨਾਰਾਚਂ ਯਦਿ ਵਾ ਵਚ੍ਛਦਨ੍ਤਂ ਯਦਿ ਵਾ ਕਰਵੀਰਪਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ – ਅਞ੍ਞਾਤਮੇਵ ਤਂ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਤੇਨ ਪੁਰਿਸੇਨ ਅਸ੍ਸ, ਅਥ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਕਾਲਂ ਕਰੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਯੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨ ਤਾਵਾਹਂ ਭਗਵਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਚਰਿਸ੍ਸਾਮਿ ਯਾਵ ਮੇ ਭਗਵਾ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ – ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਵਾ ‘‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’’ਤਿ ਵਾ…ਪੇ… ‘‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’’ਤਿ ਵਾਤਿ – ਅਬ੍ਯਾਕਤਮੇਵ ਤਂ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਸ੍ਸ, ਅਥ ਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਲਙ੍ਕਰੇਯ੍ਯ.

੧੨੭. ‘‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾਤਿ, ਏਵਂ ‘ਨੋ ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ‘ਨੋ ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ, ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥੇਵ ਜਾਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਜਰਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਰਣਂ, ਸਨ੍ਤਿ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ; ਯੇਸਾਹਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨਿਘਾਤਂ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ. ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾਤਿ, ਏਵਂ ‘ਨੋ ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ‘ਨੋ ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ, ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥੇਵ ਜਾਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਜਰਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਰਣਂ, ਸਨ੍ਤਿ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਾ; ਯੇਸਾਹਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨਿਘਾਤਂ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ. ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾਤਿ, ਏਵਂ ‘ਨੋ ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ‘ਨੋ ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ, ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥੇਵ ਜਾਤਿ…ਪੇ… ਨਿਘਾਤਂ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ. ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾਤਿ, ਏਵਂ ‘ਨੋ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ‘ਨੋ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ, ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥੇਵ ਜਾਤਿ…ਪੇ… ਯੇਸਾਹਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨਿਘਾਤਂ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ. ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾਤਿ, ਏਵਂ ‘ਨੋ ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਵਾਸੋ ਅਭਵਿਸ੍ਸਾਤਿ, ਏਵਮ੍ਪਿ ‘ਨੋ ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ, ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਤਿ ਅਤ੍ਥੇਵ ਜਾਤਿ…ਪੇ… ਯੇਸਾਹਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨਿਘਾਤਂ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ.

੧੨੮. ‘‘ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਞ੍ਚ ਮੇ ਅਬ੍ਯਾਕਤਤੋ ਧਾਰੇਥ; ਬ੍ਯਾਕਤਞ੍ਚ ਮੇ ਬ੍ਯਾਕਤਤੋ ਧਾਰੇਥ. ਕਿਞ੍ਚ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ? ‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ; ‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ’ਤਿ – ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ; ‘ਅਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ – ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ; ‘ਅਨਨ੍ਤਵਾ ਲੋਕੋ’ਤਿ – ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ; ‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ – ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ; ‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’ਨ੍ਤਿ – ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ; ‘ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ – ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ; ‘ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ – ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ; ‘ਹੋਤਿ ਚ ਨ ਚ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ – ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ; ‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ’ਤਿ – ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਚੇਤਂ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ? ਨ ਹੇਤਂ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ ਨ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਂ ਨ [ਨੇਤਂ (ਸੀ.)] ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਨ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨ ਨਿਰੋਧਾਯ ਨ ਉਪਸਮਾਯ ਨ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਮਯਾ ਅਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਕਿਞ੍ਚ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਮਯਾ ਬ੍ਯਾਕਤਂ? ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਮਯਾ ਬ੍ਯਾਕਤਂ; ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ – ਮਯਾ ਬ੍ਯਾਕਤਂ; ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ – ਮਯਾ ਬ੍ਯਾਕਤਂ; ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ – ਮਯਾ ਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਕਸ੍ਮਾ ਚੇਤਂ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਮਯਾ ਬ੍ਯਾਕਤਂ? ਏਤਞ੍ਹਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਂ ਏਤਂ ਆਦਿਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਕਂ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਵਿਰਾਗਾਯ ਨਿਰੋਧਾਯ ਉਪਸਮਾਯ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਬੋਧਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਮਯਾ ਬ੍ਯਾਕਤਂ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਅਬ੍ਯਾਕਤਞ੍ਚ ਮੇ ਅਬ੍ਯਾਕਤਤੋ ਧਾਰੇਥ; ਬ੍ਯਾਕਤਞ੍ਚ ਮੇ ਬ੍ਯਾਕਤਤੋ ਧਾਰੇਥਾ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.

ਚੂਲ਼ਮਾਲੁਕ੍ਯਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਤਤਿਯਂ.

੪. ਮਹਾਮਾਲੁਕ੍ਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧੨੯. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਧਾਰੇਥ ਨੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਯਾ ਦੇਸਿਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨੀ’’ਤਿ?

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਾਰੇਮਿ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਧਾਰੇਸਿ ਮਯਾ ਦੇਸਿਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਂ ਸਂਯੋਜਨਂ ਦੇਸਿਤਂ ਧਾਰੇਮਿ; ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਂ ਸਂਯੋਜਨਂ ਦੇਸਿਤਂ ਧਾਰੇਮਿ; ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਂ ਸਂਯੋਜਨਂ ਦੇਸਿਤਂ ਧਾਰੇਮਿ; ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਂ ਸਂਯੋਜਨਂ ਦੇਸਿਤਂ ਧਾਰੇਮਿ; ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਂ ਸਂਯੋਜਨਂ ਦੇਸਿਤਂ ਧਾਰੇਮਿ. ਏਵਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਾਰੇਮਿ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਸ੍ਸ ਖੋ ਨਾਮ ਤ੍ਵਂ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਇਮਾਨਿ ਏਵਂ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਦੇਸਿਤਾਨਿ ਧਾਰੇਸਿ? ਨਨੁ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਇਮਿਨਾ ਤਰੁਣੂਪਮੇਨ ਉਪਾਰਮ੍ਭੇਨ ਉਪਾਰਮ੍ਭਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ? ਦਹਰਸ੍ਸ ਹਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਾਯੋਤਿਪਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਕੁਤੋ ਪਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ? ਅਨੁਸੇਤ੍ਵੇਵਸ੍ਸ [ਅਨੁਸੇਤਿ ਤ੍ਵੇਵਸ੍ਸ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯੋ. ਦਹਰਸ੍ਸ ਹਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਤਿਪਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਕੁਤੋ ਪਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ? ਅਨੁਸੇਤ੍ਵੇਵਸ੍ਸ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯੋ. ਦਹਰਸ੍ਸ ਹਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕਸ੍ਸ ਸੀਲਾਤਿਪਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਕੁਤੋ ਪਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਸੀਲੇਸੁ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ? ਅਨੁਸੇਤ੍ਵੇਵਸ੍ਸ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਾਨੁਸਯੋ. ਦਹਰਸ੍ਸ ਹਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕਸ੍ਸ ਕਾਮਾਤਿਪਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਕੁਤੋ ਪਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ? ਅਨੁਸੇਤ੍ਵੇਵਸ੍ਸ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯੋ. ਦਹਰਸ੍ਸ ਹਿ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਾਤਿਪਿ ਨ ਹੋਤਿ, ਕੁਤੋ ਪਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ? ਅਨੁਸੇਤ੍ਵੇਵਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਾਦਾਨੁਸਯੋ. ਨਨੁ, ਮਾਲੁਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤ, ਅਞ੍ਞਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਇਮਿਨਾ ਤਰੁਣੂਪਮੇਨ ਉਪਾਰਮ੍ਭੇਨ ਉਪਾਰਮ੍ਭਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਤਸ੍ਸ, ਭਗਵਾ, ਕਾਲੋ, ਏਤਸ੍ਸ, ਸੁਗਤ, ਕਾਲੋ ਯਂ ਭਗਵਾ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਦੇਸੇਯ੍ਯ. ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਾਨਨ੍ਦ, ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

੧੩੦. ‘‘ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਪਰੇਤੇਨ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਚ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਥਾਮਗਤਾ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਨੀਤਾ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਂ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਪਰੇਤੇਨ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਚ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਥਾਮਗਤਾ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਨੀਤਾ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਂ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਪਰੇਤੇਨ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ ਥਾਮਗਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਨੀਤੋ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਂ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਕਾਮਰਾਗਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤਿ ਕਾਮਰਾਗਪਰੇਤੇਨ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਕਾਮਰਾਗੋ ਥਾਮਗਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਨੀਤੋ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਂ ਸਂਯੋਜਨਂ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤਿ ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਰੇਤੇਨ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਥਾਮਗਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਨੀਤੋ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਂ ਸਂਯੋਜਨਂ.

੧੩੧. ‘‘ਸੁਤਵਾ ਚ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੋਵਿਦੋ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਸੁਵਿਨੀਤੋ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਕੋਵਿਦੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮੇ ਸੁਵਿਨੀਤੋ ਨ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤਿ ਨ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਪਰੇਤੇਨ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਚ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਸਾਨੁਸਯਾ ਪਹੀਯਤਿ. ਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤਿ ਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਪਰੇਤੇਨ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਯ ਚ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਸਾਨੁਸਯਾ ਪਹੀਯਤਿ. ਨ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤਿ ਨ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਪਰੇਤੇਨ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ ਸਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਯਤਿ. ਨ ਕਾਮਰਾਗਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤਿ ਨ ਕਾਮਰਾਗਪਰੇਤੇਨ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਕਾਮਰਾਗੋ ਸਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਯਤਿ. ਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਰਿਯੁਟ੍ਠਿਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤਿ ਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਪਰੇਤੇਨ; ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਸਾਨੁਸਯੋ ਪਹੀਯਤਿ.

੧੩੨. ‘‘ਯੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਗ੍ਗੋ ਯਾ ਪਟਿਪਦਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਤਂ ਪਟਿਪਦਂ ਅਨਾਗਮ੍ਮ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਞਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਦਕ੍ਖਤਿ ਵਾ ਪਜਹਿਸ੍ਸਤਿ ਵਾਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਹਤੋ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਸਾਰਵਤੋ ਤਚਂ ਅਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਫੇਗ੍ਗੁਂ ਅਚ੍ਛੇਤ੍ਵਾ ਸਾਰਚ੍ਛੇਦੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਮਗ੍ਗੋ ਯਾ ਪਟਿਪਦਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਤਂ ਪਟਿਪਦਂ ਅਨਾਗਮ੍ਮ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਞਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਦਕ੍ਖਤਿ ਵਾ ਪਜਹਿਸ੍ਸਤਿ ਵਾਤਿ – ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਯੋ ਚ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਗ੍ਗੋ ਯਾ ਪਟਿਪਦਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਤਂ ਪਟਿਪਦਂ ਆਗਮ੍ਮ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਞਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਦਕ੍ਖਤਿ ਵਾ ਪਜਹਿਸ੍ਸਤਿ ਵਾਤਿ – ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਹਤੋ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਤਿਟ੍ਠਤੋ ਸਾਰਵਤੋ ਤਚਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਫੇਗ੍ਗੁਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਸਾਰਚ੍ਛੇਦੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ – ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯੋ ਮਗ੍ਗੋ ਯਾ ਪਟਿਪਦਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ ਤਂ ਮਗ੍ਗਂ ਤਂ ਪਟਿਪਦਂ ਆਗਮ੍ਮ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਞਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਦਕ੍ਖਤਿ ਵਾ ਪਜਹਿਸ੍ਸਤਿ ਵਾਤਿ – ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਗਙ੍ਗਾ ਨਦੀ ਪੂਰਾ ਉਦਕਸ੍ਸ ਸਮਤਿਤ੍ਤਿਕਾ ਕਾਕਪੇਯ੍ਯਾ. ਅਥ ਦੁਬ੍ਬਲਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ – ‘ਅਹਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤਿਰਿਯਂ ਬਾਹਾਯ ਸੋਤਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਪਾਰਂ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ [ਗਚ੍ਛਾਮੀਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)]; ਸੋ ਨ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤਿਰਿਯਂ ਬਾਹਾਯ ਸੋਤਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਪਾਰਂ ਗਨ੍ਤੁਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯੇਸਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ [ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਸਕ੍ਕਾਯਨਿਰੋਧਾਯ ਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸਿਯਮਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਨਪ੍ਪਸੀਦਤਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ; ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸੋ ਦੁਬ੍ਬਲਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਏਵਮੇਤੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਆਨਨ੍ਦ, ਗਙ੍ਗਾ ਨਦੀ ਪੂਰਾ ਉਦਕਸ੍ਸ ਸਮਤਿਤ੍ਤਿਕਾ ਕਾਕਪੇਯ੍ਯਾ. ਅਥ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ – ‘ਅਹਂ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤਿਰਿਯਂ ਬਾਹਾਯ ਸੋਤਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਪਾਰਂ ਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ; ਸੋ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਤਿਰਿਯਂ ਬਾਹਾਯ ਸੋਤਂ ਛੇਤ੍ਵਾ ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਪਾਰਂ ਗਨ੍ਤੁਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਯੇਸਂ ਕੇਸਞ੍ਚਿ ਸਕ੍ਕਾਯਨਿਰੋਧਾਯ ਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸਿਯਮਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ ਪਸੀਦਤਿ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ; ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸੋ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਏਵਮੇਤੇ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਾ.

੧੩੩. ‘‘ਕਤਮੋ ਚਾਨਨ੍ਦ, ਮਗ੍ਗੋ, ਕਤਮਾ ਪਟਿਪਦਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ? ਇਧਾਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕਾ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਹਾਨਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਕਾਯਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਨਂ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਹੋਤਿ ਰੂਪਗਤਂ ਵੇਦਨਾਗਤਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਂ ਤੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਰੋਗਤੋ ਗਣ੍ਡਤੋ ਸਲ੍ਲਤੋ ਅਘਤੋ ਆਬਾਧਤੋ ਪਰਤੋ ਪਲੋਕਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ. ਸੋ ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਾਪੇਤਿ [ਪਟਿਪਾਪੇਤਿ (ਸ੍ਯਾ.), ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ (ਕ.)]. ਸੋ ਤੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਵਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਮਤਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ – ‘ਏਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਏਤਂ ਪਣੀਤਂ ਯਦਿਦਂ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੋ ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਤਣ੍ਹਾਕ੍ਖਯੋ ਵਿਰਾਗੋ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਠਿਤੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ; ਨੋ ਚੇ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਤੇਨੇਵ ਧਮ੍ਮਰਾਗੇਨ ਤਾਯ ਧਮ੍ਮਨਨ੍ਦਿਯਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕੋ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ, ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਗ੍ਗੋ ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ…ਪੇ… ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ… ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਹੋਤਿ ਰੂਪਗਤਂ ਵੇਦਨਾਗਤਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਂ… ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਗ੍ਗੋ ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਸੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ‘ਅਨਨ੍ਤੋ ਆਕਾਸੋ’ਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਹੋਤਿ ਵੇਦਨਾਗਤਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਂ…ਪੇ… ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਗ੍ਗੋ ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ‘ਅਨਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਹੋਤਿ ਵੇਦਨਾਗਤਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਂ…ਪੇ… ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਗ੍ਗੋ ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਆਨਨ੍ਦ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀ’ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਹੋਤਿ ਵੇਦਨਾਗਤਂ ਸਞ੍ਞਾਗਤਂ ਸਙ੍ਖਾਰਗਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਗਤਂ…ਪੇ… ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਗ੍ਗੋ ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਏਸੋ ਚੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਗ੍ਗੋ ਏਸਾ ਪਟਿਪਦਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾਯ, ਅਥ ਕਿਞ੍ਚਰਹਿ ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨੋ ਏਕਚ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤ੍ਥ ਖੋ ਪਨੇਸਾਹਂ [ਏਤ੍ਥ ਖੋ ਤੇਸਾਹਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਆਨਨ੍ਦ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੇਮਤ੍ਤਤਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.

ਮਹਾਮਾਲੁਕ੍ਯਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਭਦ੍ਦਾਲਿਸੁਤ੍ਤਂ

੧੩੪. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਾਸਨਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ; ਏਕਾਸਨਭੋਜਨਂ ਖੋ, ਅਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਤਞ੍ਚ ਸਞ੍ਜਾਨਾਮਿ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਤਞ੍ਚ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਬਲਞ੍ਚ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਞ੍ਚ. ਏਥ, ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਾਸਨਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਥ; ਏਕਾਸਨਭੋਜਨਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੁਮ੍ਹੇਪਿ ਭੁਞ੍ਜਮਾਨਾ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਤਞ੍ਚ ਸਞ੍ਜਾਨਿਸ੍ਸਥ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਤਞ੍ਚ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਬਲਞ੍ਚ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹਂ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਉਸ੍ਸਹਾਮਿ ਏਕਾਸਨਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ; ਏਕਾਸਨਭੋਜਨਞ੍ਹਿ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭੁਞ੍ਜਤੋ ਸਿਯਾ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ, ਸਿਯਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਯਤ੍ਥ ਨਿਮਨ੍ਤਿਤੋ ਅਸ੍ਸਸਿ ਤਤ੍ਥ ਏਕਦੇਸਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਏਕਦੇਸਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾਪਿ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ ਏਕਾਸਨੋ ਯਾਪੇਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ [ਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ ਯਾਪੇਸ੍ਸਸੀਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ‘‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨ ਉਸ੍ਸਹਾਮਿ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ; ਏਵਮ੍ਪਿ ਹਿ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭੁਞ੍ਜਤੋ ਸਿਯਾ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ, ਸਿਯਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਭਗਵਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਪਞ੍ਞਾਪਿਯਮਾਨੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਸਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਦਿਯਮਾਨੇ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਂ ਪਵੇਦੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤੇਮਾਸਂ ਨ ਭਗਵਤੋ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਂ ਅਦਾਸਿ, ਯਥਾ ਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ.

੧੩੫. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰੋ ਭਗਵਾ ਤੇਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਯੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ. ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਭਦ੍ਦਾਲਿਂ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਇਦਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਗਵਤੋ ਚੀਵਰਕਮ੍ਮਂ ਕਰੀਯਤਿ [ਕਰਣੀਯਂ (ਕ.)]. ਨਿਟ੍ਠਿਤਚੀਵਰੋ ਭਗਵਾ ਤੇਮਾਸਚ੍ਚਯੇਨ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤਿ. ਇਙ੍ਘਾਵੁਸੋ ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਏਤਂ ਦੋਸਕਂ ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ, ਮਾ ਤੇ ਪਚ੍ਛਾ ਦੁਕ੍ਕਰਤਰਂ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਚ੍ਚਯੋ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਯਥਾਬਾਲਂ ਯਥਾਮੂਲ਼੍ਹਂ ਯਥਾਅਕੁਸਲਂ, ਯੋਹਂ ਭਗਵਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਪਞ੍ਞਾਪਿਯਮਾਨੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਸਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਦਿਯਮਾਨੇ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਂ ਪਵੇਦੇਸਿਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਤਗ੍ਘ ਤ੍ਵਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਅਚ੍ਚਯੋ ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਯਥਾਬਾਲਂ ਯਥਾਮੂਲ਼੍ਹਂ ਯਥਾਅਕੁਸਲਂ, ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਪਞ੍ਞਾਪਿਯਮਾਨੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਸਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਦਿਯਮਾਨੇ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਂ ਪਵੇਦੇਸਿ. ਸਮਯੋਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ – ‘ਭਗਵਾ ਖੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ, ਭਗਵਾਪਿ ਮਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਤਿ – ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਸਮਯੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ. ਸਮਯੋਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ – ‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਤਾ, ਤੇਪਿ ਮਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਸਮਯੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ. ਸਮਯੋਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ – ‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਖੋ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਤਾ, ਤਾਪਿ ਮਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਸਮਯੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ. ਸਮਯੋਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ – ‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਖੋ ਉਪਾਸਕਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਪਟਿਵਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਪਿ ਮਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਸਮਯੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ. ਸਮਯੋਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ – ‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਖੋ ਉਪਾਸਿਕਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਪਟਿਵਸਨ੍ਤਿ, ਤਾਪਿ ਮਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਸਮਯੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ. ਸਮਯੋਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸਿ – ‘ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਖੋ ਨਾਨਾਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਸ੍ਸਂ ਉਪਗਤਾ, ਤੇਪਿ ਮਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਨਾਮ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਾਵਕੋ ਥੇਰਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ’ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਸਮਯੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੋ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਚਯੋ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਯਥਾਬਾਲਂ ਯਥਾਮੂਲ਼੍ਹਂ ਯਥਾਅਕੁਸਲਂ, ਯੋਹਂ ਭਗਵਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਪਞ੍ਞਾਪਿਯਮਾਨੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਸਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਦਿਯਮਾਨੇ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਂ ਪਵੇਦੇਸਿਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਗ੍ਘ ਤ੍ਵਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਅਚ੍ਚਯੋ ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਯਥਾਬਾਲਂ ਯਥਾਮੂਲ਼੍ਹਂ ਯਥਾਅਕੁਸਲਂ, ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਪਞ੍ਞਾਪਿਯਮਾਨੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਸਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਦਿਯਮਾਨੇ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਂ ਪਵੇਦੇਸਿ’’.

੧੩੬. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਇਧਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਤਮਹਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ – ‘ਏਹਿ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਙ੍ਕੇ ਸਙ੍ਕਮੋ ਹੋਹੀ’ਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਕਾਯਂ ਸਨ੍ਨਾਮੇਯ੍ਯ, ‘ਨੋ’ਤਿ ਵਾ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ?

‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਇਧਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ… ਕਾਯਸਕ੍ਖਿ… ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ… ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ… ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ… ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ, ਤਮਹਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ – ‘ਏਹਿ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪਙ੍ਕੇ ਸਙ੍ਕਮੋ ਹੋਹੀ’ਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਕਾਯਂ ਸਨ੍ਨਾਮੇਯ੍ਯ, ‘ਨੋ’ਤਿ ਵਾ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ?

‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਹੋਸਿ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਕਾਯਸਕ੍ਖਿ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਨਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਰਿਤ੍ਤੋ ਤੁਚ੍ਛੋ ਅਪਰਦ੍ਧੋ’’ਤਿ?

‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ. ਅਚ੍ਚਯੋ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਯਥਾਬਾਲਂ ਯਥਾਮੂਲ਼੍ਹਂ ਯਥਾਅਕੁਸਲਂ, ਯੋਹਂ ਭਗਵਤਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਪਞ੍ਞਾਪਿਯਮਾਨੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਸਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਦਿਯਮਾਨੇ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਂ ਪਵੇਦੇਸਿਂ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤਗ੍ਘ ਤ੍ਵਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਅਚ੍ਚਯੋ ਅਚ੍ਚਗਮਾ ਯਥਾਬਾਲਂ ਯਥਾਮੂਲ਼੍ਹਂ ਯਥਾਅਕੁਸਲਂ, ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ ਪਞ੍ਞਾਪਿਯਮਾਨੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਸਿਕ੍ਖਂ ਸਮਾਦਿਯਮਾਨੇ ਅਨੁਸ੍ਸਾਹਂ ਪਵੇਦੇਸਿ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਕਰੋਸਿ, ਤਂ ਤੇ ਮਯਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਮ. ਵੁਦ੍ਧਿਹੇਸਾ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਅਰਿਯਸ੍ਸ ਵਿਨਯੇ ਯੋ ਅਚ੍ਚਯਂ ਅਚ੍ਚਯਤੋ ਦਿਸ੍ਵਾ ਯਥਾਧਮ੍ਮਂ ਪਟਿਕਰੋਤਿ, ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ’’.

੧੩੭. ‘‘ਇਧ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜੇਯ੍ਯਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਂ. ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮਾਹਂ ਉਤ੍ਤਰਿ [ਉਤ੍ਤਰਿਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜਤਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਵੂਪਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਉਪਵਦਤਿ, ਅਨੁਵਿਚ੍ਚਪਿ ਵਿਞ੍ਞੂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਉਪਵਦਨ੍ਤਿ, ਦੇਵਤਾਪਿ ਉਪਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਵਦਤਿ. ਸੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾਪਿ ਉਪਵਦਿਤੋ, ਅਨੁਵਿਚ੍ਚਪਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਉਪਵਦਿਤੋ, ਦੇਵਤਾਹਿਪਿ ਉਪਵਦਿਤੋ, ਅਤ੍ਤਨਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਵਦਿਤੋ ਨ ਉਤ੍ਤਰਿ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਸ੍ਸ.

੧੩੮. ‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਹੋਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜੇਯ੍ਯਂ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਂ. ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮਾਹਂ ਉਤ੍ਤਰਿ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜਤਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਂ. ਤਸ੍ਸ ਤਥਾਵੂਪਕਟ੍ਠਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਸਤ੍ਥਾਪਿ ਨ ਉਪਵਦਤਿ, ਅਨੁਵਿਚ੍ਚਪਿ ਵਿਞ੍ਞੂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਨ ਉਪਵਦਨ੍ਤਿ, ਦੇਵਤਾਪਿ ਨ ਉਪਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਤਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਉਪਵਦਤਿ. ਸੋ ਸਤ੍ਥਾਰਾਪਿ ਅਨੁਪਵਦਿਤੋ, ਅਨੁਵਿਚ੍ਚਪਿ ਵਿਞ੍ਞੂਹਿ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਹਿ ਅਨੁਪਵਦਿਤੋ, ਦੇਵਤਾਹਿਪਿ ਅਨੁਪਵਦਿਤੋ, ਅਤ੍ਤਨਾਪਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਨੁਪਵਦਿਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਾ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ. ਸੋ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਸ੍ਸ.

੧੩੯. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਂ ਚੇਤਸੋ ਏਕੋਦਿਭਾਵਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਸ੍ਸ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਚ ਵਿਹਰਤਿ, ਸਤੋ ਚ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਯਂ ਤਂ ਅਰਿਯਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਸਤਿਮਾ ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ’ਤਿ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਸ੍ਸ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਸ੍ਸ.

‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਞਾਣਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ…ਪੇ… ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਸ੍ਸ.

‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚੁਤੂਪਪਾਤਞਾਣਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਸਤ੍ਤੇ ਪਸ੍ਸਤਿ ਚਵਮਾਨੇ ਉਪਪਜ੍ਜਮਾਨੇ ਹੀਨੇ ਪਣੀਤੇ ਸੁਵਣ੍ਣੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣੇ ਸੁਗਤੇ ਦੁਗ੍ਗਤੇ ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ – ‘ਇਮੇ ਵਤ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ…ਪੇ… ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ; ਇਮੇ ਵਾ ਪਨ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ…ਪੇ… ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ’ਤਿ ਇਤਿ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ…ਪੇ… ਯਥਾਕਮ੍ਮੂਪਗੇ ਸਤ੍ਤੇ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਸ੍ਸ.

‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਞਾਣਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ. ਸੋ ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ; ‘ਇਮੇ ਆਸਵਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਜਾਨਤੋ ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਤੋ ਕਾਮਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਵਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ. ਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਮਿਤਿ ਞਾਣਂ ਹੋਤਿ. ‘ਖੀਣਾ ਜਾਤਿ, ਵੁਸਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਏਵਞ੍ਹਿ ਤਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਹੋਤਿ ਯਥਾ ਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰਿਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

੧੪੦. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸਯ੍ਹ ਪਸਯ੍ਹ [ਪਵਯ੍ਹ ਪਵਯ੍ਹ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਕਾਰਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ? ਕੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਨੋ ਤਥਾ ਪਸਯ੍ਹ ਪਸਯ੍ਹ ਕਾਰਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਣ੍ਹਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਹੋਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲੋ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਅਪਨਾਮੇਤਿ, ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਲੋਮਂ ਪਾਤੇਤਿ, ਨ ਨੇਤ੍ਥਾਰਂ ਵਤ੍ਤਤਿ, ‘ਯੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਨਾਹ. ਤਤ੍ਰ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ਅਯਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਣ੍ਹਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਆਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲੋ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਅਪਨਾਮੇਤਿ, ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਲੋਮਂ ਪਾਤੇਤਿ, ਨ ਨੇਤ੍ਥਾਰਂ ਵਤ੍ਤਤਿ, ‘ਯੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਨਾਹ. ਸਾਧੁ ਵਤਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਥਾ ਤਥਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਥ ਯਥਾਸ੍ਸਿਦਂ [ਯਥਯਿਦਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)] ਅਧਿਕਰਣਂ ਨ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਵੂਪਸਮੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਖੋ ਏਵਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਥਾ ਤਥਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਥਾਸ੍ਸਿਦਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਨ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ.

੧੪੧. ‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਣ੍ਹਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਹੋਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲੋ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਨਾਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਨ ਅਪਨਾਮੇਤਿ, ਨ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਲੋਮਂ ਪਾਤੇਤਿ, ਨੇਤ੍ਥਾਰਂ ਵਤ੍ਤਤਿ, ‘ਯੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਰ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ਅਯਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਣ੍ਹਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਆਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲੋ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਨਾਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਨ ਅਪਨਾਮੇਤਿ, ਨ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਲੋਮਂ ਪਾਤੇਤਿ, ਨੇਤ੍ਥਾਰਂ ਵਤ੍ਤਤਿ, ‘ਯੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਆਹ. ਸਾਧੁ ਵਤਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਥਾ ਤਥਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਥ ਯਥਾਸ੍ਸਿਦਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਵੂਪਸਮੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਖੋ ਏਵਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਥਾ ਤਥਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਥਾਸ੍ਸਿਦਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ.

੧੪੨. ‘‘ਇਧ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਚ੍ਚਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲੋ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਅਪਨਾਮੇਤਿ, ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਲੋਮਂ ਪਾਤੇਤਿ, ਨ ਨੇਤ੍ਥਾਰਂ ਵਤ੍ਤਤਿ, ‘ਯੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਨਾਹ. ਤਤ੍ਰ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ਅਯਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਚ੍ਚਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲੋ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਅਪਨਾਮੇਤਿ, ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ, ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਲੋਮਂ ਪਾਤੇਤਿ, ਨ ਨੇਤ੍ਥਾਰਂ ਵਤ੍ਤਤਿ, ‘ਯੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਨਾਹ. ਸਾਧੁ ਵਤਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਥਾ ਤਥਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਥ ਯਥਾਸ੍ਸਿਦਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਨ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਵੂਪਸਮੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਖੋ ਏਵਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਥਾ ਤਥਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਥਾਸ੍ਸਿਦਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਨ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ.

੧੪੩. ‘‘ਇਧ ਪਨ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਚ੍ਚਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਹੋਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲੋ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਨਾਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਅਪਨਾਮੇਤਿ, ਨ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਲੋਮਂ ਪਾਤੇਤਿ, ਨੇਤ੍ਥਾਰਂ ਵਤ੍ਤਤਿ, ‘ਯੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਆਹ. ਤਤ੍ਰ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ਅਯਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਧਿਚ੍ਚਾਪਤ੍ਤਿਕੋ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਬਹੁਲੋ. ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਨਾਞ੍ਞੇਨਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਤਿ, ਨ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਥਂ ਅਪਨਾਮੇਤਿ, ਨ ਕੋਪਞ੍ਚ ਦੋਸਞ੍ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਞ੍ਚ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਤ੍ਤਤਿ, ਲੋਮਂ ਪਾਤੇਤਿ, ਨੇਤ੍ਥਾਰਂ ਵਤ੍ਤਤਿ, ‘ਯੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਹੋਤਿ ਤਂ ਕਰੋਮੀ’ਤਿ ਆਹ. ਸਾਧੁ ਵਤਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਤਥਾ ਤਥਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਥ ਯਥਾਸ੍ਸਿਦਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਵੂਪਸਮੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਖੋ ਏਵਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤਥਾ ਤਥਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਥਾਸ੍ਸਿਦਂ ਅਧਿਕਰਣਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ.

੧੪੪. ‘‘ਇਧ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕੇਨ ਵਹਤਿ ਪੇਮਮਤ੍ਤਕੇਨ. ਤਤ੍ਰ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕੇਨ ਵਹਤਿ ਪੇਮਮਤ੍ਤਕੇਨ. ਸਚੇ ਮਯਂ ਇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸਯ੍ਹ ਪਸਯ੍ਹ ਕਾਰਣਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ – ਮਾ ਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕਂ ਪੇਮਮਤ੍ਤਕਂ ਤਮ੍ਹਾਪਿ ਪਰਿਹਾਯੀ’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਏਕਂ ਚਕ੍ਖੁਂ, ਤਸ੍ਸ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਤਂ ਏਕਂ ਚਕ੍ਖੁਂ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਮਾ ਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਂ ਏਕਂ ਚਕ੍ਖੁਂ ਤਮ੍ਹਾਪਿ ਪਰਿਹਾਯੀ’ਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕੇਨ ਵਹਤਿ ਪੇਮਮਤ੍ਤਕੇਨ. ਤਤ੍ਰ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕੇਨ ਵਹਤਿ ਪੇਮਮਤ੍ਤਕੇਨ. ਸਚੇ ਮਯਂ ਇਮਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸਯ੍ਹ ਪਸਯ੍ਹ ਕਾਰਣਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮ – ਮਾ ਯਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਤਂ ਸਦ੍ਧਾਮਤ੍ਤਕਂ ਪੇਮਮਤ੍ਤਕਂ ਤਮ੍ਹਾਪਿ ਪਰਿਹਾਯੀ’ਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸਯ੍ਹ ਪਸਯ੍ਹ ਕਾਰਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਪਨ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਹੇਤੁ ਅਯਂ ਪਚ੍ਚਯੋ, ਯੇਨ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਨੋ ਤਥਾ ਪਸਯ੍ਹ ਪਸਯ੍ਹ ਕਾਰਣਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੧੪੫. ‘‘‘ਕੋ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਪ੍ਪਤਰਾਨਿ ਚੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ ਬਹੁਤਰਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਞ੍ਞਾਯ ਸਣ੍ਠਹਿਂਸੁ? ਕੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੇਤੁ, ਕੋ ਪਚ੍ਚਯੋ ਯੇਨ ਏਤਰਹਿ ਬਹੁਤਰਾਨਿ ਚੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਰਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਞ੍ਞਾਯ ਸਣ੍ਠਹਨ੍ਤੀ’ਤਿ? ‘‘ਏਵਮੇਤਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਹੋਤਿ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਹਾਯਮਾਨੇਸੁ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਮਾਨੇ, ਬਹੁਤਰਾਨਿ ਚੇਵ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਤਰਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਞ੍ਞਾਯ ਸਣ੍ਠਹਨ੍ਤੀਤਿ. ਨ ਤਾਵ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਯਾਵ ਨ ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਆਸਵਟ੍ਠਾਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘੇ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਆਸਵਟ੍ਠਾਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘੇ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਆਸਵਟ੍ਠਾਨੀਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਘਾਤਾਯ. ਨ ਤਾਵ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਆਸਵਟ੍ਠਾਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘੇ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ ਯਾਵ ਨ ਸਙ੍ਘੋ ਮਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਮਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਆਸਵਟ੍ਠਾਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘੇ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਆਸਵਟ੍ਠਾਨੀਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਘਾਤਾਯ. ਨ ਤਾਵ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਆਸਵਟ੍ਠਾਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘੇ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ ਯਾਵ ਨ ਸਙ੍ਘੋ ਲਾਭਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਯਸਗ੍ਗਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਰਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਯਤੋ ਚ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਸਙ੍ਘੋ ਰਤ੍ਤਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਥ ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਆਸਵਟ੍ਠਾਨੀਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸਙ੍ਘੇ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਅਥ ਸਤ੍ਥਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਤੇਸਂਯੇਵ ਆਸਵਟ੍ਠਾਨੀਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਪਟਿਘਾਤਾਯ.

੧੪੬. ‘‘ਅਪ੍ਪਕਾ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਅਹੁਵਤ੍ਥ ਯਦਾ ਵੋ ਅਹਂ ਆਜਾਨੀਯਸੁਸੂਪਮਂ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ ਦੇਸੇਸਿਂ. ਤਂ ਸਰਸਿ [ਸਰਸਿ ਤ੍ਵਂ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸਰਸਿ ਤਂ (?)] ਭਦ੍ਦਾਲੀ’’ਤਿ?

‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’.

‘‘ਤਤ੍ਰ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਕਂ ਹੇਤੁਂ ਪਚ੍ਚੇਸੀ’’ਤਿ?

‘‘ਸੋ ਹਿ ਨੂਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਸਿਕ੍ਖਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਅਹੋਸਿ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਨ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਏਸੇਵ ਹੇਤੁ, ਏਸ ਪਚ੍ਚਯੋ. ਅਪਿ ਚ ਮੇ ਤ੍ਵਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋਪਰਿਚ੍ਚ ਵਿਦਿਤੋ – ‘ਨ ਚਾਯਂ ਮੋਘਪੁਰਿਸੋ ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸਿਯਮਾਨੇ ਅਟ੍ਠਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਚੇਤਸੋ [ਸਬ੍ਬਂ ਚੇਤਸੋ (ਕ.)] ਸਮਨ੍ਨਾਹਰਿਤ੍ਵਾ ਓਹਿਤਸੋਤੋ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤੀ’ਤਿ. ਅਪਿ ਚ ਤੇ ਅਹਂ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਆਜਾਨੀਯਸੁਸੂਪਮਂ ਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਤਂ ਸੁਣਾਹਿ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਹਿ; ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

੧੪੭. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਦਕ੍ਖੋ ਅਸ੍ਸਦਮਕੋ ਭਦ੍ਰਂ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਪਠਮੇਨੇਵ ਮੁਖਾਧਾਨੇ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰੇਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮੁਖਾਧਾਨੇ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤਿਯੇਵ ਵਿਸੂਕਾਯਿਤਾਨਿ ਵਿਸੇਵਿਤਾਨਿ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਕਾਨਿਚਿ, ਯਥਾ ਤਂ ਅਕਾਰਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸ. ਸੋ ਅਭਿਣ੍ਹਕਾਰਣਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਾਰਣਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਯਤੋ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਅਭਿਣ੍ਹਕਾਰਣਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਾਰਣਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਮੇਨਂ ਅਸ੍ਸਦਮਕੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰੇਤਿ ਯੁਗਾਧਾਨੇ. ਤਸ੍ਸ ਯੁਗਾਧਾਨੇ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤਿਯੇਵ ਵਿਸੂਕਾਯਿਤਾਨਿ ਵਿਸੇਵਿਤਾਨਿ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਕਾਨਿਚਿ, ਯਥਾ ਤਂ ਅਕਾਰਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸ. ਸੋ ਅਭਿਣ੍ਹਕਾਰਣਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਾਰਣਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਯਤੋ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਅਭਿਣ੍ਹਕਾਰਣਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਾਰਣਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਮੇਨਂ ਅਸ੍ਸਦਮਕੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰੇਤਿ ਅਨੁਕ੍ਕਮੇ ਮਣ੍ਡਲੇ ਖੁਰਕਾਸੇ [ਖੁਰਕਾਯੇ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਧਾਵੇ ਦਵਤ੍ਤੇ [ਰਵਤ੍ਥੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਰਾਜਗੁਣੇ ਰਾਜਵਂਸੇ ਉਤ੍ਤਮੇ ਜਵੇ ਉਤ੍ਤਮੇ ਹਯੇ ਉਤ੍ਤਮੇ ਸਾਖਲ੍ਯੇ. ਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਮੇ ਜਵੇ ਉਤ੍ਤਮੇ ਹਯੇ ਉਤ੍ਤਮੇ ਸਾਖਲ੍ਯੇ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤਿਯੇਵ ਵਿਸੂਕਾਯਿਤਾਨਿ ਵਿਸੇਵਿਤਾਨਿ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਤਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿ ਕਾਨਿਚਿ, ਯਥਾ ਤਂ ਅਕਾਰਿਤਪੁਬ੍ਬਂ ਕਾਰਣਂ ਕਾਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸ. ਸੋ ਅਭਿਣ੍ਹਕਾਰਣਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਾਰਣਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ. ਯਤੋ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਅਭਿਣ੍ਹਕਾਰਣਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਕਾਰਣਾ ਤਸ੍ਮਿਂ ਠਾਨੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਮੇਨਂ ਅਸ੍ਸਦਮਕੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਵਣ੍ਣਿਯਞ੍ਚ ਪਾਣਿਯਞ੍ਚ [ਵਲਿਯਞ੍ਚ (ਸੀ. ਪੀ.), ਬਲਿਯਞ੍ਚ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਚ੍ਛਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਦਸਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਦ੍ਰੋ ਅਸ੍ਸਾਜਾਨੀਯੋ ਰਾਜਾਰਹੋ ਹੋਤਿ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗੋ ਰਞ੍ਞੋ ਅਙ੍ਗਨ੍ਤੇਵ ਸਙ੍ਖ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.

‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ. ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ? ਇਧ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਸੇਖਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਖੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਖਾਯ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਖੇਨ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਖੇਨ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਖੇਨ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਖਾਯ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਖੇਨ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਖੇਨ ਸਮ੍ਮਾਞਾਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਅਸੇਖਾਯ ਸਮ੍ਮਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ – ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਦ੍ਦਾਲਿ, ਦਸਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਹੋਤਿ ਪਾਹੁਨੇਯ੍ਯੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਅਞ੍ਜਲਿਕਰਣੀਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪੁਞ੍ਞਕ੍ਖੇਤ੍ਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਭਦ੍ਦਾਲਿ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.

ਭਦ੍ਦਾਲਿਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਲਟੁਕਿਕੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੪੮. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਾਪੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਆਪਣਂ ਨਾਮ ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਾਪਾਨਂ ਨਿਗਮੋ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਆਪਣਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਆਪਣੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਯੇਨਞ੍ਞਤਰੋ ਵਨਸਣ੍ਡੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਾਯ. ਤਂ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਆਯਸ੍ਮਾਪਿ ਖੋ ਉਦਾਯੀ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਆਪਣਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਾਵਿਸਿ. ਆਪਣੇ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਿਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਪਟਿਕ੍ਕਨ੍ਤੋ ਯੇਨ ਸੋ ਵਨਸਣ੍ਡੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਾਯ. ਤਂ ਵਨਸਣ੍ਡਂ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹੇਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲੇ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਦਾਯਿਸ੍ਸ ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ‘‘ਬਹੂਨਂ [ਬਹੁਨ੍ਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.) ਏਵਮੀਦਿਸੇ ਅਵਿਞ੍ਞਾਣਕਪ੍ਪਕਰਣੇ] ਵਤ ਨੋ ਭਗਵਾ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪਹਤ੍ਤਾ, ਬਹੂਨਂ ਵਤ ਨੋ ਭਗਵਾ ਸੁਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਹਤ੍ਤਾ; ਬਹੂਨਂ ਵਤ ਨੋ ਭਗਵਾ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪਹਤ੍ਤਾ, ਬਹੂਨਂ ਵਤ ਨੋ ਭਗਵਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਹਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਸਾਯਨ੍ਹਸਮਯਂ ਪਟਿਸਲ੍ਲਾਨਾ ਵੁਟ੍ਠਿਤੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ.

੧੪੯. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਇਧ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਹੋਗਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਲ੍ਲੀਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਉਦਪਾਦਿ – ‘ਬਹੂਨਂ ਵਤ ਨੋ ਭਗਵਾ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪਹਤ੍ਤਾ, ਬਹੂਨਂ ਵਤ ਨੋ ਭਗਵਾ ਸੁਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਹਤ੍ਤਾ; ਬਹੂਨਂ ਵਤ ਨੋ ਭਗਵਾ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪਹਤ੍ਤਾ, ਬਹੂਨਂ ਵਤ ਨੋ ਭਗਵਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਹਤ੍ਤਾ’ਤਿ. ਮਯਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਸਾਯਞ੍ਚੇਵ ਭੁਞ੍ਜਾਮ ਪਾਤੋ ਚ ਦਿਵਾ ਚ ਵਿਕਾਲੇ. ਅਹੁ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਇਙ੍ਘ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਂ ਦਿਵਾਵਿਕਾਲਭੋਜਨਂ ਪਜਹਥਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਹੁਦੇਵ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਅਹੁਦੇਵ [ਅਹੁ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਯਮ੍ਪਿ ਨੋ ਸਦ੍ਧਾ ਗਹਪਤਿਕਾ ਦਿਵਾ ਵਿਕਾਲੇ ਪਣੀਤਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਦੇਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸਪਿ ਨੋ ਭਗਵਾ ਪਹਾਨਮਾਹ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਮਾਹਾ’ਤਿ. ਤੇ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਿ ਪੇਮਞ੍ਚ ਗਾਰਵਞ੍ਚ ਹਿਰਿਞ੍ਚ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨਾ ਏਵਂ ਤਂ ਦਿਵਾਵਿਕਾਲਭੋਜਨਂ ਪਜਹਿਮ੍ਹਾ. ਤੇ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਯਞ੍ਚੇਵ ਭੁਞ੍ਜਾਮ ਪਾਤੋ ਚ. ਅਹੁ ਖੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਮਯੋ ਯਂ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਇਙ੍ਘ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਤਂ ਰਤ੍ਤਿਂਵਿਕਾਲਭੋਜਨਂ ਪਜਹਥਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਹੁਦੇਵ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਅਹੁਦੇਵ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ – ‘ਯਮ੍ਪਿ ਨੋ ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਭਤ੍ਤਾਨਂ ਪਣੀਤਸਙ੍ਖਾਤਤਰਂ ਤਸ੍ਸਪਿ ਨੋ ਭਗਵਾ ਪਹਾਨਮਾਹ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਮਾਹਾ’ਤਿ. ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਦਿਵਾ ਸੂਪੇਯ੍ਯਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹ – ‘ਹਨ੍ਦ ਚ ਇਮਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਥ, ਸਾਯਂ ਸਬ੍ਬੇਵ ਸਮਗ੍ਗਾ ਭੁਞ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ਯਾ ਕਾਚਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਙ੍ਖਤਿਯੋ ਸਬ੍ਬਾ ਤਾ ਰਤ੍ਤਿਂ, ਅਪ੍ਪਾ ਦਿਵਾ. ਤੇ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਿ ਪੇਮਞ੍ਚ ਗਾਰਵਞ੍ਚ ਹਿਰਿਞ੍ਚ ਓਤ੍ਤਪ੍ਪਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨਾ ਏਵਂ ਤਂ ਰਤ੍ਤਿਂਵਿਕਾਲਭੋਜਨਂ ਪਜਹਿਮ੍ਹਾ. ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਰਤ੍ਤਨ੍ਧਕਾਰਤਿਮਿਸਾਯਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਨ੍ਤਾ ਚਨ੍ਦਨਿਕਮ੍ਪਿ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ, ਓਲਿਗਲ੍ਲੇਪਿ ਪਪਤਨ੍ਤਿ, ਕਣ੍ਟਕਾਵਾਟਮ੍ਪਿ [ਕਣ੍ਟਕਵਤ੍ਤਮ੍ਪਿ (ਸੀ. ਪੀ.), ਕਣ੍ਟਕਰਾਜਿਮ੍ਪਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)] ਆਰੋਹਨ੍ਤਿ, ਸੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਗਾਵਿਂ ਆਰੋਹਨ੍ਤਿ, ਮਾਣਵੇਹਿਪਿ ਸਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਤਕਮ੍ਮੇਹਿਪਿ ਅਕਤਕਮ੍ਮੇਹਿਪਿ, ਮਾਤੁਗਾਮੋਪਿ ਤੇ [ਤੇਨ (ਕ.)] ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਨ ਨਿਮਨ੍ਤੇਤਿ. ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਤ੍ਤਨ੍ਧਕਾਰਤਿਮਿਸਾਯਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਾਮਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਇਤ੍ਥੀ ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਰਿਕਾਯ ਭਾਜਨਂ ਧੋਵਨ੍ਤੀ. ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਂ ਭੀਤਾ ਵਿਸ੍ਸਰਮਕਾਸਿ – ‘ਅਭੁਮ੍ਮੇ [ਅਬ੍ਭੁਮ੍ਮੇ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਿਸਾਚੋ ਵਤ ਮ’ਨ੍ਤਿ! ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਂ ਇਤ੍ਥਿਂ ਏਤਦਵੋਚਂ – ‘ਨਾਹਂ, ਭਗਿਨਿ, ਪਿਸਾਚੋ; ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਠਿਤੋ’ਤਿ. ‘ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਤੁਮਾਰੀ, ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਮਾਤੁਮਾਰੀ [ਠਿਤੋ’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੁਸ੍ਸ ਆਤੁਮਾਤੁਮਾਰੀ (ਕ.)]! ਵਰਂ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਤਿਣ੍ਹੇਨ ਗੋਵਿਕਨ੍ਤਨੇਨ ਕੁਚ੍ਛਿ ਪਰਿਕਨ੍ਤੋ, ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਵਰਂ ਯਂ [ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਯਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਰਤ੍ਤਨ੍ਧਕਾਰਤਿਮਿਸਾਯਂ ਕੁਚ੍ਛਿਹੇਤੁ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਚਰਸੀ’ਤਿ [ਚਰਸਾਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)]. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਦਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਬਹੂਨਂ ਵਤ ਨੋ ਭਗਵਾ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪਹਤ੍ਤਾ, ਬਹੂਨਂ ਵਤ ਨੋ ਭਗਵਾ ਸੁਖਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਹਤ੍ਤਾ; ਬਹੂਨਂ ਵਤ ਨੋ ਭਗਵਾ ਅਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਪਹਤ੍ਤਾ, ਬਹੂਨਂ ਵਤ ਨੋ ਭਗਵਾ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਉਪਹਤ੍ਤਾ’’’ਤਿ.

੧੫੦. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਪਨੁਦਾਯਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ ‘ਇਦਂ ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਮਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਕਿਂ ਪਨਿਮਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਓਰਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਅਧਿਸਲ੍ਲਿਖਤੇਵਾਯਂ ਸਮਣੋ’ਤਿ. ਤੇ ਤਞ੍ਚੇਵ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਮਯਿ ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾ ਤੇਸਂ ਤਂ, ਉਦਾਯਿ, ਹੋਤਿ ਬਲਵਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥਿਰਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਅਪੂਤਿਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥੂਲੋ, ਕਲਿਙ੍ਗਰੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਉਦਾਯਿ, ਲਟੁਕਿਕਾ ਸਕੁਣਿਕਾ ਪੂਤਿਲਤਾਯ ਬਨ੍ਧਨੇਨ ਬਦ੍ਧਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਧਂ ਵਾ ਬਨ੍ਧਂ ਵਾ ਮਰਣਂ ਵਾ ਆਗਮੇਤਿ. ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਉਦਾਯਿ, ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯੇਨ ਸਾ ਲਟੁਕਿਕਾ ਸਕੁਣਿਕਾ ਪੂਤਿਲਤਾਯ ਬਨ੍ਧਨੇਨ ਬਦ੍ਧਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਧਂ ਵਾ ਬਨ੍ਧਂ ਵਾ ਮਰਣਂ ਵਾ ਆਗਮੇਤਿ, ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸਾ ਅਬਲਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਪੂਤਿਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਅਸਾਰਕਂ ਬਨ੍ਧਨ’ਨ੍ਤਿ; ਸਮ੍ਮਾ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਉਦਾਯਿ, ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ. ਯੇਨ ਸਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲਟੁਕਿਕਾ ਸਕੁਣਿਕਾ ਪੂਤਿਲਤਾਯ ਬਨ੍ਧਨੇਨ ਬਦ੍ਧਾ ਤਤ੍ਥੇਵ ਵਧਂ ਵਾ ਬਨ੍ਧਂ ਵਾ ਮਰਣਂ ਵਾ ਆਗਮੇਤਿ, ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸਾ ਬਲਵਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥਿਰਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਅਪੂਤਿਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥੂਲੋ, ਕਲਿਙ੍ਗਰੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਉਦਾਯਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ ‘ਇਦਂ ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਮਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਕਿਂ ਪਨਿਮਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਓਰਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਅਧਿਸਲ੍ਲਿਖਤੇਵਾਯਂ ਸਮਣੋ’ਤਿ? ਤੇ ਤਞ੍ਚੇਵ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਮਯਿ ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾ ਤੇਸਂ ਤਂ, ਉਦਾਯਿ, ਹੋਤਿ ਬਲਵਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥਿਰਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਅਪੂਤਿਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥੂਲੋ, ਕਲਿਙ੍ਗਰੋ’’.

੧੫੧. ‘‘ਇਧ ਪਨੁਦਾਯਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ‘ਇਦਂ ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਮਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਕਿਂ ਪਨਿਮਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਓਰਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਨੋ ਭਗਵਾ ਪਹਾਨਮਾਹ, ਯਸ੍ਸ ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਮਾਹਾ’ਤਿ? ਤੇ ਤਞ੍ਚੇਵ ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਮਯਿ ਚ ਨ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾ ਤੇ ਤਂ ਪਹਾਯ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਪਨ੍ਨਲੋਮਾ ਪਰਦਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਾ [ਪਰਦਵੁਤ੍ਤਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਮਿਗਭੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਂ, ਉਦਾਯਿ, ਹੋਤਿ ਅਬਲਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਪੂਤਿਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਅਸਾਰਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਉਦਾਯਿ, ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਈਸਾਦਨ੍ਤੋ ਉਰੂਲ਼੍ਹਵਾ ਅਭਿਜਾਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਦਲ਼੍ਹੇਹਿ ਵਰਤ੍ਤੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧੋ ਈਸਕਂਯੇਵ ਕਾਯਂ ਸਨ੍ਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਸਂਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਂਪਦਾਲੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਕਾਮਂ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਉਦਾਯਿ, ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯੇਹਿ ਸੋ ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਈਸਾਦਨ੍ਤੋ ਉਰੂਲ਼੍ਹਵਾ ਅਭਿਜਾਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਦਲ਼੍ਹੇਹਿ ਵਰਤ੍ਤੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧੋ ਈਸਕਂਯੇਵ ਕਾਯਂ ਸਨ੍ਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਸਂਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਂਪਦਾਲੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਕਾਮਂ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥਿਰਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਅਪੂਤਿਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥੂਲੋ, ਕਲਿਙ੍ਗਰੋ’ਤਿ; ਸਮ੍ਮਾ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਉਦਾਯਿ, ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ. ਯੇਹਿ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਞ੍ਞੋ ਨਾਗੋ ਈਸਾਦਨ੍ਤੋ ਉਰੂਲ਼੍ਹਵਾ ਅਭਿਜਾਤੋ ਸਙ੍ਗਾਮਾਵਚਰੋ ਦਲ਼੍ਹੇਹਿ ਵਰਤ੍ਤੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧੋ ਈਸਕਂਯੇਵ ਕਾਯਂ ਸਨ੍ਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਤਾਨਿ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਸਂਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਸਂਪਦਾਲੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਕਾਮਂ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਅਬਲਂ ਬਨ੍ਧਨਂ…ਪੇ… ਅਸਾਰਕਂ ਬਨ੍ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਉਦਾਯਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ‘ਇਦਂ ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਮਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਕਿਂ ਪਨਿਮਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਓਰਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਨੋ ਭਗਵਾ ਪਹਾਨਮਾਹ, ਯਸ੍ਸ ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਮਾਹਾ’ਤਿ? ਤੇ ਤਞ੍ਚੇਵ ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਮਯਿ ਚ ਨ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾ ਤੇ ਤਂ ਪਹਾਯ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਪਨ੍ਨਲੋਮਾ ਪਰਦਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਾ ਮਿਗਭੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਂ, ਉਦਾਯਿ, ਹੋਤਿ ਅਬਲਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਪੂਤਿਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਅਸਾਰਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ’’.

੧੫੨. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਉਦਾਯਿ, ਪੁਰਿਸੋ ਦਲਿਦ੍ਦੋ ਅਸ੍ਸਕੋ ਅਨਾਲ਼੍ਹਿਯੋ; ਤਸ੍ਸ’ਸ੍ਸ ਏਕਂ ਅਗਾਰਕਂ ਓਲੁਗ੍ਗਵਿਲੁਗ੍ਗਂ ਕਾਕਾਤਿਦਾਯਿਂ [ਕਾਕਾਤਿਡਾਯਿਂ (?)] ਨਪਰਮਰੂਪਂ, ਏਕਾ ਖਟੋਪਿਕਾ [ਕਲ਼ੋਪਿਕਾ (ਕ.)] ਓਲੁਗ੍ਗਵਿਲੁਗ੍ਗਾ ਨਪਰਮਰੂਪਾ, ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਧਞ੍ਞਸਮਵਾਪਕਂ ਨਪਰਮਰੂਪਂ, ਏਕਾ ਜਾਯਿਕਾ ਨਪਰਮਰੂਪਾ. ਸੋ ਆਰਾਮਗਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਸੁਧੋਤਹਤ੍ਥਪਾਦਂ ਮਨੁਞ੍ਞਂ ਭੋਜਨਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਸੀਤਾਯ ਛਾਯਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤੇ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਸੁਖਂ ਵਤ, ਭੋ, ਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਵਤ, ਭੋ, ਸਾਮਞ੍ਞਂ! ਸੋ ਵਤਸ੍ਸਂ [ਸੋ ਵਤਸ੍ਸ (ਕ.)] ਯੋਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਨ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ ਏਕਂ ਅਗਾਰਕਂ ਓਲੁਗ੍ਗਵਿਲੁਗ੍ਗਂ ਕਾਕਾਤਿਦਾਯਿਂ ਨਪਰਮਰੂਪਂ ਪਹਾਯ, ਏਕਂ ਖਟੋਪਿਕਂ ਓਲੁਗ੍ਗਵਿਲੁਗ੍ਗਂ ਨਪਰਮਰੂਪਂ ਪਹਾਯ, ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਧਞ੍ਞਸਮਵਾਪਕਂ ਨਪਰਮਰੂਪਂ ਪਹਾਯ, ਏਕਂ ਜਾਯਿਕਂ ਨਪਰਮਰੂਪਂ ਪਹਾਯ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ. ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਉਦਾਯਿ, ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯੇਹਿ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧੋ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਏਕਂ ਅਗਾਰਕਂ ਓਲੁਗ੍ਗਵਿਲੁਗ੍ਗਂ ਕਾਕਾਤਿਦਾਯਿਂ ਨਪਰਮਰੂਪਂ ਪਹਾਯ, ਏਕਂ ਖਟੋਪਿਕਂ ਓਲੁਗ੍ਗਵਿਲੁਗ੍ਗਂ ਨਪਰਮਰੂਪਂ ਪਹਾਯ, ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਧਞ੍ਞਸਮਵਾਪਕਂ ਨਪਰਮਰੂਪਂ ਪਹਾਯ, ਏਕਂ ਜਾਯਿਕਂ ਨਪਰਮਰੂਪਂ ਪਹਾਯ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ; ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਅਬਲਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਪੂਤਿਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਅਸਾਰਕਂ ਬਨ੍ਧਨ’ਨ੍ਤਿ; ਸਮ੍ਮਾ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਉਦਾਯਿ, ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ. ਯੇਹਿ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧੋ, ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਏਕਂ ਅਗਾਰਕਂ ਓਲੁਗ੍ਗਵਿਲੁਗ੍ਗਂ ਕਾਕਾਤਿਦਾਯਿਂ ਨਪਰਮਰੂਪਂ ਪਹਾਯ, ਏਕਂ ਖਟੋਪਿਕਂ ਓਲੁਗ੍ਗਵਿਲੁਗ੍ਗਂ ਨਪਰਮਰੂਪਂ ਪਹਾਯ, ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਧਞ੍ਞਸਮਵਾਪਕਂ ਨਪਰਮਰੂਪਂ ਪਹਾਯ, ਏਕਂ ਜਾਯਿਕਂ ਨਪਰਮਰੂਪਂ ਪਹਾਯ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ; ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥਿਰਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਅਪੂਤਿਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥੂਲੋ, ਕਲਿਙ੍ਗਰੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਉਦਾਯਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਮੋਘਪੁਰਿਸਾ ‘ਇਦਂ ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਮਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਕਿਂ ਪਨਿਮਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਓਰਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਅਧਿਸਲ੍ਲਿਖਤੇਵਾਯਂ ਸਮਣੋ’ਤਿ? ਤੇ ਤਞ੍ਚੇਵ ਨਪ੍ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਮਯਿ ਚ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾ ਤੇਸਂ ਤਂ, ਉਦਾਯਿ, ਹੋਤਿ ਬਲਵਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥਿਰਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਅਪੂਤਿਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥੂਲੋ, ਕਲਿਙ੍ਗਰੋ’’.

੧੫੩. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਉਦਾਯਿ, ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਡ੍ਢੋ ਮਹਦ੍ਧਨੋ ਮਹਾਭੋਗੋ, ਨੇਕਾਨਂ ਨਿਕ੍ਖਗਣਾਨਂ ਚਯੋ, ਨੇਕਾਨਂ ਧਞ੍ਞਗਣਾਨਂ ਚਯੋ, ਨੇਕਾਨਂ ਖੇਤ੍ਤਗਣਾਨਂ ਚਯੋ, ਨੇਕਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁਗਣਾਨਂ ਚਯੋ, ਨੇਕਾਨਂ ਭਰਿਯਗਣਾਨਂ ਚਯੋ, ਨੇਕਾਨਂ ਦਾਸਗਣਾਨਂ ਚਯੋ, ਨੇਕਾਨਂ ਦਾਸਿਗਣਾਨਂ ਚਯੋ; ਸੋ ਆਰਾਮਗਤਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਸੁਧੋਤਹਤ੍ਥਪਾਦਂ ਮਨੁਞ੍ਞਂ ਭੋਜਨਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਸੀਤਾਯ ਛਾਯਾਯ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤੇ ਯੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘ਸੁਖਂ ਵਤ, ਭੋ, ਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਵਤ, ਭੋ, ਸਾਮਞ੍ਞਂ! ਸੋ ਵਤਸ੍ਸਂ ਯੋਹਂ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ ਨੇਕਾਨਿ ਨਿਕ੍ਖਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਧਞ੍ਞਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਖੇਤ੍ਤਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਵਤ੍ਥੁਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਭਰਿਯਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਦਾਸਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਦਾਸਿਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ. ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਉਦਾਯਿ, ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਯੇਹਿ ਸੋ ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧੋ, ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਨੇਕਾਨਿ ਨਿਕ੍ਖਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਧਞ੍ਞਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਖੇਤ੍ਤਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਵਤ੍ਥੁਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਭਰਿਯਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਦਾਸਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਦਾਸਿਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ, ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥਿਰਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਅਪੂਤਿਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਥੂਲੋ, ਕਲਿਙ੍ਗਰੋ’ਤਿ; ਸਮ੍ਮਾ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਉਦਾਯਿ, ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ. ਯੇਹਿ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧੋ, ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਨੇਕਾਨਿ ਨਿਕ੍ਖਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਧਞ੍ਞਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਖੇਤ੍ਤਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਵਤ੍ਥੁਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਭਰਿਯਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਦਾਸਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ, ਨੇਕਾਨਿ ਦਾਸਿਗਣਾਨਿ ਪਹਾਯ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਂ; ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਅਬਲਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਪੂਤਿਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਅਸਾਰਕਂ ਬਨ੍ਧਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਉਦਾਯਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ‘ਇਦਂ ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਮਯਾ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨਾ ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਕਿਂ ਪਨਿਮਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਓਰਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਪਹਾਤਬ੍ਬਸ੍ਸ ਯਸ੍ਸ ਨੋ ਭਗਵਾ ਪਹਾਨਮਾਹ ਯਸ੍ਸ, ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਮਾਹਾ’ਤਿ? ਤੇ ਤਞ੍ਚੇਵ ਪਜਹਨ੍ਤਿ, ਮਯਿ ਚ ਨ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਿਕ੍ਖਾਕਾਮਾ ਤੇ ਤਂ ਪਹਾਯ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਪਨ੍ਨਲੋਮਾ ਪਰਦਤ੍ਤਵੁਤ੍ਤਾ ਮਿਗਭੂਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਂ, ਉਦਾਯਿ, ਹੋਤਿ ਅਬਲਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਪੂਤਿਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਅਸਾਰਕਂ ਬਨ੍ਧਨਂ’’.

੧੫੪. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਉਦਾਯਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਨ੍ਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਇਧੁਦਾਯਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਧਿਪਹਾਨਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਉਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ. ਤਮੇਨਂ ਉਪਧਿਪਹਾਨਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਉਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ ਉਪਧਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤੇ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਨਪ੍ਪਜਹਤਿ, ਨ ਵਿਨੋਦੇਤਿ, ਨ ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ, ਨ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਇਮਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਂ ‘ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ ਨੋ ‘ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਹਿ ਮੇ, ਉਦਾਯਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵਿਦਿਤਾ.

‘‘ਇਧ ਪਨੁਦਾਯਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਧਿਪਹਾਨਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਉਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ. ਤਮੇਨਂ ਉਪਧਿਪਹਾਨਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਉਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ ਉਪਧਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਤੇ ਨਾਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਪਜਹਤਿ, ਵਿਨੋਦੇਤਿ, ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ, ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਇਮਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਂ ‘ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ ਨੋ ‘ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਹਿ ਮੇ, ਉਦਾਯਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵਿਦਿਤਾ.

‘‘ਇਧ ਪਨੁਦਾਯਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਧਿਪਹਾਨਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਉਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ. ਤਮੇਨਂ ਉਪਧਿਪਹਾਨਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਉਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਾ ਉਪਧਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ; ਦਨ੍ਧੋ, ਉਦਾਯਿ, ਸਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਪਜਹਤਿ, ਵਿਨੋਦੇਤਿ, ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ, ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਉਦਾਯਿ, ਪੁਰਿਸੋ ਦਿਵਸਂਸਨ੍ਤਤ੍ਤੇ [ਦਿਵਸਸਨ੍ਤਤ੍ਤੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਯੋਕਟਾਹੇ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਉਦਕਫੁਸਿਤਾਨਿ ਨਿਪਾਤੇਯ੍ਯ; ਦਨ੍ਧੋ, ਉਦਾਯਿ, ਉਦਕਫੁਸਿਤਾਨਂ ਨਿਪਾਤੋ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਪਰਿਯਾਦਾਨਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਉਦਾਯਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਉਪਧਿਪਹਾਨਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਉਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ. ਤਮੇਨਂ ਉਪਧਿਪਹਾਨਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨਂ ਉਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਯ ਕਦਾਚਿ ਕਰਹਚਿ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਾ ਉਪਧਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਾ ਸਰਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਸਮੁਦਾਚਰਨ੍ਤਿ; ਦਨ੍ਧੋ, ਉਦਾਯਿ, ਸਤੁਪ੍ਪਾਦੋ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਪਜਹਤਿ, ਵਿਨੋਦੇਤਿ, ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੋਤਿ, ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਇਮਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਂ ‘ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ ਨੋ ‘ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਹਿ ਮੇ, ਉਦਾਯਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵਿਦਿਤਾ.

‘‘ਇਧ ਪਨੁਦਾਯਿ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ‘ਉਪਧਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਰੁਪਧਿ ਹੋਤਿ, ਉਪਧਿਸਙ੍ਖਯੇ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਇਮਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ਪੁਗ੍ਗਲਂ ‘ਵਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ ਨੋ ‘ਸਂਯੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਹਿ ਮੇ, ਉਦਾਯਿ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਵਿਦਿਤਾ. ਇਮੇ ਖੋ, ਉਦਾਯਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਨ੍ਤੋ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ.

੧੫੫. ‘‘ਪਞ੍ਚ ਖੋ ਇਮੇ, ਉਦਾਯਿ, ਕਾਮਗੁਣਾ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ, ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਸਦ੍ਦਾ…ਪੇ… ਘਾਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਗਨ੍ਧਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ… ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਇਮੇ ਖੋ, ਉਦਾਯਿ, ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ. ਯਂ ਖੋ, ਉਦਾਯਿ, ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਮਸੁਖਂ ਮਿਲ਼੍ਹਸੁਖਂ [ਮੀਲ਼੍ਹਸੁਖਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸੁਖਂ ਅਨਰਿਯਸੁਖਂ, ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਨ ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਂ; ‘ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਂ ਏਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

੧੫੬. ‘‘ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ… ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ… ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸੁਖਂ ਪਵਿਵੇਕਸੁਖਂ ਉਪਸਮਸੁਖਂ ਸਮ੍ਬੋਧਸੁਖਂ, ਆਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ, ਬਹੁਲੀਕਾਤਬ੍ਬਂ; ‘ਨ ਭਾਯਿਤਬ੍ਬਂ ਏਤਸ੍ਸ ਸੁਖਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ; ਇਦਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ਇਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਂ ਵਦਾਮਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਇਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਂ? ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਇਦਂ ਤਤ੍ਥ ਇਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਂ. ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ…ਪੇ… ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ; ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ਇਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਂ ਵਦਾਮਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਇਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਂ? ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਇਦਂ ਤਤ੍ਥ ਇਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਂ. ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ…ਪੇ… ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ; ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ਇਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਂ ਵਦਾਮਿ. ਕਿਞ੍ਚ ਤਤ੍ਥ ਇਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਂ? ਯਦੇਵ ਤਤ੍ਥ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸੁਖਂ ਅਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਇਦਂ ਤਤ੍ਥ ਇਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਂ. ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ; ਇਦਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ਅਨਿਞ੍ਜਿਤਸ੍ਮਿਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ; ਇਦਂ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ‘ਅਨਲ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਕੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ? ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ… ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ; ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ‘ਅਨਲ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਕੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ? ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ… ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ; ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ‘ਅਨਲ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਕੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ? ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ; ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ‘ਅਨਲ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਕੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ? ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਸੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ ‘ਅਨਨ੍ਤੋ ਆਕਾਸੋ’ਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ; ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ‘ਅਨਲ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਕੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ? ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ‘ਅਨਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣ’ਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ; ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ‘ਅਨਲ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਕੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ? ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀ’ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ; ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ‘ਅਨਲ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਕੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ? ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ; ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ‘ਅਨਲ’ਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਪਜਹਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ, ‘ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਥਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਕੋ ਚ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ? ਇਧੁਦਾਯਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਸੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ ਸਞ੍ਞਾਵੇਦਯਿਤਨਿਰੋਧਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਅਯਂ ਤਸ੍ਸ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੋ; ਇਤਿ ਖੋ ਅਹਂ, ਉਦਾਯਿ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸ੍ਸਪਿ ਪਹਾਨਂ ਵਦਾਮਿ. ਪਸ੍ਸਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਉਦਾਯਿ, ਤਂ ਸਂਯੋਜਨਂ ਅਣੁਂ ਵਾ ਥੂਲਂ ਵਾ ਯਸ੍ਸਾਹਂ ਨੋ ਪਹਾਨਂ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਉਦਾਯੀ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.

ਲਟੁਕਿਕੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਚਾਤੁਮਸੁਤ੍ਤਂ

੧੫੭. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਚਾਤੁਮਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਆਮਲਕੀਵਨੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪ੍ਪਮੁਖਾਨਿ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਚਾਤੁਮਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ. ਤੇ ਚ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨੇਵਾਸਿਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨਾ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਨਿ ਪਟਿਸਾਮਯਮਾਨਾ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਅਹੇਸੁਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਆਨਨ੍ਦਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕੇ ਪਨੇਤੇ, ਆਨਨ੍ਦ, ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਾ, ਕੇਵਟ੍ਟਾ ਮਞ੍ਞੇ ਮਚ੍ਛਵਿਲੋਪੇ’’ਤਿ? ‘‘ਏਤਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪ੍ਪਮੁਖਾਨਿ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਚਾਤੁਮਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ. ਤੇ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨੇਵਾਸਿਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨਾ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਨਿ ਪਟਿਸਾਮਯਮਾਨਾ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨਹਾਨਨ੍ਦ, ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਹਿ – ‘ਸਤ੍ਥਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਆਮਨ੍ਤੇਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਆਨਨ੍ਦੋ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੇ ਆਮਨ੍ਤੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਆਨਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਾ, ਕੇਵਟ੍ਟਾ ਮਞ੍ਞੇ ਮਚ੍ਛਵਿਲੋਪੇ’’ਤਿ? ‘‘ਇਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਪ੍ਪਮੁਖਾਨਿ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤਾਨਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਾਨਿ ਚਾਤੁਮਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ. ਤੇਮੇ ਆਗਨ੍ਤੁਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨੇਵਾਸਿਕੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਸਮ੍ਮੋਦਮਾਨਾ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਞ੍ਞਾਪਯਮਾਨਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਾਨਿ ਪਟਿਸਾਮਯਮਾਨਾ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਾ ਮਹਾਸਦ੍ਦਾ’’ਤਿ. ‘‘ਗਚ੍ਛਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਣਾਮੇਮਿ ਵੋ, ਨ ਵੋ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਤ੍ਥਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸੇਨਾਸਨਂ ਸਂਸਾਮੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਪਕ੍ਕਮਿਂਸੁ.

੧੫੮. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਚਾਤੁਮੇਯ੍ਯਕਾ ਸਕ੍ਯਾ ਸਨ੍ਥਾਗਾਰੇ [ਸਨ੍ਧਾਗਾਰੇ (ਕ.)] ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ. ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਖੋ ਚਾਤੁਮੇਯ੍ਯਕਾ ਸਕ੍ਯਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਦੂਰਤੋਵ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ; ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਯੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਹਨ੍ਦ, ਕਹਂ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਭਗਵਤਾ ਖੋ, ਆਵੁਸੋ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਪਣਾਮਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨਹਾਯਸ੍ਮਨ੍ਤੋ ਮੁਹੁਤ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਥ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਮਯਂ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯਾਮ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਚਾਤੁਮੇਯ੍ਯਕਾਨਂ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਅਥ ਖੋ ਚਾਤੁਮੇਯ੍ਯਕਾ ਸਕ੍ਯਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਖੋ ਚਾਤੁਮੇਯ੍ਯਕਾ ਸਕ੍ਯਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ; ਅਭਿਵਦਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤੋ, ਏਵਮੇਵ ਭਗਵਾ ਏਤਰਹਿ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ. ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਵਾ ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਅਧੁਨਾਗਤਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ. ਤੇਸਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਲਭਨ੍ਤਾਨਂ ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਸਿਯਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬੀਜਾਨਂ ਤਰੁਣਾਨਂ ਉਦਕਂ ਅਲਭਨ੍ਤਾਨਂ ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ ਸਿਯਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਵਾ ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਅਧੁਨਾਗਤਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ, ਤੇਸਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਲਭਨ੍ਤਾਨਂ ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਸਿਯਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਚ੍ਛਸ੍ਸ ਤਰੁਣਸ੍ਸ ਮਾਤਰਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਸਿਯਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਵਾ ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਅਧੁਨਾਗਤਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ, ਤੇਸਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਸਿਯਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ; ਅਭਿਵਦਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤੋ; ਏਵਮੇਵ ਭਗਵਾ ਏਤਰਹਿ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੫੯. ਅਥ ਖੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਹਮ੍ਪਤਿ ਭਗਵਤੋ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕਮਞ੍ਞਾਯ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਬਲਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਂ [ਸਮ੍ਮਿਞ੍ਜਿਤਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਵਾ ਬਾਹਂ ਪਸਾਰੇਯ੍ਯ, ਪਸਾਰਿਤਂ ਵਾ ਬਾਹਂ ਸਮਿਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ – ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਭਗਵਤੋ ਪੁਰਤੋ ਪਾਤੁਰਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਹਮ੍ਪਤਿ ਏਕਂਸਂ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ; ਅਭਿਵਦਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤੋ; ਏਵਮੇਵ ਭਗਵਾ ਏਤਰਹਿ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ. ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਵਾ ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਅਧੁਨਾਗਤਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ, ਤੇਸਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਲਭਨ੍ਤਾਨਂ ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਸਿਯਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬੀਜਾਨਂ ਤਰੁਣਾਨਂ ਉਦਕਂ ਅਲਭਨ੍ਤਾਨਂ ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਸਿਯਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਵਾ ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਅਧੁਨਾਗਤਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ, ਤੇਸਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਅਲਭਨ੍ਤਾਨਂ ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਸਿਯਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਭਨ੍ਤੇ, ਵਚ੍ਛਸ੍ਸ ਤਰੁਣਸ੍ਸ ਮਾਤਰਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਸਿਯਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਨ੍ਤੇਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਵਾ ਅਚਿਰਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਅਧੁਨਾਗਤਾ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ, ਤੇਸਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਪਸ੍ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਸਿਯਾ ਅਞ੍ਞਥਤ੍ਤਂ, ਸਿਯਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮੋ. ਅਭਿਨਨ੍ਦਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ; ਅਭਿਵਦਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਅਨੁਗ੍ਗਹਿਤੋ; ਏਵਮੇਵ ਭਗਵਾ ਏਤਰਹਿ ਅਨੁਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੁ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੬੦. ਅਸਕ੍ਖਿਂਸੁ ਖੋ ਚਾਤੁਮੇਯ੍ਯਕਾ ਚ ਸਕ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਸਹਮ੍ਪਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਸਾਦੇਤੁਂ ਬੀਜੂਪਮੇਨ ਚ ਤਰੁਣੂਪਮੇਨ ਚ. ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੋ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਉਟ੍ਠੇਥਾਵੁਸੋ, ਗਣ੍ਹਥ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ. ਪਸਾਦਿਤੋ ਭਗਵਾ ਚਾਤੁਮੇਯ੍ਯਕੇਹਿ ਚ ਸਕ੍ਯੇਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਚ ਸਹਮ੍ਪਤਿਨਾ ਬੀਜੂਪਮੇਨ ਚ ਤਰੁਣੂਪਮੇਨ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮਾਵੁਸੋ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਅਹੋਸਿ ਮਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਪਣਾਮਿਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਹੋਸਿ – ‘ਭਗਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਪਣਾਮਿਤੋ. ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ ਦਾਨਿ ਭਗਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਯਮ੍ਪਿ ਦਾਨਿ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਮਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਆਗਮੇਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਆਗਮੇਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਅਹੋਸਿ ਮਯਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇ ਪਣਾਮਿਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ ਖੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਹੋਸਿ – ‘ਭਗਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੋ ਪਣਾਮਿਤੋ. ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕੋ ਦਾਨਿ ਭਗਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਹਞ੍ਚ ਦਾਨਿ ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰਿਸ੍ਸਾਮਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ! ਅਹਂ ਵਾ ਹਿ, ਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਰਿਹਰੇਯ੍ਯਂ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨਾ ਵਾ’’ਤਿ.

੧੬੧. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਯਾਨਿ ਉਦਕੋਰੋਹਨ੍ਤੇ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਊਮਿਭਯਂ [ਉਮ੍ਮੀਭਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਕੁਮ੍ਭੀਲਭਯਂ, ਆਵਟ੍ਟਭਯਂ, ਸੁਸੁਕਾਭਯਂ – ਇਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਭਯਾਨਿ ਉਦਕੋਰੋਹਨ੍ਤੇ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿਮਾਨਿ ਭਯਾਨਿ ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਊਮਿਭਯਂ, ਕੁਮ੍ਭੀਲਭਯਂ, ਆਵਟ੍ਟਭਯਂ, ਸੁਸੁਕਾਭਯਂ.

੧੬੨. ‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਊਮਿਭਯਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਹੋਤਿ – ‘ਓਤਿਣ੍ਣੋਮ੍ਹਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੋਤਿਣ੍ਣੋ ਦੁਕ੍ਖਪਰੇਤੋ; ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਇਮਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਤਥਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਂ ਸਮਾਨਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਓਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਸਾਸਨ੍ਤਿ – ‘ਏਵਂ ਤੇ ਅਭਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤੇ ਪਟਿਕ੍ਕਮਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤੇ ਆਲੋਕਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤੇ ਵਿਲੋਕਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤੇ ਸਮਿਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤੇ ਪਸਾਰਿਤਬ੍ਬਂ, ਏਵਂ ਤੇ ਸਙ੍ਘਾਟਿਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਧਾਰੇਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਮਯਂ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਗਾਰਿਯਭੂਤਾ ਸਮਾਨਾ ਅਞ੍ਞੇ ਓਵਦਾਮ, ਅਨੁਸਾਸਾਮ [ਓਵਦਾਮਪਿ ਅਨੁਸਾਸਾਮਪਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]. ਇਮੇ ਪਨਮ੍ਹਾਕਂ ਪੁਤ੍ਤਮਤ੍ਤਾ ਮਞ੍ਞੇ, ਨਤ੍ਤਮਤ੍ਤਾ ਮਞ੍ਞੇ, ਅਮ੍ਹੇ [ਏਵਂ (ਕ.)] ਓਵਦਿਤਬ੍ਬਂ ਅਨੁਸਾਸਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਊਮਿਭਯਸ੍ਸ ਭੀਤੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤੋ. ‘ਊਮਿਭਯ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੋਧੁਪਾਯਾਸਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.

੧੬੩. ‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਮ੍ਭੀਲਭਯਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਹੋਤਿ – ‘ਓਤਿਣ੍ਣੋਮ੍ਹਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੋਤਿਣ੍ਣੋ ਦੁਕ੍ਖਪਰੇਤੋ; ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਇਮਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’ਤਿ. ਤਮੇਨਂ ਤਥਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਂ ਸਮਾਨਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਓਵਦਨ੍ਤਿ ਅਨੁਸਾਸਨ੍ਤਿ – ‘ਇਦਂ ਤੇ ਖਾਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਦਂ ਤੇ ਨ ਖਾਦਿਤਬ੍ਬਂ; ਇਦਂ ਤੇ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਦਂ ਤੇ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ; ਇਦਂ ਤੇ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਦਂ ਤੇ ਨ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬਂ; ਇਦਂ ਤੇ ਪਾਤਬ੍ਬਂ, ਇਦਂ ਤੇ ਨ ਪਾਤਬ੍ਬਂ; ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਤੇ ਖਾਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਤੇ ਨ ਖਾਦਿਤਬ੍ਬਂ; ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਤੇ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਤੇ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ; ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਤੇ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬਂ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਤੇ ਨ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬਂ; ਕਪ੍ਪਿਯਂ ਤੇ ਪਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਤੇ ਨ ਪਾਤਬ੍ਬਂ; ਕਾਲੇ ਤੇ ਖਾਦਿਤਬ੍ਬਂ, ਵਿਕਾਲੇ ਤੇ ਨ ਖਾਦਿਤਬ੍ਬਂ; ਕਾਲੇ ਤੇ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ, ਵਿਕਾਲੇ ਤੇ ਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤਬ੍ਬਂ; ਕਾਲੇ ਤੇ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬਂ, ਵਿਕਾਲੇ ਤੇ ਨ ਸਾਯਿਤਬ੍ਬਂ; ਕਾਲੇ ਤੇ ਪਾਤਬ੍ਬਂ, ਵਿਕਾਲੇ ਤੇ ਨ ਪਾਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਮਯਂ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਗਾਰਿਯਭੂਤਾ ਸਮਾਨਾ ਯਂ ਇਚ੍ਛਾਮ ਤਂ ਖਾਦਾਮ, ਯਂ ਨ ਇਚ੍ਛਾਮ ਨ ਤਂ ਖਾਦਾਮ; ਯਂ ਇਚ੍ਛਾਮ ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਾਮ, ਯਂ ਨ ਇਚ੍ਛਾਮ ਨ ਤਂ ਭੁਞ੍ਜਾਮ; ਯਂ ਇਚ੍ਛਾਮ ਤਂ ਸਾਯਾਮ, ਯਂ ਨ ਇਚ੍ਛਾਮ ਨ ਤਂ ਸਾਯਾਮ; ਯਂ ਇਚ੍ਛਾਮ ਤਂ ਪਿਵਾਮ [ਪਿਪਾਮ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਯਂ ਨ ਇਚ੍ਛਾਮ ਨ ਤਂ ਪਿਵਾਮ; ਕਪ੍ਪਿਯਮ੍ਪਿ ਖਾਦਾਮ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਮ੍ਪਿ ਖਾਦਾਮ; ਕਪ੍ਪਿਯਮ੍ਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਮ੍ਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮ; ਕਪ੍ਪਿਯਮ੍ਪਿ ਸਾਯਾਮ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਮ੍ਪਿ ਸਾਯਾਮ; ਕਪ੍ਪਿਯਮ੍ਪਿ ਪਿਵਾਮ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਮ੍ਪਿ ਪਿਵਾਮ; ਕਾਲੇਪਿ ਖਾਦਾਮ, ਵਿਕਾਲੇਪਿ ਖਾਦਾਮ; ਕਾਲੇਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮ ਵਿਕਾਲੇਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮ; ਕਾਲੇਪਿ ਸਾਯਾਮ, ਵਿਕਾਲੇਪਿ ਸਾਯਾਮ; ਕਾਲੇਪਿ ਪਿਵਾਮ, ਵਿਕਾਲੇਪਿ ਪਿਵਾਮ. ਯਮ੍ਪਿ ਨੋ ਸਦ੍ਧਾ ਗਹਪਤਿਕਾ ਦਿਵਾ ਵਿਕਾਲੇ ਪਣੀਤਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਦੇਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥਪਿਮੇ ਮੁਖਾਵਰਣਂ ਮਞ੍ਞੇ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਮ੍ਭੀਲਭਯਸ੍ਸ ਭੀਤੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤੋ. ‘ਕੁਮ੍ਭੀਲਭਯ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਓਦਰਿਕਤ੍ਤਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.

੧੬੪. ‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਵਟ੍ਟਭਯਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਹੋਤਿ – ‘ਓਤਿਣ੍ਣੋਮ੍ਹਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੋਤਿਣ੍ਣੋ ਦੁਕ੍ਖਪਰੇਤੋ; ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਇਮਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸਮਾਨੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਤਿ. ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨੇਵ ਕਾਯੇਨ ਅਰਕ੍ਖਿਤਾਯ ਵਾਚਾਯ ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਅਸਂਵੁਤੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਤਿ ਗਹਪਤਿਂ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਂ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਂ ਪਰਿਚਾਰਯਮਾਨਂ [ਪਰਿਚਾਰਿਯਮਾਨਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਕ.)]. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਮਯਂ ਖੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਗਾਰਿਯਭੂਤਾ ਸਮਾਨਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾ ਪਰਿਚਾਰਿਮ੍ਹਾ. ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਕੁਲੇ [ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਖੋ ਕੁਲੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਭੋਗਾ. ਸਕ੍ਕਾ ਭੋਗੇ ਚ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਿ ਚ ਕਾਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਵਟ੍ਟਭਯਸ੍ਸ ਭੀਤੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤੋ. ‘ਆਵਟ੍ਟਭਯ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨੇਤਂ ਕਾਮਗੁਣਾਨਂ ਅਧਿਵਚਨਂ.

੧੬੫. ‘‘ਕਤਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਸੁਕਾਭਯਂ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਹੋਤਿ – ‘ਓਤਿਣ੍ਣੋਮ੍ਹਿ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੋਤਿਣ੍ਣੋ ਦੁਕ੍ਖਪਰੇਤੋ; ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਇਮਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾ’ਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਸਮਾਨੋ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਗਾਮਂ ਵਾ ਨਿਗਮਂ ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਤਿ. ਅਰਕ੍ਖਿਤੇਨੇਵ ਕਾਯੇਨ ਅਰਕ੍ਖਿਤਾਯ ਵਾਚਾਯ ਅਨੁਪਟ੍ਠਿਤਾਯ ਸਤਿਯਾ ਅਸਂਵੁਤੇਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਪਸ੍ਸਤਿ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਦੁਨ੍ਨਿਵਤ੍ਥਂ ਵਾ ਦੁਪ੍ਪਾਰੁਤਂ ਵਾ. ਤਸ੍ਸ ਮਾਤੁਗਾਮਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਦੁਨ੍ਨਿਵਤ੍ਥਂ ਵਾ ਦੁਪ੍ਪਾਰੁਤਂ ਵਾ ਰਾਗੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨੁਦ੍ਧਂਸੇਤਿ. ਸੋ ਰਾਗਾਨੁਦ੍ਧਂਸੇਨ [ਅਨੁਦ੍ਧਸ੍ਤੇਨ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੁਸੁਕਾਭਯਸ੍ਸ ਭੀਤੋ ਸਿਕ੍ਖਂ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਾਯ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤੋ. ‘ਸੁਸੁਕਾਭਯ’ਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਾਤੁਗਾਮਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਭਯਾਨਿ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਿਤਬ੍ਬਾਨੀ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ.

ਚਾਤੁਮਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਨਲ਼ਕਪਾਨਸੁਤ੍ਤਂ

੧੬੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਵਿਹਰਤਿ ਨਲ਼ਕਪਾਨੇ ਪਲਾਸਵਨੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਭਦ੍ਦਿਯੋ [ਨਨ੍ਦਿਯੋ (ਸੀ. ਪੀ.) ਵਿਨਯੇ ਚ ਮ. ਨਿ. ੧ ਚੂਲ਼ਗੋਸਿਙ੍ਗੇ ਚ], ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਕਿਮਿਲੋ [ਕਿਮ੍ਬਿਲੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਭਗੁ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞੋ [ਕੁਣ੍ਡਧਾਨੋ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਰੇਵਤੋ, ਆਯਸ੍ਮਾ ਚ ਆਨਨ੍ਦੋ, ਅਞ੍ਞੇ ਚ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਪਰਿਵੁਤੋ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੇ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇ ਆਰਬ੍ਭ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਮਮਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਕਚ੍ਚਿ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਰਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ’’ਤਿ? ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੇਸੁਂ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੇ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇ ਆਰਬ੍ਭ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਮਮਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਕਚ੍ਚਿ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਰਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ’’ਤਿ? ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੇਸੁਂ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੇ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇ ਆਰਬ੍ਭ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਯੇ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਮਮਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਕਚ੍ਚਿ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਭਿਰਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ’’ਤਿ? ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੇਸੁਂ.

੧੬੭. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਤੇ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ! ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਚ੍ਚਿ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਅਭਿਰਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ’’ਤਿ? ‘‘ਤਗ੍ਘ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਭਿਰਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ! ਏਤਂ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਤਿਰੂਪਂ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾਨਂ ਯਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਭਿਰਮੇਯ੍ਯਾਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ. ਯੇਨ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਦ੍ਰੇਨ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ ਸੁਸੁਕਾਲ਼ਕੇਸਾ ਕਾਮੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯਾਥ ਤੇਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਦ੍ਰੇਨਪਿ ਯੋਬ੍ਬਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਪਠਮੇਨ ਵਯਸਾ ਸੁਸੁਕਾਲ਼ਕੇਸਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ. ਤੇ ਚ ਖੋ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਨੇਵ ਰਾਜਾਭਿਨੀਤਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਨ ਚੋਰਾਭਿਨੀਤਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਨ ਇਣਟ੍ਟਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਨ ਭਯਟ੍ਟਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ, ਨਾਜੀਵਿਕਾਪਕਤਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ. ਅਪਿ ਚ ਖੋਮ੍ਹਿ ਓਤਿਣ੍ਣੋ ਜਾਤਿਯਾ ਜਰਾਯ ਮਰਣੇਨ ਸੋਕੇਹਿ ਪਰਿਦੇਵੇਹਿ ਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਦੋਮਨਸ੍ਸੇਹਿ ਉਪਾਯਾਸੇਹਿ, ਦੁਕ੍ਖੋਤਿਣ੍ਣੋ ਦੁਕ੍ਖਪਰੇਤੋ; ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਇਮਸ੍ਸ ਕੇਵਲਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯੇਥਾਤਿ – ਨਨੁ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਏਵਂ ਸਦ੍ਧਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਏਵਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇਨ ਚ ਪਨ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਨ ਕਿਮਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯਂ? ਵਿਵੇਕਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵੇਕਂ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ [ਅਞ੍ਞਂ ਚ (ਕ.)] ਤਤੋ ਸਨ੍ਤਤਰਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਜ੍ਝਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਥੀਨਮਿਦ੍ਧਮ੍ਪਿ [ਥੀਨਮਿਦ੍ਧਮ੍ਪਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਰਤੀਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਨ੍ਦੀਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਵਿਵੇਕਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵੇਕਂ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਨਾਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਤਤੋ ਸਨ੍ਤਤਰਂ’’.

‘‘ਵਿਵੇਕਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵੇਕਂ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਤਤੋ ਸਨ੍ਤਤਰਂ, ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਜ੍ਝਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦੋਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਥੀਨਮਿਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਮ੍ਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਰਤੀਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਨ੍ਦੀਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਵਿਵੇਕਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵੇਕਂ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ ਅਞ੍ਞਂ ਵਾ ਤਤੋ ਸਨ੍ਤਤਰਂ.

੧੬੮. ‘‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਵੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਮਯਿ ਹੋਤਿ – ‘ਯੇ ਆਸਵਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਪੋਨੋਬ੍ਭਵਿਕਾ [ਪੋਨੋਭਵਿਕਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਸਦਰਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਯਾ, ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ ਤੇ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ; ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋ ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਪਟਿਸੇਵਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਵਿਨੋਦੇਤੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਿ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਯੇ ਆਸਵਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਪੋਨੋਬ੍ਭਵਿਕਾ ਸਦਰਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਯਾ, ਅਪ੍ਪਹੀਨਾ ਤੇ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ; ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋ ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਪਟਿਸੇਵਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਵਿਨੋਦੇਤੀ’ਤਿ. ਏਵਂ ਖੋ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਤਿ ਹੋਤਿ – ‘ਯੇ ਆਸਵਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਪੋਨੋਬ੍ਭਵਿਕਾ ਸਦਰਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਯਾ, ਪਹੀਨਾ ਤੇ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ; ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋ ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਪਟਿਸੇਵਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਵਿਨੋਦੇਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ! ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਯੇ ਆਸਵਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਪੋਨੋਬ੍ਭਵਿਕਾ ਸਦਰਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਯਾ, ਪਹੀਨਾ ਤੇ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਤਾਲੋ ਮਤ੍ਥਕਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਅਭਬ੍ਬੋ ਪੁਨਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਯਾ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਯੇ ਆਸਵਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾ ਪੋਨੋਬ੍ਭਵਿਕਾ ਸਦਰਾ ਦੁਕ੍ਖਵਿਪਾਕਾ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਿਯਾ, ਪਹੀਨਾ ਤੇ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ; ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋ ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਪਟਿਸੇਵਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਅਧਿਵਾਸੇਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਯੇਕਂ ਵਿਨੋਦੇਤਿ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਕਂ ਅਤ੍ਥਵਸਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਤਥਾਗਤੋ ਸਾਵਕੇ ਅਬ੍ਭਤੀਤੇ ਕਾਲਙ੍ਕਤੇ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ; ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਭਗਵਂਮੂਲਕਾ ਨੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮਾ ਭਗਵਂਨੇਤ੍ਤਿਕਾ ਭਗਵਂਪਟਿਸਰਣਾ. ਸਾਧੁ ਵਤ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਪਟਿਭਾਤੁ ਏਤਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ. ਭਗਵਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਾਰੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਤਥਾਗਤੋ ਜਨਕੁਹਨਤ੍ਥਂ ਨ ਜਨਲਪਨਤ੍ਥਂ ਨ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਾਨਿਸਂਸਤ੍ਥਂ ਨ ‘ਇਤਿ ਮਂ ਜਨੋ ਜਾਨਾਤੂ’ਤਿ ਸਾਵਕੇ ਅਬ੍ਭਤੀਤੇ ਕਾਲਙ੍ਕਤੇ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਧਾ ਉਲ਼ਾਰਵੇਦਾ ਉਲ਼ਾਰਪਾਮੋਜ੍ਜਾ. ਤੇ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ’’.

੧੬੯. ‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ [ਕਾਲਕਤੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)]; ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ਅਞ੍ਞਾਯ ਸਣ੍ਠਹੀ’ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤੋ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਪਞ੍ਞੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਵਿਹਾਰੀ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ; ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕੋ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ’ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤੋ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮੋ…ਪੇ… ਏਵਂਪਞ੍ਞੋ… ਏਵਂਵਿਹਾਰੀ… ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ; ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਤਨੁਤ੍ਤਾ ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਸਕਿਦੇਵ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤੋ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮੋ…ਪੇ… ਏਵਂਪਞ੍ਞੋ… ਏਵਂਵਿਹਾਰੀ… ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ; ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤੋ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮੋ…ਪੇ… ਏਵਂਪਞ੍ਞੋ… ਏਵਂਵਿਹਾਰੀ… ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

੧੭੦. ‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ; ਸਾ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ – ਅਞ੍ਞਾਯ ਸਣ੍ਠਹੀ’ਤਿ. ਸਾ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠਾ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤਾ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਪਞ੍ਞਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਵਿਹਾਰਿਨੀ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੀ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ; ਸਾ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ – ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਨੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ’ਤਿ. ਸਾ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠਾ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤਾ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਏਵਂਪਞ੍ਞਾ… ਏਵਂਵਿਹਾਰਿਨੀ… ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੀ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ; ਸਾ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ – ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਤਨੁਤ੍ਤਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੀ ਸਕਿਦੇਵ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸਾ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠਾ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤਾ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮਾ…ਪੇ… ਏਵਂਪਞ੍ਞਾ… ਏਵਂਵਿਹਾਰਿਨੀ… ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੀ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ; ਸਾ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ – ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ’ਤਿ. ਸਾ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠਾ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤਾ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮਾ… ਏਵਂਪਞ੍ਞਾ… ਏਵਂਵਿਹਾਰਿਨੀ… ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੀ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯਾ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

੧੭੧. ‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਉਪਾਸਕੋ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਉਪਾਸਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ; ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕੋ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ’ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤੋ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਪਞ੍ਞੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਵਿਹਾਰੀ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਉਪਾਸਕੋ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਉਪਾਸਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ; ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਤਨੁਤ੍ਤਾ ਸਕਦਾਗਾਮੀ ਸਕਿਦੇਵ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤੋ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮੋ… ਏਵਂਪਞ੍ਞੋ… ਏਵਂਵਿਹਾਰੀ… ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਉਪਾਸਕੋ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮੋ ਉਪਾਸਕੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ; ਸੋ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤੋ – ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣੋ’ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਆਯਸ੍ਮਾ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤੋ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮੋ…ਪੇ… ਏਵਂਪਞ੍ਞੋ… ਏਵਂਵਿਹਾਰੀ… ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੋ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ ਉਪਾਸਕਸ੍ਸ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

੧੭੨. ‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਉਪਾਸਿਕਾ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ; ਸਾ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ – ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਿਨੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮਾ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ’ਤਿ. ਸਾ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠਾ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤਾ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮਾ… ਏਵਂਪਞ੍ਞਾ… ਏਵਂਵਿਹਾਰਿਨੀ… ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੀ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਉਪਾਸਿਕਾ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ; ਸਾ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ – ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਾਨਂ ਤਨੁਤ੍ਤਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੀ ਸਕਿਦੇਵ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸਾ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠਾ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤਾ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮਾ… ਏਵਂਪਞ੍ਞਾ… ਏਵਂਵਿਹਾਰਿਨੀ… ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੀ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਧਾਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਉਪਾਸਿਕਾ ਸੁਣਾਤਿ – ‘ਇਤ੍ਥਨ੍ਨਾਮਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾ; ਸਾ ਭਗਵਤਾ ਬ੍ਯਾਕਤਾ – ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮਾ ਨਿਯਤਾ ਸਮ੍ਬੋਧਿਪਰਾਯਣਾ’ਤਿ. ਸਾ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠਾ ਵਾ ਹੋਤਿ ਅਨੁਸ੍ਸਵਸ੍ਸੁਤਾ ਵਾ – ‘ਏਵਂਸੀਲਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਧਮ੍ਮਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਪਞ੍ਞਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਵਿਹਾਰਿਨੀ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪਿ, ਏਵਂਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਸਾ ਭਗਿਨੀ ਅਹੋਸਿ ਇਤਿਪੀ’ਤਿ. ਸਾ ਤਸ੍ਸਾ ਸਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸੀਲਞ੍ਚ ਸੁਤਞ੍ਚ ਚਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਅਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੀ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਤਥਾਗਤੋ ਨ ਜਨਕੁਹਨਤ੍ਥਂ ਨ ਜਨਲਪਨਤ੍ਥਂ ਨ ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਾਨਿਸਂਸਤ੍ਥਂ ਨ ‘ਇਤਿ ਮਂ ਜਨੋ ਜਾਨਾਤੂ’ਤਿ ਸਾਵਕੇ ਅਬ੍ਭਤੀਤੇ ਕਾਲਙ੍ਕਤੇ ਉਪਪਤ੍ਤੀਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ – ‘ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ, ਅਸੁ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’ਤਿ. ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਖੋ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਸਦ੍ਧਾ ਉਲ਼ਾਰਵੇਦਾ ਉਲ਼ਾਰਪਾਮੋਜ੍ਜਾ. ਤੇ ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਦਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਤਂ, ਅਨੁਰੁਦ੍ਧਾ, ਹੋਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਅਨੁਰੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੀਤਿ.