੧. ਮੂਲਪਰਿਯਾਯਸੁਤ੍ਤਂ

੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਸੁਭਗਵਨੇ ਸਾਲਰਾਜਮੂਲੇ. ਤਤ੍ਰ ਖੋ ਭਗਵਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਭਦਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਮੂਲਪਰਿਯਾਯਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਤਂ ਸੁਣਾਥ, ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੋਥ, ਭਾਸਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸੁਂ. ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ –

੨. ‘‘ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਅਦਸ੍ਸਾਵੀ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਅਕੋਵਿਦੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਧਮ੍ਮੇ ਅਵਿਨੀਤੋ – ਪਥਵਿਂ [ਪਠਵਿਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਪਥਵਿਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਪਥਵਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਯਾ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਆਪਂ ਆਪਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਆਪਂ ਆਪਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਆਪਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਪਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਪਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਪਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਪਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਤੇਜਂ ਤੇਜਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਤੇਜਂ ਤੇਜਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਤੇਜਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਤੇਜਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਤੇਜਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਤੇਜਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਤੇਜਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਵਾਯਂ ਵਾਯਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਵਾਯਂ ਵਾਯਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਵਾਯਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵਾਯਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵਾਯਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵਾਯਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵਾਯਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

੩. ‘‘ਭੂਤੇ ਭੂਤਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਭੂਤੇ ਭੂਤਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਭੂਤੇ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਭੂਤੇਸੁ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਭੂਤਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਭੂਤੇ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਭੂਤੇ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਦੇਵੇ ਦੇਵਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਦੇਵੇ ਦੇਵਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਦੇਵੇ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਦੇਵੇਸੁ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਦੇਵਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਦੇਵੇ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਦੇਵੇ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਪਜਾਪਤਿਂ ਪਜਾਪਤਿਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਪਜਾਪਤਿਂ ਪਜਾਪਤਿਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਪਜਾਪਤਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਜਾਪਤਿਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਜਾਪਤਿਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਜਾਪਤਿਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਜਾਪਤਿਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਆਭਸ੍ਸਰੇ ਆਭਸ੍ਸਰਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਆਭਸ੍ਸਰੇ ਆਭਸ੍ਸਰਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਆਭਸ੍ਸਰੇ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਭਸ੍ਸਰੇਸੁ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਭਸ੍ਸਰਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਭਸ੍ਸਰੇ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਭਸ੍ਸਰੇ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਸੁਭਕਿਣ੍ਹੇ ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਸੁਭਕਿਣ੍ਹੇ ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਸੁਭਕਿਣ੍ਹੇ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸੁਭਕਿਣ੍ਹੇਸੁ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸੁਭਕਿਣ੍ਹੇ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸੁਭਕਿਣ੍ਹੇ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ ਵੇਹਪ੍ਫਲਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ ਵੇਹਪ੍ਫਲਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵੇਹਪ੍ਫਲੇਸੁ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵੇਹਪ੍ਫਲਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਅਭਿਭੁਂ ਅਭਿਭੂਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਅਭਿਭੁਂ ਅਭਿਭੂਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਅਭਿਭੁਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਅਭਿਭੁਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਅਭਿਭੂਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਅਭਿਭੁਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਅਭਿਭੁਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

੪. ‘‘ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

੫. ‘‘ਦਿਟ੍ਠਂ ਦਿਟ੍ਠਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਦਿਟ੍ਠਂ ਦਿਟ੍ਠਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਸੁਤਂ ਸੁਤਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਸੁਤਂ ਸੁਤਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਸੁਤਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸੁਤਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸੁਤਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸੁਤਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸੁਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਮੁਤਂ ਮੁਤਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਮੁਤਂ ਮੁਤਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਮੁਤਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਮੁਤਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਮੁਤਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਮੁਤਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਮੁਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਤਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਤਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

੬. ‘‘ਏਕਤ੍ਤਂ ਏਕਤ੍ਤਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਏਕਤ੍ਤਂ ਏਕਤ੍ਤਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਏਕਤ੍ਤਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਏਕਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਏਕਤ੍ਤਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਏਕਤ੍ਤਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਏਕਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਨਾਨਤ੍ਤਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਨਾਨਤ੍ਤਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਾਨਤ੍ਤਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਾਨਤ੍ਤਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਾਨਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸਬ੍ਬਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਸਬ੍ਬਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਸਞ੍ਜਾਨਾਤਿ; ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਸਞ੍ਞਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਮਿਂ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮੇਤਿ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਵਸੇਨ ਪਠਮਨਯਭੂਮਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.

੭. ‘‘ਯੋਪਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੇਕ੍ਖੋ [ਸੇਖੋ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਮਾਨਸੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਂ ਪਤ੍ਥਯਮਾਨੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਸੋਪਿ ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ [ਅਭਿਞ੍ਞਤ੍ਵਾ (ਕ.)] ਪਥਵਿਂ ਮਾ ਮਞ੍ਞਿ [ਵਾ ਮਞ੍ਞਤਿ], ਪਥਵਿਯਾ ਮਾ ਮਞ੍ਞਿ, ਪਥਵਿਤੋ ਮਾ ਮਞ੍ਞਿ, ਪਥਵਿਂ ਮੇਤਿ ਮਾ ਮਞ੍ਞਿ, ਪਥਵਿਂ ਮਾਭਿਨਨ੍ਦਿ [ਵਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ (ਸੀ.) ਟੀਕਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ]. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਆਪਂ…ਪੇ… ਤੇਜਂ… ਵਾਯਂ… ਭੂਤੇ… ਦੇਵੇ… ਪਜਾਪਤਿਂ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ… ਆਭਸ੍ਸਰੇ… ਸੁਭਕਿਣ੍ਹੇ… ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ… ਅਭਿਭੁਂ… ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ… ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ… ਦਿਟ੍ਠਂ… ਸੁਤਂ… ਮੁਤਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ… ਏਕਤ੍ਤਂ… ਨਾਨਤ੍ਤਂ… ਸਬ੍ਬਂ… ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮਾ ਮਞ੍ਞਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਮਿਂ ਮਾ ਮਞ੍ਞਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਮਾ ਮਞ੍ਞਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮੇਤਿ ਮਾ ਮਞ੍ਞਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮਾਭਿਨਨ੍ਦਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

ਸੇਕ੍ਖਵਸੇਨ [ਸਤ੍ਥਾਰਵਸੇਨ (ਸੀ.), ਸਤ੍ਥੁਵਸੇਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਦੁਤਿਯਨਯਭੂਮਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.

੮. ‘‘ਯੋਪਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਂ ਖੀਣਾਸਵੋ ਵੁਸਿਤਵਾ ਕਤਕਰਣੀਯੋ ਓਹਿਤਭਾਰੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸਦਤ੍ਥੋ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਵਸਂਯੋਜਨੋ ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਸੋਪਿ ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਪਥਵਿਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਯਾ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਤੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਮੇਤਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਆਪਂ…ਪੇ… ਤੇਜਂ… ਵਾਯਂ… ਭੂਤੇ… ਦੇਵੇ… ਪਜਾਪਤਿਂ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ… ਆਭਸ੍ਸਰੇ… ਸੁਭਕਿਣ੍ਹੇ… ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ… ਅਭਿਭੁਂ… ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ… ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ… ਦਿਟ੍ਠਂ… ਸੁਤਂ… ਮੁਤਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ… ਏਕਤ੍ਤਂ… ਨਾਨਤ੍ਤਂ… ਸਬ੍ਬਂ… ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਮਿਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮੇਤਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਂ ਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

ਖੀਣਾਸਵਵਸੇਨ ਤਤਿਯਨਯਭੂਮਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.

੯. ‘‘ਯੋਪਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਂ ਖੀਣਾਸਵੋ ਵੁਸਿਤਵਾ ਕਤਕਰਣੀਯੋ ਓਹਿਤਭਾਰੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸਦਤ੍ਥੋ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਵਸਂਯੋਜਨੋ ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਸੋਪਿ ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਪਥਵਿਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਯਾ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਤੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਮੇਤਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਖਯਾ ਰਾਗਸ੍ਸ, ਵੀਤਰਾਗਤ੍ਤਾ.

‘‘ਆਪਂ…ਪੇ… ਤੇਜਂ… ਵਾਯਂ… ਭੂਤੇ… ਦੇਵੇ… ਪਜਾਪਤਿਂ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ… ਆਭਸ੍ਸਰੇ… ਸੁਭਕਿਣ੍ਹੇ… ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ… ਅਭਿਭੁਂ… ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ… ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ … ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ … ਦਿਟ੍ਠਂ… ਸੁਤਂ… ਮੁਤਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ… ਏਕਤ੍ਤਂ… ਨਾਨਤ੍ਤਂ… ਸਬ੍ਬਂ… ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਮਿਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮੇਤਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਖਯਾ ਰਾਗਸ੍ਸ, ਵੀਤਰਾਗਤ੍ਤਾ.

ਖੀਣਾਸਵਵਸੇਨ ਚਤੁਤ੍ਥਨਯਭੂਮਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.

੧੦. ‘‘ਯੋਪਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਂ ਖੀਣਾਸਵੋ ਵੁਸਿਤਵਾ ਕਤਕਰਣੀਯੋ ਓਹਿਤਭਾਰੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸਦਤ੍ਥੋ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਵਸਂਯੋਜਨੋ ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਸੋਪਿ ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਪਥਵਿਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਯਾ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਤੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਮੇਤਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਖਯਾ ਦੋਸਸ੍ਸ, ਵੀਤਦੋਸਤ੍ਤਾ.

‘‘ਆਪਂ…ਪੇ… ਤੇਜਂ… ਵਾਯਂ… ਭੂਤੇ… ਦੇਵੇ… ਪਜਾਪਤਿਂ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ… ਆਭਸ੍ਸਰੇ… ਸੁਭਕਿਣ੍ਹੇ… ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ… ਅਭਿਭੁਂ… ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ… ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ… ਦਿਟ੍ਠਂ… ਸੁਤਂ… ਮੁਤਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ… ਏਕਤ੍ਤਂ… ਨਾਨਤ੍ਤਂ… ਸਬ੍ਬਂ… ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਮਿਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮੇਤਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਖਯਾ ਦੋਸਸ੍ਸ, ਵੀਤਦੋਸਤ੍ਤਾ.

ਖੀਣਾਸਵਵਸੇਨ ਪਞ੍ਚਮਨਯਭੂਮਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.

੧੧. ‘‘ਯੋਪਿ ਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਰਹਂ ਖੀਣਾਸਵੋ ਵੁਸਿਤਵਾ ਕਤਕਰਣੀਯੋ ਓਹਿਤਭਾਰੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸਦਤ੍ਥੋ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਵਸਂਯੋਜਨੋ ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਸੋਪਿ ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਪਥਵਿਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਯਾ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਤੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਮੇਤਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਖਯਾ ਮੋਹਸ੍ਸ, ਵੀਤਮੋਹਤ੍ਤਾ.

‘‘ਆਪਂ…ਪੇ… ਤੇਜਂ… ਵਾਯਂ… ਭੂਤੇ… ਦੇਵੇ… ਪਜਾਪਤਿਂ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ… ਆਭਸ੍ਸਰੇ… ਸੁਭਕਿਣ੍ਹੇ… ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ… ਅਭਿਭੁਂ… ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ… ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ … ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ… ਦਿਟ੍ਠਂ… ਸੁਤਂ… ਮੁਤਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ… ਏਕਤ੍ਤਂ… ਨਾਨਤ੍ਤਂ… ਸਬ੍ਬਂ… ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਮਿਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮੇਤਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਖਯਾ ਮੋਹਸ੍ਸ, ਵੀਤਮੋਹਤ੍ਤਾ.

ਖੀਣਾਸਵਵਸੇਨ ਛਟ੍ਠਨਯਭੂਮਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.

੧੨. ‘‘ਤਥਾਗਤੋਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਪਥਵਿਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਯਾ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਤੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਮੇਤਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਆਪਂ…ਪੇ… ਤੇਜਂ… ਵਾਯਂ… ਭੂਤੇ… ਦੇਵੇ… ਪਜਾਪਤਿਂ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ… ਆਭਸ੍ਸਰੇ… ਸੁਭਕਿਣ੍ਹੇ… ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ… ਅਭਿਭੁਂ… ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ … ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ… ਦਿਟ੍ਠਂ… ਸੁਤਂ… ਮੁਤਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ… ਏਕਤ੍ਤਂ… ਨਾਨਤ੍ਤਂ… ਸਬ੍ਬਂ… ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਮਿਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮੇਤਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

ਤਥਾਗਤਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤਮਨਯਭੂਮਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.

੧੩. ‘‘ਤਥਾਗਤੋਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਪਥਵਿਂ ਪਥਵਿਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਪਥਵਿਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਯਾ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਤੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਮੇਤਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਪਥਵਿਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਨਨ੍ਦੀ [ਨਨ੍ਦਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ‘ਭਵਾ ਜਾਤਿ ਭੂਤਸ੍ਸ ਜਰਾਮਰਣ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਤਥਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਤਣ੍ਹਾਨਂ ਖਯਾ ਵਿਰਾਗਾ ਨਿਰੋਧਾ ਚਾਗਾ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਆਪਂ …ਪੇ… ਤੇਜਂ… ਵਾਯਂ… ਭੂਤੇ… ਦੇਵੇ… ਪਜਾਪਤਿਂ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਂ… ਆਭਸ੍ਸਰੇ… ਸੁਭਕਿਣ੍ਹੇ… ਵੇਹਪ੍ਫਲੇ… ਅਭਿਭੁਂ… ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ… ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ… ਦਿਟ੍ਠਂ… ਸੁਤਂ… ਮੁਤਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ… ਏਕਤ੍ਤਂ… ਨਾਨਤ੍ਤਂ… ਸਬ੍ਬਂ… ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਜਾਨਾਤਿ; ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਮਿਂ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਤੋ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਮੇਤਿ ਨ ਮਞ੍ਞਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ‘ਨਨ੍ਦੀ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ – ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ‘ਭਵਾ ਜਾਤਿ ਭੂਤਸ੍ਸ ਜਰਾਮਰਣ’ਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿਹ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ‘ਤਥਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਸੋ ਤਣ੍ਹਾਨਂ ਖਯਾ ਵਿਰਾਗਾ ਨਿਰੋਧਾ ਚਾਗਾ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ.

ਤਥਾਗਤਵਸੇਨ ਅਟ੍ਠਮਨਯਭੂਮਿਪਰਿਚ੍ਛੇਦੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.

ਇਦਮਵੋਚ ਭਗਵਾ. ਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ [ਨ ਅਤ੍ਤਮਨਾ ਤੇਭਿਕ੍ਖੂ (ਸ੍ਯਾ.), ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ (ਪੀ. ਕ.)] ਭਗਵਤੋ ਭਾਸਿਤਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦੁਨ੍ਤਿ.

ਮੂਲਪਰਿਯਾਯਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਪਠਮਂ.