੫. ਨਨ੍ਦਾਥੇਰੀਅਪਦਾਨਂ
੧੬੬. ‘‘ਪਦੁਮੁਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਜਿਨੋ, ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨ ਪਾਰਗੂ;
ਇਤੋ ਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਹਿ, ਕਪ੍ਪੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ਨਾਯਕੋ.
੧੬੭. ‘‘ਓਵਾਦਕੋ ਵਿਞ੍ਞਾਪਕੋ, ਤਾਰਕੋ ਸਬ੍ਬਪਾਣਿਨਂ;
ਦੇਸਨਾਕੁਸਲੋ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਤਾਰੇਸਿ ਜਨਤਂ ਬਹੁਂ.
੧੬੮. ‘‘ਅਨੁਕਮ੍ਪਕੋ ਕਾਰੁਣਿਕੋ, ਹਿਤੇਸੀ ਸਬ੍ਬਪਾਣਿਨਂ;
ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇ ਸਬ੍ਬੇ, ਪਞ੍ਚਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਪਿ.
੧੬੯. ‘‘ਏਵਂ ਨਿਰਾਕੁਲਂ ਆਸਿ, ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇਹਿ ਚ;
ਵਿਚਿਤ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤੇਹਿ, ਵਸੀਭੂਤੇਹਿ ਤਾਦਿਭਿ.
੧੭੦. ‘‘ਰਤਨਾਨਟ੍ਠਪਞ੍ਞਾਸਂ, ਉਗ੍ਗਤੋਵ ਮਹਾਮੁਨਿ;
ਕਞ੍ਚਨਗ੍ਘਿਯਸਙ੍ਕਾਸੋ, ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਵਰਲਕ੍ਖਣੋ.
੧੭੧. ‘‘ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਆਯੁ ਵਿਜ੍ਜਤਿ ਤਾਵਦੇ;
ਤਾਵਤਾ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੋ ਸੋ, ਤਾਰੇਸਿ ਜਨਤਂ ਬਹੁਂ.
੧੭੨. ‘‘ਤਦਾਹਂ ਹਂਸਵਤਿਯਂ, ਜਾਤਾ ਸੇਟ੍ਠਿਕੁਲੇ ਅਹੁਂ;
ਨਾਨਾਰਤਨਪਜ੍ਜੋਤੇ, ਮਹਾਸੁਖਸਮਪ੍ਪਿਤਾ.
੧੭੩. ‘‘ਉਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਹਾਵੀਰਂ, ਅਸ੍ਸੋਸਿਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ;
ਅਮਤਂ ਪਰਮਸ੍ਸਾਦਂ, ਪਰਮਤ੍ਥਨਿਵੇਦਕਂ.
੧੭੪. ‘‘ਤਦਾ ਨਿਮਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾਨ, ਸਸਙ੍ਘਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ;
ਦਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਮਹਾਦਾਨਂ, ਪਸਨ੍ਨਾ ਸੇਹਿ ਪਾਣਿਭਿ.
੧੭੫. ‘‘ਝਾਯਿਨੀਨਂ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ, ਅਗ੍ਗਟ੍ਠਾਨਮਪਤ੍ਥਯਿਂ;
ਨਿਪਚ੍ਚ ਸਿਰਸਾ ਧੀਰਂ, ਸਸਙ੍ਘਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ.
੧੭੬. ‘‘ਤਦਾ ਅਦਨ੍ਤਦਮਕੋ, ਤਿਲੋਕਸਰਣੋ ਪਭੂ;
ਬ੍ਯਾਕਾਸਿ ਨਰਸਾਰਥਿ, ‘ਲਚ੍ਛਸੇ ਤਂ ਸੁਪਤ੍ਥਿਤਂ.
੧੭੭. ‘‘‘ਸਤਸਹਸ੍ਸਿਤੋ ਕਪ੍ਪੇ, ਓਕ੍ਕਾਕਕੁਲਸਮ੍ਭਵੋ;
ਗੋਤਮੋ ਨਾਮ ਗੋਤ੍ਤੇਨ, ਸਤ੍ਥਾ ਲੋਕੇ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.
੧੭੮. ‘‘‘ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਦਾਯਾਦਾ, ਓਰਸਾ ਧਮ੍ਮਨਿਮ੍ਮਿਤਾ;
ਨਨ੍ਦਾਤਿ ਨਾਮ ਨਾਮੇਨ, ਹੇਸ੍ਸਤਿ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਿਕਾ’.
੧੭੯. ‘‘ਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਮੁਦਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਯਾਵਜੀਵਂ ਤਦਾ ਜਿਨਂ;
ਮੇਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਪਰਿਚਰਿਂ, ਪਚ੍ਚਯੇਹਿ ਵਿਨਾਯਕਂ.
੧੮੦. ‘‘ਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਸੁਕਤੇਨ, ਚੇਤਨਾਪਣਿਧੀਹਿ ਚ;
ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁਸਂ ਦੇਹਂ, ਤਾਵਤਿਂਸਮਗਚ੍ਛਹਂ.
੧੮੧. ‘‘ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਯਾਮਮਗਂ, ਤਤੋਹਂ ਤੁਸਿਤਂ ਗਤਾ [ਅਗਂ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)];
ਤਤੋ ਚ ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤਿਂ, ਵਸਵਤ੍ਤਿਪੁਰਂ ਤਤੋ [ਗਤਾ (ਸ੍ਯਾ.)].
੧੮੨. ‘‘ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥੂਪਪਜ੍ਜਾਮਿ, ਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਾਹਸਾ;
ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥੇਵ ਰਾਜੂਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਕਾਰਯਿਂ.
੧੮੩. ‘‘ਤਤੋ ਚੁਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤੇ, ਰਾਜਾਨਂ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਨਂ;
ਮਣ੍ਡਲੀਨਞ੍ਚ ਰਾਜੂਨਂ, ਮਹੇਸਿਤ੍ਤਮਕਾਰਯਿਂ.
੧੮੪. ‘‘ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਭੋਤ੍ਵਾਨ, ਦੇਵੇਸੁ ਮਨੁਜੇਸੁ ਚ;
ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸੁਖਿਤਾ ਹੁਤ੍ਵਾ, ਨੇਕਕਪ੍ਪੇਸੁ ਸਂਸਰਿਂ.
੧੮੫. ‘‘ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਭਵੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ, ਸੁਰਮ੍ਮੇ [ਪੁਰਸ੍ਮਿਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਕਪਿਲਵ੍ਹਯੇ;
ਰਞ੍ਞੋ ਸੁਦ੍ਧੋਦਨਸ੍ਸਾਹਂ, ਧੀਤਾ ਆਸਿਂ ਅਨਿਨ੍ਦਿਤਾ.
੧੮੬. ‘‘ਸਿਰਿਯਾ [ਸਿਰਿਂਵ (ਸੀ.), ਰਂਸਿਰਿਵ (ਸ੍ਯਾ.)] ਰੂਪਿਨਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਨਨ੍ਦਿਤਂ ਆਸਿ ਤਂ ਕੁਲਂ;
ਤੇਨ ਨਨ੍ਦਾਤਿ ਮੇ ਨਾਮਂ, ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਪਵਰਂ ਅਹੁ.
੧੮੭. ‘‘ਯੁਵਤੀਨਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਾਸਂ, ਕਲ੍ਯਾਣੀਤਿ ਚ ਵਿਸ੍ਸੁਤਾ;
ਤਸ੍ਮਿਮ੍ਪਿ ਨਗਰੇ ਰਮ੍ਮੇ, ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਯਸੋਧਰਂ.
੧੮੮. ‘‘ਜੇਟ੍ਠੋ ਭਾਤਾ ਤਿਲੋਕਗ੍ਗੋ, ਪਚ੍ਛਿਮੋ [ਮਜ੍ਝਿਮੋ (ਪੀ.)] ਅਰਹਾ ਤਥਾ;
ਏਕਾਕਿਨੀ ਗਹਟ੍ਠਾਹਂ, ਮਾਤਰਾ ਪਰਿਚੋਦਿਤਾ.
੧੮੯. ‘‘‘ਸਾਕਿਯਮ੍ਹਿ ਕੁਲੇ ਜਾਤਾ, ਪੁਤ੍ਤੇ ਬੁਦ੍ਧਾਨੁਜਾ ਤੁਵਂ;
ਨਨ੍ਦੇਨਪਿ ਵਿਨਾ ਭੂਤਾ, ਅਗਾਰੇ ਕਿਂ ਨੁ ਅਚ੍ਛਸਿ.
੧੯੦. ‘‘‘ਜਰਾਵਸਾਨਂ ਯੋਬ੍ਬਞ੍ਞਂ, ਰੂਪਂ ਅਸੁਚਿਸਮ੍ਮਤਂ;
ਰੋਗਨ੍ਤਮਪਿਚਾਰੋਗ੍ਯਂ, ਜੀਵਿਤਂ ਮਰਣਨ੍ਤਿਕਂ.
੧੯੧. ‘‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਤੇ ਸੁਭਂ ਰੂਪਂ, ਸਸੀਕਨ੍ਤਂ ਮਨੋਹਰਂ;
ਭੂਸਨਾਨਂ ਅਲਙ੍ਕਾਰਂ, ਸਿਰਿਸਙ੍ਘਾਟਸਨ੍ਨਿਭਂ.
੧੯੨. ‘‘‘ਪੁਞ੍ਜਿਤਂ ਲੋਕਸਾਰਂਵ, ਨਯਨਾਨਂ ਰਸਾਯਨਂ;
ਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਕਿਤ੍ਤਿਜਨਨਂ, ਉਕ੍ਕਾਕਕੁਲਨਨ੍ਦਨਂ.
੧੯੩. ‘‘‘ਨ ਚਿਰੇਨੇਵ ਕਾਲੇਨ, ਜਰਾ ਸਮਧਿਸੇਸ੍ਸਤਿ [ਸਮਭਿਭੋਸ੍ਸਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.), ਸਮਧਿਹੇਸ੍ਸਤਿ (ਪੀ.)];
ਵਿਹਾਯ ਗੇਹਂ ਕਾਰੁਞ੍ਞੇ [ਕਾਰੁਞ੍ਞੇ (ਸੀ. ਪੀ.), ਪਾਰਯ੍ਹਿਂ (ਸ੍ਯਾ.)], ਚਰ ਧਮ੍ਮਮਨਿਨ੍ਦਿਤੇ’.
੧੯੪. ‘‘ਸੁਤ੍ਵਾਹਂ ਮਾਤੁ ਵਚਨਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਂ ਅਨਗਾਰਿਯਂ;
ਦੇਹੇਨ ਨ ਤੁ ਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਰੂਪਯੋਬ੍ਬਨਲਾਲ਼ਿਤਾ.
੧੯੫. ‘‘ਮਹਤਾ ਚ ਪਯਤ੍ਤੇਨ, ਝਾਨਜ੍ਝੇਨ ਪਰਂ ਮਮ;
ਕਾਤੁਞ੍ਚ ਵਦਤੇ ਮਾਤਾ, ਨ ਚਾਹਂ ਤਤ੍ਥ ਉਸ੍ਸੁਕਾ.
੧੯੬. ‘‘ਤਤੋ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕੋ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਮਂ ਕਾਮਲਾਲਸਂ [ਕਮਲਾਨਨਂ (ਸ੍ਯਾ.)];
ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨਤ੍ਥਂ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ, ਮਮ ਚਕ੍ਖੁਪਥੇ ਜਿਨੋ.
੧੯੭. ‘‘ਸਕੇਨ ਆਨੁਭਾਵੇਨ, ਇਤ੍ਥਿਂ ਮਾਪੇਸਿ ਸੋਭਿਨਿਂ;
ਦਸ੍ਸਨੀਯਂ ਸੁਰੁਚਿਰਂ, ਮਮਤੋਪਿ ਸੁਰੂਪਿਨਿਂ.
੧੯੮. ‘‘ਤਮਹਂ ਵਿਮ੍ਹਿਤਾ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਅਤਿਵਿਮ੍ਹਿਤਦੇਹਿਨਿਂ;
ਚਿਨ੍ਤਯਿਂ ਸਫਲਂ ਮੇਤਿ, ਨੇਤ੍ਤਲਾਭਞ੍ਚ ਮਾਨੁਸਂ.
੧੯੯. ‘‘ਤਮਹਂ ਏਹਿ ਸੁਭਗੇ, ਯੇਨਤ੍ਥੋ ਤਂ ਵਦੇਹਿ ਮੇ;
ਕੁਲਂ ਤੇ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਞ੍ਚ, ਵਦ ਮੇ ਯਦਿ ਤੇ ਪਿਯਂ.
੨੦੦. ‘ਨ ਵਞ੍ਚਕਾਲੋ ਸੁਭਗੇ [ਪਞ੍ਹਕਾਲੋ ਸੁਭਣੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)], ਉਚ੍ਛਙ੍ਗੇ ਮਂ ਨਿਵਾਸਯ;
ਸੀਦਨ੍ਤੀਵ ਮਮਙ੍ਗਾਨਿ, ਪਸੁਪ੍ਪਯ ਮੁਹੁਤ੍ਤਕਂ’.
੨੦੧. ‘‘ਤਤੋ ਸੀਸਂ ਮਮਙ੍ਕੇ ਸਾ, ਕਤ੍ਵਾ ਸਯਿ ਸੁਲੋਚਨਾ;
ਤਸ੍ਸਾ ਨਲਾਟੇ ਪਤਿਤਾ, ਲੁਦ੍ਧਾ [ਲੂਤਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਪਰਮਦਾਰੁਣਾ.
੨੦੨. ‘‘ਸਹ ਤਸ੍ਸਾ ਨਿਪਾਤੇਨ, ਪਿਲ਼ਕਾ ਉਪਪਜ੍ਜਥ;
ਪਗ੍ਘਰਿਂਸੁ ਪਭਿਨ੍ਨਾ ਚ, ਕੁਣਪਾ ਪੁਬ੍ਬਲੋਹਿਤਾ.
੨੦੩. ‘‘ਪਭਿਨ੍ਨਂ ਵਦਨਞ੍ਚਾਪਿ, ਕੁਣਪਂ ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਨਂ;
ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਂ ਵਿਨਿਲਞ੍ਚ, ਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚਾਪਿ ਸਰੀਰਕਂ.
੨੦੪. ‘‘ਸਾ ਪਵੇਦਿਤਸਬ੍ਬਙ੍ਗੀ, ਨਿਸ੍ਸਸਨ੍ਤੀ ਮੁਹੁਂ ਮੁਹੁਂ;
ਵੇਦਯਨ੍ਤੀ ਸਕਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਕਰੁਣਂ ਪਰਿਦੇਵਯਿ.
੨੦੫. ‘‘‘ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ ਹੋਮਿ, ਫੁਸਯਨ੍ਤਿ ਚ ਵੇਦਨਾ;
ਮਹਾਦੁਕ੍ਖੇ ਨਿਮੁਗ੍ਗਮ੍ਹਿ, ਸਰਣਂ ਹੋਹਿ ਮੇ ਸਖੀ’.
੨੦੬. ‘‘‘ਕੁਹਿਂ ਵਦਨਸੋਭਂ ਤੇ, ਕੁਹਿਂ ਤੇ ਤੁਙ੍ਗਨਾਸਿਕਾ;
ਤਮ੍ਬਬਿਮ੍ਬਵਰੋਟ੍ਠਂ ਤੇ, ਵਦਨਂ ਤੇ ਕੁਹਿਂ ਗਤਂ.
੨੦੭. ‘‘‘ਕੁਹਿਂ ਸਸੀਨਿਭਂ ਵਣ੍ਣਂ, ਕਮ੍ਬੁਗੀਵਾ ਕੁਹਿਂ ਗਤਾ;
ਦੋਲ਼ਾਲੋਲਾਵ [ਦਾਮਾਮਾਲਞ੍ਚ (ਸ੍ਯਾ.), ਦੋਲੋਲੁਲ੍ਲਾਵ (ਕ.)] ਤੇ ਕਣ੍ਣਾ, ਵੇਵਣ੍ਣਂ ਸਮੁਪਾਗਤਾ.
੨੦੮. ‘‘‘ਮਕੁਲ਼ਖਾਰਕਾਕਾਰਾ [ਮਕੁਲਮ੍ਬੁਰੂਹਾਕਾਰਾ (ਸੀ.), ਮਕੁਲ਼ਪਦੁਮਾਕਾਰਾ (ਸ੍ਯਾ.)], ਕਲਿਕਾਵ [ਕਲਸਾਵ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਪਯੋਧਰਾ;
ਪਭਿਨ੍ਨਾ ਪੂਤਿਕੁਣਪਾ, ਦੁਟ੍ਠਗਨ੍ਧਿਤ੍ਤਮਾਗਤਾ.
੨੦੯. ‘‘‘ਵੇਦਿਮਜ੍ਝਾਵ ਸੁਸ੍ਸੋਣੀ [ਤਨੁਮਜ੍ਝਾ ਪੁਥੁਸ੍ਸੋਣੀ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.), ਵੇਦਿਮਜ੍ਝਾ ਪੁਥੁਸ੍ਸੋਣੀ (ਪੀ.)], ਸੂਨਾਵ ਨੀਤਕਿਬ੍ਬਿਸਾ;
ਜਾਤਾ ਅਮੇਜ੍ਝਭਰਿਤਾ, ਅਹੋ ਰੂਪਮਸਸ੍ਸਤਂ.
੨੧੦. ‘‘‘ਸਬ੍ਬਂ ਸਰੀਰਸਞ੍ਜਾਤਂ, ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਂ ਭਯਾਨਕਂ;
ਸੁਸਾਨਮਿਵ ਬੀਭਚ੍ਛਂ, ਰਮਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ਥ ਬਾਲਿਸਾ’.
੨੧੧. ‘‘ਤਦਾ ਮਹਾਕਾਰੁਣਿਕੋ, ਭਾਤਾ ਮੇ ਲੋਕਨਾਯਕੋ;
ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਂਵਿਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਮਂ, ਇਮਾ ਗਾਥਾ ਅਭਾਸਥ.
੨੧੨. ‘‘‘ਆਤੁਰਂ ਕੁਣਪਂ ਪੂਤਿਂ, ਪਸ੍ਸ ਨਨ੍ਦੇ ਸਮੁਸ੍ਸਯਂ;
ਅਸੁਭਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵੇਹਿ, ਏਕਗ੍ਗਂ ਸੁਸਮਾਹਿਤਂ.
੨੧੩. ‘‘‘ਯਥਾ ਇਦਂ ਤਥਾ ਏਤਂ, ਯਥਾ ਏਤਂ ਤਥਾ ਇਦਂ;
ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਂ ਪੂਤਿਕਂ ਵਾਤਿ, ਬਾਲਾਨਂ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਤਂ.
੨੧੪. ‘‘‘ਏਵਮੇਤਂ ਅਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੀ, ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਮਤਨ੍ਦਿਤਾ;
ਤਤੋ ਸਕਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ, ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਿਜ੍ਝ ਦਕ੍ਖਸਿ’.
੨੧੫. ‘‘ਤਤੋਹਂ ਅਤਿਸਂਵਿਗ੍ਗਾ, ਸੁਤ੍ਵਾ ਗਾਥਾ ਸੁਭਾਸਿਤਾ;
ਤਤ੍ਰਟ੍ਠਿਤਾਵਹਂ ਸਨ੍ਤੀ, ਅਰਹਤ੍ਤਮਪਾਪੁਣਿਂ.
੨੧੬. ‘‘ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾਹਂ, ਸਦਾ ਝਾਨਪਰਾਯਨਾ;
ਜਿਨੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗੁਣੇ ਤੁਟ੍ਠੋ, ਏਤਦਗ੍ਗੇ ਠਪੇਸਿ ਮਂ.
੨੧੭. ‘‘ਕਿਲੇਸਾ ਝਾਪਿਤਾ ਮਯ੍ਹਂ…ਪੇ… ਵਿਹਰਾਮਿ ਅਨਾਸਵਾ.
੨੧੮. ‘‘ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਵਤ ਮੇ ਆਸਿ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ.
੨੧੯. ‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਚਤਸ੍ਸੋ…ਪੇ… ਕਤਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ’’.
ਇਤ੍ਥਂ ਸੁਦਂ ਨਨ੍ਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਜਨਪਦਕਲ੍ਯਾਣੀ ਇਮਾ ਗਾਥਾਯੋ ਅਭਾਸਿਤ੍ਥਾਤਿ.
ਨਨ੍ਦਾਥੇਰਿਯਾਪਦਾਨਂ ਪਞ੍ਚਮਂ.