੨. ਚੂਲ਼ਵਗ੍ਗੋ

੧. ਰਤਨਸੁਤ੍ਤਂ

੨੨੪. ਯਾਨੀਧ ਭੂਤਾਨਿ ਸਮਾਗਤਾਨਿ, ਭੁਮ੍ਮਾਨਿ [ਭੂਮਾਨਿ (ਕ.)] ਵਾ ਯਾਨਿ ਵ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ;

ਸਬ੍ਬੇਵ ਭੂਤਾ ਸੁਮਨਾ ਭਵਨ੍ਤੁ, ਅਥੋਪਿ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚ ਸੁਣਨ੍ਤੁ ਭਾਸਿਤਂ.

੨੨੫. ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਭੂਤਾ ਨਿਸਾਮੇਥ ਸਬ੍ਬੇ, ਮੇਤ੍ਤਂ ਕਰੋਥ ਮਾਨੁਸਿਯਾ ਪਜਾਯ;

ਦਿਵਾ ਚ ਰਤ੍ਤੋ ਚ ਹਰਨ੍ਤਿ ਯੇ ਬਲਿਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਨੇ ਰਕ੍ਖਥ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ.

੨੨੬. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਵਿਤ੍ਤਂ ਇਧ ਵਾ ਹੁਰਂ ਵਾ, ਸਗ੍ਗੇਸੁ ਵਾ ਯਂ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ;

ਨ ਨੋ ਸਮਂ ਅਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤੇਨ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧੇ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ;

ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੨੭. ਖਯਂ ਵਿਰਾਗਂ ਅਮਤਂ ਪਣੀਤਂ, ਯਦਜ੍ਝਗਾ ਸਕ੍ਯਮੁਨੀ ਸਮਾਹਿਤੋ;

ਨ ਤੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੇ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ;

ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੨੮. ਯਂ ਬੁਦ੍ਧਸੇਟ੍ਠੋ ਪਰਿਵਣ੍ਣਯੀ ਸੁਚਿਂ, ਸਮਾਧਿਮਾਨਨ੍ਤਰਿਕਞ੍ਞਮਾਹੁ;

ਸਮਾਧਿਨਾ ਤੇਨ ਸਮੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮੇ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ;

ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੨੯. ਯੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਅਟ੍ਠ ਸਤਂ ਪਸਤ੍ਥਾ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਏਤਾਨਿ ਯੁਗਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ;

ਤੇ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਾ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ, ਏਤੇਸੁ ਦਿਨ੍ਨਾਨਿ ਮਹਪ੍ਫਲਾਨਿ;

ਇਦਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘੇ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ, ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੩੦. ਯੇ ਸੁਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਮਨਸਾ ਦਲ਼੍ਹੇਨ, ਨਿਕ੍ਕਾਮਿਨੋ ਗੋਤਮਸਾਸਨਮ੍ਹਿ;

ਤੇ ਪਤ੍ਤਿਪਤ੍ਤਾ ਅਮਤਂ ਵਿਗਯ੍ਹ, ਲਦ੍ਧਾ ਮੁਧਾ ਨਿਬ੍ਬੁਤਿਂ [ਨਿਬ੍ਬੁਤਿ (ਕ.)] ਭੁਞ੍ਜਮਾਨਾ;

ਇਦਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘੇ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ, ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੩੧. ਯਥਿਨ੍ਦਖੀਲੋ ਪਥਵਿਸ੍ਸਿਤੋ [ਪਦਵਿਸ੍ਸਿਤੋ (ਕ. ਸੀ.), ਪਠਵਿਂ ਸਿਤੋ (ਕ. ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਸਿਯਾ, ਚਤੁਬ੍ਭਿ ਵਾਤੇਹਿ ਅਸਮ੍ਪਕਮ੍ਪਿਯੋ;

ਤਥੂਪਮਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਂ ਵਦਾਮਿ, ਯੋ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਵੇਚ੍ਚ ਪਸ੍ਸਤਿ;

ਇਦਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘੇ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ, ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੩੨. ਯੇ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਿਭਾਵਯਨ੍ਤਿ, ਗਮ੍ਭੀਰਪਞ੍ਞੇਨ ਸੁਦੇਸਿਤਾਨਿ;

ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਭੁਸਂ ਪਮਤ੍ਤਾ, ਨ ਤੇ ਭਵਂ ਅਟ੍ਠਮਮਾਦਿਯਨ੍ਤਿ;

ਇਦਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘੇ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ, ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੩੩. ਸਹਾਵਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਦਾਯ [ਸਹਾਵਸਦ੍ਦਸ੍ਸਨਸਮ੍ਪਦਾਯ (ਕ.)], ਤਯਸ੍ਸੁ ਧਮ੍ਮਾ ਜਹਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ;

ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਿਤਞ੍ਚ, ਸੀਲਬ੍ਬਤਂ ਵਾਪਿ ਯਦਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚਿ.

੨੩੪. ਚਤੂਹਪਾਯੇਹਿ ਚ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ, ਛਚ੍ਚਾਭਿਠਾਨਾਨਿ [ਛ ਚਾਭਿਠਾਨਾਨਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਭਬ੍ਬ ਕਾਤੁਂ [ਅਭਬ੍ਬੋ ਕਾਤੁਂ (ਸੀ.)];

ਇਦਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘੇ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ, ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੩੫. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਸੋ ਕਮ੍ਮ [ਕਮ੍ਮਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਕਰੋਤਿ ਪਾਪਕਂ, ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾ ਉਦ ਚੇਤਸਾ ਵਾ;

ਅਭਬ੍ਬ [ਅਭਬ੍ਬੋ (ਬਹੂਸੁ)] ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਚ੍ਛਦਾਯ [ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਾਯ (ਸੀ.)], ਅਭਬ੍ਬਤਾ ਦਿਟ੍ਠਪਦਸ੍ਸ ਵੁਤ੍ਤਾ;

ਇਦਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘੇ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ, ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੩੬. ਵਨਪ੍ਪਗੁਮ੍ਬੇ ਯਥ [ਯਥਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਫੁਸ੍ਸਿਤਗ੍ਗੇ, ਗਿਮ੍ਹਾਨਮਾਸੇ ਪਠਮਸ੍ਮਿਂ [ਪਠਮਸ੍ਮਿ (?)] ਗਿਮ੍ਹੇ;

ਤਥੂਪਮਂ ਧਮ੍ਮਵਰਂ ਅਦੇਸਯਿ [ਅਦੇਸਯੀ (ਸੀ.)], ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਂ ਪਰਮਂ ਹਿਤਾਯ;

ਇਦਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧੇ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ, ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੩੭. ਵਰੋ ਵਰਞ੍ਞੂ ਵਰਦੋ ਵਰਾਹਰੋ, ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਧਮ੍ਮਵਰਂ ਅਦੇਸਯਿ;

ਇਦਮ੍ਪਿ ਬੁਦ੍ਧੇ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ, ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੩੮. ਖੀਣਂ ਪੁਰਾਣਂ ਨਵ ਨਤ੍ਥਿ ਸਮ੍ਭਵਂ, ਵਿਰਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾਯਤਿਕੇ ਭਵਸ੍ਮਿਂ;

ਤੇ ਖੀਣਬੀਜਾ ਅਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਛਨ੍ਦਾ, ਨਿਬ੍ਬਨ੍ਤਿ ਧੀਰਾ ਯਥਾਯਂ [ਯਥਯਂ (ਕ.)] ਪਦੀਪੋ;

ਇਦਮ੍ਪਿ ਸਙ੍ਘੇ ਰਤਨਂ ਪਣੀਤਂ, ਏਤੇਨ ਸਚ੍ਚੇਨ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੩੯. ਯਾਨੀਧ ਭੂਤਾਨਿ ਸਮਾਗਤਾਨਿ, ਭੁਮ੍ਮਾਨਿ ਵਾ ਯਾਨਿ ਵ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ;

ਤਥਾਗਤਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਪੂਜਿਤਂ, ਬੁਦ੍ਧਂ ਨਮਸ੍ਸਾਮ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੪੦. ਯਾਨੀਧ ਭੂਤਾਨਿ ਸਮਾਗਤਾਨਿ, ਭੁਮ੍ਮਾਨਿ ਵਾ ਯਾਨਿ ਵ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ;

ਤਥਾਗਤਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਪੂਜਿਤਂ, ਧਮ੍ਮਂ ਨਮਸ੍ਸਾਮ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੁ.

੨੪੧. ਯਾਨੀਧ ਭੂਤਾਨਿ ਸਮਾਗਤਾਨਿ, ਭੁਮ੍ਮਾਨਿ ਵਾ ਯਾਨਿ ਵ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ;

ਤਥਾਗਤਂ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਪੂਜਿਤਂ, ਸਙ੍ਘਂ ਨਮਸ੍ਸਾਮ ਸੁਵਤ੍ਥਿ ਹੋਤੂਤਿ.

ਰਤਨਸੁਤ੍ਤਂ ਪਠਮਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੨. ਆਮਗਨ੍ਧਸੁਤ੍ਤਂ

੨੪੨. ‘‘ਸਾਮਾਕਚਿਙ੍ਗੂਲਕਚੀਨਕਾਨਿ ਚ, ਪਤ੍ਤਪ੍ਫਲਂ ਮੂਲਫਲਂ ਗਵਿਪ੍ਫਲਂ;

ਧਮ੍ਮੇਨ ਲਦ੍ਧਂ ਸਤਮਸ੍ਨਮਾਨਾ [ਸਤਮਸਮਾਨਾ (ਸੀ. ਪੀ.), ਸਤਮਸ੍ਸਮਾਨਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.)], ਨ ਕਾਮਕਾਮਾ ਅਲਿਕਂ ਭਣਨ੍ਤਿ.

੨੪੩. ‘‘ਯਦਸ੍ਨਮਾਨੋ ਸੁਕਤਂ ਸੁਨਿਟ੍ਠਿਤਂ, ਪਰੇਹਿ ਦਿਨ੍ਨਂ ਪਯਤਂ ਪਣੀਤਂ;

ਸਾਲੀਨਮਨ੍ਨਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ, ਸੋ ਭੁਞ੍ਜਸੀ ਕਸ੍ਸਪ ਆਮਗਨ੍ਧਂ.

੨੪੪. ‘‘ਨ ਆਮਗਨ੍ਧੋ ਮਮ ਕਪ੍ਪਤੀਤਿ, ਇਚ੍ਚੇਵ ਤ੍ਵਂ ਭਾਸਸਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਬਨ੍ਧੁ;

ਸਾਲੀਨਮਨ੍ਨਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਮਾਨੋ, ਸਕੁਨ੍ਤਮਂਸੇਹਿ ਸੁਸਙ੍ਖਤੇਹਿ;

ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਤਂ ਕਸ੍ਸਪ ਏਤਮਤ੍ਥਂ, ਕਥਂ ਪਕਾਰੋ ਤਵ ਆਮਗਨ੍ਧੋ’’.

੨੪੫. ‘‘ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਵਧਛੇਦਬਨ੍ਧਨਂ, ਥੇਯ੍ਯਂ ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਨਿਕਤਿਵਞ੍ਚਨਾਨਿ ਚ;

ਅਜ੍ਝੇਨਕੁਤ੍ਤਂ [ਅਜ੍ਝੇਨ ਕੁਜ੍ਜਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਰਦਾਰਸੇਵਨਾ, ਏਸਾਮਗਨ੍ਧੋ ਨ ਹਿ ਮਂਸਭੋਜਨਂ.

੨੪੬. ‘‘ਯੇ ਇਧ ਕਾਮੇਸੁ ਅਸਞ੍ਞਤਾ ਜਨਾ, ਰਸੇਸੁ ਗਿਦ੍ਧਾ ਅਸੁਚਿਭਾਵਮਸ੍ਸਿਤਾ [ਅਸੁਚੀਕਮਿਸ੍ਸਿਤਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)];

ਨਤ੍ਥਿਕਦਿਟ੍ਠੀ ਵਿਸਮਾ ਦੁਰਨ੍ਨਯਾ, ਏਸਾਮਗਨ੍ਧੋ ਨ ਹਿ ਮਂਸਭੋਜਨਂ.

੨੪੭. ‘‘ਯੇ ਲੂਖਸਾ ਦਾਰੁਣਾ ਪਿਟ੍ਠਿਮਂਸਿਕਾ [ਯੇ ਲੂਖਰਸਾ ਦਾਰੁਣਾ ਪਰਪਿਟ੍ਠਿਮਂਸਿਕਾ (ਕ.)], ਮਿਤ੍ਤਦ੍ਦੁਨੋ ਨਿਕ੍ਕਰੁਣਾਤਿਮਾਨਿਨੋ;

ਅਦਾਨਸੀਲਾ ਨ ਚ ਦੇਨ੍ਤਿ ਕਸ੍ਸਚਿ, ਏਸਾਮਗਨ੍ਧੋ ਨ ਹਿ ਮਂਸਭੋਜਨਂ.

੨੪੮. ‘‘ਕੋਧੋ ਮਦੋ ਥਮ੍ਭੋ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਪਨਾ [ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਪਨਾ ਚ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.), ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਪਨਾ (ਪੀ.)], ਮਾਯਾ ਉਸੂਯਾ ਭਸ੍ਸਸਮੁਸ੍ਸਯੋ ਚ;

ਮਾਨਾਤਿਮਾਨੋ ਚ ਅਸਬ੍ਭਿ ਸਨ੍ਥਵੋ, ਏਸਾਮਗਨ੍ਧੋ ਨ ਹਿ ਮਂਸਭੋਜਨਂ.

੨੪੯. ‘‘ਯੇ ਪਾਪਸੀਲਾ ਇਣਘਾਤਸੂਚਕਾ, ਵੋਹਾਰਕੂਟਾ ਇਧ ਪਾਟਿਰੂਪਿਕਾ [ਪਾਤਿਰੂਪਿਕਾ (?)];

ਨਰਾਧਮਾ ਯੇਧ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਕਿਬ੍ਬਿਸਂ, ਏਸਾਮਗਨ੍ਧੋ ਨ ਹਿ ਮਂਸਭੋਜਨਂ.

੨੫੦. ‘‘ਯੇ ਇਧ ਪਾਣੇਸੁ ਅਸਞ੍ਞਤਾ ਜਨਾ, ਪਰੇਸਮਾਦਾਯ ਵਿਹੇਸਮੁਯ੍ਯੁਤਾ;

ਦੁਸ੍ਸੀਲਲੁਦ੍ਦਾ ਫਰੁਸਾ ਅਨਾਦਰਾ, ਏਸਾਮਗਨ੍ਧੋ ਨ ਹਿ ਮਂਸਭੋਜਨਂ.

੨੫੧. ‘‘ਏਤੇਸੁ ਗਿਦ੍ਧਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾਤਿਪਾਤਿਨੋ, ਨਿਚ੍ਚੁਯ੍ਯੁਤਾ ਪੇਚ੍ਚ ਤਮਂ ਵਜਨ੍ਤਿ ਯੇ;

ਪਤਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਾ ਨਿਰਯਂ ਅਵਂਸਿਰਾ, ਏਸਾਮਗਨ੍ਧੋ ਨ ਹਿ ਮਂਸਭੋਜਨਂ.

੨੫੨. ‘‘ਨ ਮਚ੍ਛਮਂਸਾਨਮਨਾਸਕਤ੍ਤਂ [ਨ ਮਚ੍ਛਮਂਸਂ ਨ ਅਨਾਸਕਤ੍ਤਂ (ਸੀ. ਅਟ੍ਠ ਮੂਲਪਾਠੋ), ਨ ਮਂਚ੍ਛਮਂਸਾਨਾਨਾਸਕਤ੍ਤਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)], ਨ ਨਗ੍ਗਿਯਂ ਨ ਮੁਣ੍ਡਿਯਂ ਜਟਾਜਲ੍ਲਂ;

ਖਰਾਜਿਨਾਨਿ ਨਾਗ੍ਗਿਹੁਤ੍ਤਸ੍ਸੁਪਸੇਵਨਾ, ਯੇ ਵਾਪਿ ਲੋਕੇ ਅਮਰਾ ਬਹੂ ਤਪਾ;

ਮਨ੍ਤਾਹੁਤੀ ਯਞ੍ਞਮੁਤੂਪਸੇਵਨਾ, ਸੋਧੇਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਚਂ ਅਵਿਤਿਣ੍ਣਕਙ੍ਖਂ.

੨੫੩. ‘‘ਯੋ ਤੇਸੁ [ਸੋਤੇਸੁ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਗੁਤ੍ਤੋ ਵਿਦਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਚਰੇ, ਧਮ੍ਮੇ ਠਿਤੋ ਅਜ੍ਜਵਮਦ੍ਦਵੇ ਰਤੋ;

ਸਙ੍ਗਾਤਿਗੋ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਹੀਨੋ, ਨ ਲਿਪ੍ਪਤਿ [ਨ ਲਿਮ੍ਪਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ ਕ.)] ਦਿਟ੍ਠਸੁਤੇਸੁ ਧੀਰੋ’’.

੨੫੪. ਇਚ੍ਚੇਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ, ਅਕ੍ਖਾਸਿ ਨਂ [ਤਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਵੇਦਯਿ ਮਨ੍ਤਪਾਰਗੂ;

ਚਿਤ੍ਰਾਹਿ ਗਾਥਾਹਿ ਮੁਨੀ ਪਕਾਸਯਿ, ਨਿਰਾਮਗਨ੍ਧੋ ਅਸਿਤੋ ਦੁਰਨ੍ਨਯੋ.

੨੫੫. ਸੁਤ੍ਵਾਨ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸੁਭਾਸਿਤਂ ਪਦਂ, ਨਿਰਾਮਗਨ੍ਧਂ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਨੂਦਨਂ;

ਨੀਚਮਨੋ ਵਨ੍ਦਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਮਰੋਚਯਿਤ੍ਥਾਤਿ.

ਆਮਗਨ੍ਧਸੁਤ੍ਤਂ ਦੁਤਿਯਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੩. ਹਿਰਿਸੁਤ੍ਤਂ

੨੫੬. ਹਿਰਿਂ ਤਰਨ੍ਤਂ ਵਿਜਿਗੁਚ੍ਛਮਾਨਂ, ਤਵਾਹਮਸ੍ਮਿ [ਸਖਾਹਮਸ੍ਮਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)] ਇਤਿ ਭਾਸਮਾਨਂ;

ਸਯ੍ਹਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ ਅਨਾਦਿਯਨ੍ਤਂ, ਨੇਸੋ ਮਮਨ੍ਤਿ ਇਤਿ ਨਂ ਵਿਜਞ੍ਞਾ.

੨੫੭. ਅਨਨ੍ਵਯਂ [ਅਤ੍ਥਨ੍ਵਯਂ (ਕ.)] ਪਿਯਂ ਵਾਚਂ, ਯੋ ਮਿਤ੍ਤੇਸੁ ਪਕੁਬ੍ਬਤਿ;

ਅਕਰੋਨ੍ਤਂ ਭਾਸਮਾਨਂ, ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾ.

੨੫੮. ਨ ਸੋ ਮਿਤ੍ਤੋ ਯੋ ਸਦਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ, ਭੇਦਾਸਙ੍ਕੀ ਰਨ੍ਧਮੇਵਾਨੁਪਸ੍ਸੀ;

ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਸੇਤਿ ਉਰਸੀਵ ਪੁਤ੍ਤੋ, ਸ ਵੇ ਮਿਤ੍ਤੋ ਯੋ ਪਰੇਹਿ ਅਭੇਜ੍ਜੋ.

੨੫੯. ਪਾਮੁਜ੍ਜਕਰਣਂ ਠਾਨਂ, ਪਸਂਸਾਵਹਨਂ ਸੁਖਂ;

ਫਲਾਨਿਸਂਸੋ ਭਾਵੇਤਿ, ਵਹਨ੍ਤੋ ਪੋਰਿਸਂ ਧੁਰਂ.

੨੬੦. ਪਵਿਵੇਕਰਸਂ ਪਿਤ੍ਵਾ, ਰਸਂ ਉਪਸਮਸ੍ਸ ਚ;

ਨਿਦ੍ਦਰੋ ਹੋਤਿ ਨਿਪ੍ਪਾਪੋ, ਧਮ੍ਮਪੀਤਿਰਸਂ ਪਿਵਨ੍ਤਿ.

ਹਿਰਿਸੁਤ੍ਤਂ ਤਤਿਯਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੪. ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਂ

ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਸਾਵਤ੍ਥਿਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਜੇਤਵਨੇ ਅਨਾਥਪਿਣ੍ਡਿਕਸ੍ਸ ਆਰਾਮੇ. ਅਥ ਖੋ ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਦੇਵਤਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਵਣ੍ਣਾ ਕੇਵਲਕਪ੍ਪਂ ਜੇਤਵਨਂ ਓਭਾਸੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਾ ਖੋ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਗਾਥਾਯ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ –

੨੬੧. ‘‘ਬਹੂ ਦੇਵਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚ, ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਅਚਿਨ੍ਤਯੁਂ;

ਆਕਙ੍ਖਮਾਨਾ ਸੋਤ੍ਥਾਨਂ, ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਂ’’.

੨੬੨. ‘‘ਅਸੇਵਨਾ ਚ ਬਾਲਾਨਂ, ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਞ੍ਚ ਸੇਵਨਾ;

ਪੂਜਾ ਚ ਪੂਜਨੇਯ੍ਯਾਨਂ [ਪੂਜਨੀਯਾਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਂ.

੨੬੩. ‘‘ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸੋ ਚ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਚ ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾ;

ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧਿ [ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣੀਧੀ (ਕਤ੍ਥਚਿ)] ਚ, ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਂ.

੨੬੪. ‘‘ਬਾਹੁਸਚ੍ਚਞ੍ਚ ਸਿਪ੍ਪਞ੍ਚ, ਵਿਨਯੋ ਚ ਸੁਸਿਕ੍ਖਿਤੋ;

ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਚ ਯਾ ਵਾਚਾ, ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਂ.

੨੬੫. ‘‘ਮਾਤਾਪਿਤੁ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ, ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸ੍ਸ ਸਙ੍ਗਹੋ;

ਅਨਾਕੁਲਾ ਚ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ, ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਂ.

੨੬੬. ‘‘ਦਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾ ਚ, ਞਾਤਕਾਨਞ੍ਚ ਸਙ੍ਗਹੋ;

ਅਨਵਜ੍ਜਾਨਿ ਕਮ੍ਮਾਨਿ, ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਂ.

੨੬੭. ‘‘ਆਰਤੀ ਵਿਰਤੀ ਪਾਪਾ, ਮਜ੍ਜਪਾਨਾ ਚ ਸਂਯਮੋ;

ਅਪ੍ਪਮਾਦੋ ਚ ਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਂ.

੨੬੮. ‘‘ਗਾਰਵੋ ਚ ਨਿਵਾਤੋ ਚ, ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿ ਚ ਕਤਞ੍ਞੁਤਾ;

ਕਾਲੇਨ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਵਨਂ [ਧਮ੍ਮਸਵਣਂ (ਕਤ੍ਥਚਿ), ਧਮ੍ਮਸਵਨਂ (ਸੀ. ਕ.)], ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਂ.

੨੬੯. ‘‘ਖਨ੍ਤੀ ਚ ਸੋਵਚਸ੍ਸਤਾ, ਸਮਣਾਨਞ੍ਚ ਦਸ੍ਸਨਂ;

ਕਾਲੇਨ ਧਮ੍ਮਸਾਕਚ੍ਛਾ, ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਂ.

੨੭੦. ‘‘ਤਪੋ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਞ੍ਚ, ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨ ਦਸ੍ਸਨਂ;

ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਚ, ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਂ.

੨੭੧. ‘‘ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਸ੍ਸ ਨ ਕਮ੍ਪਤਿ;

ਅਸੋਕਂ ਵਿਰਜਂ ਖੇਮਂ, ਏਤਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮਂ.

੨੭੨. ‘‘ਏਤਾਦਿਸਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾਨ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਮਪਰਾਜਿਤਾ;

ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਸੋਤ੍ਥਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਮਙ੍ਗਲਮੁਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ.

ਮਙ੍ਗਲਸੁਤ੍ਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੫. ਸੂਚਿਲੋਮਸੁਤ੍ਤਂ

ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਗਯਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਟਙ੍ਕਿਤਮਞ੍ਚੇ ਸੂਚਿਲੋਮਸ੍ਸ ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਭਵਨੇ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਖਰੋ ਚ ਯਕ੍ਖੋ ਸੂਚਿਲੋਮੋ ਚ ਯਕ੍ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਅਵਿਦੂਰੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਖਰੋ ਯਕ੍ਖੋ ਸੂਚਿਲੋਮਂ ਯਕ੍ਖਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਸੋ ਸਮਣੋ’’ਤਿ. ‘‘ਨੇਸੋ ਸਮਣੋ, ਸਮਣਕੋ ਏਸੋ. ਯਾਵਾਹਂ ਜਾਨਾਮਿ [ਯਾਵ ਜਾਨਾਮਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਯਦਿ ਵਾ ਸੋ ਸਮਣੋ [ਯਦਿ ਵਾ ਸਮਣੋ (ਸ੍ਯਾ.)], ਯਦਿ ਵਾ ਸੋ ਸਮਣਕੋ’’ਤਿ [ਯਦਿ ਵਾ ਸਮਣਕੋਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)].

ਅਥ ਖੋ ਸੂਚਿਲੋਮੋ ਯਕ੍ਖੋ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਕਾਯਂ ਉਪਨਾਮੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਕਾਯਂ ਅਪਨਾਮੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੂਚਿਲੋਮੋ ਯਕ੍ਖੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਭਾਯਸਿ ਮਂ, ਸਮਣਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖ੍ਵਾਹਂ ਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਭਾਯਾਮਿ; ਅਪਿ ਚ ਤੇ ਸਪ੍ਫਸ੍ਸੋ ਪਾਪਕੋ’’ਤਿ.

‘‘ਪਞ੍ਹਂ ਤਂ, ਸਮਣ, ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਸਚੇ ਮੇ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਸਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਤੇ ਖਿਪਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਹਦਯਂ ਵਾ ਤੇ ਫਾਲੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਾਦੇਸੁ ਵਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਾਰਗਙ੍ਗਾਯ ਖਿਪਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.

‘‘ਨ ਖ੍ਵਾਹਂ ਤਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਸਮਾਰਕੇ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੇ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਯੋ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਖਿਪੇਯ੍ਯ ਹਦਯਂ ਵਾ ਫਾਲੇਯ੍ਯ ਪਾਦੇਸੁ ਵਾ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪਾਰਗਙ੍ਗਾਯ ਖਿਪੇਯ੍ਯ. ਅਪਿ ਚ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਪੁਚ੍ਛ ਯਦਾਕਙ੍ਖਸੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੂਚਿਲੋਮੋ ਯਕ੍ਖੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਗਾਥਾਯ ਅਜ੍ਝਭਾਸਿ –

੨੭੩. ‘‘ਰਾਗੋ ਚ ਦੋਸੋ ਚ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾ, ਅਰਤੀ ਰਤੀ ਲੋਮਹਂਸੋ ਕੁਤੋਜਾ;

ਕੁਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਯ ਮਨੋਵਿਤਕ੍ਕਾ, ਕੁਮਾਰਕਾ ਧਙ੍ਕਮਿਵੋਸ੍ਸਜਨ੍ਤਿ’’.

੨੭੪. ‘‘ਰਾਗੋ ਚ ਦੋਸੋ ਚ ਇਤੋਨਿਦਾਨਾ, ਅਰਤੀ ਰਤੀ ਲੋਮਹਂਸੋ ਇਤੋਜਾ;

ਇਤੋ ਸਮੁਟ੍ਠਾਯ ਮਨੋਵਿਤਕ੍ਕਾ, ਕੁਮਾਰਕਾ ਧਙ੍ਕਮਿਵੋਸ੍ਸਜਨ੍ਤਿ.

੨੭੪. ‘‘ਸ੍ਨੇਹਜਾ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਭੂਤਾ, ਨਿਗ੍ਰੋਧਸ੍ਸੇਵ ਖਨ੍ਧਜਾ;

ਪੁਥੂ ਵਿਸਤ੍ਤਾ ਕਾਮੇਸੁ, ਮਾਲੁਵਾਵ ਵਿਤਤਾਵਨੇ.

੨੭੫. ‘‘ਯੇ ਨਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ, ਤੇ ਨਂ ਵਿਨੋਦੇਨ੍ਤਿ ਸੁਣੋਹਿ ਯਕ੍ਖ;

ਤੇ ਦੁਤ੍ਤਰਂ ਓਘਮਿਮਂ ਤਰਨ੍ਤਿ, ਅਤਿਣ੍ਣਪੁਬ੍ਬਂ ਅਪੁਨਬ੍ਭਵਾਯਾ’’ਤਿ.

ਸੂਚਿਲੋਮਸੁਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ.

੬. ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਸੁਤ੍ਤਂ

੨੭੬. ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਏਤਦਾਹੁ ਵਸੁਤ੍ਤਮਂ;

ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਪਿ ਚੇ ਹੋਤਿ, ਅਗਾਰਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ.

੨੭੭. ਸੋ ਚੇ ਮੁਖਰਜਾਤਿਕੋ, ਵਿਹੇਸਾਭਿਰਤੋ ਮਗੋ;

ਜੀਵਿਤਂ ਤਸ੍ਸ ਪਾਪਿਯੋ, ਰਜਂ ਵਡ੍ਢੇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ.

੨੭੮. ਕਲਹਾਭਿਰਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਮੋਹਧਮ੍ਮੇਨ ਆਵੁਤੋ;

ਅਕ੍ਖਾਤਮ੍ਪਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਧਮ੍ਮਂ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਦੇਸਿਤਂ.

੨੭੯. ਵਿਹੇਸਂ ਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ;

ਸਂਕਿਲੇਸਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਮਗ੍ਗਂ ਨਿਰਯਗਾਮਿਨਂ.

੨੮੦. ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਗਬ੍ਭਾ ਗਬ੍ਭਂ ਤਮਾ ਤਮਂ;

ਸ ਵੇ ਤਾਦਿਸਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਪੇਚ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਗਚ੍ਛਤਿ.

੨੮੧. ਗੂਥਕੂਪੋ ਯਥਾ ਅਸ੍ਸ, ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣੋ ਗਣਵਸ੍ਸਿਕੋ;

ਯੋ ਚ ਏਵਰੂਪੋ ਅਸ੍ਸ, ਦੁਬ੍ਬਿਸੋਧੋ ਹਿ ਸਾਙ੍ਗਣੋ.

੨੮੨. ਯਂ ਏਵਰੂਪਂ ਜਾਨਾਥ, ਭਿਕ੍ਖਵੋ ਗੇਹਨਿਸ੍ਸਿਤਂ;

ਪਾਪਿਚ੍ਛਂ ਪਾਪਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ, ਪਾਪਆਚਾਰਗੋਚਰਂ.

੨੮੩. ਸਬ੍ਬੇ ਸਮਗ੍ਗਾ ਹੁਤ੍ਵਾਨ, ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਜ੍ਜਿਯਾਥ [ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਜ੍ਜਯਾਥ (ਸੀ. ਪੀ. ਅ. ਨਿ. ੮.੧੦)] ਨਂ;