੪. ਵਿਵੇਕਕਥਾ

੨੨. ਸਾਵਤ੍ਥਿਨਿਦਾਨਂ [ਸਂ ਨਿ. ੩.੫.੧੪੯ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ]. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਬਲਕਰਣੀਯਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਕਰੀਯਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਏਵਮੇਤੇ ਬਲਕਰਣੀਯਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਕਰੀਯਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਂ… ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ… ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਂ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਂ… ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਂ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ.

੨੩. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਕੇਚਿ [ਯੇਪਿਮੇ (ਸ੍ਯਾ.) ਸਂ. ਨਿ. ੫.੧੫੦ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਾ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਏਵਮੇਤੇ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਾ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਭਾਵੇਤਿ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਂ ਭਾਵੇਤਿ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਰਿਯਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਮਗ੍ਗਂ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ.

੧. ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੨੪. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯ… ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸ੍ਸ… ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਸ੍ਸ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸ੍ਸ… ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਯਾ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ.

ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਿਵੇਕੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਰਾਗੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਰਾਗੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਰਾਗੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਰਾਗੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਰਾਗੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਰਾਗੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਰਾਗੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਰਾਗੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਰਾਗੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਰਾਗੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਿਰਾਗੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਨਿਰੋਧੋ, ਤਦਙ੍ਗਨਿਰੋਧੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਿਰੋਧੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਿਰੋਧੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਨਿਰੋਧੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਨਿਰੋਧੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਨਿਰੋਧੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਿਰੋਧੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਿਰੋਧੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਨਿਰੋਧੋ ਚ ਅਮਤਾ ਧਾਤੁ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਨਿਰੋਧੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਦਙ੍ਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ. ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ.

੨੫. ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ …ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯ… ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸ੍ਸ… ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਸ੍ਸ… ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸ੍ਸ… ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਯਾ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਿਵੇਕੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਰਾਗੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਰਾਗੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਰਾਗੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਰਾਗੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਰਾਗੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਰਾਗੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਰਾਗੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਰਾਗੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਰਾਗੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਰਾਗੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਿਰਾਗੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਨਿਰੋਧੋ, ਤਦਙ੍ਗਨਿਰੋਧੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਿਰੋਧੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਿਰੋਧੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਨਿਰੋਧੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਨਿਰੋਧੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਨਿਰੋਧੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਨਿਰੋਧੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਨਿਰੋਧੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਨਿਰੋਧੋ ਚ ਅਮਤਾ ਧਾਤੁ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਨਿਰੋਧੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ.

ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਤਦਙ੍ਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ. ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ.

੨੬. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਬਲਕਰਣੀਯਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਕਰੀਯਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਏਵਮੇਤੇ ਬਲਕਰਣੀਯਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਕਰੀਯਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਭਾਵੇਤਿ, ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੇ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਭਾਵੇਤਿ, ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ…ਪੇ… ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਤਿ, ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਤਿ…ਪੇ….

‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਾ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਥਵਿਯਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਏਵਮੇਤੇ ਬੀਜਗਾਮਭੂਤਗਾਮਾ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ.

‘‘ਕਥਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤੋ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੁ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਾਵੇਤਿ…ਪੇ… ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਾਵੇਤਿ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਾਵੇਤਿ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਾਵੇਤਿ ਵਿਵੇਕਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵਿਰਾਗਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਨਿਰੋਧਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਪਰਿਣਾਮਿਂ. ਏਵਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ…ਪੇ… ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਧਮ੍ਮੇਸੂ’’ਤਿ.

੨. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੨੭. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ. ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ… ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ… ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ.

ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ. ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਖਯਗਾਮਿਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਯਤੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ ਚ ਫਲਕ੍ਖਣੇ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ. ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਵਿਵੇਕੇਸੁ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ ਸਦ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਧਿਟ੍ਠਿਤਂ…ਪੇ… ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾ.

ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ… ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ? ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਵਿਵੇਕੋ, ਤਦਙ੍ਗਵਿਵੇਕੋ, ਸਮੁਚ੍ਛੇਦਵਿਵੇਕੋ, ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਵਿਵੇਕੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਵਿਵੇਕੋ…ਪੇ… ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਵਿਵੇਕਾ, ਪਞ੍ਚ ਵਿਰਾਗਾ, ਪਞ੍ਚ ਨਿਰੋਧਾ, ਪਞ੍ਚ ਵੋਸ੍ਸਗ੍ਗਾ, ਦ੍ਵਾਦਸ ਨਿਸ੍ਸਯਾਤਿ.

ਵਿਵੇਕਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.