੨. ਇਦ੍ਧਿਕਥਾ
੯. ਕਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਕਤਿ ਇਦ੍ਧਿਯੋ? ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਿ ਭੂਮਿਯੋ, ਕਤਿ ਪਾਦਾ, ਕਤਿ ਪਦਾਨਿ, ਕਤਿ ਮੂਲਾਨਿ? ਕਾ ਇਦ੍ਧੀਤਿ? ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ. ਕਤਿ ਇਦ੍ਧਿਯੋਤਿ? ਦਸ ਇਦ੍ਧਿਯੋ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਿ ਭੂਮਿਯੋਤਿ? ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭੂਮਿਯੋ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਦਾ, ਅਟ੍ਠ ਪਦਾਨਿ, ਸੋਲ਼ਸ ਮੂਲਾਨਿ.
੧੦. ਕਤਮਾ ਦਸ ਇਦ੍ਧਿਯੋ? ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਮਨੋਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਅਰਿਯਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ, ਵਿਜ੍ਜਾਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ [ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ.
ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭੂਮਿਯੋ? ਵਿਵੇਕਜਾਭੂਮਿ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ, ਪੀਤਿਸੁਖਭੂਮਿ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ, ਉਪੇਕ੍ਖਾਸੁਖਭੂਮਿ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਭੂਮਿ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਇਮਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਭੂਮਿਯੋ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਪਟਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਵਿਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਸੀਭਾਵਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ.
ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਦਾ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ, ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ ਭਾਵੇਤਿ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਇਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪਾਦਾ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਪਟਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਵਿਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਸੀਭਾਵਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ.
ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪਦਾਨਿ? ਛਨ੍ਦਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿਂ, ਲਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ. ਛਨ੍ਦੋ ਨ ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਧਿ ਨ ਛਨ੍ਦੋ. ਅਞ੍ਞੋ ਛਨ੍ਦੋ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਮਾਧਿ. ਵੀਰਿਯਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿਂ, ਲਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ. ਵੀਰਿਯਂ ਨ ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਧਿ ਨ ਵੀਰਿਯਂ. ਅਞ੍ਞਂ ਵੀਰਿਯਂ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਮਾਧਿ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿਂ, ਲਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ. ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਧਿ ਨ ਚਿਤ੍ਤਂ. ਅਞ੍ਞਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਮਾਧਿ. ਵੀਮਂਸਂ ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਲਭਤਿ ਸਮਾਧਿਂ, ਲਭਤਿ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਕਗ੍ਗਤਂ. ਵੀਮਂਸਾ ਨ ਸਮਾਧਿ, ਸਮਾਧਿ ਨ ਵੀਮਂਸਾ. ਅਞ੍ਞਾ ਵੀਮਂਸਾ, ਅਞ੍ਞੋ ਸਮਾਧਿ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਇਮਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਪਦਾਨਿ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਪਟਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਵਿਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਸੀਭਾਵਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ.
ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਕਤਮਾਨਿ ਸੋਲ਼ਸ ਮੂਲਾਨਿ? ਅਨੋਨਤਂ [ਅਨੋਣਤਂ (ਕ.)] ਚਿਤ੍ਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਅਨੁਨ੍ਨਤਂ [(ਅਨੁਣ੍ਣਤਂ (ਕ.)] ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਅਨਭਿਨਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਰਾਗੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਅਨਪਨਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਅਨਿਸ੍ਸਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਅਪ੍ਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਛਨ੍ਦਰਾਗੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਮਰਾਗੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਵਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਵਿਮਰਿਯਾਦਿਕਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਿਲੇਸਮਰਿਯਾਦੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਏਕਤ੍ਤਗਤਂ [ਏਕਗ੍ਗਤਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨਤ੍ਤਕਿਲੇਸੇਹਿ [ਨਾਨਤ੍ਤਕਿਲੇਸੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਸਦ੍ਧਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਵੀਰਿਯੇਨ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕੋਸਜ੍ਜੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਸਤਿਯਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਮਾਦੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਸਮਾਧਿਨਾ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਓਭਾਸਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰੇ ਨ ਇਞ੍ਜਤੀਤਿ – ਆਨੇਞ੍ਜਂ. ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਇਮਾਨਿ ਸੋਲ਼ਸ ਮੂਲਾਨਿ ਇਦ੍ਧਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਪਟਿਲਾਭਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਕੁਬ੍ਬਨਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਿਸਵਿਤਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵਸੀਭਾਵਾਯ ਇਦ੍ਧਿਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ.
ਦਸਇਦ੍ਧਿਨਿਦ੍ਦੇਸੋ
੧੦. ਕਤਮਾ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ – ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤਿ, ਬਹੁਧਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਹੋਤਿ; ਆਵਿਭਾਵਂ ਤਿਰੋਭਾਵਂ; ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਆਕਾਸੇ. ਪਥਵਿਯਾਪਿ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਉਦਕੇ. ਉਦਕੇਪਿ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ [ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੋ (ਕ.) ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੩੮ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਥਵਿਯਂ. ਆਕਾਸੇਪਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਕਮਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋ. ਇਮੇਪਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕੇ ਏਵਂਮਹਾਨੁਭਾਵੇ ਪਾਣਿਨਾ ਪਰਾਮਸਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ. ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪਿ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ.
ਇਧਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਰੁਚਿਯਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਦਾਯੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਨਯੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਾਵਚਨੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਇਧਾ’’ਤਿ. ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਕੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੇਖੋ ਵਾ ਅਰਹਾ ਵਾ ਅਕੁਪ੍ਪਧਮ੍ਮੋ. ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤੀਤਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਂ ਇਦ੍ਧਿਵਿਧਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ. ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤੀਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਏਕੋ ਬਹੁਕਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ, ਸਤਂ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਵਾ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਬਹੁਲੋ ਹੋਮੀ’’ਤਿ [ਹੋਤੂਤਿ (ਕ.)]. ਬਹੁਲੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਯਸ੍ਮਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ [ਚੁਲ੍ਲਪਨ੍ਥਕੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਏਕੋਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਬਹੁਧਾ ਹੋਤਿ. ਬਹੁਧਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਹੋਤੀਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਬਹੁਕੋ ਏਕਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ; ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਏਕੋ ਹੋਮੀ’’ਤਿ. ਏਕੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾਯਸ੍ਮਾ ਚੂਲ਼ਪਨ੍ਥਕੋ ਬਹੁਧਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਬਹੁਧਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਏਕੋ ਹੋਤਿ.
੧੧. ਆਵਿਭਾਵਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਅਨਾਵਟਂ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਵਟਂ ਪਾਕਟਂ. ਤਿਰੋਭਾਵਨ੍ਤਿ ਕੇਨਚਿ ਆਵਟਂ ਹੋਤਿ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਪਿਹਿਤਂ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਿਤਂ. ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਆਕਾਸੇਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਆਕਾਸਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ. ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਆਕਾਸੋ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਆਕਾਸੋ ਹੋਤਿ. ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਕੇਨਚਿ ਅਨਾਵਟੇ ਅਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤੇ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਤਿਰੋਕੁਟ੍ਟਂ ਤਿਰੋਪਾਕਾਰਂ ਤਿਰੋਪਬ੍ਬਤਂ ਅਸਜ੍ਜਮਾਨੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਆਕਾਸੇ.
ਪਥਵਿਯਾਪਿ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਉਦਕੇਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਆਪੋਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ. ਪਥਵਿਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਉਦਕਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਉਦਕਂ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਪਥਵਿਯਾ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਉਦਕੇ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਥਵਿਯਾ ਉਮ੍ਮੁਜ੍ਜਨਿਮੁਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਉਦਕੇ.
ਉਦਕੇਪਿ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਥਵਿਯਨ੍ਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਪਥਵੀਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ. ਉਦਕਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਪਥਵੀ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਪਥਵੀ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਉਦਕੇ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਪਥਵਿਯਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਉਦਕੇ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਥਵਿਯਂ.
ਆਕਾਸੇਪਿ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕੇਨ ਕਮਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋਤਿ ਪਕਤਿਯਾ ਪਥਵੀਕਸਿਣਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਲਾਭੀ ਹੋਤਿ. ਆਕਾਸਂ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਪਥਵੀ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਪਥਵੀ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਆਕਾਸੇ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਚਙ੍ਕਮਤਿਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿਪਿ ਨਿਸੀਦਤਿਪਿ ਸੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਪਥਵਿਯਾ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿਪਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿਪਿ ਨਿਸੀਦਨ੍ਤਿਪਿ ਸੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਆਕਾਸੇ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਚਙ੍ਕਮਤਿਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿਪਿ ਨਿਸੀਦਤਿਪਿ ਸੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪਕ੍ਖੀ ਸਕੁਣੋ.
੧੨. ਇਮੇਪਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕੇ ਏਵਂਮਹਾਨੁਭਾਵੇ ਪਾਣਿਨਾ ਪਰਾਮਸਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤੀਤਿ ਇਧ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਆਵਜ੍ਜਤਿ. ਆਵਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਞਾਣੇਨ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਪਾਣਿਨਾ ਆਮਸਤਿ ਪਰਾਮਸਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ. ਯਥਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਰੂਪਗਤਂ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਆਮਸਨ੍ਤਿ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵਂ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਨਿਸਿਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਨਿਪਨ੍ਨਕੋ ਵਾ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਪਾਣਿਨਾ ਆਮਸਤਿ ਪਰਾਮਸਤਿ ਪਰਿਮਜ੍ਜਤਿ.
ਯਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਪਿ ਕਾਯੇਨ ਵਸਂ ਵਤ੍ਤੇਤੀਤਿ ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਦੂਰੇਪਿ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਹੋਤਿ. ਸਨ੍ਤਿਕੇਪਿ ਦੂਰੇ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਦੂਰੇ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਦੂਰੇ ਹੋਤਿ. ਬਹੁਕਮ੍ਪਿ ਥੋਕਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਥੋਕਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਥੋਕਂ ਹੋਤਿ. ਥੋਕਮ੍ਪਿ ਬਹੁਕਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ – ‘‘ਬਹੁਕਂ ਹੋਤੂ’’ਤਿ. ਬਹੁਕਂ ਹੋਤਿ. ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਦਿਬ੍ਬਾਯ ਸੋਤਧਾਤੁਯਾ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ. ਚੇਤੋਪਰਿਯਞਾਣੇਨ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤਿ, ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ, ਕਾਯਵਸੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ, ਸੁਖਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਲਹੁਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਹੋਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤ੍ਵਾ, ਚਿਤ੍ਤਵਸੇਨ ਕਾਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਲਹੁਸਞ੍ਞਞ੍ਚ ਓਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਕਾਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨੋ ਪੁਰਤੋ ਰੂਪਿਂ [ਰੂਪਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.) ਦੀ. ਨਿ. ੧.੨੩੬ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਾਤਿ ਮਨੋਮਯਂ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਿਂ [ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਅਹੀਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਚਙ੍ਕਮਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਚਙ੍ਕਮਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਨਿਸੀਦਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਧੂਮਾਯਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਧੂਮਾਯਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਪਜ੍ਜਲਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਪਜ੍ਜਲਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਂ ਭਾਸਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਵਿਸਜ੍ਜੇਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਵਿਸਜ੍ਜੇਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਲ੍ਲਪਤਿ ਸਾਕਚ੍ਛਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਿਮ੍ਮਿਤੋਪਿ ਤਤ੍ਥ ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਨ੍ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਸਲ੍ਲਪਤਿ ਸਾਕਚ੍ਛਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਯਞ੍ਞਦੇਵ ਸੋ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਕਰੋਤਿ, ਤਂ ਤਦੇਵ ਹਿ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ ਕਰੋਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਇਦ੍ਧਿ.
੧੩. ਕਤਮਾ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਸਿਖਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਭਿਭੂ ਨਾਮ ਸਾਵਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਠਿਤੋ ਸਹਸ੍ਸਿਲੋਕਧਾਤੁਂ [ਸਹਸ੍ਸੀਲੋਕਧਾਤੁਂ (ਸ੍ਯਾ.) ਵਤ੍ਥੁ ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੫] ਸਰੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਸਿ. ਸੋ ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ; ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ; ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਨ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯੇਨ ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਉਪਰਿਮੇਨ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਉਪਰਿਮੇਨ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯੇਨ, ਅਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਨਪਿ ਹੇਟ੍ਠਿਮੇਨ ਉਪਡ੍ਢਕਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ. ਸੋ ਪਕਤਿਵਣ੍ਣਂ ਵਿਜਹਿਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਕਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਨਾਗਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸੁਪਣ੍ਣਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਯਕ੍ਖਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਇਨ੍ਦਵਣ੍ਣਂ ਵਾ [ਅਸੁਰਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਇਨ੍ਦਵਣ੍ਣਂ ਵਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਦੇਵਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸਮੁਦ੍ਦਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਬ੍ਬਤਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਵਨਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਸੀਹਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਬ੍ਯਗ੍ਘਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਦੀਪਿਵਣ੍ਣਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਹਤ੍ਥਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਅਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਰਥਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਤਿ, ਵਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸੇਨਾਬ੍ਯੂਹਂ ਦਸ੍ਸੇਤੀਤਿ – ਅਯਂ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾ ਇਦ੍ਧਿ.
੧੪. ਕਤਮਾ ਮਨੋਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਾਯਾ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਯਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਾਤਿ ਰੂਪਿਂ ਮਨੋਮਯਂ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਿਂ ਅਹੀਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਪੁਰਿਸੋ ਮੁਞ੍ਜਮ੍ਹਾ ਈਸਿਕਂ ਪਵਾਹੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘‘ਅਯਂ ਮੁਞ੍ਜੋ, ਅਯਂ ਈਸਿਕਾ. ਅਞ੍ਞੋ ਮੁਞ੍ਜੋ, ਅਞ੍ਞਾ ਈਸਿਕਾ. ਮੁਞ੍ਜਮ੍ਹਾ ਤ੍ਵੇਵ ਈਸਿਕਾ ਪਵਾਲ਼੍ਹਾ’’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਪੁਰਿਸੋ ਅਸਿਂ ਕੋਸਿਯਾ ਪਵਾਹੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘‘ਅਯਂ ਅਸਿ, ਅਯਂ ਕੋਸਿ. ਅਞ੍ਞੋ ਅਸਿ, ਅਞ੍ਞਾ ਕੋਸਿ. ਕੋਸਿਯਾ ਤ੍ਵੇਵ ਅਸਿ ਪਵਾਲ਼੍ਹੋ’’ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ ਪੁਰਿਸੋ ਅਹਿਂ ਕਰਣ੍ਡਾ ਉਦ੍ਧਰੇਯ੍ਯ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਮਸ੍ਸ – ‘‘ਅਯਂ ਅਹਿ, ਅਯਂ ਕਰਣ੍ਡੋ. ਅਞ੍ਞੋ ਅਹਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਕਰਣ੍ਡੋ. ਕਰਣ੍ਡਾ ਤ੍ਵੇਵ ਅਹਿ ਉਬ੍ਭਤੋ’’ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮਮ੍ਹਾ ਕਾਯਾ ਅਞ੍ਞਂ ਕਾਯਂ ਅਭਿਨਿਮ੍ਮਿਨਾਤਿ ਰੂਪਿਂ ਮਨੋਮਯਂ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗਿਂ ਅਹੀਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਅਯਂ ਮਨੋਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ.
੧੫. ਕਤਮਾ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਦੁਕ੍ਖਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਸੁਖਸਞ੍ਞਾਯ… ਅਨਤ੍ਤਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ… ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਨਨ੍ਦਿਯਾ… ਵਿਰਾਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਰਾਗਸ੍ਸ… ਨਿਰੋਧਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗਾਨੁਪਸ੍ਸਨਾਯ ਆਦਾਨਸ੍ਸ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਬਾਕੁਲਸ੍ਸ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਂਕਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਭੂਤਪਾਲਸ੍ਸ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਅਯਂ ਞਾਣਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ.
੧੬. ਕਤਮਾ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਪਠਮੇਨ ਝਾਨੇਨ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਦੁਤਿਯੇਨ ਝਾਨੇਨ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਤਤਿਯੇਨ ਝਾਨੇਨ ਪੀਤਿਯਾ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥੇਨ ਝਾਨੇਨ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾਨਂ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ…ਪੇ… ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਯ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ…ਪੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ…ਪੇ… ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ…ਪੇ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਸਞ੍ਜੀਵਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਖਾਣੁਕੋਣ੍ਡਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਉਤ੍ਤਰਾਯ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ, ਸਾਮਾਵਤਿਯਾ ਉਪਾਸਿਕਾਯ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ. ਅਯਂ ਸਮਾਧਿਵਿਪ੍ਫਾਰਾ ਇਦ੍ਧਿ.
੧੭. ਕਤਮਾ ਅਰਿਯਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ [ਮ. ਨਿ. ੩.੪੬੨ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਾ] ਸਚੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ – ‘‘ਪਟਿਕੂਲੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ. ਸਚੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ – ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ, ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ. ਸਚੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ – ‘‘ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ. ਸਚੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ – ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ, ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ. ਸਚੇ ਆਕਙ੍ਖਤਿ – ‘‘ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਤਦੁਭਯਂ ਅਭਿਨਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯਂ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ’’ਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ.
ਕਥਂ ਪਟਿਕੂਲੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ? ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਵਾ ਫਰਤਿ, ਧਾਤੁਤੋ ਵਾ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਕੂਲੇ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ.
ਕਥਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ? ਇਟ੍ਠਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਸੁਭਾਯ ਵਾ ਫਰਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਾ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ.
ਕਥਂ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ? ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਇਟ੍ਠਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਮੇਤ੍ਤਾਯ ਵਾ ਫਰਤਿ, ਧਾਤੁਤੋ ਵਾ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ.
ਕਥਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ? ਇਟ੍ਠਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਅਨਿਟ੍ਠਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਸੁਭਾਯ ਵਾ ਫਰਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਾ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਏਵਂ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਪਟਿਕੂਲਸਞ੍ਞੀ ਵਿਹਰਤਿ.
ਕਥਂ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਤਦੁਭਯਂ ਅਭਿਨਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਰੂਪਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਸੋਤੇਨ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ…ਪੇ… ਘਾਨੇਨ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਰਸਂ ਸਾਯਿਤ੍ਵਾ… ਕਾਯੇਨ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਿਤ੍ਵਾ… ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਯ ਨੇਵ ਸੁਮਨੋ ਹੋਤਿ ਨ ਦੁਮ੍ਮਨੋ, ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਏਵਂ ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਅਪ੍ਪਟਿਕੂਲੇ ਚ ਤਦੁਭਯਂ ਅਭਿਨਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ. ਅਯਂ ਅਰਿਯਾ ਇਦ੍ਧਿ.
੧੮. ਕਤਮਾ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਕ੍ਖੀਨਂ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਦੇਵਾਨਂ, ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾਨਂ. ਅਯਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜਾ ਇਦ੍ਧਿ.
ਕਤਮਾ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ? ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ [ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਵੇਹਾਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗਿਨਿਯਾ ਸੇਨਾਯ, ਅਨ੍ਤਮਸੋ ਅਸ੍ਸਬਨ੍ਧਗੋਪੁਰਿਸੇ [ਅਸ੍ਸਬਨ੍ਧਗੋਪਕੇ ਪੁਰਿਸੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਉਪਾਦਾਯ. ਜੋਤਿਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ, ਜਟਿਲਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ, ਮੇਣ੍ਡਕਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ, ਘੋਸਿਤਸ੍ਸ ਗਹਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ, ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਮਹਾਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ. ਅਯਂ ਪੁਞ੍ਞਵਤੋ ਇਦ੍ਧਿ.
ਕਤਮਾ ਵਿਜ੍ਜਾਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ? ਵਿਜ੍ਜਾਧਰਾ ਵਿਜ੍ਜਂ ਪਰਿਜਪ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਵੇਹਾਸਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਆਕਾਸੇ ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖੇ ਹਤ੍ਥਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਅਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਰਥਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਪਤ੍ਤਿਮ੍ਪਿ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਵਿਵਿਧਮ੍ਪਿ ਸੇਨਾਬ੍ਯੂਹਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ. ਅਯਂ ਵਿਜ੍ਜਾਮਯਾ ਇਦ੍ਧਿ.
ਕਥਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ? ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇਨ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ…ਪੇ… ਅਰਹਤ੍ਤਮਗ੍ਗੇਨ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਾਨਂ ਪਹਾਨਟ੍ਠੋ ਇਜ੍ਝਤੀਤਿ – ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ. ਏਵਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਾ ਪਯੋਗਪਚ੍ਚਯਾ ਇਜ੍ਝਨਟ੍ਠੇਨ ਇਦ੍ਧਿ. ਇਮਾ ਦਸ ਇਦ੍ਧਿਯੋ.
ਇਦ੍ਧਿਕਥਾ ਨਿਟ੍ਠਿਤਾ.