੩. ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਵਾਰੋ

੩੨. ‘‘ਅਯਂ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ…ਪੇ… ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ. ਸੋ ਖੋ ਪਨਾਯਂ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਭਾਵਿਤੋਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ…ਪੇ… ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ.

‘‘ਅਯਂ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ…ਪੇ… ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ. ਸੋ ਖੋ ਪਨਾਯਂ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋਤਿ ਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ…ਪੇ… ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ’’.

[ਕ] ‘‘‘ਅਯਂ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ’ਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ…ਪੇ… ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ…ਪੇ… ਸੋ ਖੋ ਪਨਾਯਂ ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋਤਿ…ਪੇ… ਭਾਵਿਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਞਾਣਂ ਉਦਪਾਦਿ, ਪਞ੍ਞਾ ਉਦਪਾਦਿ, ਵਿਜ੍ਜਾ ਉਦਪਾਦਿ, ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ’’.

ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦੀਤਿ – ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ? ਞਾਣਂ ਉਦਪਾਦੀਤਿ – ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ? ਪਞ੍ਞਾ ਉਦਪਾਦੀਤਿ – ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ? ਵਿਜ੍ਜਾ ਉਦਪਾਦੀਤਿ – ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ? ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦੀਤਿ – ਕੇਨਟ੍ਠੇਨ? ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦੀਤਿ – ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੇਨ. ਞਾਣਂ ਉਦਪਾਦੀਤਿ – ਞਾਤਟ੍ਠੇਨ. ਪਞ੍ਞਾ ਉਦਪਾਦੀਤਿ – ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ. ਵਿਜ੍ਜਾ ਉਦਪਾਦੀਤਿ – ਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੇਨ. ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦੀਤਿ – ਓਭਾਸਟ੍ਠੇਨ.

ਚਕ੍ਖੁਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮੋ, ਪਞ੍ਞਾ ਧਮ੍ਮੋ, ਵਿਜ੍ਜਾ ਧਮ੍ਮੋ, ਆਲੋਕੋ ਧਮ੍ਮੋ. ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਚੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਗੋਚਰਾ ਚ. ਯੇ ਤਸ੍ਸਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਤੇ ਤਸ੍ਸਾ ਗੋਚਰਾ. ਯੇ ਤਸ੍ਸਾ ਗੋਚਰਾ ਤੇ ਤਸ੍ਸਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਣਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’.

ਦਸ੍ਸਨਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਞਾਤਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਪਟਿਵੇਧਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਥੋ, ਓਭਾਸਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਾ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਚੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਗੋਚਰਾ ਚ. ਯੇ ਤਸ੍ਸਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਤੇ ਤਸ੍ਸਾ ਗੋਚਰਾ. ਯੇ ਤਸ੍ਸਾ ਗੋਚਰਾ ਤੇ ਤਸ੍ਸਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’.

ਪਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨਿਰੁਤ੍ਤਾਭਿਲਾਪਾ, ਪਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੇ ਸਨ੍ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਨਿਰੁਤ੍ਤਾਭਿਲਾਪਾ. ਇਮਾ ਦਸ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਚੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਗੋਚਰਾ ਚ. ਯੇ ਤਸ੍ਸਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਤੇ ਤਸ੍ਸਾ ਗੋਚਰਾ. ਯੇ ਤਸ੍ਸਾ ਗੋਚਰਾ ਤੇ ਤਸ੍ਸਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਨਿਰੁਤ੍ਤੀਸੁ ਞਾਣਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’.

ਪਞ੍ਚਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਞਾਣਾਨਿ, ਪਞ੍ਚਸੁ ਅਤ੍ਥੇਸੁ ਞਾਣਾਨਿ, ਦਸਸੁ ਨਿਰੁਤ੍ਤੀਸੁ ਞਾਣਾਨਿ. ਇਮਾਨਿ ਵੀਸਤਿ ਞਾਣਾਨਿ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯ ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਚੇਵ ਹੋਨ੍ਤਿ ਗੋਚਰਾ ਚ. ਯੇ ਤਸ੍ਸਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾ ਤੇ ਤਸ੍ਸਾ ਗੋਚਰਾ. ਯੇ ਤਸ੍ਸਾ ਗੋਚਰਾ ਤੇ ਤਸ੍ਸਾ ਆਰਮ੍ਮਣਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਪਟਿਭਾਨੇਸੁ ਞਾਣਂ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ’’.

ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇ ਪਨ੍ਨਰਸ ਧਮ੍ਮਾ, ਪਨ੍ਨਰਸ ਅਤ੍ਥਾ, ਤਿਂਸ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਸਟ੍ਠਿ ਞਾਣਾਨਿ.

[ਖ-ਘ] ‘‘ਅਯਂ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ…ਪੇ… ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ…ਪੇ… ਸੋ ਖੋ ਪਨਾਯਂ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੋ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬੋਤਿ…ਪੇ… ਭਾਵਿਤੋਤਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ…ਪੇ… ਆਲੋਕੋ ਉਦਪਾਦਿ…ਪੇ…’’.

ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧਿਪਧਾਨਸਙ੍ਖਾਰਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇ ਪਨ੍ਨਰਸ ਧਮ੍ਮਾ, ਪਨ੍ਨਰਸ ਅਤ੍ਥਾ, ਤਿਂਸ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਸਟ੍ਠਿ ਞਾਣਾਨਿ.

ਚਤੂਸੁ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁ ਸਟ੍ਠਿ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਟ੍ਠਿ ਅਤ੍ਥਾ, ਵੀਸਤਿਸਤਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ, ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਞ੍ਚ ਦ੍ਵੇ ਚ ਞਾਣਸਤਾਨਿ.