੧੫. ਵਤ੍ਥੁਨਾਨਤ੍ਤਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

੬੬. ਕਥਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾਨਤ੍ਤੇ ਞਾਣਂ? ਕਥਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ? ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਸੋਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਘਾਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਕਾਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਮਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ.

ਕਥਂ ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ? ਚਕ੍ਖੁ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਚਕ੍ਖੁ ਤਣ੍ਹਾਸਮ੍ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਚਕ੍ਖੁ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਚਕ੍ਖੁ ਆਹਾਰਸਮ੍ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਚਕ੍ਖੁ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਚਕ੍ਖੁ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਚਕ੍ਖੁ ਸਮੁਦਾਗਤਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਚਕ੍ਖੁ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੂਤਂ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਚਕ੍ਖੁ ਅਦ੍ਧੁਵਂ ਅਸਸ੍ਸਤਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਚਕ੍ਖੁ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਸਙ੍ਖਤਂ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਖਯਧਮ੍ਮਂ ਵਯਧਮ੍ਮਂ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਨੋ ਨਿਚ੍ਚਤੋ; ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਨੋ ਸੁਖਤੋ; ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਨੋ ਅਤ੍ਤਤੋ; ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਨੋ ਨਨ੍ਦਤਿ; ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਰਜ੍ਜਤਿ; ਨਿਰੋਧੇਤਿ, ਨੋ ਸਮੁਦੇਤਿ; ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਆਦਿਯਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਸੁਖਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਿਂ ਪਜਹਤਿ, ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਸਮੁਦਯਂ ਪਜਹਤਿ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਆਦਾਨਂ ਪਜਹਤਿ. ਏਵਂ ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ.

ਕਥਂ ਸੋਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ? ਸੋਤਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਸੋਤਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਕਥਂ ਘਾਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ? ਘਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਭੂਤਨ੍ਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ…ਪੇ… ਏਵਂ ਘਾਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਕਥਂ ਜਿਵ੍ਹਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ? ਜਿਵ੍ਹਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਭੂਤਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾ ਤਣ੍ਹਾਸਮ੍ਭੂਤਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭੂਤਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾ ਆਹਾਰਸਮ੍ਭੂਤਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ ਜਿਵ੍ਹਾ ਸਮੁਦਾਗਤਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਜਿਵ੍ਹਾ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੂਤਾ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਜਿਵ੍ਹਂ ਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾ ਅਦ੍ਧੁਵਾ ਅਸਸ੍ਸਤਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਤਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਖਯਧਮ੍ਮਾ ਵਯਧਮ੍ਮਾ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮਾ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਜਿਵ੍ਹਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਨੋ ਨਿਚ੍ਚਤੋ…ਪੇ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਆਦਿਯਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ…ਪੇ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਆਦਾਨਂ ਪਜਹਤਿ. ਏਵਂ ਜਿਵ੍ਹਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ.

ਕਥਂ ਕਾਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ? ਕਾਯੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਭੂਤੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਕਾਯੋ ਤਣ੍ਹਾਸਮ੍ਭੂਤੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਕਾਯੋ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭੂਤੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਕਾਯੋ ਆਹਾਰਸਮ੍ਭੂਤੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਕਾਯੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਾਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਕਾਯੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਕਾਯੋ ਸਮੁਦਾਗਤੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਕਾਯੋ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੂਤੋ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਕਾਯਂ ਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਕਾਯੋ ਅਦ੍ਧੁਵੋ ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਕਾਯੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਸਙ੍ਖਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਖਯਧਮ੍ਮੋ ਵਯਧਮ੍ਮੋ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮੋ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਕਾਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਨੋ ਨਿਚ੍ਚਤੋ; ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਨੋ ਸੁਖਤੋ…ਪੇ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਆਦਿਯਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਸੁਖਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ…ਪੇ… ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਆਦਾਨਂ ਪਜਹਤਿ. ਏਵਂ ਕਾਯਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ.

ਕਥਂ ਮਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ? ਮਨੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਭੂਤੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਮਨੋ ਤਣ੍ਹਾਸਮ੍ਭੂਤੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਮਨੋ ਕਮ੍ਮਸਮ੍ਭੂਤੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਮਨੋ ਆਹਾਰਸਮ੍ਭੂਤੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਮਨੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਮਨੋ ਸਮੁਦਾਗਤੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਮਨੋ ਅਹੁਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਭੂਤੋ, ਹੁਤ੍ਵਾ ਨ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਮਨਂ ਅਨ੍ਤਵਨ੍ਤਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਮਨੋ ਅਦ੍ਧੁਵੋ ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਮਨੋ ਅਨਿਚ੍ਚੋ ਸਙ੍ਖਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਖਯਧਮ੍ਮੋ ਵਯਧਮ੍ਮੋ ਵਿਰਾਗਧਮ੍ਮੋ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮੋਤਿ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਮਨਂ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਨੋ ਨਿਚ੍ਚਤੋ; ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਨੋ ਸੁਖਤੋ; ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ, ਨੋ ਅਤ੍ਤਤੋ; ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਨੋ ਨਨ੍ਦਤਿ; ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਰਜ੍ਜਤਿ; ਨਿਰੋਧੇਤਿ, ਨੋ ਸਮੁਦੇਤਿ; ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਤਿ, ਨੋ ਆਦਿਯਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਸੁਖਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਵਵਤ੍ਥੇਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਨ੍ਦਿਂ ਪਜਹਤਿ, ਵਿਰਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ, ਨਿਰੋਧੇਨ੍ਤੋ ਸਮੁਦਯਂ ਪਜਹਤਿ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਆਦਾਨਂ ਪਜਹਤਿ. ਏਵਂ ਮਨਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਏਵਂ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਧਮ੍ਮੇ ਵਵਤ੍ਥੇਤਿ. ਤਂ ਞਾਤਟ੍ਠੇਨ ਞਾਣਂ, ਪਜਾਨਨਟ੍ਠੇਨ ਪਞ੍ਞਾ. ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘‘ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਵਵਤ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਞਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾਨਤ੍ਤੇ ਞਾਣਂ’’.

ਵਤ੍ਥੁਨਾਨਤ੍ਤਞਾਣਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਪਨ੍ਨਰਸਮੋ.