੬. ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸਮੁਚ੍ਚਯਭੂਮਿ
੬੦. ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਗਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸਾਸਨਂ ਤਿਵਿਧੇਨ ਸਙ੍ਗਹਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਧਾਤੂਸੁ ਆਯਤਨੇਸੁ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਯਾਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਦਸ ਰੂਪਆਯਤਨਾਨਿ ਚਕ੍ਖੁ ਰੂਪਾ ਚ ਯਾਵ ਕਾਯੋ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਚ, ਅਯਂ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਛ ਵੇਦਨਾਕਾਯਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ ਯਾਵ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਜਾ ਵੇਦਨਾ, ਅਯਂ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਛ ਸਞ੍ਞਾਕਾਯਾ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਯਾਵ ਧਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ ਇਮੇ ਛ ਸਞ੍ਞਾਕਾਯਾ, ਅਯਂ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਛ ਚੇਤਨਾਕਾਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਰੂਪਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਯਾਵ ਧਮ੍ਮਸਞ੍ਚੇਤਨਾ ਇਮੇ ਛ ਚੇਤਨਾਕਾਯਾ, ਅਯਂ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਤਤ੍ਥ ਛ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਯਾਵ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਇਮੇ ਛ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯਾ, ਅਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਇਮੇ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ.
ਤੇਸਂ ਕਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾ? ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਞ੍ਞਾ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਏਸਾ ਏਤੇਸਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਖਨ੍ਧਤ੍ਥੋ? ਸਮੂਹਤ੍ਥੋ ਖਨ੍ਧਤ੍ਥੋ, ਪੁਞ੍ਜਤ੍ਥੋ ਖਨ੍ਧਤ੍ਥੋ, ਰਾਸਤ੍ਥੋ ਖਨ੍ਧਤ੍ਥੋ. ਤਂ ਯਥਾ ਦਬ੍ਬਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਨਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਦਾਰੁਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਉਦਕਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਾਯੁਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਇਤਿ ਏਵਂ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਗਹੋਵ ਏਵਂ ਖਨ੍ਧਤ੍ਥੋ.
ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ ਰੂਪਧਾਤੁ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ…ਪੇ… ਮਨੋਧਾਤੁ ਧਮ੍ਮਧਾਤੁ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਧਾਤੁ. ਏਤਾਯੋ ਅਟ੍ਠਾਰਸ ਧਾਤੁਯੋ. ਤਾਸਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਞ੍ਞਾ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ ਏਸਾ ਏਤਾਸਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਤਤ੍ਥ ਕੋ ਧਾਤੁਅਤ੍ਥੋ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ ਅਵਯਵਤ੍ਥੋ ਧਾਤੁਅਤ੍ਥੋ. ਅਵਯਵੋਤਿ ਚਕ੍ਖੁ ਨੋ ਪਸਾਦੋ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ. ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਸੁ ਧਾਤੂਸੁ ਪੁਨ ਰਾਗਵਵਚ੍ਛੇਦਤ੍ਥੋ ਧਾਤੁਅਤ੍ਥੋ. ਵਵਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਹਿ ਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ. ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਸੁ ਪੁਨਰਾਹ ਏਕਨ੍ਤਿਪਕਤ੍ਯਤ੍ਥੇਨ ਧਾਤੁਅਤ੍ਥੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੇ. ਤਂ ਯਥਾ, ਪਕਤਿਯਾ ਅਯਂ ਪੁਰਿਸੋ ਪਿਤ੍ਤਿਕੋ ਸੇਮ੍ਹਿਕੋ ਵਾਤਿਕੋ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੋਤਿ ਏਵਂ ਪਕਤਿਚਕ੍ਖੁਧਾਤੁ ਦਸਨ੍ਨਂ ਪਿਯਾ ਚ ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁ…ਪੇ… ਵਿਸਭਾਗਤ੍ਥੋ ਧਾਤੁਅਤ੍ਥੋ.
ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵਾਦਸਾਯਤਨਾਨਿ ਕਤਮਾਨਿ? ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਛ ਬਾਹਿਰਾਨਿ. ਚਕ੍ਖਾਯਤਨਂ ਯਾਵ ਮਨਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਂ, ਰੂਪਾਯਤਨਂ ਯਾਵ ਧਮ੍ਮਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਬਾਹਿਰਂ. ਏਤਾਨਿ ਦ੍ਵਾਦਸ ਆਯਤਨਾਨਿ. ਏਤੇਸਂ ਕਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾ? ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਞ੍ਞਾ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ, ਏਸਾ ਏਤੇਸਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਅਪਿ ਚ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ ਚ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ ਨਾਮ ਅਨਿਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਞ੍ਞਾ ਅਨਤ੍ਤਾਤਿ, ਏਸਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ ਪਨ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਾ, ਏਸਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਆਯਤਨਤ੍ਥੋ? ਵੁਚ੍ਚਤੇ ਆਕਾਰਤ੍ਥੋ ਆਯਤਨਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਸੁਵਣ੍ਣਾਕਰੋ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਾਕਰੋ, ਯਥਾ ਦ੍ਵੀਹਿ ਤੇਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਤੇ ਤੇ ਗਾਵਾ ਉਤ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਏਤੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾ ਗਾਵਾ ਉਤ੍ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਕਮ੍ਮਕਿਲੇਸਾ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮਾ ਚ. ਪੁਨਰਾਹ ਆਯਦਾਨਤ੍ਥੋ ਆਯਤਨਤ੍ਥੋ. ਯਥਾ ਰਞ੍ਞੋ ਆਯਦਾਨੇਹਿ ਆਯੋ ਭਵਤਿ, ਏਵਂ ਆਯਦਾਨਤ੍ਥੋ ਆਯਤਨਤ੍ਥੋ.
੬੧. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮੁਦਯੋ ਨਿਰੋਧੋ ਮਗ੍ਗੋ ਚ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਯਥਾ ਸਮਾਸੇਨ ਧਮ੍ਮਾਚਰਿਯਂ ਮਾਨਸਞ੍ਚ, ਸਮੁਦਯੋ ਸਮਾਸੇਨ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਤਣ੍ਹਾ ਚ, ਨਿਰੋਧੋ ਸਮਾਸੇਨ ਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚ, ਮਗ੍ਗੋ ਸਮਾਸੇਨ ਸਮਥੋ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚ.
ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਕਤਮੇ? ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਯਾਵ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਏਵਮੇਤੇ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਯੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਗਵਨ੍ਤਾਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ, ਸੋ ਮਗ੍ਗੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤਿ, ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਂ…ਪੇ… ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਂ…ਪੇ… ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ…ਪੇ… ਬਲਾਨਿ…ਪੇ… ਤਤ੍ਥ ਕੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਥੋ? ਇਨ੍ਦਤ੍ਥੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਥੋ, ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਤ੍ਥੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਥੋ, ਪਸਾਦਤ੍ਥੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਥੋ, ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਕਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਤ੍ਥੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਤ੍ਥੋ ਅਨਵਪਰਿਯਤ੍ਥੋ ਬਲਤ੍ਥੋ, ਥਾਮਤ੍ਥੋ ਬਲਤ੍ਥੋ, ਉਪਾਦਾਯਤ੍ਥੋ ਬਲਤ੍ਥੋ, ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭਨਤ੍ਥੋ ਬਲਤ੍ਥੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੇ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ? ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਯਾਵ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ? ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਯਾਵ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ ਖਨ੍ਧੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ, ਅਯਂ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿ, ਅਯਂ ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਯੋ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਯਂ ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ. ਏਵਂ ਤਾਯੋ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ. ਏਵਂ ਤੀਹਾਕਾਰੇਹਿ ਦਸ ਪਦਾਨਿ…ਪੇ….
ਤਤ੍ਥ ਯੋਗਾਵਚਰੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਠਿਤੋ ਦੋਸਂ ਅਕੁਸਲਂ ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਦੋਸਾਨੁਸਯਂ ਸਮੂਹਨਤਿ, ਦੋਸਸਲ੍ਲਂ ਉਦ੍ਧਰਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਕਾਮਧਾਤੁਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਤਿ. ਸਮਾਧਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਠਿਤੋ ਲੋਭਂ ਅਕੁਸਲਂ ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਰਾਗਾਨੁਸਯਂ ਸਮੂਹਨਤਿ, ਲੋਭਸਲ੍ਲਂ ਉਦ੍ਧਰਤਿ, ਸੁਖਵੇਦਨਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਰੂਪਧਾਤੁਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਤਿ. ਪਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਠਿਤੋ ਮੋਹਂ ਅਕੁਸਲਂ ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਂ ਸਮੂਹਨਤਿ, ਮੋਹਸਲ੍ਲਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਲ੍ਲਞ੍ਚ ਉਦ੍ਧਰਤਿ, ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਅਰੂਪਧਾਤੁਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਤਿ. ਇਤਿ ਤੀਹਿ ਖਨ੍ਧੇਹਿ ਤੀਣਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਨ ਉਪਾਦਿਯਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਲ੍ਲਾਨਿ ਉਦ੍ਧਰਤਿ, ਤਿਸ੍ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਤੇਧਾਤੁਕਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਤਿ.
੬੨. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ? ਯਂ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਅਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਯਥਾ ਸੋ ਪਾਣਸਜ੍ਜੇਸੁ ਕਥਂਕਥਾ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ? ਛ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕਾਯਾ ਵੇਦਨਾ ਸਞ੍ਞਾ ਚੇਤਨਾ ਫਸ੍ਸੋ ਮਨਸਿਕਾਰੋ, ਇਦਂ ਨਾਮਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਰੂਪਂ? ਚਾਤੁਮਹਾਭੂਤਿਕਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯਰੂਪਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ. ਇਤਿ ਪੁਰਿਮਕਞ੍ਚ ਨਾਮਂ ਇਦਞ੍ਚ ਰੂਪਂ ਤਦੁਭਯਂ ਨਾਮਰੂਪਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਛਲ਼ਾਯਤਨਨ੍ਤਿ ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨਿ, ਚਕ੍ਖੁ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਂ ਆਯਤਨਂ ਯਾਵ ਮਨੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਂ ਆਯਤਨਂ. ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਛ ਫਸ੍ਸਕਾਯਾ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਯਾਵ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਫਸ੍ਸੋ. ਛ ਵੇਦਨਾਕਾਯਾ ਵੇਦਨਾ. ਤਣ੍ਹਾਤਿ ਛ ਤਣ੍ਹਾਕਾਯਾ ਤਣ੍ਹਾ. ਉਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਉਪਾਦਾਨਾਨਿ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠੁਪਾਦਾਨਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤੁਪਾਦਾਨਂ ਅਤ੍ਤਵਾਦੁਪਾਦਾਨਨ੍ਤਿ ਉਪਾਦਾਨਂ. ਭਵੋਤਿ ਤਯੋ ਭਵਾ ਕਾਮਭਵੋ ਰੂਪਭਵੋ ਅਰੂਪਭਵੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਜਾਤਿ? ਯਾ ਪਠਮਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਠਮਂ ਧਾਤੂਨਂ ਪਠਮਂ ਆਯਤਨਾਨਂ ਉਪ੍ਪਤ੍ਤਿ ਜਾਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਿ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਾਤੁਭਾਵੋ, ਅਯਂ ਜਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਜਰਾ? ਜਰਾ ਨਾਮ ਯਂ ਤਂ ਖਣ੍ਡਿਚ੍ਚਂ ਪਾਲਿਚ੍ਚਂ ਵਲਿਤ੍ਤਚਤਾ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਵਿਵਣ੍ਣਤਂ ਭਗ੍ਗੋ ਤਂ ਜਰਾ ਹੀਯਨਾ ਪਹੀਯਨਾ ਆਯੁਨੋ ਹਾਨਿ ਸਂਹਾਨਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਂ ਪਰਿਭੇਦੋ ਉਪਨਾਹੋ ਪਰਿਪਾਕੋ, ਅਯਂ ਜਰਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਮਰਣਂ? ਮਰਣਂ ਨਾਮ ਯਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਚੁਤਿ ਚਵਨਤਾ ਮਰਣਂ ਕਾਲਙ੍ਕਿਰਿਯਾ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਾਨਂ ਭੇਦੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਉਪਚ੍ਛੇਦੋ, ਇਦਂ ਮਰਣਂ. ਇਤਿ ਪੁਰਿਮਿਕਾ ਚ ਜਰਾ ਇਦਞ੍ਚ ਮਰਣਂ ਤਦੁਭਯਂ ਜਰਾਮਰਣਂ.
ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਧਕਾਰਤਿਮਿਸਾ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਪ੍ਪਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਹ. ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਣਲਕ੍ਖਣਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ, ਉਪਚਯਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਰੋਪਨਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਤੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਵਤ੍ਥੁ ਸਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਂ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਨੇਕਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਲਕ੍ਖਣਂ ਨਾਮਰੂਪਂ, ਤਂ ਸਲ਼ਾਯਤਨਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਵਤ੍ਥਾਪਨਲਕ੍ਖਣਂ ਸਲ਼ਾਯਤਨਂ, ਤਂ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਲਕ੍ਖਣੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਸੋ ਵੇਦਨਾਯ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਨੁਭਵਨਲਕ੍ਖਣਾ ਵੇਦਨਾ, ਸਾ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਲਕ੍ਖਣਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਸਾ ਉਪਾਦਾਨਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਆਦਾਨਪਰਿਹਨਨਲਕ੍ਖਣਂ ਉਪਾਦਾਨਂ, ਤਂ ਭਵਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਨਾਨਾਗਤਿਵਿਕ੍ਖੇਪਲਕ੍ਖਣੋ ਭਵੋ, ਸੋ ਜਾਤਿਯਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਾਤੁਭਾਵਲਕ੍ਖਣਾ ਜਾਤਿ, ਸਾ ਜਰਾਯ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਉਪਨਯਪਰਿਪਾਕਲਕ੍ਖਣਾ ਜਰਾ, ਸਾ ਮਰਣਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਆਯੁਕ੍ਖਯਜੀਵਿਤਉਪਰੋਧਲਕ੍ਖਣਂ ਮਰਣਂ, ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਕਾਯਸਮ੍ਪੀਲ਼ਨਲਕ੍ਖਣਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਤਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਚਿਤ੍ਤਸਮ੍ਪੀਲ਼ਨਲਕ੍ਖਣਂ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ, ਤਂ ਸੋਕਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸੋਚਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸੋਕੋ, ਸੋ ਪਰਿਦੇਵਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਵਚੀਨਿਚ੍ਛਾਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਪਰਿਦੇਵੋ, ਸੋ ਉਪਾਯਾਸਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਯੇ ਆਯਾਸਾ ਤੇ ਉਪਾਯਾਸਾ.
ਨਵ ਪਦਾਨਿ ਯਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੋ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੋ ਸਙ੍ਗਹਂ ਸਮੋਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਨਵ ਪਦਾਨਿ? ਦ੍ਵੇ ਮੂਲਕਿਲੇਸਾ, ਤੀਣਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਮੂਲਕਿਲੇਸਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਚ, ਤੀਣਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਲੋਭੋ ਦੋਸੋ ਮੋਹੋ ਚ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ [ਅ. ਨਿ. ੪.੪੯] – ‘‘ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ, ‘‘ਦੁਕ੍ਖੇ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ, ‘‘ਅਨਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ, ‘‘ਅਸੁਭੇ ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ.
੬੩. ਤਤ੍ਥ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਨਾਮ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਞ੍ਞਾਣਂ, ਅਯਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ. ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਨਾਮ ਯੋ ਭਵੇਸੁ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ ਇਚ੍ਛਾ ਮੁਚ੍ਛਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਨਨ੍ਦੀ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਅਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ, ਅਯਂ ਭਵਤਣ੍ਹਾ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ?
ਲੋਭੋ ਨਾਮ ਸੋ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਪਰਵਤ੍ਥੂਸੁ ਪਰਦਬ੍ਬੇਸੁ ਪਰਟ੍ਠਾਨੇਸੁ ਪਰਸਾਪਤੇਯ੍ਯੇਸੁ ਪਰਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤੇਸੁ ਲੋਭੋ ਲੁਬ੍ਭਨਾ ਇਚ੍ਛਾ ਮੁਚ੍ਛਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਨਨ੍ਦੀ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਅਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ, ਅਯਂ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਕਸ੍ਸੇਤਂ ਮੂਲਂ? ਲੋਭੋ ਲੋਭਜਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਚੀਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਮਨੋਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ, ਤਥਾ ਯਥਾ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮੂਲਂ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਦੋਸੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ?
ਸੋ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਆਘਾਤੋ ਅਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਪਦੋਸੋ ਅਨਤ੍ਥਕਾਮਤਾ ਚੇਤਸੋ ਪਟਿਘਾਤੋ, ਅਯਂ ਦੋਸੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ.
ਕਸ੍ਸੇਤਂ ਮੂਲਂ?
ਦੋਸਜਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਚੀਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਮਨੋਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮੂਲਂ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਮੋਹੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ?
ਯਂ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਅਨਭਿਸਮਯੋ ਅਸਮ੍ਪਜ੍ਜਗ੍ਗਾਹੋ ਅਪ੍ਪਟਿਵੇਧੋ ਮੋਹੋ ਮੁਯ੍ਹਨਾ ਸਮ੍ਮੋਹੋ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਤਮੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ ਆਵਰਣਂ ਨੀਵਰਣਂ ਛਦਨਂ ਅਚ੍ਛਦਨਂ [ਅਵੇਚ੍ਛਦਨਂ (ਪੀ. ਕ.)] ਅਪਸਚ੍ਛਾਗਮਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਅਯਂ ਮੋਹੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ.
ਕਸ੍ਸੇਤਂ ਮੂਲਂ?
ਮੋਹਜਸ੍ਸ ਅਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਚੀਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਮਨੋਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾਨਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮੂਲਂ.
ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਾ, ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਂ ਵਤ੍ਥੁ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਂ ਸਿਯਾ, ਤਂ ਜਾਨਿਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਏਕੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਤੀਣਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਤ੍ਥੂਨਿ. ਕਤਮੋ ਏਕੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਚ, ਯੇਨ ਪਟਿਪਕ੍ਖੇਨ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਿਤਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ?
‘‘ਅਨਿਚ੍ਚੇ ਨਿਚ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਦੁਕ੍ਖੇ ਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ, ‘‘ਅਨਤ੍ਤਨਿ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ‘‘ਅਸੁਭੇ ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਏਕੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ.
ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਤ੍ਥੂਨਿ?
ਕਾਯੋ ਵੇਦਨਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਧਮ੍ਮਾ ਚ. ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਵਤ੍ਥੂਨਿ.
ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਿ?
ਸਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਚ. ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਿ.
ਤਤ੍ਥ ਮਨਾਪਿਕੇ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਤ੍ਥੇ ਵਣ੍ਣਾਯਤਨੇ ਵਾ ਯੋ ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਉਗ੍ਗਾਹੋ, ਅਯਂ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਰੀਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਸਤਿ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਅਯਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਰੀਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਮ੍ਹਿ ਰੂਪੇ ‘‘ਅਸੁਭੇ ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਯਾ ਖਨ੍ਤਿ ਰੁਚਿ ਉਪੇਕ੍ਖਨਾ ਨਿਚ੍ਛਯੋ ਦਿਟ੍ਠਿ ਨਿਦਸ੍ਸਨਂ ਸਨ੍ਤੀਰਣਾ, ਅਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਤ੍ਥੁਭੇਦੇਨ ਕਾਯੇਸੁ ਦ੍ਵਾਦਸ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਤਯੋ ਕਾਯੇ ਤਯੋ ਵੇਦਨਾਯ ਤਯੋ ਚਿਤ੍ਤੇ ਤਯੋ ਧਮ੍ਮੇ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਞ੍ਞਾਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ, ਆਯਤਨੂਪਚਯਤੋ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਸਞ੍ਞਾਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ ਰੂਪੇਸੁ ਦ੍ਵਾਦਸ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਯਾਵ ਮਨੋ ਸਞ੍ਞਾਸਮਙ੍ਗਿਸ੍ਸ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਦ੍ਵਾਦਸ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਛ ਦ੍ਵਾਦਸਕਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਆਰਮ੍ਮਣਨਾਨਤ੍ਤਤੋ ਹਿ ਅਪਰਿਮਿਤਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ [ਅਤ੍ਤਾਨਂ (ਕ.)] ਅਪਰਿਮਿਤਮਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਾ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹੀਨੁਕ੍ਕਟ੍ਠਮਜ੍ਝਿਮਤਾਯ.
੬੪. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਵਤ੍ਥੂਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸੋ ਕਾਯੋ ਅਤ੍ਤਭਾਵਵਤ੍ਥੁ. ਯੋ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸੋ ਵੇਦਨਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਵਤ੍ਥੁ. ਯੋ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਚ, ਤੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਤ੍ਤਭਾਵਵਤ੍ਥੁ. ਯੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵਵਤ੍ਥੁ. ਇਤਿ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਤ੍ਤਭਾਵਵਤ੍ਥੂਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਯੇ ‘‘ਅਸੁਭੇ ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਭਵਤਿ. ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਸੁ…ਪੇ… ਚਿਤ੍ਤੇ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਅਤ੍ਤਵਿਪਲ੍ਲਾਸੋ ਭਵਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਾਨਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਨਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇ ਦੇਸੇਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ ਕਾਯੇ ਕਾਯਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਵਿਹਰਤੋ ‘‘ਅਸੁਭੇ ਸੁਭ’’ਨ੍ਤਿ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ, ਏਵਂ ਵੇਦਨਾਸੁ, ਚਿਤ੍ਤੇ, ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚ ਕਾਤਬ੍ਬਂ.
ਤਤ੍ਥ ਅਨ੍ਧਕਾਰਤਿਮਿਸਾ ਅਪ੍ਪਟਿਵੇਧਲਕ੍ਖਣਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਲਕ੍ਖਣਾ ਤਣ੍ਹਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪਿਯਰੂਪਸਾਤਰੂਪਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਤ੍ਤਾਸਯਵਞ੍ਚਨਾਲਕ੍ਖਣੋ ਲੋਭੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਇਧ ਵਿਵਾਦਲਕ੍ਖਣੋ ਦੋਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਵਤ੍ਥੁਵਿਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣੋ ਮੋਹੋ, ਤਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਙ੍ਖਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਵਿਨਾਸਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਾ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਾਸਵਫਸ੍ਸੋਪਗਮਨਲਕ੍ਖਣਾ ਸੁਖਸਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਮਮਙ੍ਕਾਰੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਉਪਗਮਨਲਕ੍ਖਣਾ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਵਣ੍ਣਸਙ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਾ ਸੁਭਸਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਅਸਂਵਰੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਏਤੇਹਿ ਨਵਹਿ ਪਦੇਹਿ ਉਦ੍ਦਿਟ੍ਠੇਹਿ ਸਬ੍ਬੋ ਅਕੁਸਲਪਕ੍ਖੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਭਵਤਿ, ਸੋ ਚ ਖੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਜਾਨਿਤੁਂ ਨੋ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੇਨ, ਪਞ੍ਞਵਤਾ ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ, ਯੁਤ੍ਤੇਨ ਨੋ ਅਯੁਤ੍ਤੇਨ.
ਨਵ ਪਦਾਨਿ ਕੁਸਲਾਨਿ ਯਤ੍ਥ ਸਬ੍ਬੋ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖੋ ਸਙ੍ਗਹੋ ਸਮੋਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਨਵ ਪਦਾਨਿ? ਸਮਥੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਅਲੋਭੋ ਅਦੋਸੋ ਅਮੋਹੋ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ ਚ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਸਮਥੋ? ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਠਿਤਿ ਸਣ੍ਠਿਤਿ ਅਵਟ੍ਠਿਤਿ ਠਾਨਂ ਪਟ੍ਠਾਨਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਂ ਸਮਾਧਿ ਸਮਾਧਾਨਂ ਅਵਿਕ੍ਖੇਪੋ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਵੂਪਸਮੋ ਮਾਨਸੋ ਏਕਗ੍ਗਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਯਂ ਸਮਥੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ? ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਵਾ ਧਾਤੂਸੁ ਵਾ ਆਯਤਨੇਸੁ ਵਾ ਨਾਮਰੂਪੇਸੁ ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦੇਸੁ ਵਾ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਦੁਕ੍ਖੇਸੁ ਵਾ ਸਮੁਦਯੇਸੁ ਵਾ ਨਿਰੋਧੇ ਵਾ ਮਗ੍ਗੇ ਵਾ ਕੁਸਲਾਕੁਸਲੇਸੁ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਾਵਜ੍ਜਅਨਵਜ੍ਜੇਸੁ ਵਾ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕੇਸੁ ਵਾ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬੇਸੁ ਵਾ ਸੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਵਿਚਯੋ ਪਵਿਚਯੋ ਵੀਮਂਸਾ ਪਰਵੀਮਂਸਾ ਗਾਹਨਾ ਅਗ੍ਗਾਹਨਾ ਪਰਿਗ੍ਗਾਹਨਾ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਚਿਤਨਾ ਤੁਲਨਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਾ ਞਾਣਂ ਵਿਜ੍ਜਾ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁ ਬੁਦ੍ਧਿ ਮੇਧਾ ਪਞ੍ਞਾ ਓਭਾਸੋ ਆਲੋਕੋ ਆਭਾ ਪਭਾ ਖਗ੍ਗੋ ਨਾਰਾਚੋ [ਨਾਰਜ੍ਜੋ (ਪੀ. ਕ.)] ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਂ, ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਤੇਨੇਸਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਵਾ ਏਸਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਏਸਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਦ੍ਵਿਧਾ ਚੇਸਾ ਹਿ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਧਮ੍ਮਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਦ੍ਵਿਧਾ ਇਮਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ ਸੁਭਞ੍ਚ ਅਸੁਭਞ੍ਚ ਕਣ੍ਹਞ੍ਚ ਸੁਕ੍ਕਞ੍ਚ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਅਸੇਵਿਤਬ੍ਬਞ੍ਚ ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕਞ੍ਚ ਬਨ੍ਧਞ੍ਚ ਵਿਮੋਕ੍ਖਞ੍ਚ ਆਚਯਞ੍ਚ ਅਪਚਯਞ੍ਚ ਪਵਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਨਿਵਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਸਂਕਿਲੇਸਞ੍ਚ ਵੋਦਾਨਞ੍ਚ, ਏਵਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਵਿਇਤਿ ਉਪਸਗ੍ਗੋ ਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਅਤ੍ਥੋ ਤਸ੍ਮਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੇ, ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ.
੬੫. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਰੋਗਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਚ, ਏਤੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਰੋਗਾਨਂ ਨਿਘਾਤਾਯ ਭਗਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸਮਥੋ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚ. ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਭੇਸਜ੍ਜਾਨਿ ਪਟਿਸੇਵੇਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵੇ ਅਰੋਗੇ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ ਰਾਗਵਿਰਾਗਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਞ੍ਚ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਣ੍ਹਾਰੋਗਸ੍ਸ ਸਮਥੋ ਭੇਸਜ੍ਜਂ, ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ. ਅਵਿਜ੍ਜਾਰੋਗਸ੍ਸ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾਭੇਸਜ੍ਜਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਅਰੋਗਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਭਗਵਾ ਚਾਹ, ‘‘ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ [ਪਸ੍ਸ ਦੀ. ਨਿ. ੩.੩੫੨] ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ, ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਚ, ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਸਮਥੋ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚ, ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ ਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚਾ’’ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਥਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਰੂਪਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਰੂਪਂ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਤਣ੍ਹਂ ਪਜਹਤਿ, ਤਣ੍ਹਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਨਾਮਂ ਪਰਿਜਾਨਾਤਿ, ਨਾਮਂ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਪਜਹਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ. ਯਦਾ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ, ਤਥਾਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਹੀਨਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਚ. ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਿਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਮਥੋ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚ, ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾ ਚ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਚ. ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਤਕਿਚ੍ਚੋ ਭਵਤਿ. ਏਸਾ ਸੋਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ. ਤਸ੍ਸ ਆਯੁਪਰਿਯਾਦਾਨਾ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਸ ਉਪਰੋਧਾ ਇਦਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਇਮੇਸਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਧਾਤੁਆਯਤਨਾਨਂ ਨਿਰੋਧੋ ਵੂਪਸਮੋ ਅਞ੍ਞੇਸਞ੍ਚ ਖਨ੍ਧਧਾਤੁਆਯਤਨਾਨਂ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿ ਅਪਾਤੁਭਾਵੋ, ਅਯਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਲੋਭੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ? ਯਂਧਾਤੁਕੋ ਅਲੋਭੋ ਅਲੁਬ੍ਭਨਾ ਅਲੁਬ੍ਭਿਤਤ੍ਤਂ ਅਨਿਚ੍ਛਾ ਅਪਤ੍ਥਨਾ ਅਕਨ੍ਤਾ ਅਨਜ੍ਝੋਸਾਨਂ. ਅਯਂ ਅਲੋਭੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਕਸ੍ਸੇਤਂ ਮੂਲਂ? ਅਲੋਭਜਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਚੀਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਮਨੋਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮੂਲਂ. ਅਥ ਵਾ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਕੁਸਲਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਂ ਮੂਲਂ. ਕਤਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਸ੍ਸ ਚ ਇਮੇਸਂ ਮੂਲਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਮੂਲਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਦੋਸੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ? ਯਾ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਵਾ ਅਨਘਾਤੋ ਅਪ੍ਪਟਿਘਾਤੋ ਅਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਅਦੋਸੋ ਮੇਤ੍ਤਾ ਮੇਤ੍ਤਾਯਨਾ ਅਤ੍ਥਕਾਮਤਾ ਹਿਤਕਾਮਤਾ ਚੇਤਸੋ ਪਸਾਦੋ, ਅਯਂ ਅਦੋਸੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਕਸ੍ਸੇਤਂ ਮੂਲਂ? ਅਦੋਸਜਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਚੀਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਮਨੋਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮੂਲਂ. ਅਥ ਵਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਂ ਮੂਲਂ. ਕਤਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ? ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾਯ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਸ੍ਸ ਚ ਇਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਂ ਮੂਲਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਮੂਲਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਮੋਹੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ? ਯਂ ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ਅਭਿਸਮਯੋ ਸਮ੍ਮਾ ਚ ਪਚ੍ਚਾਗਮੋ ਪਟਿਵੇਧੋ ਅਮੋਹੋ ਅਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨਾ ਅਸਮ੍ਮੋਹੋ ਵਿਜ੍ਜਾਪਕਾਸੋ ਆਲੋਕੋ ਅਨਾਵਰਣਂ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਅਯਂ ਅਮੋਹੋ ਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਕਸ੍ਸੇਤਂ ਮੂਲਂ? ਅਮੋਹਜਸ੍ਸ ਕੁਸਲਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਚੀਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਮਨੋਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਤਂਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਮੂਲਂ. ਅਥ ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਂ ਏਤਂ ਮੂਲਂ. ਕਤਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ? ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚ ਸਮ੍ਮਾਸਤਿਯਾ ਚ ਇਮੇਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਮਗ੍ਗਙ੍ਗਾਨਂ ਮੂਲਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਮੂਲਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਏਵਂ ਇਮੇਸਂ ਤੀਹਿ ਕੁਸਲਮੂਲੇਹਿ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬੋ.
੬੬. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ? ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਉਪ੍ਪਾਦਵਯਧਮ੍ਮਿਨੋ’’ਤਿ ਚ ਯਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਾ ਵਵਤ੍ਥਪਨਾ ਉਗ੍ਗਾਹੋ, ਅਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਕੋ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ? ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਯ ਭਾਵਿਤਾਯ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਅਟ੍ਠਸੁ ਲੋਕਧਮ੍ਮੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨੁਸਨ੍ਧਤਿ ਨ ਸਨ੍ਧਤਿ ਨ ਸਣ੍ਠਹਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਹਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸਾ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ? ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ ਯਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਾ ਵਵਤ੍ਥਪਨਾ ਉਗ੍ਗਾਹੋ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਕੋ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ? ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾਯ ਭਾਵਿਤਾਯ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਆਲਸ੍ਸੇ ਸਂਪਮਾਦੇ ਵਿਮ੍ਹਯੇ ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨੁਸਨ੍ਧਤਿ ਨ ਸਨ੍ਧਤਿ ਨ ਸਣ੍ਠਹਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਹਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸਾ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ? ‘‘ਸਬ੍ਬੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ ਯਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਾ ਵਵਤ੍ਥਪਨਾ ਉਗ੍ਗਾਹੋ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਕੋ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ, ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਭਾਵਿਤਾਯ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਅਹਙ੍ਕਾਰੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨੁਸਨ੍ਧਤਿ ਨ ਸਨ੍ਧਤਿ, ਮਮਙ੍ਕਾਰੋ ਨ ਸਣ੍ਠਹਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਹਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸਾ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ? ‘‘ਸਤ੍ਤ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਸੁਭਾ’’ਤਿ ਯਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਾ ਵਵਤ੍ਥਪਨਾ ਉਗ੍ਗਾਹੋ, ਅਯਂ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ. ਤਸ੍ਸਾ ਕੋ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ? ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਯ ਭਾਵਿਤਾਯ ਬਹੁਲੀਕਤਾਯ ਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਾਨੁਸਨ੍ਧਤਿ ਨ ਸਨ੍ਧਤਿ ਨ ਸਣ੍ਠਹਤਿ, ਉਪੇਕ੍ਖਾ ਵਾ ਪਟਿਕ੍ਕੂਲਤਾ ਵਾ ਸਣ੍ਠਹਤਿ, ਅਯਮਸ੍ਸਾ ਨਿਸ੍ਸਨ੍ਦੋ.
ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਭਗਵਤਾ ਦੇਸਿਤਾ, ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ ਵੇਦਨਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਞਾਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਾਰਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਤ੍ਤਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਕ੍ਖਨ੍ਧਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਥ ਸਮਥੇਨ ਤਣ੍ਹਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ, ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ, ਅਦੋਸੇਨ ਦੋਸਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ, ਅਮੋਹੇਨ ਮੋਹਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਯ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾਯ ਸੁਖਸਞ੍ਞਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ, ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਅਤ੍ਤਸਞ੍ਞਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ, ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾਯ ਸੁਭਸਞ੍ਞਂ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇਤਿ.
ਚਿਤ੍ਤਵਿਕ੍ਖੇਪਪਟਿਸਂਹਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਸਮਥੋ, ਤਸ੍ਸ ਝਾਨਾਨਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਟਿਵੇਧਲਕ੍ਖਣਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬਨੇਯ੍ਯਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਇਚ੍ਛਾਪਟਿਸਂਹਰਣਲਕ੍ਖਣੋ ਅਲੋਭੋ, ਤਸ੍ਸ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਲਕ੍ਖਣੋ ਅਦੋਸੋ, ਤਸ੍ਸ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣੀ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਵਤ੍ਥੁਅਪ੍ਪਟਿਹਤਲਕ੍ਖਣੋ ਅਮੋਹੋ, ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਙ੍ਖਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਨਾਸਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਾ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਉਦਯਬ੍ਬਯੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਾਸਵਫਸ੍ਸਸਞ੍ਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਵੇਦਨਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਅਨੁਪਗਮਨਲਕ੍ਖਣਾ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਧਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਵਿਨੀਲਕਵਿਪੁਬ੍ਬਕਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਸਮੁਗ੍ਗਹਣਲਕ੍ਖਣਾ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਇਮੇਸੁ ਨਵਸੁ ਪਦੇਸੁ ਉਪਦਿਟ੍ਠੇਸੁ ਸਬ੍ਬੋ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖੋ ਉਪਦਿਟ੍ਠੋ ਭਵਤਿ, ਸੋ ਚ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਜਾਨਿਤੁਂ ਨੋ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੇਨ, ਪਞ੍ਞਵਤਾ ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੇਨ, ਯੁਤ੍ਤੇਨ ਨੋ ਅਯੁਤ੍ਤੇਨਾਤਿ.
੬੭. ਤਤ੍ਥ ਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਾਪਰਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਣਾਮੇਨ੍ਤੋ ਸਤਿਮਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਸੁਖਸ੍ਸਾਦਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਇਰਿਯਾਪਥਸ੍ਸ ਅਗਤਿਮਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਖਨ੍ਧਧਾਤੁਆਯਤਨੇਸੁ ਅਤ੍ਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਾਨਾਧਾਤੁਅਨੇਕਧਾਤੁਵਿਨਿਬ੍ਭੋਗਮਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤੋ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ, ਵਣ੍ਣਸਣ੍ਠਾਨਾਭਿਰਤਸ੍ਸ ਕਾਯੇ ਸੁਭਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਵਿਪ੍ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ ਨ ਉਪਟ੍ਠਾਤਿ.
ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਲਕ੍ਖਣਾ ਸਦ੍ਧਾ, ਸਦ੍ਦਹਨਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗਾਨਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਏਵਞ੍ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ [ਪਸ੍ਸ ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ] ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਹਿਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਚਤੂਸੁ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਯਙ੍ਗੇਸੁ ਕੁਸਲੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ.
ਸੂਰਾਅਪਟਿਕ੍ਖੇਪਨਲਕ੍ਖਣਂ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰਮ੍ਭੋ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਂ. ਤਸ੍ਸ ਅਤੀਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ [ਪਸ੍ਸ ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ] ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਹਿਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਚਤੂਸੁ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨੇਸੁ.
ਸਤਿ ਸਰਣਲਕ੍ਖਣਾ, ਅਸਮ੍ਮੋਹਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ. ਤਸ੍ਸ ਅਤੀਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਸਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਹਿਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਚਤੂਸੁ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਸੁ.
ਏਕਗ੍ਗਲਕ੍ਖਣੋ ਸਮਾਧਿ, ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨੋ, ਤਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਞਾਣਾਨਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਹਿਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਚਤੂਸੁ ਝਾਨੇਸੁ.
ਪਜਾਨਨਲਕ੍ਖਣਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਭੂਤਤ੍ਥਸਨ੍ਤੀਰਣਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਾਨਾ, ਤਸ੍ਸ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ [ਪਸ੍ਸ ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯੇ] ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਹਿਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ, ਚਤੂਸੁ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚੇਸੁ.
ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚਕ੍ਕਾਨਿ [ਪਸ੍ਸ ਅ. ਨਿ. ੪.੩੧] ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸੋ ਚਕ੍ਕਂ, ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ ਚਕ੍ਕਂ, ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧਾਨਂ ਚਕ੍ਕਂ, ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤਪੁਞ੍ਞਤਾ ਚਕ੍ਕਂ. ਤਤ੍ਥ ਅਰਿਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਲਕ੍ਖਣੋ ਪਤਿਰੂਪਦੇਸਵਾਸੋ, ਸੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਰਿਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਯਲਕ੍ਖਣੋ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸ੍ਸੂਪਨਿਸ੍ਸਯੋ, ਸੋ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧਾਨਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਲਕ੍ਖਣਂ ਅਤ੍ਤਸਮ੍ਮਾਪਣਿਧਾਨਂ, ਤਂ ਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਕੁਸਲਧਮ੍ਮੋਪਚਯਲਕ੍ਖਣਂ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਨਂ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ.
ਏਕਾਦਸਸੀਲਮੂਲਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਸੀਲਵਤੋ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਭਵਤਿ…ਪੇ… ਸੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ ‘‘ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾ’’ਤਿ ਪਜਾਨਨਾ. ਤਤ੍ਥ ਵੇਰਮਣਿਲਕ੍ਖਣਂ ਸੀਲਂ, ਤਂ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਨ ਅਤ੍ਤਾਨੁਵਾਦਲਕ੍ਖਣੋ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ, ਸੋ ਪਾਮੋਜ੍ਜਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਭਿਪ੍ਪਮੋਦਨਲਕ੍ਖਣਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਂ, ਤਂ ਪੀਤਿਯਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਤ੍ਤਮਨਲਕ੍ਖਣਾ ਪੀਤਿ, ਸਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਯਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਕਮ੍ਮਨਿਯਲਕ੍ਖਣਾ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ, ਸਾ ਸੁਖਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਲਕ੍ਖਣਂ ਸੁਖਂ, ਤਂ ਸਮਾਧਿਨੋ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਵਿਕ੍ਖੇਪਨਲਕ੍ਖਣੋ ਸਮਾਧਿ, ਸੋ ਯਥਾਭੂਤਞਾਣਦਸ੍ਸਨਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਵਿਪਰੀਤਸਨ੍ਤੀਰਣਲਕ੍ਖਣਾ ਪਞ੍ਞਾ, ਸਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾਯ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਅਨਾਲਯਨਲਕ੍ਖਣਾ ਨਿਬ੍ਬਿਦਾ, ਸਾ ਵਿਰਾਗਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਸਂਕਿਲੇਸਲਕ੍ਖਣੋ ਵਿਰਾਗੋ, ਸੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ. ਅਕੁਸਲਧਮ੍ਮਵਿਵੇਕਲਕ੍ਖਣਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ, ਸਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਨੋ ਵੋਦਾਨਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ.
੬੮. ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਰਿਯਭੂਮਿਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਏਸਾ ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਞ੍ਚ ਸੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ, ਇਦਂ ਤਨੁਕਾਮਰਾਗਸ੍ਸ ਪਦਟ੍ਠਾਨਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਾਨਂ. ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਞ੍ਚ ਸਣ੍ਹਂ ਵਿਰਜ੍ਜਤਿ, ਅਯਂ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ. ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਞ੍ਚ ਯਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਵਿਰਾਗਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਯਂ ਕਤਾਭੂਮਿ. ਅਰਹਤ੍ਤਞ੍ਚ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨੀਤਿ ਕੋ ਵਚਨਤ੍ਥੋ, ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਸਾਮਞ੍ਞਂ, ਤਸ੍ਸੇਤਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਕਿਸ੍ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਫਲਾਨੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੇ? ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਤਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਫਲਾਨੀਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਫਲਾਨੀਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੇ.
ਤਤ੍ਥ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਕਥਂ ਹੋਤਿ? ਸਹ ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ ਚ, ਇਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਹੋਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਯਾਵ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ? ਅਸ੍ਸੁਤਵਾ ਬਾਲੋ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਯਾਵ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਅਕੋਵਿਦੋ, ਸੋ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ ਯਾਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਸੋ ਇਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਅਤ੍ਤਗ੍ਗਾਹੋ ਵਾ ਅਤ੍ਤਨਿਯਗ੍ਗਾਹੋ ਵਾ ਏਸੋਹਮਸ੍ਮਿ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਵਸਵਤ੍ਤਿਕੋ [ਅਵਤ੍ਤਿਤੋ (ਪੀ. ਕ.)] ਪਕ੍ਖਿਤ੍ਤੋ ਅਨੁਗ੍ਗਹੋ ਅਨੁਸਯਨ੍ਤੋ ਅਙ੍ਗਮਙ੍ਗਨ੍ਤਿ ਪਰਤਿ. ਯਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਤਿ ਰੁਚਿ ਪੇਕ੍ਖਨਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਯਨਾ ਅਭਿਪ੍ਪਸਨ੍ਨਾ, ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤੇ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠੀਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਭਜਨ੍ਤਿ. ਕਤਮਾਯੋ ਪਞ੍ਚ? ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਯਾਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਇਮਾਯੋ ਪਞ੍ਚ ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਭਜਨ੍ਤਿ, ਅਵਸੇਸਾਯੋ ਪਨ੍ਨਰਸ ਸਸ੍ਸਤਂ ਭਜਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਪਹਾਨਾ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤਿ. ਪਹਾਨਾ ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਸਸ੍ਸਤਞ੍ਚ ਨ ਭਜਤਿ. ਇਤਿ ਉਚ੍ਛੇਦਸਸ੍ਸਤਪ੍ਪਹਾਨਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਨ ਕਿਞ੍ਚਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਭਵਤਿ, ਅਞ੍ਞਾ ਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ. ਕਥਂ ਪਨ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਨ ਭਵਤਿ? ਇਧ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੁਤਵਾ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਬੋ ਸੁਕ੍ਕਪਕ੍ਖੋ ਕਾਤਬ੍ਬੋ, ਯਾਵ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇਸੁ ਕੋਵਿਦੋ ਰੂਪਂ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਯਾਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ…ਪੇ… ਏਵਮਸ੍ਸ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਨ ਭਵਤਿ.
ਕਥਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਨ ਭਵਤਿ? ਇਧ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਨ ਕਙ੍ਖਤਿ, ਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ ਅਭਿਪ੍ਪਸੀਦਤਿ, ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾਤਿ ਸਬ੍ਬਂ. ਧਮ੍ਮੇ ਨ ਕਙ੍ਖਤਿ ਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ ਸਬ੍ਬਂ. ਯਾਵ ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯੋ ਵਿਰਾਗੋ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਦੁਤਿਯੇਨ ਆਕਙ੍ਖਿਯੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਸਙ੍ਘੇ ਨ ਕਙ੍ਖਤਿ…ਪੇ… ਯਾਵ ਪੂਜਾ ਦੇਵਾਨਞ੍ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਞ੍ਚਾਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਤਤਿਯੇਨ ਆਕਙ੍ਖਿਯੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਹੋਤਿ.
ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਨ ਕਙ੍ਖਤਿ ਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਅਭਿਪ੍ਪਸੀਦਤਿ. ਤਣ੍ਹਾ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋਤਿ ਨ ਕਙ੍ਖਤਿ ਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਨਿਰੋਧਾ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋਤਿ ਨ ਕਙ੍ਖਤਿ ਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ. ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾਤਿ ਨ ਕਙ੍ਖਤਿ ਨ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਅਭਿਪ੍ਪਸੀਦਤਿ. ਯਾਵ ਬੁਦ੍ਧੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਵਾ ਸਙ੍ਘੇ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇ ਵਾ ਸਮੁਦਯੇ ਵਾ ਨਿਰੋਧੇ ਵਾ ਮਗ੍ਗੇ ਵਾ ਕਙ੍ਖਾਯਨਾ ਵਿਮਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਦ੍ਵੇਧਾਪਥਾ ਆਸਪ੍ਪਨਾ [ਅਪ੍ਪਨਾ (ਪੀ. ਕ.) ਧ. ਸ. ੧੦੦੮ ਨਿਕ੍ਖੇਪਕਣ੍ਡੇ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ] ਪਰਿਸਪ੍ਪਨਾ ਅਨਵਟ੍ਠਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਗਮਨਂ [ਅਨਿਟ੍ਠਾਗਮਨਂ (ਕ.)] ਅਨੇਕਂਸੋ ਅਨੇਕਂਸਿਕਤਾ, ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਪਹੀਨਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਪਣੁਨ੍ਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ.
੬੯. ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ ਦ੍ਵਿਧਾ – ਸੀਲਸ੍ਸ ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਾ. ਤਤ੍ਥ ਸੀਲਸ੍ਸ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ ਇਮਿਨਾਹਂ ਸੀਲੇਨ ਵਾ ਵਤੇਨ ਵਾ ਤਪੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਕਪੋਤਪਾਦਾਹਿ ਅਚ੍ਛਰਾਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੀਲ਼ਿਸ੍ਸਾਮਿ ਰਮਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਰਿਚਰਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ. ਯਥਾਭੂਤਦਸ੍ਸਨਨ੍ਤਿ ਰੁਚਿਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਰਾਗੋ ਰਾਗਪਰਿਵਤ੍ਤਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿਰੂਪਨਾ ਪਸ੍ਸਨਾ ਅਸਨ੍ਤੁਸ੍ਸਿਤਸ੍ਸ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸੀਲਂ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਸੀਲੇਨ ਸੁਜ੍ਝਤਿ, ਸੀਲੇਨ ਨੀਯਤਿ, ਸੀਲੇਨ ਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਸੁਖਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਤਿ ਅਨੁਪਾਪੁਣਾਤਿ ਉਪਰਿਮੇਨ. ਤਦੁਭਯਂ ਸੀਲਵਤਂ ਪਰਾਮਸਤਿ ਤਦੁਭਯੇਨ ਸੀਲਵਤੇਨ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨੀਯਨ੍ਤਿ, ਸੁਖਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀਤਿ ਅਵਿਸੁਚਿਕਰਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕਰਂ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਸੁਚਿਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਤੋ ਪਚ੍ਚਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਸ੍ਸ ਯਾ ਤਥਾਭੂਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਤਿ ਰੁਚਿ ਮੁਤ੍ਤਿ ਪੇਕ੍ਖਨਾ ਆਕਾਰਪਰਿਵਿਤਕ੍ਕੋ ਦਿਟ੍ਠਿਨਿਜ੍ਝਾਯਨਾ ਪਸ੍ਸਨਾ, ਅਯਂ ਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ. ਏਤੇ ਉਭੋ ਪਰਾਮਾਸਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਪਹੀਨਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯਾਵ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ, ਸੋ ਸੀਲਵਾ ਭਵਤਿ ਅਰਿਯਕਨ੍ਤੇਹਿ ਸੀਲੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਕ੍ਖਣ੍ਡੇਹਿ ਯਾਵ ਉਪਸਮਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੇਹਿ. ਇਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾ ਸੁਤਵਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਭਵਤਿ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ, ਸਬ੍ਬਂ.
ਸਹਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਾ, ਇਤਿ ਕੋ ਵਚਨਤ੍ਥੋ? ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਭਿਸਮਯਾ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੋ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯੋ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯੋ.
ਤਤ੍ਥ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਸਮੁਦਯਂ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਨਿਰੋਧਂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੋ, ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਪਹਾਨਾਭਿਸਮਯੋ, ਨਿਰੋਧਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਭਿਸਮਯੋ, ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯੋ. ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾਯ ਕਥਂ ਅਭਿਸਮੇਤਿ? ਆਰਮ੍ਮਣੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧੋ, ਅਯਂ ਸਮਥੋ. ਯਾ ਪਰਿਯੋਗਾਹਨਾ, ਅਯਂ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ. ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਦੁਕ੍ਖਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤੋ ਯੋ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਆਲਯੋ ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪਗਮਨਂ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਾ ਇਚ੍ਛਾ ਮੁਚ੍ਛਾ ਪਣਿਧਿ ਪਤ੍ਥਨਾ ਪਹੀਯਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਕ੍ਖਨ੍ਧਾ ਦੁਕ੍ਖਂ. ਯੋ ਤਤ੍ਥ ਆਲਯੋ ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਉਪਗਮਨਂ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਇਚ੍ਛਾ ਮੁਚ੍ਛਾ ਪਣਿਧਿ ਪਤ੍ਥਨਾ, ਅਯਂ ਸਮੁਦਯੋ. ਯਂ ਤਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ, ਸੋ ਨਿਰੋਧੋ ਸਮਥੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਚ ਮਗ੍ਗੋ, ਏਵਂ ਤੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਏਕਕਾਲੇ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਏਕਚਿਤ੍ਤੇ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਅਭਿਸਮਯੋ ਭਵਤਿ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ ‘‘ਸਹਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.
੭੦. ਤਤ੍ਥ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਯੁਗਨਦ੍ਧਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਏਕਕਾਲੇ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਏਕਚਿਤ੍ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਯਾਵ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੋ, ਯਾਵ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯੋ. ਏਵਂ ਦਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਨਾਵਾ ਜਲਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਪਾਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਪਾਪੇਤਿ, ਓਰਿਮਂ ਤੀਰਂ ਜਹਤਿ, ਭਾਰਂ ਵਹਤਿ, ਸੋਤਂ ਛਿਨ੍ਦਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਯੁਗਨਦ੍ਧਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਏਕਕਾਲੇ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਏਕਚਿਤ੍ਤੇ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਯਾਵ ਮਗ੍ਗਂ ਭਾਵਨਾਭਿਸਮਯੇਨ ਅਭਿਸਮੇਤਿ. ਯਥਾ ਵਾ ਸੂਰਿਯੋ ਉਦਯਨ੍ਤੋ ਏਕਕਾਲੇ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਤਿ, ਆਲੋਕਂ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ, ਰੂਪਂ ਨਿਦਸ੍ਸੀਯਤਿ, ਸੀਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਯੁਗਨਦ੍ਧਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਏਕਕਾਲੇ…ਪੇ… ਯਥਾ ਪਦੀਪੋ ਜਲਨ੍ਤੋ ਏਕਕਾਲੇ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਿਚ੍ਚਾਨਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਤਿ, ਆਲੋਕਂ ਪਾਤੁਕਰੋਤਿ, ਰੂਪਂ ਨਿਦਸ੍ਸੀਯਤਿ, ਉਪਾਦਾਨਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਯੁਗਨਦ੍ਧਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਏਕਕਾਲੇ…ਪੇ….
ਯਦਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ ਭਵਤਿ ਅਵਿਨਿਪਾਤਧਮ੍ਮੋ ਨਿਯਤੋ ਯਾਵ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਯਂ ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿ. ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਞ੍ਚ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਠਿਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਯੁਗਨਦ੍ਧਾ ਵਤ੍ਤਮਾਨਾ ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦਾਨਂ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਪਹਾਨਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਹੋਤਿ. ਸਕਦਾਗਾਮਿ ਪਰਿਨਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਸਕਿਦੇਵ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ, ਅਯਂ ਤਨੁਭੂਮਿ.
ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਞ੍ਚ ਯੋ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲੇ ਠਿਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦੇ ਸਾਨੁਸਯੇ ਅਨਵਸੇਸਂ ਪਜਹਤਿ, ਕਾਮਰਾਗਬ੍ਯਾਪਾਦੇਸੁ ਅਨਵਸੇਸਂ ਪਹੀਨੇਸੁ ਪਞ੍ਚੋਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਪਹੀਨਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਚ, ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾ [ਪਹਾਨਾਯ (ਪੀ. ਕ.)] ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਹੋਤਿ ਅਨਾਗਾਮੀ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਅਨਾਵਤ੍ਤਿਧਮ੍ਮੋ ਤਸ੍ਮਾ ਲੋਕਾ, ਅਯਂ ਵੀਤਰਾਗਭੂਮਿ.
ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਞ੍ਚ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲੇ ਠਿਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ ਸਮਥਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਚ ਉਦ੍ਧਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਪਜਹਤਿ ਰੂਪਰਾਗਅਰੂਪਰਾਗਮਾਨਉਦ੍ਧਚ੍ਚਅਵਿਜ੍ਜਞ੍ਚ. ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਦ੍ਧਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਪਹਾਨਾ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਅਰਹਾ ਭਵਤਿ, ਖੀਣਾਸਵੋ ਵੁਸਿਤਵਾ ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾ [ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੋ (ਪੀ. ਕ.)] ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਵਸਂਯੋਜਨੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸਦਤ੍ਥੋ, ਅਯਂ ਕਤਾਭੂਮਿ.
ਅਰਹਨ੍ਤੋਵ ਅਯਂ ਸੋਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ. ਤਸ੍ਸ ਆਯੁਕ੍ਖਯਾ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਪਰੋਧਾ ਇਦਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਞ੍ਞਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਯੋ ਇਮਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧੋ ਵੂਪਸਮੋ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚ ਅਪਾਤੁਭਾਵੋ, ਅਯਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ. ਇਮਾ ਦ੍ਵੇ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯੋ. ਇਤਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ. ਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯੋ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਕਿਲੇਸਵਵਤ੍ਥਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਪਹਾਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਭੂਮਿਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਫਲਾਨਿ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯੋ ਵੁਤ੍ਤਾ. ਏਵਮਿਮੇਸੁ ਵੁਤ੍ਤੇਸੁ ਸਬ੍ਬਬੋਧਿ ਵੁਤ੍ਤਾ ਭਵਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਯੋਗੋ ਕਰਣੀਯੋ.
੭੧. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਯੋ ਨਵ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ? ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਝਾਨਾਨਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਚ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਝਾਨਾਨਿ ਕਤਮਾਨਿ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, [ਪਸ੍ਸ ਦੀਘਨਿਕਾਯੇ] ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹੀਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ? ਵਿਰਾਗਿਨੋ ਵਤ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬੋ, ਯਾਵ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ਇਮਾਯੋ ਨਵ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ? ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ. ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ? ਪਞ੍ਚਹਿ ਨੀਵਰਣੇਹਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਿ? ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬੋ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ? ਯੋ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਪੇਮਂ ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਇਚ੍ਛਾ ਮੁਚ੍ਛਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਅਪਰਿਚ੍ਚਾਗੋ ਅਨੁਸਯੋ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ, ਅਯਂ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਨੀਵਰਣਂ? ਯੋ ਸਤ੍ਤੇਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਚ ਆਘਾਤੋ…ਪੇ… ਯਥਾ ਦੋਸੇ ਤਥਾ ਨਿਓਟ੍ਠਾਨਾ, ਅਯਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਨੀਵਰਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਮਿਦ੍ਧਂ? ਯਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਜਲ਼ਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਗਰੁਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕਮ੍ਮਨੀਯਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਿਕ੍ਖੇਪੋ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨਾ ਪਚਲਿਕਤਾ ਪਚਲਾਯਨਾ ਪਚਲਾਯਨਂ, ਇਦਂ ਮਿਦ੍ਧਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਥਿਨਂ [ਥੀਨਂ (ਪੀ.)]? ਯਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਥਿਨਤਾ ਜਲ਼ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਗਰੁਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿ, ਇਦਂ ਥਿਨਂ. ਇਤਿ ਇਦਞ੍ਚ ਥਿਨਂ ਪੁਰਿਮਕਞ੍ਚ ਮਿਦ੍ਧਂ ਤਦੁਭਯਂ ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਨੀਵਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ? ਯੋ ਅਵੂਪਸਮੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਇਦਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ? ਯੋ ਚੇਤਸੋ ਵਿਲੇਖੋ ਅਲਞ੍ਚਨਾ ਵਿਲਞ੍ਚਨਾ ਹਦਯਲੇਖੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ, ਇਦਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ. ਇਤਿ ਇਦਞ੍ਚ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਪੁਰਿਮਕਞ੍ਚ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਤਦੁਭਯਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਨੀਵਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੀਵਰਣਂ? ਯੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇ ਵਾ ਸਙ੍ਘੇ ਵਾ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ. ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਪਨ ਪਞ੍ਚ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯੋ ਸਮਨਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਦੇਸਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਸਮਾਪਤ੍ਤਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਮਗ੍ਗਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਸਗ੍ਗਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ, ਇਮਾਯੋ ਪਞ੍ਚ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯੋ. ਇਧ ਪਨ ਸਮਾਪਤ੍ਤਨ੍ਤਰਾਯਿਕਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਇਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾ.
ਤਤ੍ਥ ਨੀਵਰਣਾਨੀਤਿ ਕੋ ਵਚਨਤ੍ਥੋ, ਕੁਤੋ ਨਿਵਾਰਯਨ੍ਤੀਤਿ? ਸਬ੍ਬਤੋ ਕੁਸਲਪਕ੍ਖਿਕਾ ਨਿਵਾਰਯਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ [ਕਿਂ ਕਂ (ਪੀ. ਕ.)] ਨਿਵਾਰਯਨ੍ਤਿ? ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਅਸੁਭਤੋ ਨਿਵਾਰਯਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਮੇਤ੍ਤਾਯ [ਮੇਤ੍ਤਤੋ (ਪੀ.)] ਨਿਵਾਰਯਤਿ, ਥਿਨਂ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਤੋ ਨਿਵਾਰਯਤਿ, ਮਿਦ੍ਧਂ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਤੋ ਨਿਵਾਰਯਤਿ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਸਮਥਤੋ ਨਿਵਾਰਯਤਿ, ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਤੋ ਨਿਵਾਰਯਤਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਞ੍ਞਾਤੋ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਤੋ ਨਿਵਾਰਯਤਿ.
ਅਪਰੋ ਪਰਿਯਾਯੋ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਅਲੋਭਤੋ ਕੁਸਲਮੂਲਤੋ ਨਿਵਾਰਯਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਅਦੋਸਤੋ ਨਿਵਾਰਯਤਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਸਮਾਧਿਤੋ ਨਿਵਾਰਯਤਿ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨੇਹਿ ਨਿਵਾਰਯਤਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਅਮੋਹਤੋ ਕੁਸਲਮੂਲਤੋ ਨਿਵਾਰਯਤਿ.
ਅਪਰੋ ਪਰਿਯਾਯੋ. ਤਯੋ ਵਿਹਾਰਾ ਦਿਬ੍ਬਵਿਹਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੋ ਅਰਿਯਵਿਹਾਰੋ. ਦਿਬ੍ਬਵਿਹਾਰੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਝਾਨਾਨਿ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰੋ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਨਿ, ਅਰਿਯਵਿਹਾਰੋ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ. ਤਤ੍ਥ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਞ੍ਚ ਦਿਬ੍ਬਵਿਹਾਰਂ ਨਿਵਾਰਯਤਿ, ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਹਾਰਂ ਨਿਵਾਰਯਤਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਚ ਅਰਿਯਵਿਹਾਰਂ ਨਿਵਾਰਯਤਿ.
ਅਪਰੋ ਪਰਿਯਾਯੋ. ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਞ੍ਚ ਸਮਥਂ ਨਿਵਾਰਯਨ੍ਤਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਚ ਵਿਪਸ੍ਸਨਂ ਨਿਵਾਰਯਨ੍ਤਿ, ਅਤੋ ਨੀਵਰਣਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤੇ. ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਵਿਪ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ.
ਕਤਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ? ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇਹਿ ਪੀਤਿਯਾ ਸੁਖੇਨ ਚ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਯ ਚ. ਇਮੇਸਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦਪਟਿਲਾਭਸਮਨ੍ਨਾਗਮੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਪਟਿਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤੀਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤੇ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਵਿਹਾਰੇਨ.
ਤਤ੍ਥ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਪੀਤਿਸੁਖੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਯ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨੇਨ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਸਤਿਯਾ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇ ਸੁਖੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾਯ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਇਮਾਨਿ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਾਨਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਵਿਹਰਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਚਤੁਰਙ੍ਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਯ ਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤੇਕਗ੍ਗਤਾ ਚ, ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ. ਇਤਿ ਇਮੇਸਂ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਙ੍ਗਾਨਂ ਉਪ੍ਪਾਦੋ ਪਟਿਲਾਭੋ ਸਮਨ੍ਨਾਗਮੋ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਪਟਿਲਦ੍ਧਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਝਾਨਾਨਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਵਿਹਾਰੇਨ ਵਿਹਰਤੀਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਨਿਚ੍ਚਟ੍ਠੋ? ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੋ ਅਨਿਚ੍ਚਟ੍ਠੋ ਪਭਙ੍ਗਟ੍ਠੋ ਸਮ੍ਪਾਪਨਟ੍ਠੋ ਵਿਵੇਕਟ੍ਠੋ ਅਨਿਚ੍ਚਟ੍ਠੋ, ਅਯਂ ਅਨਿਚ੍ਚਟ੍ਠੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋ? ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੋ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋ ਸਮ੍ਪੀਲ਼ਨਟ੍ਠੋ ਸਂਵੇਗਟ੍ਠੋ ਬ੍ਯਾਧਿਨਟ੍ਠੋ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਟ੍ਠੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਸੁਞ੍ਞਟ੍ਠੋ? ਅਨੁਪਲਿਤ੍ਤੋ ਸੁਞ੍ਞਟ੍ਠੋ, ਅਸਮ੍ਭਾਜਨਟ੍ਠੋ ਗਤਪਟ੍ਠੋ [ਅਪ੍ਪਟ੍ਠੋ (ਪੀ.)] ਵਿਵਟ੍ਟਟ੍ਠੋ, ਅਯਂ ਸੁਞ੍ਞਟ੍ਠੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਨਤ੍ਤਟ੍ਠੋ? ਅਨਿਸ੍ਸਰਿਯਟ੍ਠੋ ਅਨਤ੍ਤਟ੍ਠੋ, ਅਵਸਵਤ੍ਤਨਟ੍ਠੋ, ਅਕਾਮਕਾਰਿਟ੍ਠੋ ਪਰਿਵਿਦਟ੍ਠੋ, ਅਯਂ ਅਨਤ੍ਤਟ੍ਠੋਤਿ.
ਸੁਤ੍ਤਤ੍ਥਸਮੁਚ੍ਚਯੋ ਨਾਮ ਸਂਵਤ੍ਤਿਸਨ੍ਤਿਕਾ ਪੇਟਕਭੂਮਿ ਸਮਤ੍ਤਾ.