੨. ਸਾਸਨਪਟ੍ਠਾਨਦੁਤਿਯਭੂਮਿ
੧੩. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਸਾਸਨਪ੍ਪਟ੍ਠਾਨਂ? ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਵਾਸਨਾ ਭਾਗਿਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ, ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਞ੍ਚ, ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਞ੍ਚ, ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਞ੍ਚ, ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਞ੍ਚ. ਆਣਤ੍ਤਿ, ਫਲਂ, ਉਪਾਯੋ, ਆਣਤ੍ਤਿ ਚ ਫਲਞ੍ਚ, ਫਲਞ੍ਚ ਉਪਾਯੋ ਚ, ਆਣਤ੍ਤਿ ਚ ਫਲਞ੍ਚ ਉਪਾਯੋ ਚ. ਅਸ੍ਸਾਦੋ, ਆਦੀਨਵੋ, ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ, ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਆਦੀਨਵੋ ਚ, ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ, ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ, ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ. ਲੋਕਿਕਂ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ, ਲੋਕਿਕਞ੍ਚ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਞ੍ਚ. ਕਮ੍ਮਂ, ਵਿਪਾਕੋ, ਕਮ੍ਮਞ੍ਚ ਵਿਪਾਕੋ ਚ. ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ, ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ, ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਞ੍ਚ ਅਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਞ੍ਚ. ਞਾਣਂ, ਞੇਯ੍ਯਂ, ਞਾਣਞ੍ਚ ਞੇਯ੍ਯਞ੍ਚ. ਦਸ੍ਸਨਂ, ਭਾਵਨਾ, ਦਸ੍ਸਨਞ੍ਚ ਭਾਵਨਾ ਚ. ਵਿਪਾਕਕਮ੍ਮਂ, ਨ ਵਿਪਾਕਕਮ੍ਮਂ, ਨੇਵਵਿਪਾਕਨਵਿਪਾਕਕਮ੍ਮਂ. ਸਕਵਚਨਂ, ਪਰਵਚਨਂ, ਸਕਵਚਨਞ੍ਚ ਪਰਵਚਨਞ੍ਚ. ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਤ੍ਤਾਧਿਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਧਿਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ. ਥਵੋ, ਸਕਵਚਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਪਰਵਚਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਂ, ਸਕਵਚਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਪਰਵਚਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ. ਕਿਰਿਯਂ, ਫਲਂ, ਕਿਰਿਯਞ੍ਚ ਫਲਞ੍ਚ. ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ, ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਞ੍ਚ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਞ੍ਚ. ਇਮਾਨਿ ਛ ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ.
੧੪. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ?
ਕਾਮਨ੍ਧਾ ਜਾਲਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾ, ਤਣ੍ਹਾਛਦਨਛਾਦਿਤਾ;
ਪਮਤ੍ਤਬਨ੍ਧੁਨਾ ਬਦ੍ਧਾ, ਮਚ੍ਛਾਵ ਕੁਮਿਨਾਮੁਖੇ;
ਜਰਾਮਰਣਮਨ੍ਵੇਨ੍ਤਿ, ਵਚ੍ਛੋ ਖੀਰਪਕੋਵ [ਖੀਰੂਪਕੋਵ (ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਉਦਾ. ੬੪] ਮਾਤਰਂ.
ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨੀਵਰਣਾ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ?
ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਮਨੋਸੇਟ੍ਠਾ ਮਨੋਮਯਾ;
ਮਨਸਾ ਚੇ ਪਸਨ੍ਨੇਨ, ਭਾਸਤਿ ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਵਾ;
ਤਤੋ ਨਂ ਸੁਖਮਨ੍ਵੇਤਿ, ਛਾਯਾਵ ਅਨਪਾਯਿਨੀ.
ਸਂਯੁਤ੍ਤਕੇ ਸੁਤ੍ਤਂ.
ਮਹਾਨਾਮਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਇਦਂ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਮ੍ਹਿ ਨਗਰੇ ਨਯਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਾਸੀਲਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਭਾਵਞ੍ਞੇਨ ਪਰਿਭਾਵਿਤਂ ਤਂ ਨਾਮ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਕਾਲੇ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ?
ਉਦ੍ਧਂ ਅਧੋ [ਉਦਾ. ੬੧] ਸਬ੍ਬਧਿ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ, ਅਯਂ ਅਹਸ੍ਮੀਤਿ ਅਨਾਨੁਪਸ੍ਸੀ;
ਏਵਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਉਦਤਾਰਿ ਓਘਂ, ਅਤਿਣ੍ਣਪੁਬ੍ਬਂ ਅਪੁਨਬ੍ਭਵਾਯ.
ਸੀਲਾਨਿ ਨੁ ਖੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਕਿਮਤ੍ਥਿਯਾਨਿ ਆਨਨ੍ਦੋ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਸਤ੍ਥਾਰਂ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ?
‘‘ਯਸ੍ਸ ਸੇਲੂਪਮਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਠਿਤਂ ਨਾਨੁਪਕਮ੍ਪਤਿ;
ਵਿਰਤ੍ਤਂ ਰਜਨੀਯੇਸੁ, ਕੋਪਨੇਯ੍ਯੇ [ਕੋਪਨੀਯੇ (ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਉਦਾ. ੩੪] ਨ ਕੁਪ੍ਪਤਿ;
ਯਸ੍ਸੇਵਂ ਭਾਵਿਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਕੁਤੋ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਮੇਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਨਾਮ ਭਗਵਾ ਥੇਰਞ੍ਞਤਰੋ ਸੋ ਮਂ ਆਸਜ੍ਜ ਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜ ਚਾਰਿਕਂ ਪਕ੍ਕਮਤਿ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਕਰਣਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਯਸ੍ਸ ਨੂਨ ਭਗਵਾ ਕਾਯਗਤਾ ਸਤਿ ਅਭਾਵਿਤਾ ਅਸ੍ਸ ਅਬਹੁਲੀਕਤਾ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਂ.
੧੫. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਞ੍ਚ?
ਛਨ੍ਨਮਤਿਵਸ੍ਸਤਿ [ਉਦਾ. ੪੫], ਵਿਵਟਂ ਨਾਤਿਵਸ੍ਸਤਿ;
ਤਸ੍ਮਾ ਛਨ੍ਨਂ ਵਿਵਰੇਥ, ਏਵਂ ਤਂ ਨਾਤਿਵਸ੍ਸਤਿ.
ਛਨ੍ਨਮਤਿਵਸ੍ਸਤੀਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸੋ. ਵਿਵਟਂ ਨਾਤਿਵਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਾਸਨਾ. ਤਮੋ ਤਮਪਰਾਯਨੋਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਚ ਤਮੋ ਯੋ ਚ ਤਮਪਰਾਯਨੋ, ਅਯਂ ਸਂਕਿਲੇਸੋ. ਯੋ ਚ ਜੋਤਿ ਯੋ ਚ ਜੋਤਿਪਰਾਯਨੋ, ਅਯਂ ਵਾਸਨਾ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ?
ਨ ਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਮਾਹੁ ਧੀਰਾ, ਯਦਾਯਸਂ ਦਾਰੁਜਪਬ੍ਬਜਞ੍ਚ [ਦਾਰੁਜਂ ਪਬ੍ਬਜਞ੍ਚ (ਪੀ.) ਧ. ਪ. ੩੪੫; ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੨੧];
ਸਾਰਤ੍ਤਰਤ੍ਤਾ ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲੇਸੁ, ਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦਾਰੇਸੁ ਚ ਯਾ ਅਪੇਕ੍ਖਾ.
ਨ ਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਬਨ੍ਧਨਮਾਹੁ ਧੀਰਾ, ਯਦਾ ਪੁਤ੍ਤੇਸੁ ਦਾਰੇਸੁ ਚ ਯਾ ਅਪੇਕ੍ਖਾ, ਅਯਂ ਸਂਕਿਲੇਸੋ. ਏਤਮ੍ਪਿ ਛੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ ਧੀਰਾ ਅਨਪੇਕ੍ਖਿਨੋ ਸਬ੍ਬਕਾਮੇ ਪਹਾਯਾਤਿ, ਅਯਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧੋ. ਯਂ ਚੇਤਯਿਤਂ ਪਕਪ੍ਪਿਤਂ ਯਾ ਚ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸ ਅਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਪਦੇਹਿ ਸਂਕਿਲੇਸੋ. ਪਚ੍ਛਿਮਕੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਨਿਬ੍ਬੇਧੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ?
ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਸਨ੍ਤਾਪਜਾਤੋ, ਫਸ੍ਸਪਰੇਤੋ ਰੋਗਂ [ਰੋਦਂ (ਪੀ.) ਪਸ੍ਸ ਉਦਾ. ੩੦] ਵਦਤਿ ਅਤ੍ਤਤੋ;
ਯੇਨ ਯੇਨ ਹਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਤਂ ਹੋਤਿ ਅਞ੍ਞਥਾ.
ਅਞ੍ਞਥਾਭਾਵੀ ਭਵਸਤ੍ਤੋ ਲੋਕੋ, ਭਵਪਰੇਤੋ ਭਵਮੇਵਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ;
ਯਦਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਤਂ ਭਯਂ, ਯਸ੍ਸ ਭਾਯਤਿ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ;
ਭਵਵਿਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਖੋ ਪਨਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ.
ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਭਵੇਨ ਭਵਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਮੋਕ੍ਖਮਾਹਂਸੁ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ‘‘ਅਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤਾ ਭਵਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਯੇ ਵਾ ਪਨ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਵਿਭਵੇਨ ਭਵਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਮਾਹਂਸੁ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ‘‘ਅਨਿਸ੍ਸਟਾ ਭਵਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਉਪਧਿਂ ਹਿ ਪਟਿਚ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਮਿਦਂ ਸਮ੍ਭੋਤਿ, ਸਬ੍ਬੁਪਾਦਾਨਕ੍ਖਯਾ ਨਤ੍ਥਿ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਮ੍ਭਵੋ, ਲੋਕਮਿਮਂ ਪਸ੍ਸ, ਪੁਥੂ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਪਰੇਤਾ ਭੂਤਾ ਭੂਤਰਤਾ ਭਵਾ ਅਪਰਿਮੁਤ੍ਤਾ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਭਵਾ ਸਬ੍ਬਧਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਤਾਯ ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਭਵਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਾਤਿ.
‘‘ਏਵਮੇਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤੋ;
ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਪਹੀਯਤਿ, ਵਿਭਵਂ ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ;
ਸਬ੍ਬਸੋ ਤਣ੍ਹਾਨਂ ਖਯਾ, ਅਸੇਸਵਿਰਾਗਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ.
‘‘ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ, ਅਨੁਪਾਦਾ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ ਨ ਹੋਤਿ;
ਅਭਿਭੂਤੋ ਮਾਰੋ ਵਿਜਿਤਸਙ੍ਗਾਮੋ, ਉਪੇਚ੍ਚਗਾ ਸਬ੍ਬਭਵਾਨਿ ਤਾਦੀ’’ਤਿ.
ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਸਨ੍ਤਾਪਜਾਤੋ ਯਾਵ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਯਂ ਤਣ੍ਹਾ ਸਂਕਿਲੇਸੋ.
ਯਂ ਪੁਨਗ੍ਗਹਣਂ ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਭਵੇਨ ਭਵਸ੍ਸ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮਾਹਂਸੁ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ‘‘ਅਵਿਮੁਤ੍ਤਾ ਭਵਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਯੇ ਵਾ ਪਨ ਕੇਚਿ ਸਮਣਾ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵਾ ਵਿਭਵੇਨ ਭਵਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਮਾਹਂਸੁ ‘‘ਅਨਿਸ੍ਸਟਾ ਭਵਸ੍ਮਾ’’ਤਿ ਵਦਾਮਿ. ਅਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਕਿਲੇਸੋ, ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਕਿਲੇਸੋ ਚ ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸੋ ਚ, ਉਭਯਮੇਤਂ ਸਂਕਿਲੇਸੋ. ਯਂ ਪੁਨਗ੍ਗਹਣਂ ਭਵਵਿਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਵੁਸ੍ਸਤਿ, ਯਾਵ ਸਬ੍ਬਸੋ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਯਾ ਸਮ੍ਭਵਾ, ਇਦਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ. ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਯਾਵ ਉਪਚ੍ਚਗਾ ਸਬ੍ਬਭਵਾਨਿ ਤਾਦੀਤਿ ਇਦਂ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਂ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਅਨੁਸੋਤਗਾਮੀ ਸਂਕਿਲੇਸੋ ਠਿਤਤ੍ਤੋ ਚ ਪਟਿਸੋਤਗਾਮੀ ਚ ਨਿਬ੍ਬੇਧੋ. ਥਲੇ ਤਿਟ੍ਠਤੀਤਿ ਅਸੇਕ੍ਖਭੂਮਿ.
੧੬. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ?
‘‘ਦਦਤੋ [ਉਦਾ. ੭੫; ਦੀ. ਨਿ. ੨.੧੯੭] ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤਿ, ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤਿ;
ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਂ, ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’’ਤਿ.
‘‘ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਤਿ, ਸਂਯਮਤੋ ਵੇਰਂ ਨ ਚੀਯਤੀ’’ਤਿ ਵਾਸਨਾ. ‘‘ਕੁਸਲੋ ਚ ਜਹਾਤਿ ਪਾਪਕਂ, ਰਾਗਦੋਸਮੋਹਕ੍ਖਯਾ ਸਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’’ਤਿ ਨਿਬ੍ਬੇਧੋ.
ਸੋਤਾਨੁਗਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤੇਸੁ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤੇਸੁ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧੇਸੁ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸਾ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਾ. ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਧਾਤਾ ਅਪਮੁਟ੍ਠਾ ਵਚਸਾ ਪਰਿਚਿਤਾ ਮਨਸਾਨੁਪੇਕ੍ਖਿਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੁਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ, ਸੋ ਯੁਞ੍ਜਨ੍ਤੋ ਘਟੇਨ੍ਤੋ ਵਾਯਮਨ੍ਤੋ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਸੇਸਂ ਪਪ੍ਪੋਤਿ. ਨੋ ਚੇ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਸੇਸਂ ਪਪ੍ਪੋਤਿ, ਗਿਲਾਨੋ ਪਪ੍ਪੋਤਿ. ਨੋ ਚੇ ਗਿਲਾਨੋ ਪਪ੍ਪੋਤਿ, ਮਰਣਕਾਲਸਮਯੇ ਪਪ੍ਪੋਤਿ. ਨੋ ਚੇ ਮਰਣਕਾਲਸਮਯੇ ਪਪ੍ਪੋਤਿ, ਦੇਵਭੂਤੋ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਨੋ ਚੇ ਦੇਵਭੂਤੋ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਰਾਗੇਨ ਤਾਯ ਧਮ੍ਮਨਨ੍ਦਿਯਾ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ.
ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਅਯਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧੋ. ਯਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਅਯਂ ਵਾਸਨਾ. ਇਮਾਨਿ ਸੋਲ਼ਸ ਸੁਤ੍ਤਾਨਿ ਸਬ੍ਬਸਾਸਨਂ ਅਤਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਸੋਲ਼ਸਹਿ ਸੁਤ੍ਤੇਹਿ ਨਵਵਿਧੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਵਿਭਤ੍ਤੋ ਭਵਤਿ. ਸੋ ਚ ਪਞ੍ਞਵਤੋ ਨੋ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਸ੍ਸ, ਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨੋ ਅਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਅਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਪਕਤਿਯਾ ਲੋਕੇ ਸਂਕਿਲੇਸੋ ਚਰਤਿ. ਸੋ ਸਂਕਿਲੇਸੋ ਤਿਵਿਧੋ – ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸੋ ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਕਿਲੇਸੋ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸਂਕਿਲੇਸੋ. ਤਤੋ ਸਂਕਿਲੇਸਤੋ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਸਂਕਿਲੇਸੋ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਹਤਿ, ਲੋਕਿਯੇਸੁ ਪਤਿਟ੍ਠਹਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਕੁਸਲੋ ਦਿਟ੍ਠਤੋ ਸਚੇ ਤਂ ਸੀਲਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਪਰਾਮਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸੋ ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸੋ ਹੋਤਿ. ਸਚੇ ਪਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਸੀਲੇਨ ਵਾ ਵਤੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਂ [ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ (ਪੀ.)] ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ’’ਤਿ ਯਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਏਤਸ੍ਸ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸਂਕਿਲੇਸੋ ਭਵਤਿ. ਸਚੇ ਪਨ ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਪਰਾਮਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹਿ ਸੀਲਵਤਂ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਸੀਲਵਤੋ ਯੋਨਿਸੋ ਗਹਿਤਂ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਂ ਜਨੇਤਿ ਯਾਵ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਂ, ਤਞ੍ਚ ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਕਾਲਙ੍ਕਤਸ੍ਸ ਵਾ ਤਮ੍ਹਿਯੇਵ ਵਾ ਪਨ ਅਪਰਾਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵਾ, ਅਞ੍ਞੇਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਏਵਂ ਸੁਤਂ ‘‘ਸੁਚਰਿਤਂ ਵਾਸਨਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਸੀਲੇਸੁ ਠਿਤਸ੍ਸ ਵਿਨੀਵਰਣਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਤਤੋ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਭਗਵਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ. ਸੋ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਟ੍ਠਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ; ਯਦਿ ਵਾ ਸਾਸਨਨ੍ਤਰੇ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਯਦਿ ਵਾ ਏਕਾਸਨੇ ਛ ਅਭਿਞ੍ਞੇ. ਤਤ੍ਥ ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਅਰਿਯਧਮ੍ਮੇ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ ਚ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ, ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ ਨੇਯ੍ਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਦੁਵਿਧੋ – ਕੋਚਿ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਕੋਚਿ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਨੇਯ੍ਯੋਪਿ ਦੁਵਿਧੋ – ਕੋਚਿ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਕੋਚਿ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਚ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ, ਯੋ ਚ ਨੇਯ੍ਯੋ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ, ਇਮੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਅਸਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਇਮੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾ ਪਰਿਹਾਯਨ੍ਤਿ ਚ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੁਤੋ, ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਨੇਯ੍ਯਤੋ, ਇਮੇ ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਭੂਮਿਗਤਾ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਹੋਤਿ. ਇਮੇ ਤਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ.
੧੭. ਤਤ੍ਥ ਚਤੁਤ੍ਥਾ ਪਨ ਪਞ੍ਚਮਾ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਨੇਯ੍ਯੋ ਚ, ਤਤ੍ਥ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿਯਂ ਠਿਤੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਞ੍ਚ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਏਕਬੀਜੀ ਹੋਤਿ ਪਠਮੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿਯਂ ਠਿਤੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਞ੍ਚ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਕੋਲਂਕੋਲੋ ਚ ਹੋਤਿ ਦੁਤਿਯੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ. ਤਤ੍ਥ ਨੇਯ੍ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿਯਂ ਠਿਤੋ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਞ੍ਚ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮੋ ਚ ਹੋਤਿ, ਅਯਂ ਤਤਿਯੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨੋ. ਇਮੇ ਤਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵੇਮਤ੍ਤਤਾਯ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲੇ ਠਿਤਾ.
ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਏਕਬੀਜੀ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਕੋਲਂਕੋਲੋ ਹੋਤਿ, ਨੇਯ੍ਯੋ ਸਤ੍ਤਕ੍ਖਤ੍ਤੁਪਰਮੋ ਹੋਤਿ. ਇਦਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਤਦੁਤ੍ਤਰਿ ਵਾਯਮਤਿ, ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਟ੍ਠਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਯੋ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ, ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਚ ਉਪਹਚ੍ਚਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਯੋ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ, ਤੇ ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ ਅਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਚ ਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਨੇਯ੍ਯੋ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤੋ ਅਕਨਿਟ੍ਠਗਾਮੀ ਹੋਤਿ, ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਚ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਚ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ, ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤੋ ਅਕਨਿਟ੍ਠਗਾਮੀ ਹੋਤਿ. ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਚ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਚ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਨਾਨਤ੍ਤੇਨ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ, ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਅਨ੍ਤਰਾਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ, ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਉਪਹਚ੍ਚਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਅਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ, ਨੇਯ੍ਯੋ ਉਪਹਚ੍ਚਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ, ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਅਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ. ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਸਸਙ੍ਖਾਰਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ ਹੋਤਿ, ਨੇਯ੍ਯੋ ਉਦ੍ਧਂਸੋਤੋ ਅਕਨਿਟ੍ਠਗਾਮੀ ਹੋਤਿ. ਇਤਿ ਪਞ੍ਚ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ, ਛਟ੍ਠੋ ਸਕਦਾਗਾਮੀ, ਤਯੋ ਚ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾਤਿ ਇਮੇ ਨਵ ਸੇਕ੍ਖਾ.
ਤਤ੍ਥ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਉਭਤੋਭਾਗਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਉਗ੍ਘਟਿਤਞ੍ਞੂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਠਿਤਕਪ੍ਪੀ [ਠਿਤਕਪ੍ਪਿ (ਪੀ. ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਪੁ. ਪ. ੧੭] ਚ ਪਟਿਵੇਧਨਭਾਵੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਚ ਤਿਕ੍ਖਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਸੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਚੇਤਨਾਭਬ੍ਬੋ ਚ ਰਕ੍ਖਣਾਭਬ੍ਬੋ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਞ੍ਚਿਤਞ੍ਞੂ ਮੁਦਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੋ ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਚੇ ਚੇਤੇਤਿ ਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ, ਨੋ ਚੇ ਚੇਤੇਤਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀਤਿ. ਸਚੇ ਅਨੁਰਕ੍ਖਤਿ ਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀ, ਨੋ ਚੇ ਅਨੁਰਕ੍ਖਤਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੀਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਨੇਯ੍ਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਪਰਿਹਾਨਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ ਕਮ੍ਮਨਿਯਤੋ ਵਾ ਸਮਸੀਸਿ ਵਾ, ਇਮੇ ਨਵ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਇਦਂ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਸੁਤ੍ਤਂ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਂ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਂ. ਇਮੇਸੁ ਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਦਸਵਿਧਂ ਬਲਂ ਪਵਤ੍ਤਤਿ.
੧੮. ਕਤਮਂ ਦਸਵਿਧਂ? ਇਧ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਗਵਨ੍ਤਾਨਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਿਤੇ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕੇ ਮਹੇਸਕ੍ਖਾ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾ ਯਾਚਨਾਯ ਅਭਿਯਾਤਾ [ਅਤਿਯਾਤਾ (ਪੀ. ਕ.)] ਹੋਨ੍ਤਿ ‘‘ਦੇਸੇਤੁ ਸੁਗਤੋ ਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤੋ ਅਦ੍ਦਸਾਸਿ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਤਯੋ ਰਾਸੀਨਂ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਤੋ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤੋ ਅਨਿਯਤੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਤੋ ਰਾਸਿ ਮਿਚ੍ਛਾਸਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਅਸਤ੍ਥੁਕੋ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਤਿ ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤੋ ਰਾਸਿ ਅਰਿਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਅਨਰਿਯਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਯਤੋ ਰਾਸਿ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਤਰਾਸਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਤਰਾਸਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਤਰਾਸਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਂ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤਰਾਸਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਇਮੇ ਤਯੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇਨ ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵੋਲੋਕੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਮੇ ਸਤੋ ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾਤਿ ਏਤ੍ਤਵਤਾ ਮਂ ਕੋਚਿ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਪਟਿਚੋਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਵੀਤਰਾਗਸ੍ਸ ਤੇ ਪਟਿਜਾਨਤੋ ਅਖੀਣਾਸਵਤਾਯ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਕੋਚਿ ਪਟਿਚੋਦਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਯਤੋ ਪਨ ਇਮਸ੍ਸ ਅਨਿਯਤਸ੍ਸ ਰਾਸਿਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ, ਸਾ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਤਕ੍ਕਰਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਾਯਾਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਤਥਾ ਓਵਦਿਤੋ ਯਂ ਪਨ ਮੇ ਅਨਿਯਤਰਾਸਿ ਸਾਵਕੋ ਪੁਬ੍ਬੇਨਾਪਰਂ ਵਿਸੇਸਂ ਨ ਸਚ੍ਛਿਕਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.
੧੯. ਯਂ ਖੋ ਮੁਨਿ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਸ੍ਸ ਨਾਨਾਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ ਦੇਵਨਾਗਯਕ੍ਖਾਨਂ ਦਮੇਤਿ ਧਮ੍ਮੇ ਵਵਤ੍ਥਾਨੇਨ ਵਤ੍ਵਾ ਕਾਰਣਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਪਾਰਂ ਗਮਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਯਤੋ ਪਨਿਮਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਤੋ ਸਤ੍ਤ ਸਤ੍ਤ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯੋ ਨਾਭਿਸਮ੍ਭੁਨੇਯ੍ਯਾਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਨਿਰੁਤ੍ਤਿ ਖੋ ਪਨ ਅਭਿਸਮਗ੍ਗਰਤਾਨਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਤਮਤ੍ਥਮਵਿਞ੍ਞਾਪਯੇਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਮਹੇਸਕ੍ਖਾ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਾ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹੇ ਪੁਚ੍ਛਿਂਸੁ. ਕਾਯਿਕੇਨ ਵਾ ਮਾਨਸਿਕੇਨ ਵਾ ਪਰਿਪੀਲ਼ਿਤਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਕੁਣੀਤਿ ਵਾ ਪਾਦੇ ਵਾ ਖਞ੍ਜੇ ਦਨ੍ਧਸ੍ਸ [ਦਨ੍ਤਸ੍ਸ (ਪੀ. ਕ.)] ਸੋ ਅਤ੍ਥੋ ਨ ਪਰਿਭਾਜਿਯਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ. ਯਮ੍ਹਿ ਤਂ ਤੇਸਂ ਹੋਤਿ ਤਮ੍ਹਿ ਅਸਨ੍ਤਂ ਭਵਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਯਂ ਹਿ ਨਾਸਂ ਤੇਸਂ ਨ ਭਵਤਿ, ਤਮ੍ਹਿ ਨਾਸਂ ਤੇਸਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਂ ਸਮੁਦਯਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾਯ ਦਸ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ. ਮਾਰੋ ਵਾ ਇਨ੍ਦੋ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾ ਤਥਾਗਤੋ ਵਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਵਾ ਸੋ ਵਤ ਨਾਮ ਮਾਤੁਗਾਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਸ੍ਸ ਰਾਜਾ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਸਕ੍ਕੋ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਠਾਨਮੇਤਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਇਤਿਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪਂ ਬਲਂ ਏਵਰੂਪਂ ਞਾਣਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਞਾਣਂ ਪਠਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ ਤਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਤੀਹਿ ਰਾਸੀਹਿ ਚਤੂਹਿ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਹਿ ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਿਯਂ ਨਿਵਤ੍ਤਿਯਂ ਭਾਗਿਯਞ੍ਚ. ਕੁਸਲਂ ਕੁਸਲਵਿਪਾਕੇਸੁ ਚ ਉਪਪਜ੍ਜਤਿ ਯਞ੍ਚ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਨਂ. ਇਦਂ ਪਠਮਂ ਬਲਂ ਤਥਾਗਤੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ.
ਯੇਸਂ ਪਨ ਸਮ੍ਮਤ੍ਤਨਿਯਤੋ ਰਾਸਿ, ਨਾਯਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਨੀਯੇਵਾਯਂ ਪਟਿਪਦਾ. ਤਤ੍ਥ ਸਿਯਾ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਨਿਯਤੋ ਰਾਸਿ, ਏਸਾਪਿ ਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ. ਸਕ੍ਕਾਯਸਮੁਦਯਗਾਮਿਨੀਯੇਵਾਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਹੋਤੁ, ਅਯਂ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਠਿਤੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਗਚ੍ਛਤਿ ਅਪਾਯਂ, ਗਚ੍ਛਤਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਸ੍ਸ. ਯਂ ਯਂ ਵਾ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਯਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ. ਯਂ ਏਤ੍ਥ ਞਾਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾਞਾਣਂ ਦੁਤਿਯਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ.
ਸਾ ਖੋ ਪਨਾਯਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਨਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਕੇਚਿ ਕਾਮੇਸੁ ਕੇਚਿ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਯਂ ਕੇਚਿ ਅਤ੍ਤਕਿਲਮਥਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਕੇਚਿ ਸਂਸਾਰੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਚ੍ਚੇਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿ ਅਨਜ੍ਜਾਭਾਵਨਾਤਿ. ਤੇਨ ਤੇਨ ਚਰਿਤੇਨ ਵਿਨਿਬਨ੍ਧਾਨਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਯਂ ਞਾਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਾਨਾਗਤਂ ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨੇਕਾਧਿਮੁਤ੍ਤਗਤਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਇਦਂ ਤਤਿਯਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ.
ਤਤ੍ਥ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਆਸੇਵਨ੍ਤਿ ਭਾਵੇਨ੍ਤਿ ਬਹੁਲੀਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਤੇਸਂ ਕਮ੍ਮੁਪਸਯਾਨਂ ਤਦਾਧਿਮੁਤ੍ਤਾਨਂ. ਸਾ ਚੇਵ ਧਾਤੁ ਸਂਵਹਤਿ. ਕਤਰਾ ਪਨੇਸਾ ਧਾਤੁ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੁ ਬਲਧਾਤੁ ਕਾਚਿ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਕਾਚਿ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਞ੍ਚ ਧਾਤੁ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਅਞ੍ਞਤਰਾ ਉਤ੍ਤਰਿ ਨ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਤਦੇਵਟ੍ਠਾਨਂ ਮਯਾ ਜਰਾਮਰਣਸ੍ਸ ਅਭਿਨਿਵਿਸ੍ਸ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ. ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਂ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ.
ਤਤ੍ਥ ਯਂਯੇਵ ਧਾਤੁ [ਯਂ ਯਦੇਵ ਧਾਤੁਂ (ਕ.)] ਸੇਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਂ ਤਂ ਕਾਯੇਨ ਚ ਵਾਚਾਯ ਚ ਆਰਮ੍ਭਨ੍ਤਿ ਚੇਤਸਿਕੋ. ਆਰਮ੍ਭੋ ਚੇਤਨਾ ਕਮ੍ਮਂ ਕਾਯਿਕਾ ਵਾਚਸਿਕਾ ਆਰਮ੍ਭੋ ਚੇਤਸਿਕਤ੍ਤਾ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤਰਂ ਤਥਾਗਤੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਇਮਿਨਾ ਸਤ੍ਤੇਨ ਏਵਂ ਧਾਤੁਕੇਨ ਏਵਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤਂ, ਤਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਇਮਿਨਾ ਹੇਤੁਨਾ ਤਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪੋ ਵਿਪਾਕੋ ਵਿਪਚ੍ਚਤਿ ਏਤਰਹਿ ਵਿਪਚ੍ਚਿਸ੍ਸਤਿ ਵਾ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮਦ੍ਧਾਨਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਏਵਂਧਾਤੁਕੋ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ’’. ਤਣ੍ਹਾਯ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚ ਇਮਿਨਾ ਹੇਤੁਨਾ ਨ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ ਦਿਟ੍ਠੇਯੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਉਪਪਜ੍ਜੇ ਵਾ’’ਤਿ ਅਪਰਮ੍ਹਿ ਵਾ ਪਰਿਯਾਯੇ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਏਵਰੂਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਮਿਨਾ ਹੇਤੁਨਾ ਤਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪੋ ਵਿਪਾਕੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਇਮਿਨਾ ਹੇਤੁਨਾ ਯਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਾਨਿ ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਟ੍ਠਾਨਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸੁਖਂ ਆਯਤਿਂ ਚ ਸੁਖਵਿਪਾਕਂ’’ …ਪੇ… ਇਤਿ ਅਯਂ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾਨਂ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਾਨਂ ਹੇਤੁਸੋ ਠਾਨਸੋ ਵਿਪਾਕਵੇਮਤ੍ਤਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ਉਚ੍ਚਾਵਚਾ ਹੀਨਪਣੀਤਤਾ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਞਾਣਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ.
ਤਥਾ ਸਤ੍ਤਾ ਯਂ ਵਾ ਕਮ੍ਮਸਮਾਦਾਨਂ ਸਮਾਦਿਯਨ੍ਤਾ ਤਤ੍ਥ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਾਧਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਾਗਚਰਿਤਸ੍ਸ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਧਾਤੂਨਂ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਰਾਗਾਨੁਗਤੇ ਸੁਞ੍ਞਮਾਨਸ੍ਸ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਚੇ ਪੁਨ ਉਤ੍ਤਰਿ ਵਾਯਾਮਤੋ ਝਾਨਵੋਦਾਨਗਤੇ ਮਾਨਸੇ ਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਂ ਪਟਿਪਦਂ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਿਯਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਹਿ ਝਾਨਭਾਗਿਯਂਯੇਵ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨੇ ਠਿਤਸ੍ਸ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਵੋਦਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਤਿਯਞ੍ਚ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤੁਕਾਮਸ੍ਸ ਸੋਮਨਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯਾਦਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਪੀਤਿ ਅਵਿਸੇਸਭਾਗਿਯਂ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਆਦਿਸ੍ਸ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਸਚੇ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਵੋਦਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਿਯੇਵ, ਚਤੁਤ੍ਥਸ੍ਸ ਝਾਨਸ੍ਸ ਹਾਨਭਾਗਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤੇ ਚ ਧਮ੍ਮਾ ਯਤ੍ਥ ਪਜਾਯਨ੍ਤਿ ਯੇਹਿ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਂ ਵੋਦਾਨਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਯਾ ਚਤਸ੍ਸੋ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਤੀਣਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਵਿਮੋਕ੍ਖਝਾਨਾਨੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਝਾਨਾਨਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾਤਿ. ਅਟ੍ਠ ਚ ਵਿਮੋਕ੍ਖਾ ਤੀਣਿ ਚ ਵਿਮੋਕ੍ਖਮੁਖਾਨਿ. ਸਮਾਧੀਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮਾਧੀ – ਛਨ੍ਦਸਮਾਧਿ ਵੀਰਿਯਸਮਾਧਿ ਚਿਤ੍ਤਸਮਾਧਿ ਵੀਮਂਸਾਸਮਾਧੀਤਿ. ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਜ੍ਝਾਸਯਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਇਤਿ ਇਮੇਸਂ ਝਾਨਾਨਂ ਵਿਮੋਕ੍ਖਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿ ਏਵਰੂਪੋ ਸਂਕਿਲੇਸੋ ਰਾਗਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਦੋਸਚਰਿਤਸ੍ਸ. ਮੋਹਚਰਿਤਸ੍ਸ. ਰਾਗਚਰਿਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪਂ ਵੋਦਾਨਂ ਇਤਿ ਯਂ ਏਤ੍ਥ ਞਾਣਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਅਸਾਧਾਰਣਂ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤੇਹਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਛਟ੍ਠਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ.
ਤਤ੍ਥ ਤਥਾਗਤੋ ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ਲੋਕਿਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵਨਾਭਾਗਿਯਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਨਾਮਂ ਲਭਨ੍ਤਿ. ਆਧਿਪਤੇਯ੍ਯਭੂਮਿਂ ਉਪਾਦਾਯ ਬਲਂ ਨਾਮਂ ਲਭਨ੍ਤਿ ਥਾਮਗਤਂ ਮਨੋ ਮਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਤਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਵੀਰਿਯਂ ਨਾਮਂ ਲਭਨ੍ਤਿ ਆਰਮ੍ਭਧਾਤੁਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਇਤਿਸ੍ਸ ਦੇਵ ਏਵਰੂਪਂ ਞਾਣਂ ਇਮੇਹਿ ਚ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਇਮੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿਪਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਂ ਅਕਾਸਿ. ਆਕਾਰਤੋ ਚ ਵੋਕਾਰਤੋ ਚ ਆਸਯਜ੍ਝਾਸਯਸ੍ਸ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਿਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਨਂ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਰਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਵੀਰਿਯਵੇਮਤ੍ਤਤਂ ਞਾਣਂ ਸਤ੍ਤਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ.
ਤਤ੍ਥ ਚ ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕਾਦੀਸੁ ਚ ਭੂਮੀਸੁ ਸਂਯੋਜਨਾਨਞ੍ਚ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਦ੍ਵੀਹਿ ਬਲੇਹਿ ਗਤਿਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਾਨੁਸ੍ਸਤਿਯਾ ਅਤੀਤੇ ਸਂਸਾਰੇ ਏਤਰਹਿ ਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾ ਚੁਤੂਪਪਾਤਂ ਇਤਿ ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਬਲਾਨਿ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਤੋ ਅਭਿਨੀਹਿਤਾਨਿ. ਸੋ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਦਿਬ੍ਬਸ੍ਸ ਚਕ੍ਖੁਨੋ ਗੋਚਰੋ ਸੋ ਏਤਰਹਿ ਸਤਿ ਗੋਚਰੋ ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਂ ਚ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਞਾਣਂ ਅਨੇਕਵਿਧਂ ਨਾਨਪ੍ਪਕਾਰਕਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮਦ੍ਧਾਨਂ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਇਮਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਤਥਾਗਤਬਲਾਨਿ, ਅਟ੍ਠਮਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸੋ, ਨਵਮਂ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁ.
ਪੁਨ ਚਪਰਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਰਿਯਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਝਾਨਂ ਵੋਦਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯਂ ਪਜਾਨਾਤਿ ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਇਮਿਨਾ ਮਗ੍ਗੇਨ ਇਮਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀਤਿ ਇਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਂ ਞਾਣਂ ਦਿਟ੍ਠੇਕਟ੍ਠਾਨਂ ਚਤੁਭੂਮਿਮੁਪਾਦਾਯ ਯਾਵ ਨਵਨ੍ਨਂ ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਆਸਵਕ੍ਖਯੋ ਓਧਿਸੋ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ ਅਨੋਧਿਸੋ ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਆਸਵੇਹਿ ਅਨਾਸਵਾ ਕਾਮਾਸਵੇਨ ਚ ਭਵਾਸਵੇਨ ਚ, ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਆਸਵੇਹਿ ਅਨਾਸਵਾ ਦਿਟ੍ਠਾਸਵੇਨ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਾਸਵੇਨ ਚ, ਇਮਾਸਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤੀਨਂ ਯਥਾਭੂਤਂ ਞਾਣਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯੇ ਞਾਣਂ. ਦਸਮਂ ਤਥਾਗਤਬਲਂ.
੨੦. ਇਮੇਸੁ ਦਸਸੁ ਬਲੇਸੁ ਠਿਤੋ ਤਥਾਗਤੋ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਸਾਸਨਂ ਦੇਸੇਤਿ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਂ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਂ ਦਸ੍ਸਨਭਾਗਿਯਂ ਭਾਵਨਾਭਾਗਿਯਂ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਤਣ੍ਹਾਸਂਕਿਲੇਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਅਲੋਭੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ. ਯੋ ਦਿਟ੍ਠਿਸਂਕਿਲੇਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਅਮੋਹੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ. ਯੋ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸਂਕਿਲੇਸੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਤੀਣਿ ਕੁਸਲਾਨਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ. ਕਿਂ ਨਿਦਾਨਂ? ਤੀਣਿ ਇਮਾਨਿ [ਤੀਣਿ ਹਿ ਇਮਾਨਿ (ਪੀ.)] ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ – ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਤਦੁਪਨਿਬ੍ਬਦ੍ਧਂ ਵਾਚਾਕਮ੍ਮਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਿ, ਮੁਸਾਵਾਦਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਵਿਤਥਂ ਸਬ੍ਬਂ ਵਾਚਮਭਾਵਂ ਸਬ੍ਬਮਕ੍ਖਂ ਪਲਾਸਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਅਕੁਸਲਮੂਲਨ੍ਤਿ, ਸੁਚਰਿਤੇ ਸੁਚਰਿਤਂ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਚੇਤਨਾ, ਤਤ੍ਥ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਿ, ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਮੇਤਂ ਆਕਡ੍ਢਨਂ ਪਰਿਕਡ੍ਢਨਂ ਨਿਬ੍ਬਦ੍ਧਂ ਰੋਚਨਂ ਵਾਚਾਕਮ੍ਮਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਿ, ਪਿਸੁਣਵਾਚਂ ਫਰੁਸਵਾਚਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਞ੍ਚ ਅਭਿਜ੍ਝਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਯੋਜੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਯੋ ਕੋਚਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਚਾਗੋ ਰਾਗਜੋ ਵਾ ਦੋਸਜੋ ਵਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮ੍ਭੂਤੋ ਇਮਿਨਾ ਕਾਰਣੇਨ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਿ, ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਿ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ. ਇਮਾਨਿ ਤੀਣਿ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ.
ਯਾ ਅਭਿਜ੍ਝਾ, ਸੋ ਲੋਭੋ. ਯੋ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ਸੋ ਦੋਸੋ. ਯਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਸੋ ਮੋਹੋ. ਤਾਨਿ ਅਟ੍ਠ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਾਨਿ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ. ਤੇਸੁ ਗਹਿਤੇਸੁ ਤੀਸੁ ਅਕੁਸਲਮੂਲੇਸੁ ਦਸਵਿਧਂ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ ਪਾਰਿਪੂਰਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਿਵਿਧਸ੍ਸ ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਸਂਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਬਹੁਸਿਤੋ ਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਯਥਾ ਲੋਭੋ ਦੋਸੋ ਮੋਹੋਪਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਸਿਤੁਂ ਏਤ੍ਥ ਲੋਭੋ ਉਸ੍ਸਦੋ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤੇਸੁ ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਲੋਭੋ ਪਞ੍ਞਪਿਯਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਯਂ ਮੋਹੋ ਅਕੁਸਲਂ ਮੋਹੋ ਅਯਂ ਅਵਿਜ੍ਜਾ, ਸਾ ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਾ ਰੂਪੇ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਰੂਪਵਨ੍ਤਂ ਅਤ੍ਤਾਨਂ, ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਾ ਰੂਪਂ, ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਪਦਂ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਉਚ੍ਛੇਦਂ ਵਦਤਿ ‘‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ ਨਤ੍ਥਿਕਦਿਟ੍ਠਿ ਅਧਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਦਿਟ੍ਠਿ ਚ ਅਞ੍ਞੋ ਚ ਕਰੋਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਪਟਿਸਂਵੇਦਿਯਤਿ. ਪਚ੍ਛਿਮਸਟ੍ਠਿਕਪ੍ਪਾਨਂ ਤੀਣਿ ਪਦਾਨਿ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਸ੍ਸਤਂ ਭਜਨ੍ਤਿ ‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਜੀਵਂ ਅਞ੍ਞਂ ਸਰੀਰ’’ਨ੍ਤਿ ਅਕਿਰਿਯਞ੍ਚ ਤਂ ਦੁਕ੍ਖਮਿਚ੍ਛਤੋ ਅਹੇਤੁਕਾ ਚ ਪਤਨ੍ਤਿ ਅਨਜ੍ਝਾਭਾਵੋ ਚ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਚ ਮਾਨਯਿ [ਮਾਨਤਿ (ਪੀ.)]. ਤਤ੍ਥ ‘‘ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰੇਨ ਸੁਦ੍ਧਿ ਆਜੀਵਕਾ ਛਲ਼ਾਸੀਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਨ੍ਤਿ. ਯਥਾਰੂਪੇ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚਤੁਵਤ੍ਥੁਕਾ, ਏਵਂ ਪਞ੍ਚਸੁ ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਵੀਸਤਿਵਤ੍ਥੁਕਾ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਸ੍ਸਤਂ ਭਜਤਿ. ਅਞ੍ਞਾਜੀਵਕਾ ਚ ਸਸ੍ਸਤਵਾਦਿਕੇ ਚ ਸੀਲਬ੍ਬਤਂ ਭਜਨ੍ਤਿ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦੇਵੋ ਵਾ ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ, ਅਯਂ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸੋ. ਤਤ੍ਥ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੋ ਰੂਪਂ ਅਤ੍ਤਤੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਤਿ, ‘‘ਤਂ ਜੀਵਂ ਤਂ ਸਰੀਰ’’ਮਿਤਿ ਤਂ ਕਙ੍ਖਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਨਾਭਿਪ੍ਪਸੀਦਤਿ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤੇ ਅਪਰਨ੍ਤੇ ਪੁਬ੍ਬਨ੍ਤਾਪਰਨ੍ਤੇ…ਪੇ… ਇਤਿ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯੇਸੁ ਠਿਤਸ੍ਸ ਅਯਂ ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੋ.
੨੧. ਤਤ੍ਥ ਸਦ੍ਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਿਤਂ ਪਜਹਤਿ, ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਉਦਯਬ੍ਬਯਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਮਾਧਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤਂ ਏਕੋਦਿ ਕਰੋਤਿ ਵੀਰਿਯਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਨ ਆਰਭਤਿ. ਸੋ ਇਮੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਸਦ੍ਧਾਨੁਸਾਰੀ ਅਵੇਚ੍ਚਪ੍ਪਸਾਦੇ ਨਿਰਤੋ ਅਨਨ੍ਤਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਹਿ ਸੁਦ੍ਧੇਹਿ ਧਮ੍ਮਾਨੁਸਾਰੀ ਅਪ੍ਪਚ੍ਚਯਤਾਯ ਅਨਨ੍ਤਰਿਯਂ ਸਮਾਧਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਸੋ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਇਦਂ ਦਸ੍ਸਨਭਾਗਿਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਓਰਮ੍ਭਾਗਿਯਾਨਂ ਸਂਯੋਜਨਾਨਂ ਤੀਣਿ ਸਂਯੋਜਨਾਨਿ ਦਸ੍ਸਨਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਪਹੀਨਾਨਿ ਦ੍ਵੇ ਪੁਗ੍ਗਲਕਤਾਨਿ. ਤਤ੍ਥ ਤੀਣਿ ਅਕੁਸਲਮੂਲਾਨਿ ਭਾਵਨਾਪਹਾਤਬ੍ਬਾਨਿ ਉਪਰਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾਨਿ ਛ ਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਸੁ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਸੁ ਤਨੁਕਤੇਸੁ ਛ ਭਵਾ ਪਰਿਕ੍ਖਯਾ ਮਰਿਯਾਦਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੇ ਭਵਾ ਅਵਸਿਟ੍ਠਾ. ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਚ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ ਚ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਕੋ ਭਵੋ ਅਵਸਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਚ ਮਾਨਵਸੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਏਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਕਿਲੇਸਾ ਰੂਪਰਾਗੋ ਭਵਰਾਗੋ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਂ ਕੇਤੁਸ੍ਮਿਮਾਨਭੂਤਾ ਨਪ੍ਪਟਿਬਲਾ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਂ ਵਿਨਿਵਤ੍ਤੇਤੁਂ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਅਸ੍ਮਿਮਾਨਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਆਰਭਤੇ. ਖੀਣੇਸੁ ਨ ਚ ਤੇਸੁ ਇਦਮੁਤ੍ਤਰਿਦਸ੍ਸਨਭੂਮਿਯਂ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸੇਕ੍ਖਪੁਗ੍ਗਲੇਸੁ ਤੀਸੁ ਚ ਪਟਿਪ੍ਪਨ੍ਨਕੇਸੁ ਦ੍ਵੀਸੁ ਚ ਫਲਟ੍ਠੇਸੁ ਭਾਵਨਾਭਾਗਿਯਂ ਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਦੁਤ੍ਤਰਿ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਸੁਤ੍ਤਂ, ਕਤ੍ਥਚਿ ਭੂਮਿ ਨਿਪੀਲ਼ਿਯਤਿ. ਇਦਞ੍ਚ ਪਞ੍ਚਮਂ ਸੁਤ੍ਤਂ. ਤਿਣ੍ਣਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਦੇਸਿਤਂ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਸੇਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯਂ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯਂ. ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਨਭਾਗਿਯਂ. ਭਾਵਨਾਭਾਗਿਯਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸੇਕ੍ਖਾਨਂ. ਯਂ ਪਠਮਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ. ਸਾ ਪਨ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਸਤ੍ਤਵੀਸਆਕਾਰੇ [ਸਤ੍ਤਵੀਸਂ ਆਕਾਰੇ (ਪੀ.)] ਪਰਿਯੇਸਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਤੇਸੁ ਤਸ੍ਸ ਗਤੀਨਂ ਤਤੋ ਉਤ੍ਤਰਿ. ਤਞ੍ਚ ਖੋ ਸਙ੍ਖੇਪੇਨ ਪਞ੍ਞਾਸਾਯ ਆਕਾਰੇਹਿ ਸਮ੍ਪਤਤਿ, ਯੇ ਪਞ੍ਞਾਸ ਆਕਾਰਾ ਸਾਸਨੇ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਾ, ਤੇ ਸਙ੍ਖਿਪਿਯਨ੍ਤਾ ਦਸਹਿ ਆਕਾਰੇਹਿ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਨਿਕ੍ਖੇਪੇਨ ਠਿਤੇ ਸਙ੍ਖਿਪਿਯਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਸੁ ਆਕਾਰੇਸੁ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਚਤੂਸੁ ਚ ਸਾਧਾਰਣੇਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਯਾ ਹਾਰਸਮ੍ਪਾਤਸ੍ਸ ਭੂਮਿ, ਤੇ ਸਙ੍ਖਿਪਿਯਨ੍ਤਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯੇ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯੇ ਭਾਵਨਾਭਾਗਿਯੇ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯੇ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯੇ ਚ. ਤੇ ਸਙ੍ਖਿਪਿਯਨ੍ਤਾ ਚਤੂਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਸਂਕਿਲੇਸਭਾਗਿਯੇ ਵਾਸਨਾਭਾਗਿਯੇ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯੇ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯੇ ਚ. ਤੇ ਸਙ੍ਖਿਪਿਯਮਾਨਾ ਤੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਭਾਗਿਯੇ ਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯੇ ਅਸੇਕ੍ਖਭਾਗਿਯੇ ਚ. ਤੇ ਸਙ੍ਖਿਪਿਯਨ੍ਤਾ ਦ੍ਵੀਸੁ ਸੁਤ੍ਤੇਸੁ ਪਤਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬੇਧਭਾਗਿਯੇ ਚ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਭਾਗਿਯੇ ਚ. ਯਥਾ ਵੁਤ੍ਤਂ ਭਗਵਤਾ ਦ੍ਵੇ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨਾ ਤਥਾਗਤਾ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਸਮਨ੍ਨਾਗਤੇ ਅਪ੍ਪਕਸਿਰੇਨ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾ ਵਸਿਯਨ੍ਤਿ ਪੁਬ੍ਬਯੋਗਾ ਚ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਤਾਨਂ ਮਞ੍ਞਮਾਨਾਧਰਾਯ. ਤਤ੍ਥ ਪਞ੍ਞਾਵੇਮਤ੍ਤਤਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਮਨੁਪਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਅਟ੍ਠਵਿਧੇ ਸੁਤ੍ਤਸਙ੍ਖੇਪੇ, ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯੋਜੇਤਬ੍ਬਂ. ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਯੋਜੇਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਹਿ ਸਤਿ ਵੇਦਨਾ ਮਨੋ ਧਾਰੇਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਾ ਯੇਨ ਕੇਨਚਿ ਸੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਯਥਾਭੂਤਂ ਨਿਦ੍ਦਿਸਿਤੁਂ.
ਤਤ੍ਥ ਪੁਰਿਮਕਾਨਂ ਸੁਤ੍ਤਾਨਂ ਇਮਾ ਉਦ੍ਦਾਨਗਾਥਾ
ਕਾਮਨ੍ਧਾ ਜਾਲਸਞ੍ਛਨ੍ਨਾ, ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣਾਨਿ ਚ;
ਮਨੋਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਮਹਾਨਾਮੋ ਚ ਸਾਕਿਯੋ.
ਉਦ੍ਧਂ ਅਧੋ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ, ਯਞ੍ਚ ਸੀਲਕਿਮਤ੍ਥਿਯਾ;
ਯਸ੍ਸ ਸੇਲੂਪਮਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਉਪਤਿਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾਦਿਕਾ.
ਯਸ੍ਸ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿ, ਛਨ੍ਨਂ ਤਮੋਪਰਾਯਣੋ;
ਨ ਤਂ ਦਲ਼੍ਹਂ ਚੇਤਸਿਕਂ, ਅਯਂ ਲੋਕੋਤਿਆਦਿਕਂ.
ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚੇਵ ਪੁਗ੍ਗਲਾ, ਦਦਤੋ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਵਡ੍ਢਿਤਂ;
ਸੋਤਾਨੁਗਤਧਮ੍ਮੇਸੁ, ਇਮਾ ਤੇਸਂ ਉਦ੍ਦਾਨਗਾਥਾ.
੨੨. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਆਣਤ੍ਤਿ?
ਸਚੇ ਭਾਯਥ [ਉਦਾ. ੪੪] ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ, ਸਚੇ ਵੋ ਦੁਕ੍ਖਮਪ੍ਪਿਯਂ;
ਮਾਕਤ੍ਥ ਪਾਪਕਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਆਵਿ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਰਹੋ.
‘‘ਅਤੀਤੇ, ਰਾਧ, ਰੂਪੇ ਅਨਪੇਕ੍ਖੋ ਹੋਹੀ’’ਤਿ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾ. ‘‘ਸੀਲਵਨ੍ਤੇਨ, ਆਨਨ੍ਦ, ਪੁਗ੍ਗਲੇਨ ਸਦਾ ਕਰਣੀਯਾ ਕਿਨ੍ਤਿਮੇ ਅਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਆਣਤ੍ਤਿ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਫਲਂ?
ਧਮ੍ਮੋ ਹਵੇ ਰਕ੍ਖਤਿ ਧਮ੍ਮਚਾਰਿਂ, ਛਤ੍ਤਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਯਥ ਵਸ੍ਸਕਾਲੇ;
ਏਸਾਨਿਸਂਸੋ ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਚਿਣ੍ਣੇ, ਨ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਧਮ੍ਮਚਾਰੀ.
ਇਦਂ ਫਲਂ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਉਪਾਯੋ?
‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ [ਧ. ਪ. ੨੭੯] ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਯਦਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਸ੍ਸਤਿ;
ਅਥ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਤਿ ਦੁਕ੍ਖੇ, ਏਸ ਮਗ੍ਗੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ.
‘‘ਸਤ੍ਤਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ, ਅਪਿ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਾਨਂ ਚਾਲੇਯ੍ਯ, ਕੋ ਪਨ ਵਾਦੋ ਛਵਂ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਸਤ੍ਤਕੇਸੁ’’ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ. ਅਯਂ ਉਪਾਯੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਆਣਤ੍ਤਿ ਚ ਫਲਞ੍ਚ?
ਸਚੇ ਭਾਯਥ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ, ਸਚੇ ਵੋ ਦੁਕ੍ਖਮਪ੍ਪਿਯਂ;
ਮਾਕਤ੍ਥ ਪਾਪਕਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਆਵਿ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਰਹੋ.
ਸਚੇ ਹਿ ਪਾਪਕਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਕਰੋਥ ਵਾ ਕਰਿਸ੍ਸਥ;
ਨ ਵੋ ਦੁਕ੍ਖਾ ਪਮੋਕ੍ਖਾਤ੍ਥਿ, ਉਪਚ੍ਚਾਪਿ ਪਲਾਯਤਂ [ਪਲਾਯਤੋ (ਪੀ.)].
ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਗਾਥਾਯ ਆਣਤ੍ਤਿ ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਫਲਂ. ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ ਦ੍ਵੇ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ ਯਾ ਚ ਚਿਤ੍ਤਭਾਵਨਾ ਯਾ ਚ ਪਞ੍ਞਾਭਾਵਨਾ ਯਾ ਚ ਆਣਤ੍ਤਿ ਰਾਗਵਿਰਾਗਾ ਚ ਫਲਂ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਫਲਞ੍ਚ ਉਪਾਯੋ ਚ?
ਸੀਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਯ [ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੩] ਨਰੋ ਸਪਞ੍ਞੋ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਞ੍ਞਞ੍ਚ ਭਾਵਯਂ;
ਆਤਾਪੀ ਨਿਪਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸੋ ਇਮਂ ਵਿਜਟਯੇ ਜਟਂ.
ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਅਡ੍ਢਗਾਥਾਯ ਉਪਾਯੋ, ਪਚ੍ਛਿਮਿਕਾਯ ਅਡ੍ਢਗਾਥਾਯ ਫਲਂ. ਨਨ੍ਦਿਯੋ [ਨਨ੍ਦਿਕੋ (ਪੀ. ਕ.)] ਸਕ੍ਕੋ ਇਸਿਵੁਤ੍ਥਪੁਰਿਰਿਕਾਮਏਕਰਕ੍ਖੇ [ਇਸਿਵੁਤ੍ਤ… (ਪੀ.)] ਸੁਤ੍ਤਂ ਮੂਲਤੋ ਉਪਾਦਾਯ ਯਾਵ ਛਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ. ਉਤ੍ਤਰਿ ਪਞ੍ਚਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਯਾਚਯੋਗੋ [ਯੋ ਚ ਯੋਗੋ (ਪੀ.)] ਕਰਣੀਯੋ, ਅਯਂ ਉਪਾਯੋ. ਅਸਹਗਤਸ੍ਸ ਕਾਮਾਸਵਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੁਚ੍ਚਤੀਤਿ. ਸਬ੍ਬਾਸੁ ਛਸੁ ਤੀਸੁ. ਅਯਂ ਉਪਾਯੋ ਚ ਫਲਞ੍ਚ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਾ ਆਣਤ੍ਤਿ ਚ ਫਲਞ੍ਚ ਉਪਾਯੋ ਚ?
ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਲੋਕਂ ਅਵੇਕ੍ਖਸ੍ਸੁ, ਮੋਘਰਾਜ ਸਦਾ ਸਤੋ;
ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਂ ਉਹਚ੍ਚ [ਊਹਚ੍ਚ (ਸੁ. ਨਿ. ੧੧੨੫)], ਏਵਂ ਮਚ੍ਚੁਤਰੋ ਸਿਯਾ.
‘‘ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਲੋਕਂ ਅਵੇਕ੍ਖਸ੍ਸੁ, ਮੋਘਰਾਜਾ’’ਤਿ ਆਣਤ੍ਤਿ. ‘‘ਸਦਾ ਸਤੋ’’ਤਿ ਉਪਾਯੋ. ‘‘ਅਤ੍ਤਾਨੁਦਿਟ੍ਠਿਂ ਉਹਚ੍ਚ, ਏਵਂ ਮਚ੍ਚੁਤਰੋ ਸਿਯਾ’’ਤਿ ਫਲਂ. ਸਮਾਧਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਾਵੇਥ, ਸਮਾਹਿਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਰੂਪਂ ਅਨਿਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਏਵਂ ਪਸ੍ਸਂ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਯਾਪਿ…ਪੇ… ਉਪਾਯਾਸੇਹਿਪਿ ਇਧ ਤੀਣਿਪਿ’’.
੨੩. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ?
ਕਾਮਂ ਕਾਮਯਮਾਨਸ੍ਸ, ਤਸ੍ਸ ਚੇਤਂ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ. ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ.
‘‘ਧਮ੍ਮਚਰਿਯਾ ਸਮਚਰਿਯਾ ਕੁਸਲਚਰਿਯਾ ਹੇਤੂਹਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਸਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ’’. ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਆਦੀਨਵੋ?
ਕਾਮੇਸੁ ਵੇ ਹਞ੍ਞਤੇ ਸਬ੍ਬਾ ਮੁਚ੍ਚੇਵ – ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ. ਪਸੇਨਦਿਸਂਯੁਤ੍ਤਕੇ ਸੁਤ੍ਤੇ ਪਬ੍ਬਤੋਪਮਾ – ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ?
ਯੋ ਕਾਮੇ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਤਿ, ਸਪ੍ਪਸ੍ਸੇਵ ਪਦਾ ਸਿਰੋ;
ਸੋਮਂ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਂ ਲੋਕੇ, ਸਤੋ ਸਮਤਿਵਤ੍ਤਤਿ.
ਸਂਯੁਤ੍ਤਕੇ ਸੁਤ੍ਤਂ ਪਾਰਿਚ੍ਛਤ੍ਤਕੋ ਪਣ੍ਡੁਪਲਾਸੋ ਸਨ੍ਨਿਪਲਾਸੋ – ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਆਦੀਨਵੋ ਚ?
ਯਾਨਿ [ਜਾ. ੧.੨.੧੪੪ ਦੁਕਨਿਪਾਤੇ] ਕਰੋਤਿ ਪੁਰਿਸੋ, ਤਾਨਿ ਅਤ੍ਤਨਿ ਪਸ੍ਸਤਿ;
ਕਲ੍ਯਾਣਕਾਰੀ ਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਪਾਪਕਾਰੀ ਚ ਪਾਪਕਂ.
ਤਤ੍ਥ ਯਂ ਪਾਪਕਾਰੀ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਤਿ ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਲਾਭਾਲਾਭਅਟ੍ਠਕੇਸੁ ਬ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਤਤ੍ਥ ਅਲਾਭੋ ਅਯਸੋ ਨਿਨ੍ਦਾ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ. ਲਾਭੋ ਯਸੋ ਸੁਖਂ ਪਸਂਸਾ, ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ?
‘‘ਸੁਖੋ ਵਿਪਾਕੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਂ, ਅਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਚ ਇਜ੍ਝਤਿ;
ਖਿਪ੍ਪਞ੍ਚ ਪਰਮਂ ਸਨ੍ਤਿਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਮਧਿਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.
ਯੋ ਚ ਵਿਪਾਕੋ ਪੁਞ੍ਞਾਨਂ ਯਾ ਚ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਸ੍ਸ ਇਜ੍ਝਨਾ, ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਯਂ ਖਿਪ੍ਪਞ੍ਚ ਪਰਮਂ ਸਨ੍ਤਿਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ.
ਬਾਤ੍ਤਿਂਸਾਯ ਚੇਵ ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਮਹਾਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਗਤਿਯੋ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਸਚੇ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ, ਰਾਜਾ ਹੋਤਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਯਾਵ ਅਭਿਵਿਜਿਨਿਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਸਚੇ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਓਘੇਨ [ਓਸਧੇਨ (ਪੀ. ਕ.)] ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ?
ਆਦਾਨਸ੍ਸ [ਆਦਿਨ੍ਨਸ੍ਸ (ਕ.)] ਭਯਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਜਾਤਿਮਰਣਸਮ੍ਭਵਂ;
ਅਨਾਦਾਤੁਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ, ਜਾਤਿਮਰਣਸਙ੍ਖਯਾ.
ਪੁਰਿਮਿਕਾਯ ਅਡ੍ਢਗਾਥਾਯ ਜਾਤਿਮਰਣਸਮ੍ਭਵੋ ਆਦੀਨਵੋ. ਅਨਾਦਾਤੁਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ ਜਾਤਿਮਰਣਸਙ੍ਖਯਾਤਿ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ.
ਕਿਚ੍ਛਂ ਵਤਾਯਂ ਲੋਕੋ ਆਪਨ੍ਨੋ ਯਮਿਦਂ ਜਾਯਤੇ ਚ ਮੀਯਤੇ ਚ. ਯਾਵ ਕੁਦਸ੍ਸੁਨਾਮਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਪਰਤੋ ਵਾਤਿ ਏਤ੍ਥ ਯਾ ਉਪਰਿਕ੍ਖਾ, ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ. ਯੋ ਗੇਧਂ ਞਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਿਕ੍ਖਮਤਿ ਯਾਵ ਪੁਰਾਣਕਾਯ ਰਾਜਧਾਨਿਯਾ, ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ. ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਅਸ੍ਸਾਦੋ ਚ ਆਦੀਨਵੋ ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ?
ਕਾਮਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਰਾ ਵਿਵਿਧਾ [ਮਧੁਰਾ (ਥੇਰਗਾ. ੭੮੭)] ਮਨੋਰਮਾ, ਵਿਰੂਪਰੂਪੇਹਿ ਮਥੇਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ;
ਤਸ੍ਮਾ ਅਹਂ [ਥੇਰਗਾ. ੭੮੭] ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ ਰਾਜ, ਅਪਣ੍ਣਕਂ ਸਾਮਞ੍ਞਮੇਵ ਸੇਯ੍ਯੋ.
ਯਂ ‘‘ਕਾਮਾ ਹਿ ਚਿਤ੍ਰਾ ਵਿਵਿਧਾ ਮਨੋਰਮਾ’’ਤਿ ਅਯਂ ਅਸ੍ਸਾਦੋ. ਯਂ ‘‘ਵਿਰੂਪਰੂਪੇਹਿ ਮਥੇਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਯਂ ਆਦੀਨਵੋ. ਯਂ ਅਹਂ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹਿ ਰਾਜ ਅਪਣ੍ਣਕਂ ਸਾਮਞ੍ਞਮੇਵ ਸੇਯ੍ਯੋਤਿ ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ.
ਬਲਵਂ ਬਾਲੋਪਮਸੁਤ੍ਤਂ ਯਂ ਆਸਾਯ ਵਾ ਵੇਦਨੀਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਗਾਹਤਿ, ਤਥਾ ਚੇਪਿ ਯਂ ਯਂ ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਨੁਭੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਭਾਵਿਤਕਾਯੇਨ ਚ ਯਾਵ ਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਸੋ ਚ ਆਦੀਨਵਂ ਦਸ੍ਸੇਤਿ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਅਸ੍ਸਾਦੇਤਿ. ਯਂ ਪੁਰਾਸਦਿਸੋ ਹੋਤਿ. ਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਭਾਵਿਤਕਾਯੋ ਭਾਵਿਤਪਞ੍ਞੋ ਮਹਾਨਾਮੋ ਅਪਰਿਤ੍ਤਚੇਤਸੋ, ਇਦਂ ਨਿਸ੍ਸਰਣਂ.
੨੪. ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਲੋਕਿਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ?
ਨ ਹਿ ਪਾਪਂ ਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਸਜ੍ਜੁਖੀਰਂਵ ਮੁਚ੍ਚਤਿ;
ਡਹਨ੍ਤਂ ਬਾਲਮਨ੍ਵੇਤਿ, ਭਸ੍ਮਚ੍ਛਨ੍ਨੋਵ [ਭਸ੍ਮਾਛਨ੍ਨੋਵ (ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਧ. ਪ. ੭੧] ਪਾਵਕੋ.
ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਗਤਿਗਮਨਾਨਿ, ਇਦਂ ਲੋਕਿਕਂ ਸੁਤ੍ਤਂ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਸੁਤ੍ਤਂ?
‘‘ਯਸ੍ਸਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਸਮਥਙ੍ਗਤਾਨਿ [ਸਮਥਂ ਗਤਾਨਿ (ਪੀ.) ਪਸ੍ਸ ਧ. ਪ. ੯੪], ਅਸ੍ਸਾ ਯਥਾ ਸਾਰਥਿਨਾ ਸੁਦਨ੍ਤਾ;
ਪਹੀਨਮਾਨਸ੍ਸ ਅਨਾਸਵਸ੍ਸ, ਦੇਵਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਪਿਹਯਨ੍ਤਿ ਤਾਦਿਨੋ’’ਤਿ.
‘‘ਅਰਿਯਂ ਵੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧਿਂ ਦੇਸੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ ਇਦਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਸੁਤ੍ਤਂ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਲੋਕਿਕਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਞ੍ਚ ਸੁਤ੍ਤਂ?
ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਯ ਓਮਟ੍ਠੋ, ਦਯ੍ਹਮਾਨੋਵ ਮਤ੍ਥਕੇ;
ਕਾਮਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਾਯ, ਸਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਬ੍ਬਜੇ.
‘‘ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਯ ਓਮਟ੍ਠੋ, ਦਯ੍ਹਮਾਨੋਵ ਮਤ੍ਥਕੇ’’ਤਿ ਲੋਕਿਕਂ;
‘‘ਕਾਮਰਾਗਪ੍ਪਹਾਨਾਯ, ਸਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰਿਬ੍ਬਜੇ’’ਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ;
ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੇ ਆਹਾਰੇ ਅਤ੍ਥਿ ਛਨ੍ਦੋਤਿ ਲੋਕਿਕਂ. ਨਤ੍ਥਿ ਛਨ੍ਦੋਤਿ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰਂ ਸੁਤ੍ਤਂ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਕਮ੍ਮਂ?
ਯੋ ਪਾਣਮਤਿਪਾਤੇਤਿ, ਮੁਸਾਵਾਦਞ੍ਚ ਭਾਸਤਿ;
ਲੋਕੇ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤਿ [ਆਦਿਯਿ (ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਅ. ਨਿ. ੫.੧੭੪], ਪਰਦਾਰਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ.
ਸੁਰਾਮੇਰਯਪਾਨਞ੍ਚ, ਯੋ ਨਰੋ ਅਨੁਯੁਞ੍ਜਤਿ;
ਅਪ੍ਪਹਾਯ ਪਞ੍ਚ ਵੇਰਾਨਿ, ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ. ਇਦਂ ਕਮ੍ਮਂ.
ਤਤ੍ਥ ਕਤਮੋ ਵਿਪਾਕੋ?