੧੪. ਪੋਸਾਲਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ
੮੧. ਯੋ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤਿ, [ਇਚ੍ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਪੋਸਾਲੋ]
ਅਨੇਜੋ ਛਿਨ੍ਨਸਂਸਯੋ;
ਪਾਰਗੁਂ [ਪਾਰਗੂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਞ੍ਹੇਨ ਆਗਮਂ.
ਯੋ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤੀਤਿ. ਯੋਤਿ ਯੋ ਸੋ ਭਗਵਾ ਸਯਮ੍ਭੂ. ਅਨਾਚਰਿਯਕੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਨਨੁਸ੍ਸੁਤੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਸਾਮਂ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਿ, ਤਤ੍ਥ ਚ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਬਲੇਸੁ ਚ ਵਸੀਭਾਵਂ. ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤੀਤਿ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਅਤੀਤਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ, ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ.
ਕਥਂ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤਿ? ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤੀਤਂ ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਆਦਿਸਤਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਆਦਿਸਤਿ, ਤਿਸ੍ਸੋਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਆਦਿਸਤਿ, ਚਤਸ੍ਸੋਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਆਦਿਸਤਿ, ਪਞ੍ਚਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਆਦਿਸਤਿ, ਦਸਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਆਦਿਸਤਿ, ਵੀਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਆਦਿਸਤਿ, ਤਿਂਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਆਦਿਸਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਆਦਿਸਤਿ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਆਦਿਸਤਿ, ਜਾਤਿਸਤਮ੍ਪਿ…ਪੇ… ਜਾਤਿਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ… ਜਾਤਿਸਤਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ… ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ… ਅਨੇਕੇਪਿ ਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ… ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਆਦਿਸਤਿ – ‘‘ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿਂ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ ਏਵਂਵਣ੍ਣੋ ਏਵਮਾਹਾਰੋ ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਦਪਾਦਿਂ; ਤਤ੍ਰਾਪਾਸਿਂ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ ਏਵਂਵਣ੍ਣੋ ਏਵਮਾਹਾਰੋ ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਇਧੂਪਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਆਦਿਸਤਿ. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤਿ.
ਕਥਂ ਭਗਵਾ ਪਰੇਸਂ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤਿ? ਭਗਵਾ ਪਰੇਸਂ ਅਤੀਤਂ ਏਕਮ੍ਪਿ ਜਾਤਿਂ ਆਦਿਸਤਿ, ਦ੍ਵੇਪਿ ਜਾਤਿਯੋ ਆਦਿਸਤਿ…ਪੇ… ਅਨੇਕੇਪਿ ਸਂਵਟ੍ਟਵਿਵਟ੍ਟਕਪ੍ਪੇ ਆਦਿਸਤਿ – ‘‘ਅਮੁਤ੍ਰਾਸਿ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ ਏਵਂਵਣ੍ਣੋ ਏਵਮਾਹਾਰੋ ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਅਮੁਤ੍ਰ ਉਦਪਾਦਿ; ਤਤ੍ਰਾਪਾਸਿ ਏਵਂਨਾਮੋ ਏਵਂਗੋਤ੍ਤੋ ਏਵਂਵਣ੍ਣੋ ਏਵਮਾਹਾਰੋ ਏਵਂਸੁਖਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਏਵਮਾਯੁਪਰਿਯਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਤੋ ਚੁਤੋ ਇਧੂਪਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ. ਇਤਿ ਸਾਕਾਰਂ ਸਉਦ੍ਦੇਸਂ ਅਨੇਕਵਿਹਿਤਂ ਪੁਬ੍ਬੇਨਿਵਾਸਂ ਆਦਿਸਤਿ. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਪਰੇਸਂ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤਿ.
ਭਗਵਾ ਪਞ੍ਚ ਜਾਤਕਸਤਾਨਿ ਭਾਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤਿ, ਮਹਾਪਦਾਨਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ [ਮਹਾਧਨਿਯਸੁਤ੍ਤਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਭਾਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤਿ, ਮਹਾਸੁਦਸ੍ਸਨਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਭਾਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤਿ, ਮਹਾਗੋਵਿਨ੍ਦਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਭਾਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤਿ, ਮਘਦੇਵਿਯਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ ਭਾਸਨ੍ਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤਿ.
ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਅਤੀਤਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਤਾਨੁਸਾਰਿਞਾਣਂ [ਸਤਾਨੁਸ੍ਸਰਿਯਞਾਣਂ (ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਦੀ. ਨਿ. ੩.੧੮੭] ਹੋਤਿ. ਸੋ ਯਾਵਤਕਂ ਆਕਙ੍ਖਤਿ ਤਾਵਤਕਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤਿ. ਅਨਾਗਤਞ੍ਚ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਆਰਬ੍ਭ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਬੋਧਿਜਂ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ – ‘ਅਯਮਨ੍ਤਿਮਾ ਜਾਤਿ, ਨਤ੍ਥਿਦਾਨਿ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋ’’’ਤਿ.
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਞਾਣਂ [ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਪਰੋਪਰਿਯਤ੍ਤਿਞਾਣਂ (ਕ.) ਅਟ੍ਠਕਥਾ ਓਲੋਕੇਤਬ੍ਬਾ] ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਸਯਾਨੁਸਯਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ, ਯਮਕਪਾਟਿਹੀਰੇ ਞਾਣਂ [ਯਮਕਪਾਟਿਹਿਰਿਯਞਾਣਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ, ਮਹਾਕਰੁਣਾਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ ਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ, ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ, ਅਨਾਵਰਣਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਅਸਙ੍ਗਮਪ੍ਪਟਿਹਤਮਨਾਵਰਣਞਾਣਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਬਲਂ. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਅਤੀਤਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਅਨਾਗਤਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਸਤਿ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ ਦੇਸੇਤਿ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ ਪਟ੍ਠਪੇਤਿ ਵਿਵਰਤਿ ਵਿਭਜਤਿ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਤਿ ਪਕਾਸੇਤੀਤਿ – ਯੋ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤਿ.
ਇਚ੍ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਪੋਸਾਲੋਤਿ. ਇਚ੍ਚਾਤਿ ਪਦਸਨ੍ਧਿ…ਪੇ… ਆਯਸ੍ਮਾਤਿ ਪਿਯਵਚਨਂ…ਪੇ… ਪੋਸਾਲੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਨਾਮਂ…ਪੇ… ਅਭਿਲਾਪੋਤਿ – ਇਚ੍ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਪੋਸਾਲੋ.
ਅਨੇਜੋ ਛਿਨ੍ਨਸਂਸਯੋਤਿ ਏਜਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਣ੍ਹਾ. ਯੋ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ…ਪੇ… ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਸਾ ਏਜਾ ਤਣ੍ਹਾ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਹੀਨਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਂਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਨੇਜੋ. ਏਜਾਯ ਪਹੀਨਤ੍ਤਾ ਅਨੇਜੋ. ਭਗਵਾ ਲਾਭੇਪਿ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ…ਪੇ… ਦੁਕ੍ਖੇਪਿ ਨ ਇਞ੍ਜਤਿ ਨ ਚਲਤਿ ਨ ਵੇਧਤਿ ਨਪ੍ਪਵੇਧਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਵੇਧਤੀਤਿ ਅਨੇਜੋ. ਛਿਨ੍ਨਸਂਸਯੋਤਿ ਸਂਸਯੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ. ਦੁਕ੍ਖੇ ਕਙ੍ਖਾ…ਪੇ… ਛਮ੍ਭਿਤਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਨੋਵਿਲੇਖੋ. ਸੋ ਸਂਸਯੋ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪਹੀਨੋ ਛਿਨ੍ਨੋ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਵੂਪਸਨ੍ਤੋ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਪਟਿਪ੍ਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਅਭਬ੍ਬੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੋ ਞਾਣਗ੍ਗਿਨਾ ਦਡ੍ਢੋ. ਤਸ੍ਮਾ ਬੁਦ੍ਧੋ ਛਿਨ੍ਨਸਂਸਯੋਤਿ – ਅਨੇਜੋ ਛਿਨ੍ਨਸਂਸਯੋ.
ਪਾਰਗੁਂ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਨ੍ਤਿ ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਰਗੂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਪਾਰਗੂ ਪਹਾਨਪਾਰਗੂ ਭਾਵਨਾਪਾਰਗੂ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਪਾਰਗੂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਾਰਗੂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਰਗੂ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ…ਪੇ… ਜਾਤਿਮਰਣਸਂਸਾਰੋ ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋਤਿ – ਪਾਰਗੂ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ.
ਅਤ੍ਥਿ ਪਞ੍ਹੇਨ ਆਗਮਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਹੇਨ ਅਤ੍ਥਿਕੋ ਆਗਤੋਮ੍ਹਿ…ਪੇ… ‘‘ਵਹਸ੍ਸੇਤਂ ਭਾਰ’’ਨ੍ਤਿ – ਅਤ੍ਥਿ ਪਞ੍ਹੇਨ ਆਗਮਂ. ਤੇਨਾਹ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ –
‘‘ਯੋ ਅਤੀਤਂ ਆਦਿਸਤਿ, [ਇਚ੍ਚਾਯਸ੍ਮਾ ਪੋਸਾਲੋ]
ਅਨੇਜੋ ਛਿਨ੍ਨਸਂਸਯੋ;
ਪਾਰਗੁਂ ਸਬ੍ਬਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਪਞ੍ਹੇਨ ਆਗਮ’’ਨ੍ਤਿ.
੮੨. ਵਿਭੂਤਰੂਪਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਹਾਯਿਨੋ;
ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ, ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਪਸ੍ਸਤੋ;
ਞਾਣਂ ਸਕ੍ਕਾਨੁਪੁਚ੍ਛਾਮਿ, ਕਥਂ ਨੇਯ੍ਯੋ ਤਥਾਵਿਧੋ.
ਵਿਭੂਤਰੂਪਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾਤਿ ਕਤਮਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ? ਰੂਪਾਵਚਰਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ ਉਪਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਸੁਖਵਿਹਾਰਿਸ੍ਸ ਵਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਾ ਸਞ੍ਜਾਨਿਤਤ੍ਤਂ – ਅਯਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ. ਵਿਭੂਤਰੂਪਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸਾਤਿ ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸ [ਲਾਭਿਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ.)] ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਵਿਭੂਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਿਗਤਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਾਤਿ – ਵਿਭੂਤਰੂਪਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸ.
ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਹਾਯਿਨੋਤਿ ਸਬ੍ਬੋ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕੋ ਰੂਪਕਾਯੋ ਪਹੀਨੋ, ਤਦਙ੍ਗਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਵਿਕ੍ਖਮ੍ਭਨਪ੍ਪਹਾਨੇਨ ਪਹੀਨੋ ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਕਾਯੋਤਿ – ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਹਾਯਿਨੋ.
ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ, ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਪਸ੍ਸਤੋਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ. ਕਿਂਕਾਰਣਾ? ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ. ਯਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਸਤੋ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਤਞ੍ਞੇਵ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਭਾਵੇਤਿ, ਵਿਭਾਵੇਤਿ, ਅਨ੍ਤਰਧਾਪੇਤਿ, ‘‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀ’’ਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ – ਤਂਕਾਰਣਾ ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤੀਤਿ – ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਪਸ੍ਸਤੋ.
ਞਾਣਂ ਸਕ੍ਕਾਨੁਪੁਚ੍ਛਾਮੀਤਿ. ਸਕ੍ਕਾਤਿ – ਸਕ੍ਕੋ. ਭਗਵਾ ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਤਿਪਿ ਸਕ੍ਕੋ …ਪੇ… ਪਹੀਨਭਯਭੇਰਵੋ ਵਿਗਤਲੋਮਹਂਸੋਤਿਪਿ ਸਕ੍ਕੋ. ਞਾਣਂ ਸਕ੍ਕਾਨੁਪੁਚ੍ਛਾਮੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਞਾਣਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ, ਪਞ੍ਞਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ, ਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ. ‘‘ਕੀਦਿਸਂ ਕਿਂਸਣ੍ਠਿਤਂ ਕਿਂਪਕਾਰਂ ਕਿਂਪਟਿਭਾਗਂ ਞਾਣਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ – ਞਾਣਂ ਸਕ੍ਕਾਨੁਪੁਚ੍ਛਾਮਿ.
ਕਥਂ ਨੇਯ੍ਯੋ ਤਥਾਵਿਧੋਤਿ ਕਥਂ ਸੋ ਨੇਤਬ੍ਬੋ ਵਿਨੇਤਬ੍ਬੋ ਅਨੁਨੇਤਬ੍ਬੋ ਪਞ੍ਞਪੇਤਬ੍ਬੋ ਨਿਜ੍ਝਾਪੇਤਬ੍ਬੋ ਪੇਕ੍ਖੇਤਬ੍ਬੋ ਪਸਾਦੇਤਬ੍ਬੋ? ਕਥਂ ਤੇਨ [ਕਥਮਸ੍ਸ (ਸ੍ਯਾ.)] ਉਤ੍ਤਰਿ ਞਾਣਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਬ੍ਬਂ? ਤਥਾਵਿਧੋਤਿ ਤਥਾਵਿਧੋ ਤਾਦਿਸੋ ਤਸ੍ਸਣ੍ਠਿਤੋ ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਤਪ੍ਪਟਿਭਾਗੋ ਯੋ ਸੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਲਾਭੀਤਿ – ਕਥਂ ਨੇਯ੍ਯੋ ਤਥਾਵਿਧੋ. ਤੇਨਾਹ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ –
‘‘ਵਿਭੂਤਰੂਪਸਞ੍ਞਿਸ੍ਸ, ਸਬ੍ਬਕਾਯਪ੍ਪਹਾਯਿਨੋ;
ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਞ੍ਚ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ, ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਪਸ੍ਸਤੋ;
ਞਾਣਂ ਸਕ੍ਕਾਨੁਪੁਚ੍ਛਾਮਿ, ਕਥਂ ਨੇਯ੍ਯੋ ਤਥਾਵਿਧੋ’’ਤਿ.
੮੩. ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਸਬ੍ਬਾ, [ਪੋਸਾਲਾਤਿ ਭਗਵਾ]
ਅਭਿਜਾਨਂ ਤਥਾਗਤੋ;
ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮੇਨਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਧਿਮੁਤ੍ਤਂ ਤਪ੍ਪਰਾਯਣਂ;
ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਸਬ੍ਬਾਤਿ ਭਗਵਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਜਾਨਾਤਿ, ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਜਾਨਾਤਿ. ਕਥਂ ਭਗਵਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਜਾਨਾਤਿ? ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਰੂਪੁਪਯਂ [ਰੂਪੂਪਾਯਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.) ਪਸ੍ਸ ਸਂ. ਨਿ. ੩.੫੩] ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ [ਤਿਟ੍ਠਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)], ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਰੂਪਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਨਨ੍ਦੂਪਸੇਚਨਂ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਵੇਦਨੁਪਯਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞੁਪਯਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਾਰੁਪਯਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਨਨ੍ਦੂਪਸੇਚਨਂ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ ਚਤਸ੍ਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਜਾਨਾਤਿ.
ਕਥਂ ਭਗਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਜਾਨਾਤਿ? ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ – ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਦੇਵਾ ਏਕਚ੍ਚੇ ਚ ਵਿਨਿਪਾਤਿਕਾ. ਅਯਂ ਪਠਮਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ.
‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਨਾਨਤ੍ਤਕਾਯਾ ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾ ਪਠਮਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ. ਅਯਂ ਦੁਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ.
‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਏਕਤ੍ਤਕਾਯਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਦੇਵਾ ਆਭਸ੍ਸਰਾ. ਅਯਂ ਤਤਿਯਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ.
‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਏਕਤ੍ਤਕਾਯਾ ਏਕਤ੍ਤਸਞ੍ਞਿਨੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਦੇਵਾ ਸੁਭਕਿਣ੍ਹਾ. ਅਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥੀ [ਚਤੁਤ੍ਥਾ (ਸ੍ਯਾ.) ਪਸ੍ਸ ਅ. ਨਿ. ੭.੪੪] ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ.
‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਨਂ ਅਮਨਸਿਕਾਰਾ, ਅਨਨ੍ਤੋ ਆਕਾਸੋਤਿ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨੂਪਗਾ. ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਮੀ [ਪਞ੍ਚਮਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ.
‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ, ਅਨਨ੍ਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਨ੍ਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨੂਪਗਾ. ਅਯਂ ਛਟ੍ਠੀ [ਛਟ੍ਠੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ.
‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਸੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮ੍ਮ, ਨਤ੍ਥਿ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨੂਪਗਾ. ਅਯਂ ਸਤ੍ਤਮੀ [ਸਤ੍ਤਮਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿ’’. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਵਸੇਨ ਸਤ੍ਤ ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਜਾਨਾਤੀਤਿ – ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਸਬ੍ਬਾ.
ਪੋਸਾਲਾਤਿ ਭਗਵਾਤਿ. ਪੋਸਾਲਾਤਿ ਭਗਵਾ ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਨਾਮੇਨ ਆਲਪਤਿ. ਭਗਵਾਤਿ ਗਾਰਵਾਧਿਵਚਨਮੇਤਂ…ਪੇ… ਸਚ੍ਛਿਕਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ, ਯਦਿਦਂ ਭਗਵਾਤਿ – ਪੋਸਾਲਾਤਿ ਭਗਵਾ.
ਅਭਿਜਾਨਂ ਤਥਾਗਤੋਤਿ. ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤਿ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤੋ ਤਥਾਗਤੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਅਤੀਤਂ ਚੇਪਿ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਹੋਤਿ ਅਭੂਤਂ ਅਤਚ੍ਛਂ ਅਨਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਂ, ਨ ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਅਤੀਤਂ ਚੇਪਿ, ਚੁਨ੍ਦ, ਹੋਤਿ ਭੂਤਂ ਤਚ੍ਛਂ ਅਨਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤੋ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਅਤੀਤਂ ਚੇਪਿ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਹੋਤਿ ਭੂਤਂ ਤਚ੍ਛਂ ਅਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਂ, ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਞ੍ਞੂ ਤਥਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ. ਅਨਾਗਤਂ ਚੇਪਿ, ਚੁਨ੍ਦ, ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚੇਪਿ, ਚੁਨ੍ਦ, ਹੋਤਿ ਅਭੂਤਂ ਅਤਚ੍ਛਂ ਅਨਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਂ, ਨ ਤਂ ਤਥਾਗਤੋ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚੇਪਿ, ਚੁਨ੍ਦ, ਹੋਤਿ ਭੂਤਂ ਤਚ੍ਛਂ ਅਨਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤੋ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ. ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚੇਪਿ, ਚੁਨ੍ਦ, ਹੋਤਿ ਭੂਤਂ ਤਚ੍ਛਂ ਅਤ੍ਥਸਞ੍ਹਿਤਂ, ਤਤ੍ਰ ਕਾਲਞ੍ਞੂ ਤਥਾਗਤੋ ਹੋਤਿ ਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਹਸ੍ਸ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ. ਇਤਿ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਤਥਾਗਤੋ ਕਾਲਵਾਦੀ ਭੂਤਵਾਦੀ ਅਤ੍ਥਵਾਦੀ ਧਮ੍ਮਵਾਦੀ ਵਿਨਯਵਾਦੀ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਯਂ ਖੋ, ਚੁਨ੍ਦ, ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ ਸਮਾਰਕਸ੍ਸ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਸ੍ਸ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਦਿਟ੍ਠਂ ਸੁਤਂ ਮੁਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਤਂ ਪਤ੍ਤਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤਂ ਅਨੁਵਿਚਰਿਤਂ ਮਨਸਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਞ੍ਚ, ਚੁਨ੍ਦ, ਰਤ੍ਤਿਂ ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਅਭਿਸਮ੍ਬੁਜ੍ਝਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਰਤ੍ਤਿਂ ਅਨੁਪਾਦਿਸੇਸਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਯਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ, ਯਂ ਏਤਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਭਾਸਤਿ ਲਪਤਿ ਨਿਦ੍ਦਿਸਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਤਥੇਵ ਹੋਤਿ ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾਵਾਦੀ, ਚੁਨ੍ਦ, ਤਥਾਗਤੋ ਤਥਾਕਾਰੀ; ਯਥਾਕਾਰੀ ਤਥਾਵਾਦੀ. ਇਤਿ ਯਥਾਵਾਦੀ ਤਥਾਕਾਰੀ, ਯਥਾਕਾਰੀ ਤਥਾਵਾਦੀ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਦੇਵਕੇ, ਚੁਨ੍ਦ, ਲੋਕੇ ਸਮਾਰਕੇ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੇ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਯਾ ਪਜਾਯ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਯ ਤਥਾਗਤੋ ਅਭਿਭੂ ਅਨਭਿਭੂਤੋ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁਦਸੋ ਵਸਵਤ੍ਤੀ. ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤੀ’’ਤਿ – ਅਭਿਜਾਨਂ ਤਥਾਗਤੋ.
ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮੇਨਂ ਜਾਨਾਤੀਤਿ ਭਗਵਾ ਇਧਤ੍ਥਞ੍ਞੇਵ [ਇਧਟ੍ਠਞ੍ਞੇਵ (ਸ੍ਯਾ.)] ਜਾਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ – ‘‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਭਗਵਾ ਇਧਤ੍ਥਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ – ‘‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਭਗਵਾ ਇਧਤ੍ਥਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ – ‘‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਭਗਵਾ ਇਧਤ੍ਥਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ – ‘‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਭਗਵਾ ਇਧਤ੍ਥਞ੍ਞੇਵ ਜਾਨਾਤਿ ਕਮ੍ਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਵਸੇਨ – ‘‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਇਧ ਪਨਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਤਥਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਤਥਾ ਚ ਇਰਿਯਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਂ ਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹੋ, ਯਥਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ.
‘‘ਇਧ ਪਨਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਤਥਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਤਥਾ ਚ ਇਰਿਯਤਿ ਤਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਂ ਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹੋ, ਯਥਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ.
‘‘ਇਧ ਪਨਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਤਥਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਤਥਾ ਚ ਇਰਿਯਤਿ ਤਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਂ ਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹੋ, ਯਥਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ.
‘‘ਇਧ ਪਨਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਤਥਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਤਥਾ ਚ ਇਰਿਯਤਿ ਤਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਂ ਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹੋ, ਯਥਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ.
‘‘ਇਧ ਪਨਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਤਥਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਤਥਾ ਚ ਇਰਿਯਤਿ ਤਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਂ ਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹੋ, ਯਥਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ.
‘‘ਇਧ ਪਨਾਹਂ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤ, ਏਕਚ੍ਚਂ ਪੁਗ੍ਗਲਂ ਏਵਂ ਚੇਤਸਾ ਚੇਤੋ ਪਰਿਚ੍ਚ ਪਜਾਨਾਮਿ – ‘ਤਥਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਤਥਾ ਚ ਇਰਿਯਤਿ ਤਞ੍ਚ ਮਗ੍ਗਂ ਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹੋ, ਯਥਾ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤੀ’’’ਤਿ – ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮੇਨਂ ਜਾਨਾਤਿ.
ਧਿਮੁਤ੍ਤਂ ਤਪ੍ਪਰਾਯਣਨ੍ਤਿ. ਧਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ. ਧਿਮੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਧਿਮੁਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰਾਧਿਮੁਤ੍ਤਂ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਂ ਤਦਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯਂ. ਅਥ ਵਾ, ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਰੂਪਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸਦ੍ਦਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਗਨ੍ਧਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਰਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਕੁਲਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਗਣਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਆਵਾਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਲਾਭਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਯਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਸਂਸਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸੁਖਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਚੀਵਰਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸੇਨਾਸਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਵਿਨਯਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਅਭਿਧਮ੍ਮਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਆਰਞ੍ਞਕਙ੍ਗਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਿਕਙ੍ਗਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਂਸੁਕੂਲਿਕਙ੍ਗਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਤੇਚੀਵਰਿਕਙ੍ਗਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਸਪਦਾਨਚਾਰਿਕਙ੍ਗਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਖਲੁਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਿਕਙ੍ਗਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨੇਸਜ੍ਜਿਕਙ੍ਗਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਯਥਾਸਨ੍ਥਤਿਕਙ੍ਗਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਪਠਮਜ੍ਝਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਤਤਿਯਜ੍ਝਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਾਧਿਮੁਤ੍ਤੋ’’ਤਿਧਿਮੁਤ੍ਤਂ.
ਤਪ੍ਪਰਾਯਣਨ੍ਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਮਯਂ ਤਪ੍ਪਰਾਯਣਂ ਕਮ੍ਮਪਰਾਯਣਂ ਵਿਪਾਕਪਰਾਯਣਂ ਕਮ੍ਮਗਰੁਕਂ ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਗਰੁਕਂ. ਅਥ ਵਾ, ਭਗਵਾ ਜਾਨਾਤਿ – ‘‘ਅਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਰੂਪਪਰਾਯਣੋ…ਪੇ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਰਾਯਣੋ’’ਤਿ – ਧਿਮੁਤ੍ਤਂ ਤਪ੍ਪਰਾਯਣਂ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –
‘‘ਵਿਞ੍ਞਾਣਟ੍ਠਿਤਿਯੋ ਸਬ੍ਬਾ, [ਪੋਸਾਲਾਤਿ ਭਗਵਾ]
ਅਭਿਜਾਨਂ ਤਥਾਗਤੋ;
ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਮੇਨਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਧਿਮੁਤ੍ਤਂ ਤਪ੍ਪਰਾਯਣ’’ਨ੍ਤਿ.
੮੪. ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਸਮ੍ਭਵਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਨਨ੍ਦਿਸਂਯੋਜਨਂ ਇਤਿ;
ਏਵਮੇਤਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ, ਤਤੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ;
ਏਤਂ ਞਾਣਂ ਤਥਂ ਤਸ੍ਸ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵੁਸੀਮਤੋ.
ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਸਮ੍ਭਵਂ ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ ਕਮ੍ਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੋ. ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਕਮ੍ਮਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਸਮ੍ਭਵੋਤਿ ਞਤ੍ਵਾ, ਲਗ੍ਗਨਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ, ਬਨ੍ਧਨਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ, ਪਲਿਬੋਧੋਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ – ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਸਮ੍ਭਵਂ ਞਤ੍ਵਾ.
ਨਨ੍ਦਿਸਂਯੋਜਨਂ ਇਤੀਤਿ ਨਨ੍ਦਿਸਂਯੋਜਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਰੂਪਰਾਗੋ. ਅਰੂਪਰਾਗੇਨ ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਲਗ੍ਗਂ ਲਗ੍ਗਿਤਂ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧਂ ਅਰੂਪਰਾਗਂ ਨਨ੍ਦਿਸਂਯੋਜਨਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ, ਲਗ੍ਗਨਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ, ਬਨ੍ਧਨਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ, ਪਲਿਬੋਧੋਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਇਤੀਤਿ ਪਦਸਨ੍ਧਿ ਪਦਸਂਸਗ੍ਗੋ ਪਦਪਾਰਿਪੂਰੀ ਅਕ੍ਖਰਸਮਵਾਯੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਸਿਲਿਟ੍ਠਤਾ ਪਦਾਨੁਪੁਬ੍ਬਤਾਪੇਤਂ ਇਤੀਤਿ – ਨਨ੍ਦਿਸਂਯੋਜਨਂ ਇਤਿ.
ਏਵਮੇਤਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਏਵਂ ਏਤਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ – ਏਵਮੇਤਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ.
ਤਤੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਤਤ੍ਥਾਤਿ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਾਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਜਾਤੇ ਚਿਤ੍ਤਚੇਤਸਿਕੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ, ਰੋਗਤੋ…ਪੇ… ਨਿਸ੍ਸਰਣਤੋ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ ਦਕ੍ਖਤਿ ਓਲੋਕੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੀਤਿ – ਤਤੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ.
ਏਤਂ ਞਾਣਂ ਤਥਂ ਤਸ੍ਸਾਤਿ ਏਤਂ ਞਾਣਂ ਤਚ੍ਛਂ ਭੂਤਂ ਯਾਥਾਵਂ ਅਵਿਪਰੀਤਂ ਤਸ੍ਸਾਤਿ – ਏਤਂ ਞਾਣਂ ਤਥਂ ਤਸ੍ਸ.
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵੁਸੀਮਤੋਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਬਾਹਿਤਤ੍ਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ…ਪੇ… ਅਸਿਤੋ ਤਾਦਿ ਪਵੁਚ੍ਚਤੇ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤਿ. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵੁਸੀਮਤੋਤਿ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਉਪਾਦਾਯ ਸਤ੍ਤ ਸੇਕ੍ਖਾ ਅਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਧਿਗਤਸ੍ਸ ਅਧਿਗਮਾਯ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਵਸਨ੍ਤਿ ਸਂਵਸਨ੍ਤਿ ਆਵਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਸਨ੍ਤਿ; ਅਰਹਾ ਵੁਸਿਤਵਾ ਕਤਕਰਣੀਯੋ ਓਹਿਤਭਾਰੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸਦਤ੍ਥੋ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਵਸਂਯੋਜਨੋ ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ; ਸੋ ਵੁਤ੍ਥਵਾਸੋ ਚਿਣ੍ਣਚਰਣੋ…ਪੇ… ਜਾਤਿਮਰਣਸਂਸਾਰੋ; ਨਤ੍ਥਿ ਤਸ੍ਸ ਪੁਨਬ੍ਭਵੋਤਿ – ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵੁਸੀਮਤੋ. ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –
‘‘ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਸਮ੍ਭਵਂ ਞਤ੍ਵਾ, ਨਨ੍ਦਿਸਂਯੋਜਨਂ ਇਤਿ;
ਏਵਮੇਤਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ, ਤਤੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਪਸ੍ਸਤਿ;
ਏਤਂ ਞਾਣਂ ਤਥਂ ਤਸ੍ਸ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵੁਸੀਮਤੋ’’ਤਿ.
ਸਹ ਗਾਥਾਪਰਿਯੋਸਾਨਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਾ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਭਗਵਾ, ਸਾਵਕੋਹਮਸ੍ਮੀਤਿ.
ਪੋਸਾਲਮਾਣਵਪੁਚ੍ਛਾਨਿਦ੍ਦੇਸੋ ਚੁਦ੍ਦਸਮੋ.