੨. ਗੁਹਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

ਅਥ ਗੁਹਟ੍ਠਕਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਵਕ੍ਖਤਿ –

੭. ਸਤ੍ਤੋ ਗੁਹਾਯਂ ਬਹੁਨਾਭਿਛਨ੍ਨੋ, ਤਿਟ੍ਠਂ ਨਰੋ ਮੋਹਨਸ੍ਮਿਂ ਪਗਾਲ਼੍ਹੋ;

ਦੂਰੇ ਵਿਵੇਕਾ ਹਿ ਤਥਾਵਿਧੋ ਸੋ, ਕਾਮਾ ਹਿ ਲੋਕੇ ਨ ਹਿ ਸੁਪ੍ਪਹਾਯਾ.

ਸਤ੍ਤੋ ਗੁਹਾਯਂ ਬਹੁਨਾਭਿਛਨ੍ਨੋਤਿ. ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਹਿ ਖੋ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਅਪਿ ਚ ਗੁਹਾ ਤਾਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਾ. ਗੁਹਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਾਯੋ. ਕਾਯੋਤਿ ਵਾ ਗੁਹਾਤਿ ਵਾ ਦੇਹੋਤਿ ਵਾ ਸਨ੍ਦੇਹੋਤਿ ਵਾ ਨਾਵਾਤਿ ਵਾ ਰਥੋਤਿ ਵਾ ਧਜੋਤਿ ਵਾ ਵਮ੍ਮਿਕੋਤਿ ਵਾ ਨਗਰਨ੍ਤਿ ਵਾ ਨਿਡ੍ਡਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕੁਟੀਤਿ ਵਾ ਗਣ੍ਡੋਤਿ ਵਾ ਕੁਮ੍ਭੋਤਿ ਵਾ ਨਾਗੋਤਿ ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸੇਤਂ ਅਧਿਵਚਨਂ. ਸਤ੍ਤੋ ਗੁਹਾਯਨ੍ਤਿ ਗੁਹਾਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਵਿਸਤ੍ਤੋ ਆਸਤ੍ਤੋ ਲਗ੍ਗੋ ਲਗ੍ਗਿਤੋ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧੋ. ਯਥਾ ਭਿਤ੍ਤਿਖਿਲੇ ਵਾ ਨਾਗਦਨ੍ਤੇ ਵਾ ਗਣ੍ਡਂ ਸਤ੍ਤਂ ਵਿਸਤ੍ਤਂ ਆਸਤ੍ਤਂ ਲਗ੍ਗਂ ਲਗ੍ਗਿਤਂ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧਂ; ਏਵਮੇਵ ਗੁਹਾਯਂ ਸਤ੍ਤੋ ਵਿਸਤ੍ਤੋ ਆਸਤ੍ਤੋ ਲਗ੍ਗੋ ਲਗ੍ਗਿਤੋ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧੋ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਰੂਪੇ ਖੋ, ਰਾਧ, ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਯੇ ਉਪਯੂਪਾਦਾਨਾ ਚੇਤਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨੁਸਯਾ, ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਰ ਵਿਸਤ੍ਤੋ; ਤਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਵੇਦਨਾਯ ਖੋ, ਰਾਧ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞਾਯ ਖੋ, ਰਾਧ… ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਖੋ, ਰਾਧ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਖੋ, ਰਾਧ, ਯੋ ਛਨ੍ਦੋ ਯੋ ਰਾਗੋ ਯਾ ਨਨ੍ਦੀ ਯਾ ਤਣ੍ਹਾ ਯੇ ਉਪਯੂਪਾਦਾਨਾ ਚੇਤਸੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨਿਵੇਸਾਨੁਸਯਾ, ਤਤ੍ਰ ਸਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਰ ਵਿਸਤ੍ਤੋ; ਤਸ੍ਮਾ ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਸਤ੍ਤੋਤਿ ਲਗ੍ਗਨਾਧਿਵਚਨ’’ਨ੍ਤਿ – ਸਤ੍ਤੋ ਗੁਹਾਯਂ. ਬਹੁਨਾਭਿਛਨ੍ਨੋਤਿ ਬਹੁਕੇਹਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਛਨ੍ਨੋ, ਰਾਗੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਦੋਸੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਮੋਹੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਕੋਧੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਉਪਨਾਹੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਮਕ੍ਖੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਪਲ਼ਾਸੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਇਸ੍ਸਾਯ ਛਨ੍ਨੋ ਮਚ੍ਛਰਿਯੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਮਾਯਾਯ ਛਨ੍ਨੋ ਸਾਠੇਯ੍ਯੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਥਮ੍ਭੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਸਾਰਮ੍ਭੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਮਾਨੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਅਤਿਮਾਨੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਮਦੇਨ ਛਨ੍ਨੋ ਪਮਾਦੇਨ ਛਨ੍ਨੋ. ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇਹਿ ਸਬ੍ਬਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਹਿ ਸਬ੍ਬਦਰਥੇਹਿ ਸਬ੍ਬਪਰਿਲ਼ਾਹੇਹਿ ਸਬ੍ਬਸਨ੍ਤਾਪੇਹਿ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ ਛਨ੍ਨੋ ਵਿਛਨ੍ਨੋ ਉਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਆਵੁਤੋ ਨਿਵੁਤੋ ਓਵੁਤੋ [ਓਫੁਤੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਪਿਹਿਤੋ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਿਤੋਤਿ – ਸਤ੍ਤੋ ਗੁਹਾਯਂ ਬਹੁਨਾਭਿਛਨ੍ਨੋ.

ਤਿਟ੍ਠਂ ਨਰੋ ਮੋਹਨਸ੍ਮਿਂ ਪਗਾਲ਼੍ਹੋਤਿ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋ ਨਰੋ ਰਤ੍ਤੋ ਰਾਗਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੋ ਦੋਸਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਮੋਹਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਵਿਨਿਬਦ੍ਧੋ ਮਾਨਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਪਰਾਮਟ੍ਠੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਵਿਕ੍ਖੇਪਗਤੋ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਤੋ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਥਾਮਗਤੋ ਅਨੁਸਯਵਸੇਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਿਟ੍ਠਂ ਨਰੋ.

ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ, ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤਿ. ਸਨ੍ਤਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਸਦ੍ਦਾ…ਪੇ… ਘਾਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਗਨ੍ਧਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ… ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ… ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ, ਤਞ੍ਚੇ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਅਭਿਵਦਤਿ ਅਜ੍ਝੋਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਿਟ੍ਠਂ ਨਰੋ.

ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਰੂਪੂਪਯਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਰੂਪਾਰਮ੍ਮਣਂ ਰੂਪਪਤਿਟ੍ਠਂ ਨਨ੍ਦੂਪਸੇਚਨਂ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਵੇਦਨੂਪਯਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ…ਪੇ… ਸਞ੍ਞੂਪਯਂ… ਸਙ੍ਖਾਰੂਪਯਂ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਰਮ੍ਮਣਂ ਸਙ੍ਖਾਰਪਤਿਟ੍ਠਂ ਨਨ੍ਦੂਪਸੇਚਨਂ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਿਟ੍ਠਂ ਨਰੋ.

ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਕਬਲ਼ੀਕਾਰੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਹਾਰੇ ਅਤ੍ਥਿ ਰਾਗੋ ਅਤ੍ਥਿ ਨਨ੍ਦੀ ਅਤ੍ਥਿ ਤਣ੍ਹਾ, ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਤਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਂ. ਯਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵੁਦ੍ਧਿ. ਯਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵੁਦ੍ਧਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਂ. ਯਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਂ, ਸਸੋਕਂ ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਰਜਂ ਸਉਪਾਯਾਸਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਿਟ੍ਠਂ ਨਰੋ.

‘‘ਫਸ੍ਸੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਹਾਰੇ…ਪੇ… ਮਨੋਸਞ੍ਚੇਤਨਾਯ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਹਾਰੇ… ਵਿਞ੍ਞਾਣੇ ਚੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਹਾਰੇ ਅਤ੍ਥਿ ਰਾਗੋ ਅਤ੍ਥਿ ਨਨ੍ਦੀ ਅਤ੍ਥਿ ਤਣ੍ਹਾ, ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਤਤ੍ਥ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਂ. ਯਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ ਨਾਮਰੂਪਸ੍ਸਾਵਕ੍ਕਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵੁਦ੍ਧਿ. ਯਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਵੁਦ੍ਧਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ ਆਯਤਿਂ ਪੁਨਬ੍ਭਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਤ੍ਥ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਂ. ਯਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ ਆਯਤਿਂ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਂ, ਸਸੋਕਂ ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਰਜਂ ਸਉਪਾਯਾਸਨ੍ਤਿ ਵਦਾਮੀ’’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਿਟ੍ਠਂ ਨਰੋ.

ਮੋਹਨਸ੍ਮਿਂ ਪਗਾਲ਼੍ਹੋਤਿ. ਮੋਹਨਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ. ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰੂਪਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ; ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਸਦ੍ਦਾ… ਘਾਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਗਨ੍ਧਾ… ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਰਸਾ… ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਇਟ੍ਠਾ ਕਨ੍ਤਾ ਮਨਾਪਾ ਪਿਯਰੂਪਾ ਕਾਮੂਪਸਂਹਿਤਾ ਰਜਨੀਯਾ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਮੋਹਨਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ? ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਮੂਲ਼੍ਹਾ ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਾ ਸਮ੍ਪਮੂਲ਼੍ਹਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਨ੍ਧੀਕਤਾ ਆਵੁਤਾ ਨਿਵੁਤਾ ਓਵੁਤਾ ਪਿਹਿਤਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਿਤਾ, ਤਂ ਕਾਰਣਾ ਮੋਹਨਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ. ਮੋਹਨਸ੍ਮਿਂ ਪਗਾਲ਼੍ਹੋਤਿ ਮੋਹਨਸ੍ਮਿਂ ਪਗਾਲ਼੍ਹੋ ਓਗਾਲ਼੍ਹੋ ਅਜ੍ਝੋਗਾਲ਼੍ਹੋ ਨਿਮੁਗ੍ਗੋਤਿ – ਤਿਟ੍ਠਂ ਨਰੋ ਮੋਹਨਸ੍ਮਿਂ ਪਗਾਲ਼੍ਹੋ.

ਦੂਰੇ ਵਿਵੇਕਾ ਹਿ ਤਥਾਵਿਧੋ ਸੋਤਿ. ਵਿਵੇਕਾਤਿ ਤਯੋ ਵਿਵੇਕਾ – ਕਾਯਵਿਵੇਕੋ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕੋ, ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੋ. ਕਤਮੋ ਕਾਯਵਿਵੇਕੋ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਸੇਨਾਸਨਂ ਭਜਤਿ ਅਰਞ੍ਞਂ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਪਬ੍ਬਤਂ ਕਨ੍ਦਰਂ ਗਿਰਿਗੁਹਂ ਸੁਸਾਨਂ ਵਨਪਤ੍ਥਂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਂ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਂ. ਕਾਯੇਨ ਵਿਵਿਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਏਕੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਕੋ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਏਕੋ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਏਕੋ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਏਕੋ ਗਾਮਂ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਪਵਿਸਤਿ, ਏਕੋ ਪਟਿਕ੍ਕਮਤਿ, ਏਕੋ ਰਹੋ ਨਿਸੀਦਤਿ, ਏਕੋ ਚਙ੍ਕਮਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ, ਏਕੋ ਚਰਤਿ ਵਿਹਰਤਿ ਇਰਿਯਤਿ ਵਤ੍ਤਤਿ ਪਾਲੇਤਿ ਯਪੇਤਿ ਯਾਪੇਤਿ. ਅਯਂ ਕਾਯਵਿਵੇਕੋ.

ਕਤਮੋ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕੋ? ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਨੀਵਰਣੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪੀਤਿਯਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾਯ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞਾਯ ਨਾਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਞ੍ਞਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਸੀਲਬ੍ਬਤਪਰਾਮਾਸਾ ਦਿਟ੍ਠਾਨੁਸਯਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਨੁਸਯਾ, ਤਦੇਕਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਸਕਦਾਗਾਮਿਸ੍ਸ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਕਾਮਰਾਗਸਞ੍ਞੋਜਨਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞੋਜਨਾ ਓਲ਼ਾਰਿਕਾ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਾ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾ, ਤਦੇਕਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਨਾਗਾਮਿਸ੍ਸ ਅਨੁਸਹਗਤਾ ਕਾਮਰਾਗਸਞ੍ਞੋਜਨਾ ਪਟਿਘਸਞ੍ਞੋਜਨਾ ਅਨੁਸਹਗਤਾ ਕਾਮਰਾਗਾਨੁਸਯਾ ਪਟਿਘਾਨੁਸਯਾ, ਤਦੇਕਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਰਹਤੋ ਰੂਪਾਰੂਪਰਾਗਾ ਮਾਨਾ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਮਾਨਾਨੁਸਯਾ ਭਵਰਾਗਾਨੁਸਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਨੁਸਯਾ, ਤਦੇਕਟ੍ਠੇਹਿ ਚ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਚ ਸਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤੇਹਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਅਯਂ ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕੋ.

ਕਤਮੋ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੋ? ਉਪਧਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਾ ਚ ਖਨ੍ਧਾ ਚ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਰਾ ਚ. ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਮਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਯੋ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੋ ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯੋ ਵਿਰਾਗੋ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਅਯਂ ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੋ. ਕਾਯਵਿਵੇਕੋ ਚ ਵਿਵੇਕਟ੍ਠਕਾਯਾਨਂ [ਵੂਪਕਟ੍ਠਕਾਯਾਨਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਾਭਿਰਤਾਨਂ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕੋ ਚ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਚਿਤ੍ਤਾਨਂ ਪਰਮਵੋਦਾਨਪ੍ਪਤ੍ਤਾਨਂ, ਉਪਧਿਵਿਵੇਕੋ ਚ ਨਿਰੂਪਧੀਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਵਿਸਙ੍ਖਾਰਗਤਾਨਂ.

ਦੂਰੇ ਵਿਵੇਕਾ ਹੀਤਿ. ਯੋ ਸੋ ਏਵਂ ਗੁਹਾਯਂ ਸਤ੍ਤੋ, ਏਵਂ ਬਹੁਕੇਹਿ ਕਿਲੇਸੇਹਿ ਛਨ੍ਨੋ, ਏਵਂ ਮੋਹਨਸ੍ਮਿਂ ਪਗਾਲ਼੍ਹੋ, ਸੋ ਕਾਯਵਿਵੇਕਾਪਿ ਦੂਰੇ, ਚਿਤ੍ਤਵਿਵੇਕਾਪਿ ਦੂਰੇ, ਉਪਧਿਵਿਵੇਕਾਪਿ ਦੂਰੇ ਵਿਦੂਰੇ ਸੁਵਿਦੂਰੇ ਨ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਨ ਸਾਮਨ੍ਤਾ ਅਨਾਸਨ੍ਨੇ ਵਿਵੇਕਟ੍ਠੇ [ਵਵਕਟ੍ਠੇ (ਸੀ.), ਅਨੁਪਕਟ੍ਠੇ (ਸ੍ਯਾ.)]. ਤਥਾਵਿਧੋਤਿ ਤਾਦਿਸੋ ਤਸ੍ਸਣ੍ਠਿਤੋ ਤਪ੍ਪਕਾਰੋ ਤਪ੍ਪਟਿਭਾਗੋ ਯੋ ਸੋ ਮੋਹਨਸ੍ਮਿਂ ਪਗਾਲ਼੍ਹੋਤਿ – ਦੂਰੇ ਵਿਵੇਕਾ ਹਿ ਤਥਾਵਿਧੋ ਸੋ.

ਕਾਮਾ ਹਿ ਲੋਕੇ ਨ ਹਿ ਸੁਪ੍ਪਹਾਯਾਤਿ. ਕਾਮਾਤਿ ਉਦ੍ਦਾਨਤੋ ਦ੍ਵੇ ਕਾਮਾ – ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾ ਚ ਕਿਲੇਸਕਾਮਾ ਚ. ਕਤਮੇ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾ? ਮਨਾਪਿਕਾ ਰੂਪਾ ਮਨਾਪਿਕਾ ਸਦ੍ਦਾ ਮਨਾਪਿਕਾ ਗਨ੍ਧਾ ਮਨਾਪਿਕਾ ਰਸਾ ਮਨਾਪਿਕਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਅਤ੍ਥਰਣਾ ਪਾਵੁਰਣਾ ਦਾਸਿਦਾਸਾ ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਾ ਹਤ੍ਥਿਗਵਾਸ੍ਸਵਲ਼ਵਾ, ਖੇਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਹਿਰਞ੍ਞਂ ਸੁਵਣ੍ਣਂ, ਗਾਮਨਿਗਮਰਾਜਧਾਨਿਯੋ ਰਟ੍ਠਞ੍ਚ ਜਨਪਦੋ ਚ ਕੋਸੋ ਚ ਕੋਟ੍ਠਾਗਾਰਞ੍ਚ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰਜਨੀਯਂ ਵਤ੍ਥੁ – ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾ. ਅਪਿ ਚ ਅਤੀਤਾ ਕਾਮਾ ਅਨਾਗਤਾ ਕਾਮਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਕਾਮਾ, ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ਕਾਮਾ ਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਾਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਬਹਿਦ੍ਧਾ ਕਾਮਾ, ਹੀਨਾ ਕਾਮਾ ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਕਾਮਾ ਪਣੀਤਾ ਕਾਮਾ, ਆਪਾਯਿਕਾ ਕਾਮਾ ਮਾਨੁਸਿਕਾ ਕਾਮਾ ਦਿਬ੍ਬਾ ਕਾਮਾ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਾ ਕਾਮਾ, ਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਕਾਮਾ ਅਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਕਾਮਾ ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਾ ਕਾਮਾ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਕਾਮਾ ਅਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਾ ਕਾਮਾ, ਮਮਾਯਿਤਾ ਕਾਮਾ ਅਮਮਾਯਿਤਾ ਕਾਮਾ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਕਾਮਾਵਚਰਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਰੂਪਾਵਚਰਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਰੂਪਾਵਚਰਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਤਣ੍ਹਾਵਤ੍ਥੁਕਾ ਤਣ੍ਹਾਰਮ੍ਮਣਾ ਕਾਮਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਰਜਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਮਦਨੀਯਟ੍ਠੇਨ ਕਾਮਾ. ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾ.

ਕਤਮੇ ਕਿਲੇਸਕਾਮਾ? ਛਨ੍ਦੋ ਕਾਮੋ ਰਾਗੋ ਕਾਮੋ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਕਾਮੋ, ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਕਾਮੋ ਰਾਗੋ ਕਾਮੋ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਰਾਗੋ ਕਾਮੋ, ਯੋ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਕਾਮਰਾਗੋ ਕਾਮਨਨ੍ਦੀ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਕਾਮਸ੍ਨੇਹੋ ਕਾਮਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਕਾਮਮੁਚ੍ਛਾ ਕਾਮਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਕਾਮੋਘੋ ਕਾਮਯੋਗੋ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਂ.

‘‘ਅਦ੍ਦਸਂ ਕਾਮ ਤੇ ਮੂਲਂ, ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਕਾਮ ਜਾਯਸਿ;

ਨ ਤਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਏਵਂ ਕਾਮ ਨ ਹੋਹਿਸੀ’’ਤਿ. –

ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਕਾਮਾ. ਲੋਕੇਤਿ ਅਪਾਯਲੋਕੇ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਦੇਵਲੋਕੇ, ਖਨ੍ਧਲੋਕੇ ਧਾਤੁਲੋਕੇ ਆਯਤਨਲੋਕੇ. ਕਾਮਾ ਹਿ ਲੋਕੇ ਨ ਹਿ ਸੁਪ੍ਪਹਾਯਾਤਿ. ਕਾਮਾ ਹਿ ਲੋਕੇ ਦੁਪ੍ਪਹਾਯਾ ਦੁਚ੍ਚਜ੍ਜਾ ਦੁਪ੍ਪਰਿਚ੍ਚਜ੍ਜਾ ਦੁਨ੍ਨਿਮ੍ਮਦਯਾ ਦੁਨ੍ਨਿਵੇਠਯਾ ਦੁਬ੍ਬਿਨਿਵੇਠਯਾ ਦੁਤ੍ਤਰਾ ਦੁਪ੍ਪਤਰਾ ਦੁਸ੍ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਦੁਬ੍ਬਿਨਿਵਤ੍ਤਾਤਿ – ਕਾਮਾ ਹਿ ਲੋਕੇ ਨ ਹਿ ਸੁਪ੍ਪਹਾਯਾ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਸਤ੍ਤੋ ਗੁਹਾਯਂ ਬਹੁਨਾਭਿਛਨ੍ਨੋ, ਤਿਟ੍ਠਂ ਨਰੋ ਮੋਹਨਸ੍ਮਿਂ ਪਗਾਲ਼੍ਹੋ;

ਦੂਰੇ ਵਿਵੇਕਾ ਹਿ ਤਥਾਵਿਧੋ ਸੋ, ਕਾਮਾ ਹਿ ਲੋਕੇ ਨ ਹਿ ਸੁਪ੍ਪਹਾਯਾ’’ਤਿ.

੮. ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾ ਭਵਸਾਤਬਦ੍ਧਾ, ਤੇ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮੋਕ੍ਖਾ;

ਪਚ੍ਛਾ ਪੁਰੇ ਵਾਪਿ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨਾ, ਇਮੇ ਵ ਕਾਮੇ ਪੁਰਿਮੇ ਵ ਜਪ੍ਪਂ.

ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾ ਭਵਸਾਤਬਦ੍ਧਾਤਿ. ਇਚ੍ਛਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਣ੍ਹਾ. ਯੋ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ ਅਨੁਨਯੋ ਅਨੁਰੋਧੋ ਨਨ੍ਦੀ ਨਨ੍ਦਿਰਾਗੋ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਾਰਾਗੋ ਇਚ੍ਛਾ ਮੁਚ੍ਛਾ ਅਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਗੇਧੋ ਪਲਿਗੇਧੋ ਸਙ੍ਗੋ ਪਙ੍ਕੋ, ਏਜਾ ਮਾਯਾ ਜਨਿਕਾ ਸਞ੍ਜਨਨੀ ਸਿਬ੍ਬਿਨੀ ਜਾਲਿਨੀ ਸਰਿਤਾ ਵਿਸਤ੍ਤਿਕਾ, ਸੁਤ੍ਤਂ ਵਿਸਟਾ ਆਯੂਹਿਨੀ ਦੁਤਿਯਾ ਪਣਿਧਿ ਭਵਨੇਤ੍ਤਿ, ਵਨਂ ਵਨਥੋ ਸਨ੍ਧਵੋ ਸ੍ਨੇਹੋ ਅਪੇਕ੍ਖਾ ਪਟਿਬਨ੍ਧੁ, ਆਸਾ ਆਸੀਸਨਾ ਆਸੀਸਿਤਤ੍ਤਂ, ਰੂਪਾਸਾ ਸਦ੍ਦਾਸਾ ਗਨ੍ਧਾਸਾ ਰਸਾਸਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਸਾ, ਲਾਭਾਸਾ ਧਨਾਸਾ ਪੁਤ੍ਤਾਸਾ ਜੀਵਿਤਾਸਾ, ਜਪ੍ਪਾ ਪਜਪ੍ਪਾ ਅਭਿਜਪ੍ਪਾ ਜਪ੍ਪਨਾ ਜਪ੍ਪਿਤਤ੍ਤਂ ਲੋਲੁਪ੍ਪਂ ਲੋਲੁਪ੍ਪਾਯਨਾ ਲੋਲੁਪ੍ਪਾਯਿਤਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਞ੍ਛਿਕਤਾ ਸਾਧੁਕਮ੍ਯਤਾ, ਅਧਮ੍ਮਰਾਗੋ ਵਿਸਮਲੋਭੋ ਨਿਕਨ੍ਤਿ ਨਿਕਾਮਨਾ ਪਤ੍ਥਨਾ ਪਿਹਨਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਥਨਾ, ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਭਵਤਣ੍ਹਾ ਵਿਭਵਤਣ੍ਹਾ, ਰੂਪਤਣ੍ਹਾ ਅਰੂਪਤਣ੍ਹਾ ਨਿਰੋਧਤਣ੍ਹਾ, ਰੂਪਤਣ੍ਹਾ ਸਦ੍ਦਤਣ੍ਹਾ ਗਨ੍ਧਤਣ੍ਹਾ ਰਸਤਣ੍ਹਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਤਣ੍ਹਾ ਧਮ੍ਮਤਣ੍ਹਾ, ਓਘੋ ਯੋਗੋ ਗਨ੍ਥੋ ਉਪਾਦਾਨਂ ਆਵਰਣਂ ਨੀਵਰਣਂ ਛਦਨਂ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਉਪਕ੍ਕਿਲੇਸੋ ਅਨੁਸਯੋ ਪਰਿਯੁਟ੍ਠਾਨਂ ਲਤਾ ਵੇਵਿਚ੍ਛਂ, ਦੁਕ੍ਖਮੂਲਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਦਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਭਵੋ ਮਾਰਪਾਸੋ ਮਾਰਬਲ਼ਿਸਂ ਮਾਰਵਿਸਯੋ, ਤਣ੍ਹਾਨਦੀ ਤਣ੍ਹਾਜਾਲਂ ਤਣ੍ਹਾਗਦ੍ਦੁਲਂ ਤਣ੍ਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾਤਿ ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਕਾ ਇਚ੍ਛਾਹੇਤੁਕਾ ਇਚ੍ਛਾਪਚ੍ਚਯਾ ਇਚ੍ਛਾਕਾਰਣਾ ਇਚ੍ਛਾਪਭਵਾਤਿ – ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾ.

ਭਵਸਾਤਬਦ੍ਧਾਤਿ. ਏਕਂ ਭਵਸਾਤਂ – ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਦ੍ਵੇ ਭਵਸਾਤਾਨਿ – ਸੁਖਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਇਟ੍ਠਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁ. ਤੀਣਿ ਭਵਸਾਤਾਨਿ – ਯੋਬ੍ਬਞ੍ਞਂ, ਆਰੋਗ੍ਯਂ, ਜੀਵਿਤਂ. ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਭਵਸਾਤਾਨਿ – ਲਾਭੋ, ਯਸੋ, ਪਸਂਸਾ, ਸੁਖਂ. ਪਞ੍ਚ ਭਵਸਾਤਾਨਿ – ਮਨਾਪਿਕਾ ਰੂਪਾ, ਮਨਾਪਿਕਾ ਸਦ੍ਦਾ, ਮਨਾਪਿਕਾ ਗਨ੍ਧਾ, ਮਨਾਪਿਕਾ ਰਸਾ, ਮਨਾਪਿਕਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ. ਛ ਭਵਸਾਤਾਨਿ – ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਪਦਾ, ਸੋਤਸਮ੍ਪਦਾ, ਘਾਨਸਮ੍ਪਦਾ, ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਪਦਾ, ਕਾਯਸਮ੍ਪਦਾ, ਮਨੋਸਮ੍ਪਦਾ. ਭਵਸਾਤਬਦ੍ਧਾ, ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਾਤਬਦ੍ਧਾ, ਇਟ੍ਠਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਬਦ੍ਧਾ, ਯੋਬ੍ਬਞ੍ਞੇ ਬਦ੍ਧਾ, ਆਰੋਗ੍ਯੇ ਬਦ੍ਧਾ, ਜੀਵਿਤੇ ਬਦ੍ਧਾ, ਲਾਭੇ ਬਦ੍ਧਾ, ਯਸੇ ਬਦ੍ਧਾ, ਪਸਂਸਾਯਂ ਬਦ੍ਧਾ, ਸੁਖੇ ਬਦ੍ਧਾ, ਮਨਾਪਿਕੇਸੁ ਰੂਪੇਸੁ ਬਦ੍ਧਾ, ਸਦ੍ਦੇਸੁ… ਗਨ੍ਧੇਸੁ… ਰਸੇਸੁ… ਮਨਾਪਿਕੇਸੁ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਸੁ ਬਦ੍ਧਾ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਪਦਾਯ ਬਦ੍ਧਾ, ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਮਨੋਸਮ੍ਪਦਾਯ ਬਦ੍ਧਾ, ਵਿਬਦ੍ਧਾ ਆਬਦ੍ਧਾ ਲਗ੍ਗਾ ਲਗ੍ਗਿਤਾ ਪਲਿਬਦ੍ਧਾਤਿ – ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾ ਭਵਸਾਤਬਦ੍ਧਾ.

ਤੇ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮੋਕ੍ਖਾਤਿ ਤੇ ਵਾ ਭਵਸਾਤਵਤ੍ਥੂ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ, ਸਤ੍ਤਾ ਵਾ ਏਤ੍ਤੋ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ. ਕਥਂ ਤੇ ਭਵਸਾਤਵਤ੍ਥੂ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ? ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ, ਇਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਂ, ਯੋਬ੍ਬਞ੍ਞਂ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਂ, ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਂ, ਜੀਵਿਤਂ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਂ, ਲਾਭੋ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚੋ, ਯਸੋ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚੋ, ਪਸਂਸਾ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ, ਸੁਖਂ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਂ, ਮਨਾਪਿਕਾ ਰੂਪਾ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ, ਮਨਾਪਿਕਾ ਸਦ੍ਦਾ… ਗਨ੍ਧਾ… ਰਸਾ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਪਦਾ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ, ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਮਨੋਸਮ੍ਪਦਾ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ ਦੁਪ੍ਪਮੋਚਯਾ ਦੁਨ੍ਨਿਵੇਠਯਾ ਦੁਬ੍ਬਿਨਿਵੇਠਯਾ, ਦੁਤ੍ਤਰਾ ਦੁਪ੍ਪਤਰਾ ਦੁਸ੍ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਦੁਬ੍ਬਿਨਿਵਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਤੇ ਭਵਸਾਤਵਤ੍ਥੂ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ.

ਕਥਂ ਸਤ੍ਤਾ ਏਤ੍ਤੋ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ? ਸੁਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਸਤ੍ਤਾ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ, ਇਟ੍ਠਸ੍ਮਾ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਾ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ, ਯੋਬ੍ਬਞ੍ਞਾ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ, ਆਰੋਗ੍ਯਾ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ, ਜੀਵਿਤਾ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ, ਲਾਭਾ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ, ਯਸਾ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ, ਪਸਂਸਾਯ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ, ਸੁਖਾ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ, ਮਨਾਪਿਕੇਹਿ ਰੂਪੇਹਿ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ, ਮਨਾਪਿਕੇਹਿ ਸਦ੍ਦੇਹਿ… ਗਨ੍ਧੇਹਿ… ਰਸੇਹਿ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇਹਿ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ, ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਪਦਾਯ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ, ਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਮਨੋਸਮ੍ਪਦਾਯ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾ ਦੁਰੁਦ੍ਧਰਾ [ਦੁਦ੍ਧਰਾ (ਕ.)], ਦੁਸ੍ਸਮੁਦ੍ਧਰਾ ਦੁਬ੍ਬੁਟ੍ਠਾਪਯਾ ਦੁਸ੍ਸਮੁਟ੍ਠਾਪਯਾ ਦੁਨ੍ਨਿਵੇਠਯਾ ਦੁਬ੍ਬਿਨਿਵੇਠਯਾ ਦੁਤ੍ਤਰਾ ਦੁਪ੍ਪਤਰਾ ਦੁਸ੍ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਾ ਦੁਬ੍ਬਿਨਿਵਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਸਤ੍ਤਾ ਏਤ੍ਤੋ ਦੁਮ੍ਮੋਚਯਾਤਿ – ਤੇ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ.

ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮੋਕ੍ਖਾਤਿ ਤੇ ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਲਿਪਪਲਿਪਨ੍ਨਾ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਪਰਂ ਪਲਿਪਪਲਿਪਨ੍ਨਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤੁਂ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਸੋ ਵਤ, ਚੁਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਲਿਪਪਲਿਪਨ੍ਨੋ ਪਰਂ ਪਲਿਪਪਲਿਪਨ੍ਨਂ ਉਦ੍ਧਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸੋ ਵਤ, ਚੁਨ੍ਦ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਦਨ੍ਤੋ ਅਵਿਨੀਤੋ ਅਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਪਰਂ ਦਮੇਸ੍ਸਤਿ ਵਿਨੇਸ੍ਸਤਿ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਪੇਸ੍ਸਤੀਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮੋਕ੍ਖਾ.

ਅਥ ਵਾ ਨਤ੍ਥਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਮੋਚੇਤਾ. ਤੇ ਯਦਿ ਮੁਞ੍ਚੇਯ੍ਯੁਂ, ਸਕੇਨ ਥਾਮੇਨ ਸਕੇਨ ਬਲੇਨ ਸਕੇਨ ਵੀਰਿਯੇਨ ਸਕੇਨ ਪਰਕ੍ਕਮੇਨ ਸਕੇਨ ਪੁਰਿਸਥਾਮੇਨ ਸਕੇਨ ਪੁਰਿਸਬਲੇਨ ਸਕੇਨ ਪੁਰਿਸਵੀਰਿਯੇਨ ਸਕੇਨ ਪੁਰਿਸਪਰਕ੍ਕਮੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਦਂ ਅਨੁਲੋਮਪਟਿਪਦਂ ਅਪਚ੍ਚਨੀਕਪਟਿਪਦਂ ਅਨ੍ਵਤ੍ਥਪਟਿਪਦਂ ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਮੁਞ੍ਚੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮੋਕ੍ਖਾ.

ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਨਾਹਂ ਸਹਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਮੋਚਨਾਯ, ਕਥਂਕਥਿਂ ਧੋਤਕ ਕਿਞ੍ਚਿ ਲੋਕੇ;

ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਸੇਟ੍ਠਂ ਅਭਿਜਾਨਮਾਨੋ, ਏਵਂ ਤੁਵਂ ਓਘਮਿਮਂ ਤਰੇਸੀ’’ਤਿ.

ਏਵਮ੍ਪਿ ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮੋਕ੍ਖਾ.

ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਕਤਂ ਪਾਪਂ, ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਂਕਿਲਿਸ੍ਸਤਿ;

ਅਤ੍ਤਨਾ ਅਕਤਂ ਪਾਪਂ, ਅਤ੍ਤਨਾਵ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤਿ;

ਸੁਦ੍ਧੀ ਅਸੁਦ੍ਧਿ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਂ, ਨਾਞ੍ਞੋ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਸੋਧਯੇ’’ਤਿ.

ਏਵਮ੍ਪਿ ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮੋਕ੍ਖਾ.

ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਿਟ੍ਠਤੇਵ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਗਾਮਿਮਗ੍ਗੋ, ਤਿਟ੍ਠਾਮਹਂ ਸਮਾਦਪੇਤਾ. ਅਥ ਚ ਪਨ ਮਮ ਸਾਵਕਾ ਮਯਾ ਏਵਂ ਓਵਦਿਯਮਾਨਾ ਏਵਂ ਅਨੁਸਾਸਿਯਮਾਨਾ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਅਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਟ੍ਠਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਆਰਾਧੇਨ੍ਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇ ਨਾਰਾਧੇਨ੍ਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਕ੍ਯਾਹਂ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਕਰੋਮਿ? ਮਗ੍ਗਕ੍ਖਾਯੀ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਤਥਾਗਤੋ. ਮਗ੍ਗਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ. ਅਤ੍ਤਨਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਮੁਞ੍ਚੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮੋਕ੍ਖਾਤਿ – ਤੇ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮੋਕ੍ਖਾ.

ਪਚ੍ਛਾ ਪੁਰੇ ਵਾਪਿ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨਾਤਿ. ਪਚ੍ਛਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਨਾਗਤਂ, ਪੁਰੇ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਤੀਤਂ. ਅਪਿ ਚ ਅਤੀਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਅਨਾਗਤਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਪਚ੍ਛਾ, ਅਨਾਗਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਅਤੀਤਞ੍ਚ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਞ੍ਚ ਪੁਰੇ. ਕਥਂ ਪੁਰੇ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤਿ? ‘‘ਏਵਂਰੂਪੋ ਅਹੋਸਿਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਨਨ੍ਦਿਂ ਸਮਨ੍ਨਾਨੇਤਿ. ‘‘ਏਵਂਵੇਦਨੋ ਅਹੋਸਿਂ… ਏਵਂਸਞ੍ਞੋ ਅਹੋਸਿਂ… ਏਵਂਸਙ੍ਖਾਰੋ ਅਹੋਸਿਂ… ਏਵਂਵਿਞ੍ਞਾਣੋ ਅਹੋਸਿਂ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਨਨ੍ਦਿਂ ਸਮਨ੍ਨਾਨੇਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਪੁਰੇ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ‘‘ਇਤਿ ਮੇ ਚਕ੍ਖੁ ਅਹੋਸਿ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਤਿ ਰੂਪਾ’’ਤਿ – ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਛਨ੍ਦਰਾਗਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਏਵਮ੍ਪਿ ਪੁਰੇ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤਿ. ‘‘ਇਤਿ ਮੇ ਸੋਤਂ ਅਹੋਸਿ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਤਿ ਸਦ੍ਦਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਇਤਿ ਮੇ ਘਾਨਂ ਅਹੋਸਿ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਤਿ ਗਨ੍ਧਾ’’ਤਿ… ‘‘ਇਤਿ ਮੇ ਜਿਵ੍ਹਾ ਅਹੋਸਿ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਤਿ ਰਸਾ’’ਤਿ… ‘‘ਇਤਿ ਮੇ ਕਾਯੋ ਅਹੋਸਿ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਤਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ’’ਤਿ… ‘‘ਇਤਿ ਮੇ ਮਨੋ ਅਹੋਸਿ ਅਤੀਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਤਿ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ – ਤਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦਰਾਗਪਟਿਬਦ੍ਧਂ ਹੋਤਿ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ. ਛਨ੍ਦਰਾਗਪਟਿਬਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸ੍ਸ ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਏਵਮ੍ਪਿ ਪੁਰੇ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਯਾਨਿਸ੍ਸ ਤਾਨਿ ਪੁਬ੍ਬੇ ਮਾਤੁਗਾਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਹਸਿਤਲਪਿਤਕੀਲ਼ਿਤਾਨਿ ਤਦਸ੍ਸਾਦੇਤਿ ਤਂ ਨਿਕਾਮੇਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਵਿਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਪੁਰੇ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤਿ.

ਕਥਂ ਪਚ੍ਛਾ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤਿ? ‘‘ਏਵਂਰੂਪੋ ਸਿਯਂ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਨਨ੍ਦਿਂ ਸਮਨ੍ਨਾਨੇਤਿ. ‘‘ਏਵਂਵੇਦਨੋ ਸਿਯਂ… ਏਵਂਸਞ੍ਞੋ ਸਿਯਂ… ਏਵਂਸਙ੍ਖਾਰੋ ਸਿਯਂ… ਏਵਂਵਿਞ੍ਞਾਣੋ ਸਿਯਂ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਥ ਨਨ੍ਦਿਂ ਸਮਨ੍ਨਾਨੇਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਛਾ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ‘‘ਇਤਿ ਮੇ ਚਕ੍ਖੁ ਸਿਯਾ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਤਿ ਰੂਪਾ’’ਤਿ – ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਣਿਦਹਤਿ. ਚੇਤਸੋ ਪਣਿਧਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਏਵਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਛਾ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤਿ. ‘‘ਇਤਿ ਮੇ ਸੋਤਂ ਸਿਯਾ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਤਿ ਸਦ੍ਦਾ’’ਤਿ… ‘‘ਇਤਿ ਮੇ ਘਾਨਂ ਸਿਯਾ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਤਿ ਗਨ੍ਧਾ’’ਤਿ… ‘‘ਇਤਿ ਮੇ ਜਿਵ੍ਹਾ ਸਿਯਾ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਤਿ ਰਸਾ’’ਤਿ… ‘‘ਇਤਿ ਮੇ ਕਾਯੋ ਸਿਯਾ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਤਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ’’ਤਿ… ‘‘ਇਤਿ ਮੇ ਮਨੋ ਸਿਯਾ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਇਤਿ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ – ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਣਿਦਹਤਿ. ਚੇਤਸੋ ਪਣਿਧਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਏਵਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਛਾ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ‘‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਸੀਲੇਨ ਵਾ ਵਤੇਨ ਵਾ ਤਪੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇਨ ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦੇਵਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ’’ਤਿ – ਅਪ੍ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਣਿਦਹਤਿ. ਚੇਤਸੋ ਪਣਿਧਾਨਪਚ੍ਚਯਾ ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਤਿ. ਤਦਭਿਨਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਏਵਮ੍ਪਿ ਪਚ੍ਛਾ ਅਪੇਕ੍ਖਂ ਕਰੋਤੀਤਿ – ਪਚ੍ਛਾ ਪੁਰੇ ਵਾਪਿ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨਾ.

ਇਮੇ ਵ ਕਾਮੇ ਪੁਰਿਮੇ ਵ ਜਪ੍ਪਨ੍ਤਿ. ਇਮੇ ਵ ਕਾਮੇਤਿ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤਾ ਪਤ੍ਥਯਨ੍ਤਾ ਪਿਹਯਨ੍ਤਾ ਅਭਿਜਪ੍ਪਨ੍ਤਾ. ਪੁਰਿਮੇ ਵ ਜਪ੍ਪਨ੍ਤਿ ਅਤੀਤੇ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਜਪ੍ਪਨ੍ਤਾ ਪਜਪ੍ਪਨ੍ਤਾ ਅਭਿਜਪ੍ਪਨ੍ਤਾਤਿ – ਇਮੇ ਵ ਕਾਮੇ ਪੁਰਿਮੇ ਵ ਜਪ੍ਪਂ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾ ਭਵਸਾਤਬਦ੍ਧਾ, ਤੇ ਦੁਪ੍ਪਮੁਞ੍ਚਾ ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞਮੋਕ੍ਖਾ;

ਪਚ੍ਛਾ ਪੁਰੇ ਵਾਪਿ ਅਪੇਕ੍ਖਮਾਨਾ, ਇਮੇ ਵ ਕਾਮੇ ਪੁਰਿਮੇ ਵ ਜਪ੍ਪ’’ਨ੍ਤਿ.

੯. ਕਾਮੇਸੁ ਗਿਦ੍ਧਾ ਪਸੁਤਾ ਪਮੂਲ਼੍ਹਾ, ਅਵਦਾਨਿਯਾ ਤੇ ਵਿਸਮੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ;

ਦੁਕ੍ਖੂਪਨੀਤਾ ਪਰਿਦੇਵਯਨ੍ਤਿ, ਕਿਂਸੂ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ ਇਤੋ ਚੁਤਾਸੇ.

ਕਾਮੇਸੁ ਗਿਦ੍ਧਾ ਪਸੁਤਾ ਪਮੂਲ਼੍ਹਾਤਿ. ਕਾਮਾਤਿ ਉਦ੍ਦਾਨਤੋ ਦ੍ਵੇ ਕਾਮਾ – ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾ ਚ ਕਿਲੇਸਕਾਮਾ ਚ…ਪੇ… ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮਾ…ਪੇ… ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਕਿਲੇਸਕਾਮਾ. ਗੇਧੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਣ੍ਹਾ. ਯੋ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ…ਪੇ… ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਕਿਲੇਸਕਾਮੇਨ ਵਤ੍ਥੁਕਾਮੇਸੁ ਰਤ੍ਤਾ ਗਿਦ੍ਧਾ ਗਧਿਤਾ ਮੁਚ੍ਛਿਤਾ ਅਜ੍ਝੋਸਨ੍ਨਾ [ਅਜ੍ਝੋਪਨ੍ਨਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਲਗ੍ਗਾ ਲਗ੍ਗਿਤਾ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧਾਤਿ – ਕਾਮੇਸੁ ਗਿਦ੍ਧਾ.

ਪਸੁਤਾਤਿ ਯੇਪਿ ਕਾਮੇ ਏਸਨ੍ਤਿ ਗਵੇਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ, ਤਚ੍ਚਰਿਤਾ ਤਬ੍ਬਹੁਲਾ ਤਗ੍ਗਰੁਕਾ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਾ ਤਪ੍ਪੋਣਾ ਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰਾ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਤਦਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ, ਤੇਪਿ ਕਾਮਪਸੁਤਾ. ਯੇਪਿ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਰੂਪੇ ਏਸਨ੍ਤਿ ਗਵੇਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ… ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ… ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ ਤਚ੍ਚਰਿਤਾ ਤਬ੍ਬਹੁਲਾ ਤਗ੍ਗਰੁਕਾ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਾ ਤਪ੍ਪੋਣਾ ਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰਾ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਤਦਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ, ਤੇਪਿ ਕਾਮਪਸੁਤਾ. ਯੇਪਿ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਰੂਪੇ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ… ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ … ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ ਤਚ੍ਚਰਿਤਾ ਤਬ੍ਬਹੁਲਾ ਤਗ੍ਗਰੁਕਾ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਾ ਤਪ੍ਪੋਣਾ ਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰਾ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਤਦਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ, ਤੇਪਿ ਕਾਮਪਸੁਤਾ. ਯੇਪਿ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਰੂਪੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ … ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ… ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਚ੍ਚਰਿਤਾ ਤਬ੍ਬਹੁਲਾ ਤਗ੍ਗਰੁਕਾ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਾ ਤਪ੍ਪੋਣਾ ਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰਾ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਤਦਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ, ਤੇਪਿ ਕਾਮਪਸੁਤਾ. ਯਥਾ ਕਲਹਕਾਰਕੋ ਕਲਹਪਸੁਤੋ, ਕਮ੍ਮਕਾਰਕੋ ਕਮ੍ਮਪਸੁਤੋ, ਗੋਚਰੇ ਚਰਨ੍ਤੋ ਗੋਚਰਪਸੁਤੋ, ਝਾਯੀ ਝਾਨਪਸੁਤੋ; ਏਵਮੇਵ ਯੇਪਿ ਕਾਮੇ ਏਸਨ੍ਤਿ ਗਵੇਸਤਿ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ, ਤਚ੍ਚਰਿਤਾ ਤਬ੍ਬਹੁਲਾ ਤਗ੍ਗਰੁਕਾ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਾ ਤਪ੍ਪੋਣਾ ਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰਾ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਤਦਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ, ਤੇਪਿ ਕਾਮਪਸੁਤਾ. ਯੇਪਿ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਰੂਪੇ ਏਸਨ੍ਤਿ ਗਵੇਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ… ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ… ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ…ਪੇ… ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ ਤਚ੍ਚਰਿਤਾ ਤਬ੍ਬਹੁਲਾ ਤਗ੍ਗਰੁਕਾ ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਾ ਤਪ੍ਪੋਣਾ ਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰਾ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਤਦਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ, ਤੇਪਿ ਕਾਮਪਸੁਤਾ. ਯੇਪਿ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਰੂਪੇ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ… ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ… ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ ਤਚ੍ਚਰਿਤਾ ਤਬ੍ਬਹੁਲਾ ਤਗ੍ਗਰੁਕਾ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਾ ਤਪ੍ਪੋਣਾ ਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰਾ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਤਦਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ, ਤੇਪਿ ਕਾਮਪਸੁਤਾ. ਯੇਪਿ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਰੂਪੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ… ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ… ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ ਤਚ੍ਚਰਿਤਾ ਤਬ੍ਬਹੁਲਾ ਤਗ੍ਗਰੁਕਾ, ਤਨ੍ਨਿਨ੍ਨਾ ਤਪ੍ਪੋਣਾ ਤਪ੍ਪਬ੍ਭਾਰਾ ਤਦਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਤਦਧਿਪਤੇਯ੍ਯਾ, ਤੇਪਿ ਕਾਮਪਸੁਤਾ.

ਪਮੂਲ਼੍ਹਾਤਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਮੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਮੂਲ਼੍ਹਾ ਸਮ੍ਮੂਲ਼੍ਹਾ ਸਮ੍ਪਮੂਲ਼੍ਹਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਯ ਅਨ੍ਧੀਕਤਾ ਆਵੁਤਾ ਨਿਵੁਤਾ ਓਵੁਤਾ ਪਿਹਿਤਾ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਪਟਿਕੁਜ੍ਜਿਤਾਤਿ – ਕਾਮੇਸੁ ਗਿਦ੍ਧਾ ਪਸੁਤਾ ਪਮੂਲ਼੍ਹਾ.

ਅਵਦਾਨਿਯਾ ਤੇ ਵਿਸਮੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਅਵਦਾਨਿਯਾਤਿ ਅਵਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿਪਿ ਅਵਦਾਨਿਯਾ, ਮਚ੍ਛਰਿਨੋਪਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਵਦਾਨਿਯਾ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਵਚਨਂ ਬ੍ਯਪ੍ਪਥਂ ਦੇਸਨਂ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿਂ ਨਾਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਵਦਾਨਿਯਾ. ਕਥਂ ਅਵਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ ਅਵਦਾਨਿਯਾ? ਨਿਰਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ, ਏਵਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਵਦਾਨਿਯਾ. ਕਥਂ ਮਚ੍ਛਰਿਨੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਵਦਾਨਿਯਾ? ਪਞ੍ਚ ਮਚ੍ਛਰਿਯਾਨਿ – ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਕੁਲਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਲਾਭਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਵਣ੍ਣਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਧਮ੍ਮਮਚ੍ਛਰਿਯਂ. ਯਂ ਏਵਰੂਪਂ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਮਚ੍ਛਰਾਯਨਾ ਮਚ੍ਛਰਾਯਿਤਤ੍ਤਂ ਵੇਵਿਚ੍ਛਂ ਕਦਰਿਯਂ ਕਟੁਕਞ੍ਚੁਕਤਾ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ. ਅਪਿ ਚ, ਖਨ੍ਧਮਚ੍ਛਰਿਯਮ੍ਪਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਧਾਤੁਮਚ੍ਛਰਿਯਮ੍ਪਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਆਯਤਨਮਚ੍ਛਰਿਯਮ੍ਪਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਗਾਹੋ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ. ਇਮਿਨਾ ਮਚ੍ਛਰਿਯੇਨ ਅਵਦਞ੍ਞੁਤਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਜਨਾ ਪਮਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਮਚ੍ਛਰਿਨੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਵਦਾਨਿਯਾ. ਕਥਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਵਚਨਂ ਬ੍ਯਪ੍ਪਥਂ ਦੇਸਨਂ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿਂ ਨਾਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਵਦਾਨਿਯਾ? ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਵਕਾਨਂ ਵਚਨਂ ਬ੍ਯਪ੍ਪਥਂ ਦੇਸਨਂ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿਂ ਨ ਆਦਿਯਨ੍ਤਿ ਨ ਸੁਸ੍ਸੁਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨਸ੍ਸਵਾ ਅਵਚਨਕਰਾ ਪਟਿਲੋਮਵੁਤ੍ਤਿਨੋ, ਅਞ੍ਞੇਨੇਵ ਮੁਖਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਵਕਾਨਂ [ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਾਨਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਵਚਨਂ ਬ੍ਯਪ੍ਪਥਂ ਦੇਸਨਂ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿਂ ਨਾਦਿਯਨ੍ਤੀਤਿ ਅਵਦਾਨਿਯਾਤਿ – ਅਵਦਾਨਿਯਾ.

ਤੇ ਵਿਸਮੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾਤਿ ਵਿਸਮੇ ਕਾਯਕਮ੍ਮੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਵਿਸਮੇ ਵਚੀਕਮ੍ਮੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਵਿਸਮੇ ਮਨੋਕਮ੍ਮੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਵਿਸਮੇ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਵਿਸਮੇ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਵਿਸਮੇ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਵਿਸਮੇ ਮੁਸਾਵਾਦੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਵਿਸਮਾਯ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਵਿਸਮਾਯ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ… ਵਿਸਮੇ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੇ… ਵਿਸਮਾਯ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਵਿਸਮੇ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇ… ਵਿਸਮਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਵਿਸਮੇਸੁ ਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਵਿਸਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਕਾਮਗੁਣੇਸੁ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਵਿਸਮੇਸੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਨੀਵਰਣੇਸੁ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਵਿਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਅਲ੍ਲੀਨਾ ਉਪਗਤਾ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾ ਲਗ੍ਗਾ ਲਗ੍ਗਿਤਾ ਪਲਿਬੁਦ੍ਧਾਤਿ – ਅਵਦਾਨਿਯਾ ਤੇ ਵਿਸਮੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ.

ਦੁਕ੍ਖੂਪਨੀਤਾ ਪਰਿਦੇਵਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਦੁਕ੍ਖੂਪਨੀਤਾਤਿ ਦੁਕ੍ਖਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਖੂਪਗਤਾ, ਮਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਾਰੂਪਗਤਾ, ਮਰਣਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਰਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਰਣੂਪਗਤਾ. ਪਰਿਦੇਵਯਨ੍ਤੀਤਿ ਲਪਨ੍ਤਿ ਲਾਲਪਨ੍ਤਿ [ਸਲ੍ਲਪਨ੍ਤਿ (ਸੀ.)], ਸੋਚਨ੍ਤਿ ਕਿਲਮਨ੍ਤਿ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤਿ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ – ਦੁਕ੍ਖੂਪਨੀਤਾ ਪਰਿਦੇਵਯਨ੍ਤਿ.

ਕਿਂਸੂ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ ਇਤੋ ਚੁਤਾਸੇਤਿ ਇਤੋ ਚੁਤਾ ਕਿਂ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ? ਨੇਰਯਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਦੇਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਅਰੂਪੀ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਅਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞੀ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ‘‘ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ ਨੁ ਖੋ ਮਯਂ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਨਨੁ ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ, ਕਿਂ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ ਨੁ ਖੋ ਮਯਂ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨ’’ਨ੍ਤਿ ਸਂਸਯਪਕ੍ਖਨ੍ਦਾ ਵਿਮਤਿਪਕ੍ਖਨ੍ਦਾ ਦ੍ਵੇਲ਼੍ਹਕਜਾਤਾ ਲਪਨ੍ਤਿ ਲਾਲਪਨ੍ਤਿ, ਸੋਚਨ੍ਤਿ ਕਿਲਮਨ੍ਤਿ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤਿ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ – ਕਿਂਸੂ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ ਇਤੋ ਚੁਤਾਸੇ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਕਾਮੇਸੁ ਗਿਦ੍ਧਾ ਪਸੁਤਾ ਪਮੂਲ਼੍ਹਾ, ਅਵਦਾਨਿਯਾ ਤੇ ਵਿਸਮੇ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ;

ਦੁਕ੍ਖੂਪਨੀਤਾ ਪਰਿਦੇਵਯਨ੍ਤਿ, ਕਿਂਸੂ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ ਇਤੋ ਚੁਤਾਸੇ’’ਤਿ.

੧੦. ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖੇਥ ਇਧੇਵ ਜਨ੍ਤੁ,ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਜਞ੍ਞਾ ਵਿਸਮਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ;

ਨ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੂ ਵਿਸਮਂ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਅਪ੍ਪਞ੍ਹਿਦਂ ਜੀਵਿਤਮਾਹੁ ਧੀਰਾ.

ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖੇਥ ਇਧੇਵ ਜਨ੍ਤੂਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਤਂਕਾਰਣਾ ਤਂਹੇਤੁ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਤਨ੍ਨਿਦਾਨਾ, ਏਤਮਾਦੀਨਵਂ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਕਾਮੇਸੂਤਿ – ਤਸ੍ਮਾ. ਸਿਕ੍ਖੇਥਾਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ – ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ, ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ.

ਕਤਮਾ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ. ਖੁਦ੍ਦਕੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਮਹਨ੍ਤੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ, ਸੀਲਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਆਦਿ ਚਰਣਂ ਸਂਯਮੋ ਸਂਵਰੋ ਮੋਕ੍ਖਂ ਪਾਮੋਕ੍ਖਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ – ਅਯਂ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ.

ਕਤਮਾ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਂ ਚੇਤਸੋ ਏਕੋਦਿਭਾਵਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਚ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਯਂ ਤਂ ਅਰਿਯਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਸਤਿਮਾ ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ’ਤਿ ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ – ਅਯਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ.

ਕਤਮਾ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ ਉਦਯਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ, ਅਰਿਯਾਯ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਗਾਮਿਨਿਯਾ. ਸੋ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ‘‘ਇਮੇ ਆਸਵਾ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਆਸਵਸਮੁਦਯੋ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ਅਯਂ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ.

ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯੋ ਆਵਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਵੀਰਿਯਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਦਹਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ ਆਚਰੇਯ੍ਯ ਸਮਾਚਰੇਯ੍ਯ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ.

ਇਧਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਰੁਚਿਯਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਆਦਾਯੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਿਨਯੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਪਾਵਚਨੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੇ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ – ਤੇਨ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਇਧਾਤਿ. ਜਨ੍ਤੂਤਿ ਸਤ੍ਤੋ ਨਰੋ…ਪੇ… ਮਨੁਜੋਤਿ – ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖੇਥ ਇਧੇਵ ਜਨ੍ਤੁ.

ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਜਞ੍ਞਾ ਵਿਸਮਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇਤਿ. ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ ਸਬ੍ਬੇਨ ਸਬ੍ਬਂ ਸਬ੍ਬਥਾ ਸਬ੍ਬਂ ਅਸੇਸਂ ਨਿਸ੍ਸੇਸਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਨਵਚਨਮੇਤਂ [ਪਰਿਦਾਯਵਚਨਮੇਤਂ (ਸ੍ਯਾ.)] – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚੀਤਿ. ਵਿਸਮਨ੍ਤਿ ਜਞ੍ਞਾਤਿ ਵਿਸਮਂ ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ ਵਿਸਮਨ੍ਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਂ ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ ਵਿਸਮਨ੍ਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਂ ਮਨੋਕਮ੍ਮਂ ਵਿਸਮਨ੍ਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਂ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਂ ਵਿਸਮੋਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਂ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ ਵਿਸਮਨ੍ਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਂ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਂ ਵਿਸਮੋਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਂ ਮੁਸਾਵਾਦਂ ਵਿਸਮੋਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਂ ਪਿਸੁਣਂ ਵਾਚਂ ਵਿਸਮਾਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਂ ਫਰੁਸਂ ਵਾਚਂ ਵਿਸਮਾਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਂ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਂ ਵਿਸਮੋਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਂ ਅਭਿਜ੍ਝਂ ਵਿਸਮਾਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਂ ਵਿਸਮੋਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਂ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਵਿਸਮਾਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰੇ ਵਿਸਮਾਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮੇ ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣੇ ਵਿਸਮਾਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮੇ ਪਞ੍ਚ ਨੀਵਰਣੇ ਵਿਸਮਾਤਿ ਜਾਨੇਯ੍ਯ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯ ਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯ ਪਟਿਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯ. ਲੋਕੇਤਿ ਅਪਾਯਲੋਕੇ…ਪੇ… ਆਯਤਨਲੋਕੇਤਿ – ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਜਞ੍ਞਾ ਵਿਸਮਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ.

ਨ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੂ ਵਿਸਮਂ ਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਵਿਸਮਸ੍ਸ ਕਾਯਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਸ੍ਸ ਵਚੀਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਸ੍ਸ ਮਨੋਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਸ੍ਸ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਸ੍ਸ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਸ੍ਸ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਸ੍ਸ ਮੁਸਾਵਾਦਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਾਯ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਾਯ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਸ੍ਸ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਾਯ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਾਨਂ ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਕਾਮਗੁਣਾਨਂ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਾਨਂ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਨੀਵਰਣਾਨਂ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਾਯ ਚੇਤਨਾਯ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਾਯ ਪਤ੍ਥਨਾਯ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਵਿਸਮਾਯ ਪਣਿਧਿਯਾ ਹੇਤੁ ਵਿਸਮਂ ਨ ਚਰੇਯ੍ਯ ਨ ਆਚਰੇਯ੍ਯ ਨ ਸਮਾਚਰੇਯ੍ਯ ਨ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ – ਨ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੂ ਵਿਸਮਂ ਚਰੇਯ੍ਯ.

ਅਪ੍ਪਞ੍ਹਿਦਂ ਜੀਵਿਤਮਾਹੁ ਧੀਰਾਤਿ. ਜੀਵਿਤਨ੍ਤਿ ਆਯੁ ਠਿਤਿ ਯਪਨਾ ਯਾਪਨਾ ਇਰਿਯਨਾ ਵਤ੍ਤਨਾ ਪਾਲਨਾ ਜੀਵਿਤਂ ਜੀਵਿਤਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ. ਅਪਿ ਚ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਪ੍ਪਕਂ ਜੀਵਿਤਂ – ਠਿਤਿਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਵਾ ਅਪ੍ਪਕਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਸਰਸਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਵਾ ਅਪ੍ਪਕਂ ਜੀਵਿਤਂ. ਕਥਂ ਠਿਤਿਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਅਪ੍ਪਕਂ ਜੀਵਿਤਂ? ਅਤੀਤੇ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਜੀਵਿਤ੍ਥ, ਨ ਜੀਵਤਿ ਨ ਜੀਵਿਸ੍ਸਤਿ; ਅਨਾਗਤੇ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਜੀਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਜੀਵਤਿ ਨ ਜੀਵਿਤ੍ਥ; ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇ ਜੀਵਤਿ, ਨ ਜੀਵਿਤ੍ਥ ਨ ਜੀਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਜੀਵਿਤਂ ਅਤ੍ਤਭਾਵੋ ਚ, ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਾ ਚ ਕੇਵਲਾ;

ਏਕਚਿਤ੍ਤਸਮਾਯੁਤ੍ਤਾ, ਲਹੁਸੋ ਵਤ੍ਤਤੇ ਖਣੋ.

‘‘ਚੁਲ੍ਲਾਸੀਤਿਸਹਸ੍ਸਾਨਿ, ਕਪ੍ਪਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ ਯੇ ਮਰੂ;

ਨਤ੍ਵੇਵ ਤੇਪਿ ਜੀਵਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਚਿਤ੍ਤੇਹਿ ਸਂਯੁਤਾ.

‘‘ਯੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾ ਮਰਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਤਿਟ੍ਠਮਾਨਸ੍ਸ ਵਾ ਇਧ;

ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਦਿਸਾ ਖਨ੍ਧਾ, ਗਤਾ ਅਪ੍ਪਟਿਸਨ੍ਧਿਕਾ.

‘‘ਅਨਨ੍ਤਰਾ ਚ ਯੇ ਭਗ੍ਗਾ [ਭਙ੍ਗਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਯੇ ਚ ਭਗ੍ਗਾ ਅਨਾਗਤਾ;

ਤਦਨ੍ਤਰੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧਾਨਂ, ਵੇਸਮਂ ਨਤ੍ਥਿ ਲਕ੍ਖਣੇ.

‘‘ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ ਨ ਜਾਤੋ, ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇਨ ਜੀਵਤਿ;

ਚਿਤ੍ਤਭਗ੍ਗਾ ਮਤੋ ਲੋਕੋ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਪਰਮਤ੍ਥਿਯਾ.

‘‘ਯਥਾ ਨਿਨ੍ਨਾ ਪਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਛਨ੍ਦੇਨ ਪਰਿਣਾਮਿਤਾ;

ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨਧਾਰਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਸਲ਼ਾਯਤਨਪਚ੍ਚਯਾ.

‘‘ਅਨਿਧਾਨਗਤਾ ਭਗ੍ਗਾ, ਪੁਞ੍ਜੋ ਨਤ੍ਥਿ ਅਨਾਗਤੇ;

ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਯੇ ਚ [ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਯੇਵ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਆਰਗ੍ਗੇ ਸਾਸਪੂਪਮਾ.

‘‘ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਧਮ੍ਮਾਨਂ, ਭਙ੍ਗੋ ਨੇਸਂ ਪੁਰਕ੍ਖਤੋ;

ਪਲੋਕਧਮ੍ਮਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਪੁਰਾਣੇਹਿ ਅਮਿਸ੍ਸਿਤਾ.

‘‘ਅਦਸ੍ਸਨਤੋ ਆਯਨ੍ਤਿ, ਭਙ੍ਗਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦਸ੍ਸਨਂ;

ਵਿਜ੍ਜੁਪ੍ਪਾਦੋਵ ਆਕਾਸੇ, ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵਯਨ੍ਤਿ ਚਾ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਠਿਤਿਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਅਪ੍ਪਕਂ ਜੀਵਿਤਂ.

ਕਥਂ ਸਰਸਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਅਪ੍ਪਕਂ ਜੀਵਿਤਂ? ਅਸ੍ਸਾਸੂਪਨਿਬਨ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਪਸ੍ਸਾਸੂਪਨਿਬਨ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੂਪਨਿਬਨ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਮਹਾਭੂਤੂਪਨਿਬਨ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰੂਪਨਿਬਨ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਉਸ੍ਮੂਪਨਿਬਨ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਵਿਞ੍ਞਾਣੂਪਨਿਬਨ੍ਧਂ ਜੀਵਿਤਂ. ਮੂਲਮ੍ਪਿ ਇਮੇਸਂ ਦੁਬ੍ਬਲਂ, ਪੁਬ੍ਬਹੇਤੂਪਿ ਇਮੇਸਂ ਦੁਬ੍ਬਲਾ. ਯੇ ਪਚ੍ਚਯਾ ਤੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਲਾ, ਯੇਪਿ ਪਭਾਵਿਕਾ ਤੇਪਿ ਦੁਬ੍ਬਲਾ. ਸਹਭੂਮਿ ਇਮੇਸਂ ਦੁਬ੍ਬਲਾ, ਸਮ੍ਪਯੋਗਾਪਿ ਇਮੇਸਂ ਦੁਬ੍ਬਲਾ, ਸਹਜਾਪਿ ਇਮੇਸਂ ਦੁਬ੍ਬਲਾ, ਯਾਪਿ ਪਯੋਜਿਕਾ ਸਾਪਿ ਦੁਬ੍ਬਲਾ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਇਮੇ ਨਿਚ੍ਚਦੁਬ੍ਬਲਾ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਨਵਟ੍ਠਿਤਾ ਇਮੇ. ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪਾਤਯਨ੍ਤਿ ਇਮੇ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਹਿ ਨਤ੍ਥਿ ਤਾਯਿਤਾ, ਨ ਚਾਪਿ ਠਪੇਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਇਮੇ. ਯੋਪਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਕੋ ਸੋ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.

‘‘ਨ ਚ ਕੇਨਚਿ ਕੋਚਿ ਹਾਯਤਿ, ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾ ਚ ਇਮੇ ਹਿ ਸਬ੍ਬਸੋ;

ਪੁਰਿਮੇਹਿ ਪਭਾਵਿਕਾ ਇਮੇ, ਯੇਪਿ ਪਭਾਵਿਕਾ ਤੇ ਪੁਰੇ ਮਤਾ;

ਪੁਰਿਮਾਪਿ ਚ ਪਚ੍ਛਿਮਾਪਿ ਚ, ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਨ ਕਦਾਚਿ ਮਦ੍ਦਸਂਸੂ’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਸਰਸਪਰਿਤ੍ਤਤਾਯ ਅਪ੍ਪਕਂ ਜੀਵਿਤਂ.

ਅਪਿ ਚ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਜੀਵਿਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਪ੍ਪਕਂ ਜੀਵਿਤਂ ਪਰਿਤ੍ਤਕਂ ਜੀਵਿਤਂ ਥੋਕਂ [ਥੋਕਕਂ (ਕ.)] ਜੀਵਿਤਂ ਖਣਿਕਂ ਜੀਵਿਤਂ ਲਹੁਕਂ ਜੀਵਿਤਂ ਇਤ੍ਤਰਂ ਜੀਵਿਤਂ ਅਨਦ੍ਧਨੀਯਂ ਜੀਵਿਤਂ ਨਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਂ ਜੀਵਿਤਂ. ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ…ਪੇ… ਯਾਮਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ… ਤੁਸਿਤਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ… ਨਿਮ੍ਮਾਨਰਤੀਨਂ ਦੇਵਾਨਂ… ਪਰਨਿਮ੍ਮਿਤਵਸਵਤ੍ਤੀਨਂ ਦੇਵਾਨਂ… ਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਯਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਜੀਵਿਤਂ ਉਪਾਦਾਯ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਪ੍ਪਕਂ ਜੀਵਿਤਂ ਪਰਿਤ੍ਤਕਂ ਜੀਵਿਤਂ ਥੋਕਂ ਜੀਵਿਤਂ ਖਣਿਕਂ ਜੀਵਿਤਂ ਲਹੁਕਂ ਜੀਵਿਤਂ ਇਤ੍ਤਰਂ ਜੀਵਿਤਂ ਅਨਦ੍ਧਨੀਯਂ ਜੀਵਿਤਂ ਨਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਂ ਜੀਵਿਤਂ.

ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –

‘‘ਅਪ੍ਪਮਿਦਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਆਯੁ. ਗਮਨਿਯੋ ਸਮ੍ਪਰਾਯੋ ਮਨ੍ਤਾਯ ਬੋਦ੍ਧਬ੍ਬਂ, ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕੁਸਲਂ, ਚਰਿਤਬ੍ਬਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਜਾਤਸ੍ਸ ਅਮਰਣਂ. ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਚਿਰਂ ਜੀਵਤਿ ਸੋ ਵਸ੍ਸਸਤਂ ਅਪ੍ਪਂ ਵਾ ਭਿਯ੍ਯੋ’’.

‘‘ਅਪ੍ਪਮਾਯੁ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਹੀਲ਼ੇਯ੍ਯ ਨਂ ਸੁਪੋਰਿਸੋ;

ਚਰੇਯ੍ਯਾਦਿਤ੍ਤਸੀਸੋਵ ਨਤ੍ਥਿ ਮਚ੍ਚੁਸ੍ਸਨਾਗਮੋ.

‘‘ਅਚ੍ਚਯਨ੍ਤਿ ਅਹੋਰਤ੍ਤਾ, ਜੀਵਿਤਂ ਉਪਰੁਜ੍ਝਤਿ;

ਆਯੁ ਖਿਯ੍ਯਤਿ ਮਚ੍ਚਾਨਂ, ਕੁਨ੍ਨਦੀਨਂਵ ਓਦਕ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਪ੍ਪਞ੍ਹਿਦਂ ਜੀਵਿਤਮਾਹੁ ਧੀਰਾਤਿ. ਧੀਰਾਤਿ ਧੀਰਾ, ਧਿਤਿਮਾਤਿ ਧੀਰਾ, ਧਿਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਤਿ ਧੀਰਾ, ਧੀਕਤਪਾਪਾਤਿ ਧੀਰਾ. ਧੀ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਞ੍ਞਾ. ਯਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ ਵਿਚਯੋ ਪਵਿਚਯੋ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯੋ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖਣਾ ਉਪਲਕ੍ਖਣਾ ਪਚ੍ਚੁਪਲਕ੍ਖਣਾ ਪਣ੍ਡਿਚ੍ਚਂ ਕੋਸਲ੍ਲਂ ਨੇਪੁਞ੍ਞਂ ਵੇਭਬ੍ਯਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਾ ਭੂਰਿ ਮੇਧਾ ਪਰਿਣਾਯਿਕਾ ਵਿਪਸ੍ਸਨਾ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਂ ਪਤੋਦੋ ਪਞ੍ਞਾ ਪਞ੍ਞਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਪਞ੍ਞਾਬਲਂ ਪਞ੍ਞਾਸਤ੍ਥਂ ਪਞ੍ਞਾਪਾਸਾਦੋ ਪਞ੍ਞਾਆਲੋਕੋ ਪਞ੍ਞਾਓਭਾਸੋ ਪਞ੍ਞਾਪਜ੍ਜੋਤੋ ਪਞ੍ਞਾਰਤਨਂ ਅਮੋਹੋ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਤਾਯ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਤ੍ਤਾ ਧੀਰਾ. ਅਪਿ ਚ ਖਨ੍ਧਧੀਰਾ ਧਾਤੁਧੀਰਾ ਆਯਤਨਧੀਰਾ, ਪਟਿਚ੍ਚਸਮੁਪ੍ਪਾਦਧੀਰਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਧੀਰਾ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਧੀਰਾ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਧੀਰਾ, ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਧੀਰਾ ਬਲਧੀਰਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਧੀਰਾ ਮਗ੍ਗਧੀਰਾ ਫਲਧੀਰਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧੀਰਾ. ਤੇ ਧੀਰਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਪ੍ਪਕਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਪਰਿਤ੍ਤਕਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਥੋਕਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਖਣਿਕਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਲਹੁਕਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਇਤ੍ਤਰਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਅਨਦ੍ਧਨੀਯਂ ਜੀਵਿਤਂ, ਨਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਕਂ ਜੀਵਿਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਾਹਂਸੁ ਏਵਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਅਪ੍ਪਞ੍ਹਿਦਂ ਜੀਵਿਤਮਾਹੁ ਧੀਰਾ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਸਿਕ੍ਖੇਥ ਇਧੇਵ ਜਨ੍ਤੁ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਜਞ੍ਞਾ ਵਿਸਮਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ;

ਨ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੂ ਵਿਸਮਂ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਅਪ੍ਪਞ੍ਹਿਦਂ ਜੀਵਿਤਮਾਹੁ ਧੀਰਾ’’ਤਿ.

੧੧. ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਲੋਕੇ ਪਰਿਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਪਜਂ ਇਮਂ ਤਣ੍ਹਗਤਂ ਭਵੇਸੁ;

ਹੀਨਾ ਨਰਾ ਮਚ੍ਚੁਮੁਖੇ ਲਪਨ੍ਤਿ, ਅਵੀਤਤਣ੍ਹਾਸੇ ਭਵਾਭਵੇਸੁ.

ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਲੋਕੇ ਪਰਿਫਨ੍ਦਮਾਨਨ੍ਤਿ. ਪਸ੍ਸਾਮੀਤਿ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਬੁਦ੍ਧਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਮਨ੍ਤਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਦਕ੍ਖਾਮਿ ਓਲੋਕੇਮਿ ਨਿਜ੍ਝਾਯਾਮਿ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਾਮਿ. ਲੋਕੇਤਿ ਅਪਾਯਲੋਕੇ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਦੇਵਲੋਕੇ ਖਨ੍ਧਲੋਕੇ ਧਾਤੁਲੋਕੇ ਆਯਤਨਲੋਕੇ.

ਪਰਿਫਨ੍ਦਮਾਨਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਫਨ੍ਦਨਾਯ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿਫਨ੍ਦਨਾਯ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਕਿਲੇਸਫਨ੍ਦਨਾਯ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਪਯੋਗਫਨ੍ਦਨਾਯ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਵਿਪਾਕਫਨ੍ਦਨਾਯ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਦੁਚ੍ਚਰਿਤਫਨ੍ਦਨਾਯ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਰਤ੍ਤਂ ਰਾਗੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਦੁਟ੍ਠਂ ਦੋਸੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਮੂਲ਼੍ਹਂ ਮੋਹੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਵਿਨਿਬਦ੍ਧਂ ਮਾਨੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਪਰਾਮਟ੍ਠਂ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਵਿਕ੍ਖੇਪਗਤਂ ਉਦ੍ਧਚ੍ਚੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਅਨਿਟ੍ਠਙ੍ਗਤਂ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਯ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਥਾਮਗਤਂ ਅਨੁਸਯੇਹਿ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਲਾਭੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਅਲਾਭੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਯਸੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਅਯਸੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਪਸਂਸਾਯ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਨਿਨ੍ਦਾਯ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਸੁਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਜਾਤਿਯਾ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਜਰਾਯ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਬ੍ਯਾਧਿਨਾ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਮਰਣੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸੇਹਿ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਨੇਰਯਿਕੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਕੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯਿਕੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਮਾਨੁਸਿਕੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਗਬ੍ਭੋਕ੍ਕਨ੍ਤਿਮੂਲਕੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਗਬ੍ਭੇ ਠਿਤਿਮੂਲਕੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਗਬ੍ਭਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਮੂਲਕੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਜਾਤਸ੍ਸੂਪਨਿਬਨ੍ਧਕੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਜਾਤਸ੍ਸ ਪਰਾਧੇਯ੍ਯਕੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਅਤ੍ਤੂਪਕ੍ਕਮੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਪਰੂਪਕ੍ਕਮੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਦੁਕ੍ਖਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਸਙ੍ਖਾਰਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਚਕ੍ਖੁਰੋਗੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਸੋਤਰੋਗੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਘਾਨਰੋਗੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ…ਪੇ… ਜਿਵ੍ਹਾਰੋਗੇਨ… ਕਾਯਰੋਗੇਨ… ਸੀਸਰੋਗੇਨ… ਕਣ੍ਣਰੋਗੇਨ… ਮੁਖਰੋਗੇਨ… ਦਨ੍ਤਰੋਗੇਨ… ਕਾਸੇਨ… ਸਾਸੇਨ… ਪਿਨਾਸੇਨ… ਦਾਹੇਨ… ਜਰੇਨ… ਕੁਚ੍ਛਿਰੋਗੇਨ… ਮੁਚ੍ਛਾਯ… ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਕਾਯ… ਸੂਲਾਯ … ਵਿਸੁਚਿਕਾਯ… ਕੁਟ੍ਠੇਨ… ਗਣ੍ਡੇਨ… ਕਿਲਾਸੇਨ… ਸੋਸੇਨ… ਅਪਮਾਰੇਨ… ਦਦ੍ਦੁਯਾ… ਕਣ੍ਡੁਯਾ… ਕਚ੍ਛੁਯਾ… ਰਖਸਾਯ… ਵਿਤਚ੍ਛਿਕਾਯ… ਲੋਹਿਤੇਨ… ਪਿਤ੍ਤੇਨ… ਮਧੁਮੇਹੇਨ… ਅਂਸਾਯ… ਪਿਲ਼ਕਾਯ… ਭਗਨ੍ਦਲੇਨ [ਭਗਨ੍ਦਲਾਯ (ਸ੍ਯਾ.)] … ਪਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਆਬਾਧੇਨ… ਸੇਮ੍ਹਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਆਬਾਧੇਨ… ਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਆਬਾਧੇਨ… ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੇਨ ਆਬਾਧੇਨ… ਉਤੁਪਰਿਣਾਮਜੇਨ ਆਬਾਧੇਨ… ਵਿਸਮਪਰਿਹਾਰਜੇਨ ਆਬਾਧੇਨ… ਓਪਕ੍ਕਮਿਕੇਨ ਆਬਾਧੇਨ … ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕਜੇਨ ਆਬਾਧੇਨ… ਸੀਤੇਨ… ਉਣ੍ਹੇਨ… ਜਿਘਚ੍ਛਾਯ… ਪਿਪਾਸਾਯ … ਉਚ੍ਚਾਰੇਨ… ਪਸ੍ਸਾਵੇਨ… ਡਂਸਮਕਸਵਾਤਾਤਪਸਰੀਸਪਸਮ੍ਫਸ੍ਸੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ… ਮਾਤੁਮਰਣੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ… ਪਿਤੁਮਰਣੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ… ਭਾਤੁਮਰਣੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ… ਭਗਿਨਿਮਰਣੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ… ਪੁਤ੍ਤਮਰਣੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ… ਧੀਤੁਮਰਣੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ… ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨੇਨ… ਭੋਗਬ੍ਯਸਨੇਨ… ਰੋਗਬ੍ਯਸਨੇਨ… ਸੀਲਬ੍ਯਸਨੇਨ… ਦਿਟ੍ਠਿਬ੍ਯਸਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ ਸਮ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨਂ ਵੇਧਮਾਨਂ ਪਵੇਧਮਾਨਂ ਸਮ੍ਪਵੇਧਮਾਨਂ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਦਕ੍ਖਾਮਿ ਓਲੋਕੇਮਿ ਨਿਜ੍ਝਾਯਾਮਿ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਾਮੀਤਿ – ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਲੋਕੇ ਪਰਿਫਨ੍ਦਮਾਨਂ.

ਪਜਂ ਇਮਂ ਤਣ੍ਹਗਤਂ ਭਵੇਸੂਤਿ. ਪਜਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾਧਿਵਚਨਂ. ਤਣ੍ਹਾਤਿ ਰੂਪਤਣ੍ਹਾ, ਸਦ੍ਦਤਣ੍ਹਾ, ਗਨ੍ਧਤਣ੍ਹਾ, ਰਸਤਣ੍ਹਾ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਤਣ੍ਹਾ, ਧਮ੍ਮਤਣ੍ਹਾ. ਤਣ੍ਹਗਤਨ੍ਤਿ ਤਣ੍ਹਾਗਤਂ ਤਣ੍ਹਾਨੁਗਤਂ ਤਣ੍ਹਾਯਾਨੁਸਟਂ ਤਣ੍ਹਾਯਾਸਨ੍ਨਂ ਤਣ੍ਹਾਯ ਪਾਤਿਤਂ ਅਭਿਭੂਤਂ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਂ. ਭਵੇਸੂਤਿ ਕਾਮਭਵੇ ਰੂਪਭਵੇ ਅਰੂਪਭਵੇਤਿ – ਪਜਂ ਇਮਂ ਤਣ੍ਹਗਤਂ ਭਵੇਸੁ.

ਹੀਨਾ ਨਰਾ ਮਚ੍ਚੁਮੁਖੇ ਲਪਨ੍ਤੀਤਿ. ਹੀਨਾ ਨਰਾਤਿ ਹੀਨਾ ਨਰਾ ਹੀਨੇਨ ਕਾਯਕਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਹੀਨਾ ਨਰਾ, ਹੀਨੇਨ ਵਚੀਕਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਹੀਨਾ ਨਰਾ, ਹੀਨੇਨ ਮਨੋਕਮ੍ਮੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਹੀਨਾ ਨਰਾ, ਹੀਨੇਨ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਹੀਨਾ ਨਰਾ, ਹੀਨੇਨ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨੇਨ…ਪੇ… ਹੀਨੇਨ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੇਨ… ਹੀਨੇਨ ਮੁਸਾਵਾਦੇਨ… ਹੀਨਾਯ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ… ਹੀਨਾਯ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ… ਹੀਨੇਨ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੇਨ… ਹੀਨਾਯ ਅਭਿਜ੍ਝਾਯ… ਹੀਨੇਨ ਬ੍ਯਾਪਾਦੇਨ… ਹੀਨਾਯ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਯਾ… ਹੀਨੇਹਿ ਸਙ੍ਖਾਰੇਹਿ… ਹੀਨੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਨੀਵਰਣੇਹਿ… ਹੀਨਾਯ ਚੇਤਨਾਯ… ਹੀਨਾਯ ਪਤ੍ਥਨਾਯ… ਹੀਨਾਯ ਪਣਿਧਿਯਾ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਹੀਨਾ ਨਰਾ ਹੀਨਾ ਨਿਹੀਨਾ ਓਹੀਨਾ ਓਮਕਾ ਲਾਮਕਾ ਛਤੁਕ੍ਕਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਤਿ – ਹੀਨਾ ਨਰਾ. ਮਚ੍ਚੁਮੁਖੇ ਲਪਨ੍ਤੀਤਿ. ਮਚ੍ਚੁਮੁਖੇਤਿ ਮਾਰਮੁਖੇ ਮਰਣਮੁਖੇ, ਮਚ੍ਚੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਚ੍ਚੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਚ੍ਚੂਪਾਗਤਾ, ਮਾਰਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਾਰੂਪਾਗਤਾ, ਮਰਣਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਰਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਾ ਮਰਣੂਪਾਗਤਾ ਲਪਨ੍ਤਿ ਲਾਲਪਨ੍ਤਿ ਸੋਚਨ੍ਤਿ ਕਿਲਮਨ੍ਤਿ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤਿ ਉਰਤ੍ਤਾਲ਼ਿਂ ਕਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ – ਹੀਨਾ ਨਰਾ ਮਚ੍ਚੁਮੁਖੇ ਲਪਨ੍ਤਿ.

ਅਵੀਤਤਣ੍ਹਾਸੇ ਭਵਾਭਵੇਸੂਤਿ. ਤਣ੍ਹਾਤਿ ਰੂਪਤਣ੍ਹਾ…ਪੇ… ਧਮ੍ਮਤਣ੍ਹਾ. ਭਵਾਭਵੇਸੂਤਿ ਭਵਾਭਵੇ ਕਮ੍ਮਭਵੇ ਪੁਨਬ੍ਭਵੇ ਕਾਮਭਵੇ, ਕਮ੍ਮਭਵੇ ਕਾਮਭਵੇ ਪੁਨਬ੍ਭਵੇ ਰੂਪਭਵੇ, ਕਮ੍ਮਭਵੇ ਰੂਪਭਵੇ ਪੁਨਬ੍ਭਵੇ ਅਰੂਪਭਵੇ, ਕਮ੍ਮਭਵੇ ਅਰੂਪਭਵੇ ਪੁਨਬ੍ਭਵੇ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਬ੍ਭਵੇ, ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਗਤਿਯਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਉਪਪਤ੍ਤਿਯਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਪਟਿਸਨ੍ਧਿਯਾ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਅਤ੍ਤਭਾਵਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ, ਅਵੀਤਤਣ੍ਹਾ ਅਵਿਗਤਤਣ੍ਹਾ ਅਚਤ੍ਤਤਣ੍ਹਾ ਅਵਨ੍ਤਤਣ੍ਹਾ. ਅਮੁਤ੍ਤਤਣ੍ਹਾ ਅਪ੍ਪਹੀਨਤਣ੍ਹਾ ਅਪ੍ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਤਣ੍ਹਾਤਿ – ਅਵੀਤਤਣ੍ਹਾਸੇ ਭਵਾਭਵੇਸੁ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਲੋਕੇ ਪਰਿਫਨ੍ਦਮਾਨਂ, ਪਜਂ ਇਮਂ ਤਣ੍ਹਗਤਂ ਭਵੇਸੁ;

ਹੀਨਾ ਨਰਾ ਮਚ੍ਚੁਮੁਖੇ ਲਪਨ੍ਤਿ, ਅਵੀਤਤਣ੍ਹਾਸੇ ਭਵਾਭਵੇਸੂ’’ਤਿ.

੧੨. ਮਮਾਯਿਤੇ ਪਸ੍ਸਥ ਫਨ੍ਦਮਾਨੇ,ਮਚ੍ਛੇਵ [ਮਚ੍ਛੋਵ (ਸੀ.)] ਅਪ੍ਪੋਦਕੇ ਖੀਣਸੋਤੇ;

ਏਤਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਮਮੋ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਭਵੇਸੁ ਆਸਤ੍ਤਿਮਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋ.

ਮਮਾਯਿਤੇ ਪਸ੍ਸਥ ਫਨ੍ਦਮਾਨੇਤਿ. ਮਮਤ੍ਤਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਮਮਤ੍ਤਾ – ਤਣ੍ਹਾਮਮਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਮਮਤ੍ਤਞ੍ਚ. ਕਤਮਂ ਤਣ੍ਹਾਮਮਤ੍ਤਂ? ਯਾਵਤਾ ਤਣ੍ਹਾਸਙ੍ਖਾਤੇਨ ਸੀਮਕਤਂ ਮਰਿਯਾਦਿਕਤਂ ਓਧਿਕਤਂ ਪਰਿਯਨ੍ਤਕਤਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਮਮਾਯਿਤਂ. ਇਦਂ ਮਮਂ, ਏਤਂ ਮਮਂ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਮਮਂ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਮਮਂ, ਮਮ ਰੂਪਾ ਸਦ੍ਦਾ ਗਨ੍ਧਾ ਰਸਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਅਤ੍ਥਰਣਾ ਪਾਵੁਰਣਾ ਦਾਸਿਦਾਸਾ ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਾ ਹਤ੍ਥਿਗਵਾਸ੍ਸਵਲ਼ਵਾ ਖੇਤ੍ਤਂ ਵਤ੍ਥੁ ਹਿਰਞ੍ਞਂ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਗਾਮਨਿਗਮਰਾਜਧਾਨਿਯੋ ਰਟ੍ਠਞ੍ਚ ਜਨਪਦੋ ਚ ਕੋਸੋ ਚ ਕੋਟ੍ਠਾਗਾਰਞ੍ਚ, ਕੇਵਲਮ੍ਪਿ ਮਹਾਪਥਵਿਂ ਤਣ੍ਹਾਵਸੇਨ ਮਮਾਯਤਿ. ਯਾਵਤਾ ਅਟ੍ਠਸਤਂ ਤਣ੍ਹਾਵਿਚਰਿਤਂ, ਇਦਂ ਤਣ੍ਹਾਮਮਤ੍ਤਂ.

ਕਤਮਂ ਦਿਟ੍ਠਿਮਮਤ੍ਤਂ? ਵੀਸਤਿਵਤ੍ਥੁਕਾ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿ, ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਦਸਵਤ੍ਥੁਕਾ ਅਨ੍ਤਗ੍ਗਾਹਿਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿ; ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਹਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਕਨ੍ਤਾਰੋ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਸੂਕਾਯਿਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਿਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਸਞ੍ਞੋਜਨਂ ਗਾਹੋ ਪਟਿਗ੍ਗਾਹੋ ਅਭਿਨਿਵੇਸੋ ਪਰਾਮਾਸੋ ਕੁਮ੍ਮਗ੍ਗੋ ਮਿਚ੍ਛਾਪਥੋ ਮਿਚ੍ਛਤ੍ਤਂ ਤਿਤ੍ਥਾਯਤਨਂ ਵਿਪਰਿਯੇਸਗ੍ਗਾਹੋ ਵਿਪਰੀਤਗ੍ਗਾਹੋ ਵਿਪਲ੍ਲਾਸਗ੍ਗਾਹੋ ਮਿਚ੍ਛਾਗਾਹੋ ‘‘ਅਯਾਥਾਵਕਸ੍ਮਿਂ ਯਾਥਾਵਕ’’ਨ੍ਤਿ ਗਾਹੋ. ਯਾਵਤਾ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ, ਇਦਂ ਦਿਟ੍ਠਿਮਮਤ੍ਤਂ. ਮਮਾਯਿਤੇ ਪਸ੍ਸਥ ਫਨ੍ਦਮਾਨੇਤਿ ਮਮਾਯਿਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਚ੍ਛੇਦਸਂਕਿਨੋਪਿ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੇਪਿ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਪਿ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਮਮਾਯਿਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸਂਕਿਨੋਪਿ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਨ੍ਤੇਪਿ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਤੇਪਿ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਵੇਧਨ੍ਤਿ [ਵੇਧੇਨ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਪਵੇਧਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਵੇਧਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਫਨ੍ਦਮਾਨੇ ਪਫਨ੍ਦਮਾਨੇ ਸਮ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨੇ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਮਾਨੇ ਵੇਧਮਾਨੇ ਪਵੇਧਮਾਨੇ ਸਮ੍ਪਵੇਧਮਾਨੇ ਪਸ੍ਸਥ ਦਕ੍ਖਥ ਓਲੋਕੇਥ ਨਿਜ੍ਝਾਯਥ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਥਾਤਿ – ਮਮਾਯਿਤੇ ਪਸ੍ਸਥ ਫਨ੍ਦਮਾਨੇ.

ਮਚ੍ਛੇਵ ਅਪ੍ਪੋਦਕੇ ਖੀਣਸੋਤੇਤਿ. ਯਥਾ ਮਚ੍ਛਾ ਅਪ੍ਪੋਦਕੇ ਪਰਿਤ੍ਤੋਦਕੇ ਉਦਕਪਰਿਯਾਦਾਨੇ ਕਾਕੇਹਿ ਵਾ ਕੁਲਲੇਹਿ ਵਾ ਬਲਾਕਾਹਿ ਵਾ ਪਰਿਪਾਤਿਯਮਾਨਾ ਉਕ੍ਖਿਪਿਯਮਾਨਾ ਖਜ੍ਜਮਾਨਾ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਵੇਧਨ੍ਤਿ ਪਵੇਧਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਵੇਧਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਪਜਾ ਮਮਾਯਿਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਚ੍ਛੇਦਸਂਕਿਨੋਪਿ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤੇਪਿ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਪਿ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਮਮਾਯਿਤਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸਂਕਿਨੋਪਿ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਨ੍ਤੇਪਿ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਤੇਪਿ ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਫਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਵੇਧਨ੍ਤਿ ਪਵੇਧਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਵੇਧਨ੍ਤੀਤਿ – ਮਚ੍ਛੇਵ ਅਪ੍ਪੋਦਕੇ ਖੀਣਸੋਤੇ.

ਏਤਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਮਮੋ ਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਏਤਂ ਆਦੀਨਵਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ [ਤਿਰਯਿਤ੍ਵਾ (ਕ.)] ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਮਮਤ੍ਤੇਸੂਤਿ – ਏਤਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ. ਅਮਮੋ ਚਰੇਯ੍ਯਾਤਿ ਮਮਤ੍ਤਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਮਮਤ੍ਤਾ – ਤਣ੍ਹਾਮਮਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਮਮਤ੍ਤਞ੍ਚ…ਪੇ… ਇਦਂ ਤਣ੍ਹਾਮਮਤ੍ਤਂ…ਪੇ… ਇਦਂ ਦਿਟ੍ਠਿਮਮਤ੍ਤਂ. ਤਣ੍ਹਾਮਮਤ੍ਤਂ ਪਹਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਮਮਤ੍ਤਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਂ ਅਮਮਾਯਨ੍ਤੋ ਸੋਤਂ ਅਮਮਾਯਨ੍ਤੋ ਘਾਨਂ ਅਮਮਾਯਨ੍ਤੋ ਜਿਵ੍ਹਂ ਅਮਮਾਯਨ੍ਤੋ ਕਾਯਂ ਅਮਮਾਯਨ੍ਤੋ ਮਨਂ ਅਮਮਾਯਨ੍ਤੋ ਰੂਪੇ… ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ… ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ… ਧਮ੍ਮੇ… ਕੁਲਂ… ਗਣਂ… ਆਵਾਸਂ… ਲਾਭਂ… ਯਸਂ… ਪਸਂਸਂ… ਸੁਖਂ… ਚੀਵਰਂ… ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ… ਸੇਨਾਸਨਂ… ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ… ਕਾਮਧਾਤੁਂ… ਰੂਪਧਾਤੁਂ… ਅਰੂਪਧਾਤੁਂ… ਕਾਮਭਵਂ… ਰੂਪਭਵਂ… ਅਰੂਪਭਵਂ… ਸਞ੍ਞਾਭਵਂ… ਅਸਞ੍ਞਾਭਵਂ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਭਵਂ… ਏਕਵੋਕਾਰਭਵਂ… ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵਂ… ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵਂ… ਅਤੀਤਂ… ਅਨਾਗਤਂ… ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ… ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਮੁਤਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮੇ ਅਮਮਾਯਨ੍ਤੋ ਅਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਅਪਰਾਮਸਨ੍ਤੋ ਅਨਭਿਨਿਵਿਸਨ੍ਤੋ ਚਰੇਯ੍ਯ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ ਇਰਿਯੇਯ੍ਯ ਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ ਪਾਲੇਯ੍ਯ ਯਪੇਯ੍ਯ ਯਾਪੇਯ੍ਯਾਤਿ – ਏਤਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਮਮੋ ਚਰੇਯ੍ਯ.

ਭਵੇਸੁ ਆਸਤ੍ਤਿਮਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋਤਿ. ਭਵੇਸੂਤਿ ਕਾਮਭਵੇ ਰੂਪਭਵੇ ਅਰੂਪਭਵੇ. ਆਸਤ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਣ੍ਹਾ. ਯੋ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ…ਪੇ… ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਭਵੇਸੁ ਆਸਤ੍ਤਿਮਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋਤਿ. ਭਵੇਸੁ ਆਸਤ੍ਤਿਂ ਅਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋ, ਛਨ੍ਦਂ ਪੇਮਂ ਰਾਗਂ ਖਨ੍ਤਿਂ ਅਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋ ਅਜਨਯਮਾਨੋ ਅਸਞ੍ਜਨਯਮਾਨੋ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਯਮਾਨੋ ਅਨਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਯਮਾਨੋਤਿ – ਭਵੇਸੁ ਆਸਤ੍ਤਿਮਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਮਮਾਯਿਤੇ ਪਸ੍ਸਥ ਫਨ੍ਦਮਾਨੇ, ਮਚ੍ਛੇਵ ਅਪ੍ਪੋਦਕੇ ਖੀਣਸੋਤੇ;

ਏਤਮ੍ਪਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਮਮੋ ਚਰੇਯ੍ਯ, ਭਵੇਸੁ ਆਸਤ੍ਤਿਮਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋ’’ਤਿ.

੧੩. ਉਭੋਸੁ ਅਨ੍ਤੇਸੁ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਛਨ੍ਦਂ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਅਨਾਨੁਗਿਦ੍ਧੋ;

ਯਦਤ੍ਤਗਰਹੀ ਤਦਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋ, ਨ ਲਿਮ੍ਪਤੀ [ਨ ਲਿਪ੍ਪਤਿ (ਸੀ.)] ਦਿਟ੍ਠਸੁਤੇਸੁ ਧੀਰੋ.

ਉਭੋਸੁ ਅਨ੍ਤੇਸੁ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਛਨ੍ਦਨ੍ਤਿ. ਅਨ੍ਤਾਤਿ ਫਸ੍ਸੋ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋ ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯੋ ਦੁਤਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਅਤੀਤੋ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋ ਅਨਾਗਤੋ ਦੁਤਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਦੁਤਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਨਾਮਂ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋ ਰੂਪਂ ਦੁਤਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਛ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਿਕਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨਿ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋ ਛ ਬਾਹਿਰਾਨਿ ਆਯਤਨਾਨਿ ਦੁਤਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋ, ਸਕ੍ਕਾਯੋ ਏਕੋ ਅਨ੍ਤੋ ਸਕ੍ਕਾਯਸਮੁਦਯੋ ਦੁਤਿਯੋ ਅਨ੍ਤੋ. ਛਨ੍ਦੋਤਿ ਯੋ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਕਾਮਰਾਗੋ ਕਾਮਨਨ੍ਦੀ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਕਾਮਸ੍ਨੇਹੋ ਕਾਮਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਕਾਮਮੁਚ੍ਛਾ ਕਾਮਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਕਾਮੋਘੋ ਕਾਮਯੋਗੋ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਂ. ਉਭੋਸੁ ਅਨ੍ਤੇਸੁ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਛਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਉਭੋਸੁ ਅਨ੍ਤੇਸੁ ਛਨ੍ਦਂ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਪਟਿਵਿਨੇਯ੍ਯ ਪਜਹੇਯ੍ਯ ਵਿਨੋਦੇਯ੍ਯ ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਂ ਕਰੇਯ੍ਯ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਯ੍ਯਾਤਿ – ਉਭੋਸੁ ਅਨ੍ਤੇਸੁ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਛਨ੍ਦਂ.

ਫਸ੍ਸਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਅਨਾਨੁਗਿਦ੍ਧੋਤਿ. ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਘਾਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਸੁਖਵੇਦਨੀਯੋ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯੋ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨੀਯੋ ਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਕੁਸਲੋ ਫਸ੍ਸੋ ਅਕੁਸਲੋ ਫਸ੍ਸੋ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਕਾਮਾਵਚਰੋ ਫਸ੍ਸੋ ਰੂਪਾਵਚਰੋ ਫਸ੍ਸੋ ਅਰੂਪਾਵਚਰੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਫਸ੍ਸੋ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਲੋਕਿਯੋ ਫਸ੍ਸੋ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਤੀਤੋ ਫਸ੍ਸੋ ਅਨਾਗਤੋ ਫਸ੍ਸੋ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਯੋ ਏਵਰੂਪੋ ਫਸ੍ਸੋ ਫੁਸਨਾ ਸਮ੍ਫੁਸਨਾ ਸਮ੍ਫੁਸਿਤਤ੍ਤਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਫਸ੍ਸੋ.

ਫਸ੍ਸਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ ਫਸ੍ਸਂ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ – ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ [ਤਿਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ (ਸ੍ਯਾ.)], ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ. ਕਤਮਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ? ਫਸ੍ਸਂ ਜਾਨਾਤਿ – ਅਯਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਘਾਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਅਧਿਵਚਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਪਟਿਘਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨੀਯੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਕੁਸਲੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਅਕੁਸਲੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਅਬ੍ਯਾਕਤੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਕਾਮਾਵਚਰੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਰੂਪਾਵਚਰੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਅਰੂਪਾਵਚਰੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਲੋਕਿਯੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਅਤੀਤੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਅਨਾਗਤੋ ਫਸ੍ਸੋ, ਅਯਂ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਫਸ੍ਸੋਤਿ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ – ਅਯਂ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ.

ਕਤਮਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ? ਏਵਂ ਞਾਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸਂ ਤੀਰੇਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਰੋਗਤੋ ਗਣ੍ਡਤੋ ਸਲ੍ਲਤੋ ਅਘਤੋ ਆਬਾਧਤੋ ਪਰਤੋ ਪਲੋਕਤੋ ਈਤਿਤੋ ਉਪਦ੍ਦਵਤੋ ਭਯਤੋ ਉਪਸਗ੍ਗਤੋ ਚਲਤੋ ਪਭਙ੍ਗੁਤੋ ਅਧੁਵਤੋ ਅਤਾਣਤੋ ਅਲੇਣਤੋ ਅਸਰਣਤੋ ਰਿਤ੍ਤਤੋ ਤੁਚ੍ਛਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਆਦੀਨਵਤੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਤੋ ਅਸਾਰਕਤੋ ਅਘਮੂਲਤੋ ਵਧਕਤੋ ਵਿਭਵਤੋ ਸਾਸਵਤੋ ਸਙ੍ਖਤਤੋ ਮਾਰਾਮਿਸਤੋ ਜਾਤਿਜਰਾਬ੍ਯਾਧਿਮਰਣਧਮ੍ਮਤੋ ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਧਮ੍ਮਤੋ ਸਂਕਿਲੇਸਧਮ੍ਮਤੋ ਸਮੁਦਯਤੋ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਅਸ੍ਸਾਦਤੋ ਆਦੀਨਵਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਤੋ ਤੀਰੇਤਿ – ਅਯਂ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ.

ਕਤਮਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ? ਏਵਂ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਫਸ੍ਸੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਂ ਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਫਸ੍ਸੇਸੁ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਪਜਹਥ. ਏਵਂ ਸੋ ਫਸ੍ਸੋ ਪਹੀਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲੋ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤੋ ਅਨਭਾਵਂ ਕਤੋ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮੋ’’ਤਿ – ਅਯਂ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਫਸ੍ਸਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯਾਤਿ. ਫਸ੍ਸਂ ਇਮਾਹਿ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਅਨਾਨੁਗਿਦ੍ਧੋਤਿ. ਗੇਧੋਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਣ੍ਹਾ. ਯੋ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ…ਪੇ… ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਯਸ੍ਸੇਸੋ ਗੇਧੋ ਪਹੀਨੋ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ ਵੂਪਸਨ੍ਤੋ ਪਟਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧੋ ਅਭਬ੍ਬੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੋ ਞਾਣਗ੍ਗਿਨਾ ਦਡ੍ਢੋ, ਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਗਿਦ੍ਧੋ. ਸੋ ਰੂਪੇ ਅਗਿਦ੍ਧੋ ਸਦ੍ਦੇ ਅਗਿਦ੍ਧੋ ਗਨ੍ਧੇ ਅਗਿਦ੍ਧੋ ਰਸੇ ਅਗਿਦ੍ਧੋ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਅਗਿਦ੍ਧੋ ਕੁਲੇ… ਗਣੇ… ਆਵਾਸੇ… ਲਾਭੇ… ਯਸੇ… ਪਸਂਸਾਯ… ਸੁਖੇ… ਚੀਵਰੇ… ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇ… ਸੇਨਾਸਨੇ… ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰੇ ਅਗਿਦ੍ਧੋ ਕਾਮਧਾਤੁਯਾ… ਰੂਪਧਾਤੁਯਾ… ਅਰੂਪਧਾਤੁਯਾ… ਕਾਮਭਵੇ… ਰੂਪਭਵੇ… ਅਰੂਪਭਵੇ… ਸਞ੍ਞਾਭਵੇ… ਅਸਞ੍ਞਾਭਵੇ… ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਭਵੇ… ਏਕਵੋਕਾਰਭਵੇ… ਚਤੁਵੋਕਾਰਭਵੇ… ਪਞ੍ਚਵੋਕਾਰਭਵੇ… ਅਤੀਤੇ… ਅਨਾਗਤੇ… ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ… ਦਿਟ੍ਠਸੁਤਮੁਤਵਿਞ੍ਞਾਤਬ੍ਬੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਅਗਿਦ੍ਧੋ ਅਗਧਿਤੋ ਅਮੁਚ੍ਛਿਤੋ ਅਨਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਵੀਤਗੇਧੋ ਵਿਗਤਗੇਧੋ ਚਤ੍ਤਗੇਧੋ ਵਨ੍ਤਗੇਧੋ ਮੁਤ੍ਤਗੇਧੋ ਪਹੀਨਗੇਧੋ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਗੇਧੋ ਵੀਤਰਾਗੋ ਵਿਗਤਰਾਗੋ ਚਤ੍ਤਰਾਗੋ ਵਨ੍ਤਰਾਗੋ ਮੁਤ੍ਤਰਾਗੋ ਪਹੀਨਰਾਗੋ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਟ੍ਠਰਾਗੋ ਨਿਚ੍ਛਾਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਸੀਤਿਭੂਤੋ ਸੁਖਪਟਿਸਂਵੇਦੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਵਿਹਰਤੀਤਿ – ਫਸ੍ਸਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਅਨਾਨੁਗਿਦ੍ਧੋ.

ਯਦਤ੍ਤਗਰਹੀ ਤਦਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋਤਿ. ਯਦਨ੍ਤਿ ਯਂ. ਅਤ੍ਤਗਰਹੀਤਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ – ਕਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਚ. ਕਥਂ ਕਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ? ਕਤਂ ਮੇ ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਅਕਤਂ ਮੇ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਨ੍ਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਕਤਂ ਮੇ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਅਕਤਂ ਮੇ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਨ੍ਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਕਤਂ ਮੇ ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ, ਅਕਤਂ ਮੇ ਮਨੋਸੁਚਰਿਤਨ੍ਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਕਤੋ ਮੇ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੋ, ਅਕਤਾ ਮੇ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਵੇਰਮਣੀਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਕਤਂ ਮੇ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਂ, ਅਕਤਾ ਮੇ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਵੇਰਮਣੀਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਕਤੋ ਮੇ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੋ, ਅਕਤਾ ਮੇ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਵੇਰਮਣੀਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਕਤੋ ਮੇ ਮੁਸਾਵਾਦੋ, ਅਕਤਾ ਮੇ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਵੇਰਮਣੀਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਕਤਾ ਮੇ ਪਿਸੁਣਾ ਵਾਚਾ, ਅਕਤਾ ਮੇ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਕਤਾ ਮੇ ਫਰੁਸਾ ਵਾਚਾ, ਅਕਤਾ ਮੇ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਵੇਰਮਣੀਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਕਤੋ ਮੇ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੋ, ਅਕਤਾ ਮੇ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਵੇਰਮਣੀਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਕਤਾ ਮੇ ਅਭਿਜ੍ਝਾ, ਅਕਤਾ ਮੇ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਕਤੋ ਮੇ ਬ੍ਯਾਪਾਦੋ, ਅਕਤੋ ਮੇ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦੋਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਕਤਾ ਮੇ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਅਕਤਾ ਮੇ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਏਵਂ ਕਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਅਥ ਵਾ, ਸੀਲੇਸੁਮ੍ਹਿ ਨ ਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸੁਮ੍ਹਿ ਅਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰੋਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਭੋਜਨੇਮ੍ਹਿ [ਭੋਜਨੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਅਮਤ੍ਤਞ੍ਞੂਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਜਾਗਰਿਯਂ ਅਨਨੁਯੁਤ੍ਤੋਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਸਤਿਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞੇਨ ਅਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਅਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਅਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਅਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਅਭਾਵਿਤਾਨਿ ਮੇ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨੀਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਅਭਾਵਿਤਾਨਿ ਮੇ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨੀਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਅਭਾਵਿਤਾ ਮੇ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਅਭਾਵਿਤੋ ਮੇ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਂ ਮੇ ਅਪਰਿਞ੍ਞਾਤਨ੍ਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਸਮੁਦਯੋ ਮੇ ਅਪ੍ਪਹੀਨੋਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਮਗ੍ਗੋ ਮੇ ਅਭਾਵਿਤੋਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਨਿਰੋਧੋ ਮੇ ਅਸਚ੍ਛਿਕਤੋਤਿ – ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਏਵਂ ਕਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਕਤਤ੍ਤਾ ਚ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਗਰਹਤਿ. ਏਵਂ ਅਤ੍ਤਗਰਹਿਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਅਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋ ਅਜਨਯਮਾਨੋ ਅਸਞ੍ਜਨਯਮਾਨੋ ਅਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਯਮਾਨੋ ਅਨਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਯਮਾਨੋਤਿ – ਯਦਤ੍ਤਗਰਹੀ ਤਦਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋ. ਨ ਲਿਮ੍ਪਤੀ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤੇਸੁ ਧੀਰੋਤਿ. ਲੇਪੋਤਿ ਦ੍ਵੇ ਲੇਪਾ – ਤਣ੍ਹਾਲੇਪੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਲੇਪੋ ਚ…ਪੇ… ਅਯਂ ਤਣ੍ਹਾਲੇਪੋ…ਪੇ… ਅਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਲੇਪੋ. ਧੀਰੋਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਪਞ੍ਞਵਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾ ਞਾਣੀ ਵਿਭਾਵੀ ਮੇਧਾਵੀ. ਧੀਰੋ ਤਣ੍ਹਾਲੇਪਂ ਪਹਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਲੇਪਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠੇ ਨ ਲਿਮ੍ਪਤਿ, ਸੁਤੇ ਨ ਲਿਮ੍ਪਤਿ, ਮੁਤੇ ਨ ਲਿਮ੍ਪਤਿ, ਵਿਞ੍ਞਾਤੇ ਨ ਲਿਮ੍ਪਤਿ, ਨ ਪਲਿਮ੍ਪਤਿ [ਨ ਸਂਲਿਮ੍ਪਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)], ਨ ਉਪਲਿਮ੍ਪਤਿ. ਅਲਿਤ੍ਤੋ ਅਪਲਿਤ੍ਤੋ [ਅਸਂਲਿਤ੍ਤੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਅਨੁਪਲਿਤ੍ਤੋ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਨਿਸ੍ਸਟੋ ਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ ਵਿਸਞ੍ਞੁਤ੍ਤੋ ਵਿਮਰਿਯਾਦਿਕਤੇਨ ਚੇਤਸਾ ਵਿਹਰਤੀਤਿ – ਨ ਲਿਮ੍ਪਤੀ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤੇਸੁ ਧੀਰੋਤਿ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਉਭੋਸੁ ਅਨ੍ਤੇਸੁ ਵਿਨੇਯ੍ਯ ਛਨ੍ਦਂ, ਫਸ੍ਸਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਯ ਅਨਾਨੁਗਿਦ੍ਧੋ;

ਯਦਤ੍ਤਗਰਹੀ ਤਦਕੁਬ੍ਬਮਾਨੋ, ਨ ਲਿਮ੍ਪਤੀ ਦਿਟ੍ਠਸੁਤੇਸੁ ਧੀਰੋ’’ਤਿ.

੧੪. ਸਞ੍ਞਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਵਿਤਰੇਯ੍ਯ ਓਘਂ, ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਸੁ ਮੁਨਿ ਨੋਪਲਿਤ੍ਤੋ;

ਅਬ੍ਬੂਲ਼੍ਹਸਲ੍ਲੋ ਚਰਮਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ, ਨਾਸੀਸਤੀ ਲੋਕਮਿਮਂ ਪਰਞ੍ਚ.

ਸਞ੍ਞਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਵਿਤਰੇਯ੍ਯ ਓਘਨ੍ਤਿ. ਸਞ੍ਞਾਤਿ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸਞ੍ਞਾ ਵਿਹਿਂਸਾਸਞ੍ਞਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਸਞ੍ਞਾ ਅਵਿਹਿਂਸਾਸਞ੍ਞਾ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ ਸਦ੍ਦਸਞ੍ਞਾ ਗਨ੍ਧਸਞ੍ਞਾ ਰਸਸਞ੍ਞਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸਞ੍ਞਾ ਧਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ – ਯਾ ਏਵਰੂਪਾ ਸਞ੍ਞਾ ਸਞ੍ਜਾਨਨਾ ਸਞ੍ਜਾਨਿਤਤ੍ਤਂ – ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਞ੍ਞਾ. ਸਞ੍ਞਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਸਞ੍ਞਂ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ – ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾਯ, ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾਯ.

ਕਤਮਾ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ? ਸਞ੍ਞਂ ਜਾਨਾਤਿ – ਅਯਂ ਕਾਮਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਬ੍ਯਾਪਾਦਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਵਿਹਿਂਸਾਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਅਵਿਹਿਂਸਾਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਰੂਪਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਸਦ੍ਦਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਗਨ੍ਧਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਰਸਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸਞ੍ਞਾ, ਅਯਂ ਧਮ੍ਮਸਞ੍ਞਾਤਿ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ – ਅਯਂ ਞਾਤਪਰਿਞ੍ਞਾ.

ਕਤਮਾ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ? ਏਵਂ ਞਾਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਂ ਤੀਰੇਤਿ. ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਰੋਗਤੋ ਗਣ੍ਡਤੋ ਸਲ੍ਲਤੋ ਅਘਤੋ ਆਬਾਧਤੋ ਪਰਤੋ ਪਲੋਕਤੋ ਈਤਿਤੋ ਉਪਦ੍ਦਵਤੋ ਭਯਤੋ ਉਪਸਗ੍ਗਤੋ ਚਲਤੋ ਪਭਙ੍ਗੁਤੋ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਤੋ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ ਅਸ੍ਸਾਦਤੋ ਆਦੀਨਵਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਤੋ ਤੀਰੇਤਿ – ਅਯਂ ਤੀਰਣਪਰਿਞ੍ਞਾ.

ਕਤਮਾ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ? ਏਵਂ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਞਾਯ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਞ੍ਞਾਯ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ, ਤਂ ਪਜਹਥ. ਏਵਂ ਸਾ ਸਞ੍ਞਾ ਪਹੀਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਾ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਾ ਅਨਭਾਵਂ ਕਤਾ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ – ਅਯਂ ਪਹਾਨਪਰਿਞ੍ਞਾ. ਸਞ੍ਞਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾਤਿ ਸਞ੍ਞਂ ਇਮਾਹਿ ਤੀਹਿ ਪਰਿਞ੍ਞਾਹਿ ਪਰਿਜਾਨਿਤ੍ਵਾ. ਵਿਤਰੇਯ੍ਯ ਓਘਨ੍ਤਿ ਕਾਮੋਘਂ ਭਵੋਘਂ ਦਿਟ੍ਠੋਘਂ ਅਵਿਜ੍ਜੋਘਂ ਤਰੇਯ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰੇਯ੍ਯ ਪਤਰੇਯ੍ਯ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ – ਸਞ੍ਞਂ ਪਰਿਞ੍ਞਾ ਵਿਤਰੇਯ੍ਯ ਓਘਂ.

ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਸੁ ਮੁਨਿ ਨੋਪਲਿਤ੍ਤੋਤਿ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ – ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਚ…ਪੇ… ਅਯਂ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਗ੍ਗਹੋ…ਪੇ… ਅਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਮੁਨੀਤਿ. ਮੋਨਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਞਾਣਂ. ਯਾ ਪਞ੍ਞਾ ਪਜਾਨਨਾ…ਪੇ… ਅਮੋਹੋ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯੋ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਤੇਨ ਞਾਣੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਮੁਨਿ ਮੋਨਪ੍ਪਤ੍ਤੋਤਿ. ਤੀਣਿ ਮੋਨੇਯ੍ਯਾਨਿ – ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਮਨੋਮੋਨੇਯ੍ਯਂ.

ਕਤਮਂ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ? ਤਿਵਿਧਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਂ ਪਹਾਨਂ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਤਿਵਿਧਂ ਕਾਯਸੁਚਰਿਤਂ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਕਾਯਾਰਮ੍ਮਣੇ ਞਾਣਂ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਕਾਯਪਰਿਞ੍ਞਾ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਸਹਗਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਕਾਯੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਕਾਯਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋ ਚਤੁਤ੍ਥਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ – ਇਦਂ ਕਾਯਮੋਨੇਯ੍ਯਂ.

ਕਤਮਂ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ? ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਂ ਪਹਾਨਂ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਚਤੁਬ੍ਬਿਧਂ ਵਚੀਸੁਚਰਿਤਂ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਵਾਚਾਰਮ੍ਮਣੇ ਞਾਣਂ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਵਾਚਾਪਰਿਞ੍ਞਾ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਪਰਿਞ੍ਞਾਸਹਗਤੋ ਮਗ੍ਗੋ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਵਾਚਾਯ ਛਨ੍ਦਰਾਗਸ੍ਸ ਪਹਾਨਂ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ, ਵਚੀਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋ ਦੁਤਿਯਜ੍ਝਾਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ – ਇਦਂ ਵਚੀਮੋਨੇਯ੍ਯਂ.