੧੨. ਚੂਲ਼ਵਿਯੂਹਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

ਅਥ ਚੂਲ਼ਵਿਯੂਹਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਵਕ੍ਖਤਿ –

੧੧੩. ਸਕਂ ਸਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਬ੍ਬਸਾਨਾ, ਵਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਨਾਨਾ ਕੁਸਲਾ ਵਦਨ੍ਤਿ;

ਯੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ [ਏਵਂ ਪਜਾਨਾਤਿ (ਸੀ.)] ਸ ਵੇਦਿ ਧਮ੍ਮਂ, ਇਦਂ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਮਕੇਵਲੀ ਸੋ.

ਸਕਂ ਸਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਬ੍ਬਸਾਨਾਤਿ. ਸਨ੍ਤੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ; ਤੇ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਕਾਯ ਸਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਸਨ੍ਤਿ ਸਂਵਸਨ੍ਤਿ ਆਵਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਸਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਅਗਾਰਿਕਾ ਘਰੇਸੁ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਸਾਪਤ੍ਤਿਕਾ ਵਾ ਆਪਤ੍ਤੀਸੁ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਸਕਿਲੇਸਾ ਵਾ ਕਿਲੇਸੇਸੁ ਵਸਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਸਨ੍ਤੇਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ, ਤੇ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਕਾਯ ਸਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਸਨ੍ਤਿ ਸਂਵਸਨ੍ਤਿ ਆਵਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਸਨ੍ਤੀਤਿ – ਸਕਂ ਸਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਬ੍ਬਸਾਨਾ.

ਵਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਨਾਨਾ ਕੁਸਲਾ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ. ਵਿਗ੍ਗਯ੍ਹਾਤਿ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੋਞ੍ਞਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁ [ਪੁਥੁਂ (ਸੀ.)] ਵਦਨ੍ਤਿ, ਨ ਏਕਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ. ਕੁਸਲਾਤਿ ਕੁਸਲਵਾਦਾ ਪਣ੍ਡਿਤਵਾਦਾ ਥਿਰਵਾਦਾ ਞਾਯਵਾਦਾ ਹੇਤੁਵਾਦਾ ਲਕ੍ਖਣਵਾਦਾ ਕਾਰਣਵਾਦਾ ਠਾਨਵਾਦਾ ਸਕਾਯ ਲਦ੍ਧਿਯਾਤਿ – ਵਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਨਾਨਾ ਕੁਸਲਾ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਯੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ ਸ ਵੇਦਿ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ. ਯੋ ਇਮਂ [ਇਦਂ (ਸੀ. ਕ.)] ਧਮ੍ਮਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਮਗ੍ਗਂ ਜਾਨਾਤਿ ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਵੇਦਿ ਅਞ੍ਞਾਸਿ ਅਪਸ੍ਸਿ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੀਤਿ – ਯੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ ਸ ਵੇਦਿ ਧਮ੍ਮਂ.

ਇਦਂ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਮਕੇਵਲੀ ਸੋਤਿ. ਯੋ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਮਗ੍ਗਂ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਤਿ, ਅਕੇਵਲੀ ਸੋ ਅਸਮਤ੍ਤੋ ਸੋ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ ਸੋ ਹੀਨੋ ਨਿਹੀਨੋ ਓਮਕੋ ਲਾਮਕੋ ਛਤੁਕ੍ਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤੋਤਿ – ਇਦਂ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਮਕੇਵਲੀ ਸੋ.

ਤੇਨਾਹ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ –

‘‘ਸਕਂ ਸਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਬ੍ਬਸਾਨਾ, ਵਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਨਾਨਾ ਕੁਸਲਾ ਵਦਨ੍ਤਿ;

ਯੋ ਏਵਂ ਜਾਨਾਤਿ ਸ ਵੇਦਿ ਧਮ੍ਮਂ, ਇਦਂ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਮਕੇਵਲੀ ਸੋ’’ਤਿ.

੧੧੪. ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਵਿਵਾਦਯਨ੍ਤਿ, ਬਾਲੋ ਪਰੋ ਅਕ੍ਕੁਸਲੋਤਿ ਚਾਹੁ;

ਸਚ੍ਚੋ ਨੁ ਵਾਦੋ ਕਤਮੋ ਇਮੇਸਂ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਹੀਮੇ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨਾ.

ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਵਿਵਾਦਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਵਾਦਯਨ੍ਤਿ, ਕਲਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਵਿਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਵਿਵਾਦਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਮੇਧਗਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ‘‘ਨ ਤ੍ਵਂ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਆਜਾਨਾਸਿ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਹਿ ਵਾ ਸਚੇ ਪਹੋਸੀ’’ਤਿ – ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਵਿਵਾਦਯਨ੍ਤਿ.

ਬਾਲੋ ਪਰੋ ਅਕ੍ਕੁਸਲੋਤਿ ਚਾਹੂਤਿ. ਪਰੋ ਬਾਲੋ ਹੀਨੋ ਨਿਹੀਨੋ ਓਮਕੋ ਲਾਮਕੋ ਛਤੁਕ੍ਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਅਕੁਸਲੋ ਅਵਿਦ੍ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਅਞ੍ਞਾਣੀ ਅਵਿਭਾਵੀ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋਤਿ, ਏਵਮਾਹਂਸੁ ਏਵਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਬਾਲੋ ਪਰੋ ਅਕ੍ਕੁਸਲੋਤਿ ਚਾਹੁ.

ਸਚ੍ਚੋ ਨੁ ਵਾਦੋ ਕਤਮੋ ਇਮੇਸਨ੍ਤਿ. ਇਮੇਸਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵਾਦੋ ਕਤਮੋ ਸਚ੍ਚੋ ਤਚ੍ਛੋ ਤਥੋ ਭੂਤੋ ਯਾਥਾਵੋ ਅਵਿਪਰੀਤੋਤਿ – ਸਚ੍ਚੋ ਨੁ ਵਾਦੋ ਕਤਮੋ ਇਮੇਸਂ.

ਸਬ੍ਬੇਵ ਹੀਮੇ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨਾਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਵਿਮੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਕੁਸਲਵਾਦਾ ਪਣ੍ਡਿਤਵਾਦਾ ਥਿਰਵਾਦਾ ਞਾਯਵਾਦਾ ਹੇਤੁਵਾਦਾ ਲਕ੍ਖਣਵਾਦਾ ਕਾਰਣਵਾਦਾ ਠਾਨਵਾਦਾ ਸਕਾਯ ਲਦ੍ਧਿਯਾਤਿ – ਸਬ੍ਬੇਵ ਹੀਮੇ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨਾ.

ਤੇਨਾਹ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ –

‘‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਵਿਵਾਦਯਨ੍ਤਿ, ਬਾਲੋ ਪਰੋ ਅਕ੍ਕੁਸਲੋਤਿ ਚਾਹੁ;

ਸਚ੍ਚੋ ਨੁ ਵਾਦੋ ਕਤਮੋ ਇਮੇਸਂ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਹੀਮੇ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨਾ’’ਤਿ.

੧੧੫. ਪਰਸ੍ਸ ਚੇ ਧਮ੍ਮਮਨਾਨੁਜਾਨਂ, ਬਾਲੋਮਕੋ ਹੋਤਿ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋ;

ਸਬ੍ਬੇਵ ਬਾਲਾ ਸੁਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞਾ, ਸਬ੍ਬੇਵਿਮੇ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਬ੍ਬਸਾਨਾ.

ਪਰਸ੍ਸ ਚੇ ਧਮ੍ਮਮਨਾਨੁਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਪਰਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਮਗ੍ਗਂ ਅਨਾਨੁਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਨਾਨੁਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਅਨਾਨੁਮਨਨ੍ਤੋ ਅਨਾਨੁਮਞ੍ਞਨ੍ਤੋ ਅਨਾਨੁਮੋਦਨ੍ਤੋਤਿ – ਪਰਸ੍ਸ ਚੇ ਧਮ੍ਮਮਨਾਨੁਜਾਨਂ.

ਬਾਲੋਮਕੋ ਹੋਤਿ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋਤਿ. ਪਰੋ ਬਾਲੋ ਹੋਤਿ ਹੀਨੋ ਨਿਹੀਨੋ ਓਮਕੋ ਲਾਮਕੋ ਛਤੁਕ੍ਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤੋ, ਹੀਨਪਞ੍ਞੋ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋ ਓਮਕਪਞ੍ਞੋ ਲਾਮਕਪਞ੍ਞੋ ਛਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਞੋ ਪਰਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞੋਤਿ – ਬਾਲੋਮਕੋ ਹੋਤਿ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋ.

ਸਬ੍ਬੇਵ ਬਾਲਾ ਸੁਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞਾਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਵਿਮੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਬਾਲਾ ਹੀਨਾ ਨਿਹੀਨਾ ਓਮਕਾ ਲਾਮਕਾ ਛਤੁਕ੍ਕਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਹੀਨਪਞ੍ਞਾ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞਾ ਓਮਕਪਞ੍ਞਾ ਲਾਮਕਪਞ੍ਞਾ ਛਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਞਾ ਪਰਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞਾਤਿ – ਸਬ੍ਬੇਵ ਬਾਲਾ ਸੁਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞਾ.

ਸਬ੍ਬੇਵਿਮੇ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਬ੍ਬਸਾਨਾਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਵਿਮੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ; ਤੇ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਸਕਾਯ ਸਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਵਸਨ੍ਤਿ ਸਂਵਸਨ੍ਤਿ ਆਵਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਵਸਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਅਗਾਰਿਕਾ ਵਾ ਘਰੇਸੁ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਸਾਪਤ੍ਤਿਕਾ ਵਾ ਆਪਤ੍ਤੀਸੁ ਵਸਨ੍ਤਿ, ਸਕਿਲੇਸਾ ਵਾ ਕਿਲੇਸੇਸੁ ਵਸਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਸਬ੍ਬੇਵਿਮੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ…ਪੇ… ਪਰਿਵਸਨ੍ਤੀਤਿ – ਸਬ੍ਬੇਵਿਮੇ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਬ੍ਬਸਾਨਾ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਪਰਸ੍ਸ ਚੇ ਧਮ੍ਮਮਨਾਨੁਜਾਨਂ, ਬਾਲੋਮਕੋ ਹੋਤਿ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋ;

ਸਬ੍ਬੇਵ ਬਾਲਾ ਸੁਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞਾ, ਸਬ੍ਬੇਵਿਮੇ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਬ੍ਬਸਾਨਾ’’ਤਿ.

੧੧੬. ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚੇਵ ਨਵੀਵਦਾਤਾ, [ਚੇਵਨਵੇਵਦਾਤਾ (ਸੀ.), ਚੇ ਪਨ ਵਿਵਦਾਤਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਂਸੁਦ੍ਧਪਞ੍ਞਾ ਕੁਸਲਾ ਮੁਤੀਮਾ;

ਨ ਤੇਸਂ ਕੋਚਿ ਪਰਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋ, ਦਿਟ੍ਠੀ ਹਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਤਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚੇਵ ਨਵੀਵਦਾਤਾਤਿ. ਸਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਕਾਯ ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਸਕਾਯ ਰੁਚਿਯਾ ਸਕਾਯ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਅਨਵੀਵਦਾਤਾ ਅਵੋਦਾਤਾ ਅਪਰਿਯੋਦਾਤਾ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਾਤਿ – ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚੇਵ ਨਵੀਵਦਾਤਾ.

ਸਂਸੁਦ੍ਧਪਞ੍ਞਾ ਕੁਸਲਾ ਮੁਤੀਮਾਤਿ. ਸੁਦ੍ਧਪਞ੍ਞਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਪਞ੍ਞਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਪਞ੍ਞਾ ਵੋਦਾਤਪਞ੍ਞਾ ਪਰਿਯੋਦਾਤਪਞ੍ਞਾ. ਅਥ ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਦਸ੍ਸਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਦਸ੍ਸਨਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਦਸ੍ਸਨਾ ਵੋਦਾਤਦਸ੍ਸਨਾ ਪਰਿਯੋਦਾਤਦਸ੍ਸਨਾਤਿ – ਸਂਸੁਦ੍ਧਪਞ੍ਞਾ. ਕੁਸਲਾਤਿ ਕੁਸਲਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤੋ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਞਾਣਿਨੋ ਵਿਭਾਵਿਨੋ ਮੇਧਾਵਿਨੋਤਿ – ਸਂਸੁਦ੍ਧਪਞ੍ਞਾ ਕੁਸਲਾ. ਮੁਤੀਮਾਤਿ ਮੁਤਿਮਾ ਪਣ੍ਡਿਤਾ ਪਞ੍ਞਵਨ੍ਤੋ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਞਾਣਿਨੋ ਵਿਭਾਵਿਨੋ ਮੇਧਾਵਿਨੋਤਿ – ਸਂਸੁਦ੍ਧਪਞ੍ਞਾ ਕੁਸਲਾ ਮੁਤੀਮਾ.

ਤੇਸਂ ਨ ਕੋਚਿ ਪਰਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋਤਿ. ਤੇਸਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਨ ਕੋਚਿ ਹੀਨਪਞ੍ਞੋ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋ ਓਮਕਪਞ੍ਞੋ ਲਾਮਕਪਞ੍ਞੋ ਛਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਞੋ ਪਰਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞੋ ਅਤ੍ਥਿ. ਸਬ੍ਬੇਵ ਸੇਟ੍ਠਪਞ੍ਞਾ ਵਿਸਿਟ੍ਠਪਞ੍ਞਾ ਪਾਮੋਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ ਉਤ੍ਤਮਪਞ੍ਞਾ ਪਵਰਪਞ੍ਞਾਤਿ – ਤੇਸਂ ਨ ਕੋਚਿ ਪਰਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋ.

ਦਿਟ੍ਠੀ ਹਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਤਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾਤਿ. ਤੇਸਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਤਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਗਹਿਤਾ ਪਰਾਮਟ੍ਠਾ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾਤਿ – ਦਿਟ੍ਠੀ ਹਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਤਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਚੇਵ ਨਵੀਵਦਾਤਾ, ਸਂਸੁਦ੍ਧਪਞ੍ਞਾ ਕੁਸਲਾ ਮੁਤੀਮਾ;

ਤੇਸਂ ਨ ਕੋਚਿ ਪਰਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋ, ਦਿਟ੍ਠੀ ਹਿ ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਤਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

੧੧੭. ਨ ਵਾਹਮੇਤਂ ਤਥਿਯਨ੍ਤਿ [ਤਥਿਵਨ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਬ੍ਰੂਮਿ, ਯਮਾਹੁ ਬਾਲਾ ਮਿਥੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ;

ਸਕਂ ਸਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਮਕਂਸੁ ਸਚ੍ਚਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਬਾਲੋਤਿ ਪਰਂ ਦਹਨ੍ਤਿ.

ਨ ਵਾਹਮੇਤਂ ਤਥਿਯਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰੂਮੀਤਿ. ਨਾਤਿ ਪਟਿਕ੍ਖੇਪੋ. ਏਤਨ੍ਤਿ ‘‘ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਨਾਹਂ ਏਤਂ ਤਚ੍ਛਂ ਤਥਂ ਭੂਤਂ ਯਾਥਾਵਂ ਅਵਿਪਰੀਤ’’ਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰੂਮਿ ਆਚਿਕ੍ਖਾਮਿ ਦੇਸੇਮਿ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ ਪਟ੍ਠਪੇਮਿ ਵਿਵਰਾਮਿ ਵਿਭਜਾਮਿ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਮਿ ਪਕਾਸੇਮੀਤਿ – ਨ ਵਾਹਮੇਤਂ ਤਥਿਯਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰੂਮਿ.

ਯਮਾਹੁ ਬਾਲਾ ਮਿਥੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ. ਮਿਥੂਤਿ ਦ੍ਵੇ ਜਨਾ, ਦ੍ਵੇ ਕਲਹਕਾਰਕਾ, ਦ੍ਵੇ ਭਣ੍ਡਨਕਾਰਕਾ, ਦ੍ਵੇ ਭਸ੍ਸਕਾਰਕਾ, ਦ੍ਵੇ ਵਿਵਾਦਕਾਰਕਾ, ਦ੍ਵੇ ਅਧਿਕਰਣਕਾਰਕਾ, ਦ੍ਵੇ ਵਾਦਿਨੋ, ਦ੍ਵੇ ਸਲ੍ਲਪਕਾ; ਤੇ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਬਾਲੋ [ਬਾਲਤੋ (ਸੀ. ਕ.) ਏਵਮਞ੍ਞੇਸੁ ਛਪ੍ਪਦੇਸੁਪਿ ਤੋਪਚ੍ਚਯਨ੍ਤਵਸੇਨ] ਹੀਨੋ ਨਿਹੀਨੋ ਓਮਕੋ ਲਾਮਕੋ ਛਤੁਕ੍ਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤੋਤਿ, ਏਵਮਾਹਂਸੁ ਏਵਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਯਮਾਹੁ ਬਾਲਾ ਮਿਥੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ.

ਸਕਂ ਸਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਮਕਂਸੁ ਸਚ੍ਚਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ – ਸਕਂ ਸਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਮਕਂਸੁ ਸਚ੍ਚਂ. ‘‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ – ਸਕਂ ਸਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਮਕਂਸੁ ਸਚ੍ਚਂ.

ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਬਾਲੋਤਿ ਪਰਂ ਦਹਨ੍ਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਤਂਕਾਰਣਾ ਤਂਹੇਤੁ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਤਂਨਿਦਾਨਾ ਪਰਂ ਬਾਲੋ ਹੀਨੋ ਨਿਹੀਨੋ ਓਮਕੋ ਲਾਮਕੋ ਛਤੁਕ੍ਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤੋਤਿ ਦਹਨ੍ਤਿ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਓਲੋਕੇਨ੍ਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਨ੍ਤੀਤਿ – ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਬਾਲੋਤਿ ਪਰਂ ਦਹਨ੍ਤਿ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਨ ਵਾਹਮੇਤਂ ਤਥਿਯਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰੂਮਿ, ਯਮਾਹੁ ਬਾਲਾ ਮਿਥੁ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ;

ਸਕਂ ਸਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਮਕਂਸੁ ਸਚ੍ਚਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਹਿ ਬਾਲੋਤਿ ਪਰਂ ਦਹਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੧੧੮. ਯਮਾਹੁ ਸਚ੍ਚਂ ਤਥਿਯਨ੍ਤਿ ਏਕੇ, ਤਮਾਹੁ ਅਞ੍ਞੇਪਿ [ਅਞ੍ਞੇ (ਸੀ. ਕ.)] ਤੁਚ੍ਛਂ ਮੁਸਾਤਿ;

ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਵਿਵਾਦਯਨ੍ਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਏਕਂ ਸਮਣਾ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਯਮਾਹੁ ਸਚ੍ਚਂ ਤਥਿਯਨ੍ਤਿ ਏਕੇਤਿ. ਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਮਗ੍ਗਂ ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ‘‘ਇਦਂ ਸਚ੍ਚਂ ਤਚ੍ਛਂ ਤਥਂ ਭੂਤਂ ਯਾਥਾਵਂ ਅਵਿਪਰੀਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਮਾਹਂਸੁ ਏਵਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਯਮਾਹੁ ਸਚ੍ਚਂ ਤਥਿਯਨ੍ਤਿ ਏਕੇ.

ਤਮਾਹੁ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਤੁਚ੍ਛਂ ਮੁਸਾਤੀਤਿ. ਤਮੇਵ ਧਮ੍ਮਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਮਗ੍ਗਂ ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ‘‘ਤੁਚ੍ਛਂ ਏਤਂ, ਮੁਸਾ ਏਤਂ, ਅਭੂਤਂ ਏਤਂ, ਅਲਿਕਂ ਏਤਂ, ਅਯਾਥਾਵਂ ਏਤ’’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਮਾਹਂਸੁ ਏਵਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਤਮਾਹੁ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਤੁਚ੍ਛਂ ਮੁਸਾਤਿ.

ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਏਕਂ ਸਮਣਾ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਕਿਂਕਾਰਣਾ ਕਿਂਹੇਤੁ ਕਿਂਪਚ੍ਚਯਾ ਕਿਂਨਿਦਾਨਾ ਕਿਂਸਮੁਦਯਾ ਕਿਂਜਾਤਿਕਾ ਕਿਂਪਭਵਾ ਨ ਏਕਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੋਞ੍ਞਂ [ਅਞ੍ਞੋਞ੍ਞੇ (ਕ.)] ਵਦਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਏਕਂ ਸਮਣਾ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਤੇਨਾਹ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ –

‘‘ਯਮਾਹੁ ਸਚ੍ਚਂ ਤਥਿਯਨ੍ਤਿ ਏਕੇ, ਤਮਾਹੁ ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਤੁਚ੍ਛਂ ਮੁਸਾਤਿ;

ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਿਗ੍ਗਯ੍ਹ ਵਿਵਾਦਯਨ੍ਤਿ, ਕਸ੍ਮਾ ਨ ਏਕਂ ਸਮਣਾ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੧੧੯. ਏਕਞ੍ਹਿ ਸਚ੍ਚਂ ਨ ਦੁਤੀਯਮਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਜਾ ਨੋ ਵਿਵਦੇ ਪਜਾਨਂ;

ਨਾਨਾ ਤੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਯਂ ਥੁਨਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਏਕਂ ਸਮਣਾ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਏਕਞ੍ਹਿ ਸਚ੍ਚਂ ਨ ਦੁਤੀਯਮਤ੍ਥੀਤਿ. ਏਕਂ ਸਚ੍ਚਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਯੋ ਸੋ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੋ ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯੋ ਵਿਰਾਗੋ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਅਥ ਵਾ ਏਕਂ ਸਚ੍ਚਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਸਚ੍ਚਂ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ, ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ, ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤੋ, ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵੋ, ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮੋ, ਸਮ੍ਮਾਸਤਿ, ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀਤਿ – ਏਕਞ੍ਹਿ ਸਚ੍ਚਂ ਨ ਦੁਤੀਯਮਤ੍ਥਿ.

ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਜਾ ਨੋ ਵਿਵਦੇ ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਚ੍ਚੇ. ਪਜਾਤਿ ਸਤ੍ਤਾਧਿਵਚਨਂ. ਪਜਾਨਨ੍ਤਿ [ਪਜਾਨਂ (ਸੀ. ਕ.), ਪਜਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਯਂ ਸਚ੍ਚਂ ਪਜਾਨਨ੍ਤਾ ਆਜਾਨਨ੍ਤਾ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਾ ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਾ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਨ੍ਤਾ ਨ ਕਲਹਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਵਿਗ੍ਗਹਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਵਿਵਾਦਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਮੇਧਗਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਲਹਂ ਭਣ੍ਡਨਂ ਵਿਗ੍ਗਹਂ ਵਿਵਾਦਂ ਮੇਧਗਂ ਪਜਹੇਯ੍ਯੁਂ, ਵਿਨੋਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ [ਬ੍ਯਨ੍ਤੀਕਰੇਯ੍ਯੁਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ – ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਜਾ ਨੋ ਵਿਵਦੇ ਪਜਾਨਂ.

ਨਾਨਾ ਤੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਯਂ ਥੁਨਨ੍ਤੀਤਿ. ਨਾਨਾ ਤੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਯਂ ਥੁਨਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਸਯਂ ਥੁਨਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ…ਪੇ… ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਸਯਂ ਥੁਨਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਨਾਨਾ ਤੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਯਂ ਥੁਨਨ੍ਤਿ.

ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਏਕਂ ਸਮਣਾ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ. ਤਸ੍ਮਾਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਤਂਕਾਰਣਾ ਤਂਹੇਤੁ ਤਪ੍ਪਚ੍ਚਯਾ ਤਂਨਿਦਾਨਾ ਨ ਏਕਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞੋਞ੍ਞਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪੁਥੁ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਏਕਂ ਸਮਣਾ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਏਕਞ੍ਹਿ ਸਚ੍ਚਂ ਨ ਦੁਤੀਯਮਤ੍ਥਿ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਪਜਾ ਨੋ ਵਿਵਦੇ ਪਜਾਨਂ;

ਨਾਨਾ ਤੇ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸਯਂ ਥੁਨਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਏਕਂ ਸਮਣਾ ਵਦਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੧੨੦. ਕਸ੍ਮਾ ਨੁ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾ, ਪਵਾਦਿਯਾਸੇ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨਾ;

ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸੁਤਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਨਾਨਾ, ਉਦਾਹੁ ਤੇ ਤਕ੍ਕਮਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ.

ਕਸ੍ਮਾ ਨੁ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਤਿ. ਕਸ੍ਮਾਤਿ ਕਸ੍ਮਾ ਕਿਂਕਾਰਣਾ ਕਿਂਹੇਤੁ ਕਿਂਪਚ੍ਚਯਾ ਕਿਂਨਿਦਾਨਾ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਨਾਨਾ [ਨਾਨਾਨਿ (ਕ.)] ਵਦਨ੍ਤਿ, ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞੋਞ੍ਞਾਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਪੁਥੂਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਕਸ੍ਮਾ ਨੁ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾ.

ਪਵਾਦਿਯਾਸੇ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨਾਤਿ. ਪਵਾਦਿਯਾਸੇਤਿ ਵਿਪ੍ਪਵਦਨ੍ਤੀਤਿਪਿ ਪਵਾਦਿਯਾਸੇ. ਅਥ ਵਾ ਸਕਂ ਸਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਪਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ…ਪੇ… ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਪਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ. ਕੁਸਲਾਵਦਾਨਾਤਿ ਕੁਸਲਵਾਦਾ ਪਣ੍ਡਿਤਵਾਦਾ ਥਿਰਵਾਦਾ ਞਾਯਵਾਦਾ ਹੇਤੁਵਾਦਾ ਲਕ੍ਖਣਵਾਦਾ ਕਾਰਣਵਾਦਾ ਠਾਨਵਾਦਾ ਸਕਾਯ ਲਦ੍ਧਿਯਾਤਿ – ਪਵਾਦਿਯਾਸੇ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨਾ.

ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸੁਤਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਨਾਨਾਤਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸੁਤਾਨਿ ਬਹੁਕਾਨਿ ਨਾਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਅਞ੍ਞੋਞ੍ਞਾਨਿ ਪੁਥੂਨੀਤਿ – ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸੁਤਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਨਾਨਾ.

ਉਦਾਹੁ ਤੇ ਤਕ੍ਕਮਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੀਤਿ ਉਦਾਹੁ ਤਕ੍ਕੇਨ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੇਨ ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਨੀਯਨ੍ਤਿ ਵੁਯ੍ਹਨ੍ਤਿ ਸਂਹਰੀਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਉਦਾਹੁ ਤੇ ਤਕ੍ਕਮਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਤਕ੍ਕਪਰਿਯਾਹਤਂ ਵੀਮਂਸਾਨੁਚਰਿਤਂ ਸਯਂ ਪਟਿਭਾਨਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਉਦਾਹੁ ਤੇ ਤਕ੍ਕਮਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤਿ.

ਤੇਨਾਹ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ –

‘‘ਕਸ੍ਮਾ ਨੁ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾ, ਪਵਾਦਿਯਾਸੇ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨਾ;

ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਸੁਤਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਨਾਨਾ, ਉਦਾਹੁ ਤੇ ਤਕ੍ਕਮਨੁਸ੍ਸਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੧੨੧. ਨ ਹੇਵ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਨਾਨਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਞ੍ਞਾਯ ਨਿਚ੍ਚਾਨਿ ਲੋਕੇ;

ਤਕ੍ਕਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਪਕਪ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ, ਸਚ੍ਚਂ ਮੁਸਾਤਿ ਦ੍ਵਯਧਮ੍ਮਮਾਹੁ.

ਨ ਹੇਵ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਨਾਨਾਤਿ ਨ ਹੇਵ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਬਹੁਕਾਨਿ ਨਾਨਾਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਅਞ੍ਞੋਞ੍ਞਾਨਿ ਪੁਥੂਨੀਤਿ – ਨ ਹੇਵ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਨਾਨਾ.

ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਞ੍ਞਾਯ ਨਿਚ੍ਚਾਨਿ ਲੋਕੇਤਿ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਞ੍ਞਾਯ ਨਿਚ੍ਚਗ੍ਗਾਹਾ ਏਕਞ੍ਞੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਲੋਕੇ ਕਥੀਯਤਿ ਭਣੀਯਤਿ ਦੀਪੀਯਤਿ ਵੋਹਰੀਯਤਿ – ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਯੋ ਸੋ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥੋ ਸਬ੍ਬੂਪਧਿਪਟਿਨਿਸ੍ਸਗ੍ਗੋ ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯੋ ਵਿਰਾਗੋ ਨਿਰੋਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਅਥ ਵਾ ਏਕਂ ਸਚ੍ਚਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਗ੍ਗਸਚ੍ਚਂ, ਨਿਯ੍ਯਾਨਸਚ੍ਚਂ, ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ, ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ …ਪੇ… ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀਤਿ – ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਞ੍ਞਾਯ ਨਿਚ੍ਚਾਨਿ ਲੋਕੇ.

ਤਕ੍ਕਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਪਕਪ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ, ਸਚ੍ਚਂ ਮੁਸਾਤਿ ਦ੍ਵਯਧਮ੍ਮਮਾਹੂਤਿ. ਤਕ੍ਕਂ ਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਤਕ੍ਕਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਤਕ੍ਕਯਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਜਨੇਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਜਨੇਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜਨੇਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ‘‘ਮਯ੍ਹਂ ਸਚ੍ਚਂ ਤੁਯ੍ਹਂ ਮੁਸਾ’’ਤਿ, ਏਵਮਾਹਂਸੁ ਏਵਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਤਕ੍ਕਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਪਕਪ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸਚ੍ਚਂ ਮੁਸਾਤਿ ਦ੍ਵਯਧਮ੍ਮਮਾਹੁ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਨ ਹੇਵ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਨਾਨਾ, ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਸਞ੍ਞਾਯ ਨਿਚ੍ਚਾਨਿ ਲੋਕੇ;

ਤਕ੍ਕਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠੀਸੁ ਪਕਪ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ, ਸਚ੍ਚਂ ਮੁਸਾਤਿ ਦ੍ਵਯਧਮ੍ਮਮਾਹੂ’’ਤਿ.

੧੨੨. ਦਿਟ੍ਠੇ ਸੁਤੇ ਸੀਲਵਤੇ ਮੁਤੇ ਵਾ, ਏਤੇ ਚ [ਏਤੇਸੁ (ਸੀ.)] ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਮਾਨਦਸ੍ਸੀ;

ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਪਹਸ੍ਸਮਾਨੋ, ਬਾਲੋ ਪਰੋ ਅਕ੍ਕੁਸਲੋਤਿ ਚਾਹ.

ਦਿਟ੍ਠੇ ਸੁਤੇ ਸੀਲਵਤੇ ਮੁਤੇ ਵਾ, ਏਤੇ ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਮਾਨਦਸ੍ਸੀਤਿ. ਦਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਸੁਦ੍ਧਿਂ ਵਾ, ਸੁਤਂ ਵਾ ਸੁਤਸੁਦ੍ਧਿਂ ਵਾ, ਸੀਲਂ ਵਾ ਸੀਲਸੁਦ੍ਧਿਂ ਵਾ, ਵਤਂ ਵਾ ਵਤਸੁਦ੍ਧਿਂ ਵਾ, ਮੁਤਂ ਵਾ ਮੁਤਸੁਦ੍ਧਿਂ ਵਾ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾਤਿ – ਦਿਟ੍ਠੇ ਸੁਤੇ ਸੀਲਵਤੇ ਮੁਤੇ ਵਾ. ਏਤੇ ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਮਾਨਦਸ੍ਸੀਤਿ. ਨ ਸਮ੍ਮਾਨੇਤੀਤਿਪਿ ਵਿਮਾਨਦਸ੍ਸੀ. ਅਥ ਵਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਜਨੇਤੀਤਿਪਿ ਵਿਮਾਨਦਸ੍ਸੀਤਿ – ਦਿਟ੍ਠੇ ਸੁਤੇ ਸੀਲਵਤੇ ਮੁਤੇ ਵਾ ਏਤੇ ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਮਾਨਦਸ੍ਸੀ.

ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਪਹਸ੍ਸਮਾਨੋਤਿ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਠਤ੍ਵਾ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾਤਿ – ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਠਤ੍ਵਾ. ਪਹਸ੍ਸਮਾਨੋਤਿ ਤੁਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ ਹਟ੍ਠੋ ਪਹਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ. ਅਥ ਵਾ ਦਨ੍ਤਵਿਦਂਸਕਂ ਪਹਸ੍ਸਮਾਨੋਤਿ – ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਪਹਸ੍ਸਮਾਨੋ.

ਬਾਲੋ ਪਰੋ ਅਕ੍ਕੁਸਲੋਤਿ ਚਾਹਾਤਿ. ਪਰੋ ਬਾਲੋ ਹੀਨੋ ਨਿਹੀਨੋ ਓਮਕੋ ਲਾਮਕੋ ਛਤੁਕ੍ਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਅਕੁਸਲੋ ਅਵਿਦ੍ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾਗਤੋ ਅਞ੍ਞਾਣੀ ਅਵਿਭਾਵੀ ਅਮੇਧਾਵੀ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋਤਿ, ਏਵਮਾਹ ਏਵਂ ਕਥੇਤਿ ਏਵਂ ਭਣਤਿ ਏਵਂ ਦੀਪਯਤਿ ਏਵਂ ਵੋਹਰਤੀਤਿ – ਬਾਲੋ ਪਰੋ ਅਕ੍ਕੁਸਲੋਤਿ ਚਾਹ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਦਿਟ੍ਠੇ ਸੁਤੇ ਸੀਲਵਤੇ ਮੁਤੇ ਵਾ, ਏਤੇ ਚ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਵਿਮਾਨਦਸ੍ਸੀ;

ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਪਹਸ੍ਸਮਾਨੋ, ਬਾਲੋ ਪਰੋ ਅਕ੍ਕੁਸਲੋਤਿ ਚਾਹਾ’’ਤਿ.

੧੨੩. ਯੇਨੇਵ ਬਾਲੋਤਿ ਪਰਂ ਦਹਾਤਿ, ਤੇਨਾਤੁਮਾਨਂ ਕੁਸਲੋਤਿ ਚਾਹ;

ਸਯਮਤ੍ਤਨਾ ਸੋ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨੋ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਮਾਨੇਤਿ ਤਦੇਵ ਪਾਵ.

ਯੇਨੇਵ ਬਾਲੋਤਿ ਪਰਂ ਦਹਾਤੀਤਿ. ਯੇਨੇਵ ਹੇਤੁਨਾ ਯੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਯੇਨ ਪਭਵੇਨ ਪਰਂ ਬਾਲਤੋ ਹੀਨਤੋ ਨਿਹੀਨਤੋ ਓਮਕਤੋ ਲਾਮਕਤੋ ਛਤੁਕ੍ਕਤੋ ਪਰਿਤ੍ਤਤੋ ਦਹਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ ਦਕ੍ਖਤਿ ਓਲੋਕੇਤਿ ਨਿਜ੍ਝਾਯਤਿ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਤੀਤਿ – ਯੇਨੇਵ ਬਾਲੋਤਿ ਪਰਂ ਦਹਾਤਿ.

ਤੇਨਾਤੁਮਾਨਂ ਕੁਸਲੋਤਿ ਚਾਹਾਤਿ. ਆਤੁਮਾਨੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਤ੍ਤਾ. ਸੋਪਿ ਤੇਨੇਵ ਹੇਤੁਨਾ ਤੇਨ ਪਚ੍ਚਯੇਨ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤੇਨ ਪਭਵੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਅਹਮਸ੍ਮਿ ਕੁਸਲੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਪਞ੍ਞਵਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾ ਞਾਣੀ ਵਿਭਾਵੀ ਮੇਧਾਵੀਤਿ – ਤੇਨਾਤੁਮਾਨਂ ਕੁਸਲੋਤਿ ਚਾਹ.

ਸਯਮਤ੍ਤਨਾ ਸੋ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨੋਤਿ. ਸਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਕੁਸਲਵਾਦੋ ਪਣ੍ਡਿਤਵਾਦੋ ਥਿਰਵਾਦੋ ਞਾਯਵਾਦੋ ਹੇਤੁਵਾਦੋ ਲਕ੍ਖਣਵਾਦੋ ਕਾਰਣਵਾਦੋ ਠਾਨਵਾਦੋ ਸਕਾਯ ਲਦ੍ਧਿਯਾਤਿ – ਸਯਮਤ੍ਤਨਾ ਸੋ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨੋ.

ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਮਾਨੇਤਿ ਤਦੇਵ ਪਾਵਾਤਿ. ਨ ਸਮ੍ਮਾਨੇਤੀਤਿਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਮਾਨੇਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਜਨੇਤੀਤਿਪਿ ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਮਾਨੇਤਿ. ਤਦੇਵ ਪਾਵਾਤਿ ਤਦੇਵ ਤਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਪਾਵਦਤਿ ‘‘ਇਤਿਪਾਯਂ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨੋ’’ਤਿ – ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਮਾਨੇਤਿ ਤਦੇਵ ਪਾਵਦ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਯੇਨੇਵ ਬਾਲੋਤਿ ਪਰਂ ਦਹਾਤਿ, ਤੇਨਾਤੁਮਾਨਂ ਕੁਸਲੋਤਿ ਚਾਹ;

ਸਯਮਤ੍ਤਨਾ ਸੋ ਕੁਸਲਾਵਦਾਨੋ, ਅਞ੍ਞਂ ਵਿਮਾਨੇਤਿ ਤਦੇਵ ਪਾਵਾ’’ਤਿ.

੧੨੪. ਅਤਿਸਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੋ ਸਮਤ੍ਤੋ, ਮਾਨੇਨ ਮਤ੍ਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਮਾਨੀ;

ਸਯਮੇਵ ਸਾਮਂ ਮਨਸਾਭਿਸਿਤ੍ਤੋ, ਦਿਟ੍ਠੀ ਹਿ ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਤਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

ਅਤਿਸਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੋ ਸਮਤ੍ਤੋਤਿ. ਅਤਿਸਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ. ਕਿਂਕਾਰਣਾ ਅਤਿਸਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ? ਸਬ੍ਬਾ ਤਾ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਕਾਰਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਲਕ੍ਖਣਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਠਾਨਾਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ, ਤਂਕਾਰਣਾ ਅਤਿਸਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ. ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਅਤਿਸਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯੋ [ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਅਤਿਸਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯਾ (ਸ੍ਯਾ.)]. ਕਿਂਕਾਰਣਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਤਿਸਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯੋ? ਤੇ [ਤਾ (ਕ.)] ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਜਨੇਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਜਨੇਨ੍ਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਤਂਕਾਰਣਾ ਸਬ੍ਬਾਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਯੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਅਤਿਸਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯੋ. ਅਤਿਸਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੋ ਸਮਤ੍ਤੋਤਿ. ਅਤਿਸਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਮਤ੍ਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ ਅਨੋਮੋਤਿ – ਅਤਿਸਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੋ ਸਮਤ੍ਤੋ.

ਮਾਨੇਨ ਮਤ੍ਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਮਾਨੀਤਿ. ਸਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਮਾਨੇਨ ਮਤ੍ਤੋ ਪਮਤ੍ਤੋ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤੋ ਅਤਿਮਤ੍ਤੋਤਿ – ਮਾਨੇਨ ਮਤ੍ਤੋ. ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਮਾਨੀਤਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਮਾਨੀ ਸਮਤ੍ਤਮਾਨੀ ਅਨੋਮਮਾਨੀਤਿ – ਮਾਨੇਨ ਮਤ੍ਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਮਾਨੀ.

ਸਯਮੇਵ ਸਾਮਂ ਮਨਸਾਭਿਸਿਤ੍ਤੋਤਿ. ਸਯਮੇਵ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਅਭਿਸਿਞ੍ਚਤਿ ‘‘ਅਹਮਸ੍ਮਿ ਕੁਸਲੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਪਞ੍ਞਵਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾ ਞਾਣੀ ਵਿਭਾਵੀ ਮੇਧਾਵੀ’’ਤਿ – ਸਯਮੇਵ ਸਾਮਂ ਮਨਸਾਭਿਸਿਤ੍ਤੋ.

ਦਿਟ੍ਠੀ ਹਿ ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਤਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਦਿਟ੍ਠਿ ਤਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾ ਸਮਾਦਿਨ੍ਨਾ ਗਹਿਤਾ ਪਰਾਮਟ੍ਠਾ ਅਭਿਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾਤਿ – ਦਿਟ੍ਠੀ ਹਿ ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਤਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਅਤਿਸਾਰਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸੋ ਸਮਤ੍ਤੋ, ਮਾਨੇਨ ਮਤ੍ਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਮਾਨੀ;

ਸਯਮੇਵ ਸਾਮਂ ਮਨਸਾਭਿਸਿਤ੍ਤੋ, ਦਿਟ੍ਠੀ ਹਿ ਸਾ ਤਸ੍ਸ ਤਥਾ ਸਮਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

੧੨੫. ਪਰਸ੍ਸ ਚੇ ਹਿ ਵਚਸਾ ਨਿਹੀਨੋ, ਤੁਮੋ ਸਹਾ ਹੋਤਿ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋ;

ਅਥ ਚੇ ਸਯਂ ਵੇਦਗੂ ਹੋਤਿ ਧੀਰੋ, ਨ ਕੋਚਿ ਬਾਲੋ ਸਮਣੇਸੁ ਅਤ੍ਥਿ.

ਪਰਸ੍ਸ ਚੇ ਹਿ ਵਚਸਾ ਨਿਹੀਨੋਤਿ ਪਰਸ੍ਸ ਚੇ ਵਾਚਾਯ ਵਚਨੇਨ ਨਿਨ੍ਦਿਤਕਾਰਣਾ ਗਰਹਿਤਕਾਰਣਾ ਉਪਵਦਿਤਕਾਰਣਾ ਪਰੋ ਬਾਲੋ ਹੋਤਿ ਹੀਨੋ ਨਿਹੀਨੋ ਓਮਕੋ ਲਾਮਕੋ ਛਤੁਕ੍ਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤੋਤਿ – ਪਰਸ੍ਸ ਚੇ ਹਿ ਵਚਸਾ ਨਿਹੀਨੋ. ਤੁਮੋ ਸਹਾ ਹੋਤਿ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋਤਿ. ਸੋਪਿ ਤੇਨੇਵ ਸਹਾ ਹੋਤਿ ਹੀਨਪਞ੍ਞੋ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋ ਓਮਕਪਞ੍ਞੋ ਲਾਮਕਪਞ੍ਞੋ ਛਤੁਕ੍ਕਪਞ੍ਞੋ ਪਰਿਤ੍ਤਪਞ੍ਞੋਤਿ – ਤੁਮੋ ਸਹਾ ਹੋਤਿ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋ.

ਅਥ ਚੇ ਸਯਂ ਵੇਦਗੂ ਹੋਤਿ ਧੀਰੋਤਿ ਅਥ ਚੇ ਸਯਂ ਵੇਦਗੂ ਹੋਤਿ ਧੀਰੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਪਞ੍ਞਵਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾ ਞਾਣੀ ਵਿਭਾਵੀ ਮੇਧਾਵੀਤਿ – ਅਥ ਚੇ ਸਯਂ ਵੇਦਗੂ ਹੋਤਿ ਧੀਰੋ.

ਨ ਕੋਚਿ ਬਾਲੋ ਸਮਣੇਸੁ ਅਤ੍ਥੀਤਿ. ਸਮਣੇਸੁ ਨ ਕੋਚਿ ਬਾਲੋ ਹੀਨੋ ਨਿਹੀਨੋ ਓਮਕੋ ਲਾਮਕੋ ਛਤੁਕ੍ਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਸੇਟ੍ਠਪਞ੍ਞਾ [ਅਗ੍ਗਪਞ੍ਞਾ ਸੇਟ੍ਠਪਞ੍ਞਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਵਿਸਿਟ੍ਠਪਞ੍ਞਾ ਪਾਮੋਕ੍ਖਪਞ੍ਞਾ ਉਤ੍ਤਮਪਞ੍ਞਾ ਪਵਰਪਞ੍ਞਾਤਿ – ਨ ਕੋਚਿ ਬਾਲੋ ਸਮਣੇਸੁ ਅਤ੍ਥਿ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਪਰਸ੍ਸ ਚੇ ਹਿ ਵਚਸਾ ਨਿਹੀਨੋ, ਤੁਮੋ ਸਹਾ ਹੋਤਿ ਨਿਹੀਨਪਞ੍ਞੋ;

ਅਥ ਚੇ ਸਯਂ ਵੇਦਗੂ ਹੋਤਿ ਧੀਰੋ, ਨ ਕੋਚਿ ਬਾਲੋ ਸਮਣੇਸੁ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ.

੧੨੬. ਅਞ੍ਞਂ ਇਤੋ ਯਾਭਿਵਦਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਂ, ਅਪਰਦ੍ਧਾ ਸੁਦ੍ਧਿਮਕੇਵਲੀ ਤੇ;

ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਿਤ੍ਥ੍ਯਾ ਪੁਥੁਸੋ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਰਾਗੇਨ ਹਿ ਤੇਭਿਰਤ੍ਤਾ.

ਅਞ੍ਞਂ ਇਤੋ ਯਾਭਿਵਦਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਂ, ਅਪਰਦ੍ਧਾ ਸੁਦ੍ਧਿਮਕੇਵਲੀ ਤੇਤਿ. ਇਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਮਗ੍ਗਂ ਯੇ ਅਭਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿਮਗ੍ਗਂ ਵੋਦਾਤਮਗ੍ਗਂ ਪਰਿਯੋਦਾਤਮਗ੍ਗਂ ਵਿਰਦ੍ਧਾ ਅਪਰਦ੍ਧਾ ਖਲਿਤਾ ਗਲਿਤਾ ਅਞ੍ਞਾਯ ਅਪਰਦ੍ਧਾ ਅਕੇਵਲੀ ਤੇ, ਅਸਮਤ੍ਤਾ ਤੇ, ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਤੇ, ਹੀਨਾ ਨਿਹੀਨਾ ਓਮਕਾ ਲਾਮਕਾ ਛਤੁਕ੍ਕਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾਤਿ – ਅਞ੍ਞਂ ਇਤੋ ਯਾਭਿਵਦਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਂ, ਅਪਰਦ੍ਧਾ ਸੁਦ੍ਧਿਮਕੇਵਲੀ ਤੇ.

ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਿਤ੍ਥ੍ਯਾ ਪੁਥੁਸੋ ਵਦਨ੍ਤੀਤਿ. ਤਿਤ੍ਥਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ. ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ. ਪੁਥੁਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪੁਥੁਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਿਤ੍ਥ੍ਯਾ ਪੁਥੁਸੋ ਵਦਨ੍ਤਿ.

ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਰਾਗੇਨ ਹਿ ਤੇਭਿਰਤ੍ਤਾਤਿ. ਸਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਿਰਾਗੇਨ ਰਤ੍ਤਾ ਅਭਿਰਤ੍ਤਾਤਿ – ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਰਾਗੇਨ ਹਿ ਤੇਭਿਰਤ੍ਤਾ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਅਞ੍ਞਂ ਇਤੋ ਯਾਭਿਵਦਨ੍ਤਿ ਧਮ੍ਮਂ, ਅਪਰਦ੍ਧਾ ਸੁਦ੍ਧਿਮਕੇਵਲੀ ਤੇ;

ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਿਤ੍ਥ੍ਯਾ ਪੁਥੁਸੋ ਵਦਨ੍ਤਿ, ਸਨ੍ਦਿਟ੍ਠਿਰਾਗੇਨ ਹਿ ਤੇਭਿਰਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

੧੨੭. ਇਧੇਵ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਇਤਿ ਵਾਦਯਨ੍ਤਿ, ਨਾਞ੍ਞੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਾਹੁ;

ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਿਤ੍ਥ੍ਯਾ ਪੁਥੁਸੋ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਸਕਾਯਨੇ ਤਤ੍ਥ ਦਲ਼੍ਹਂ ਵਦਾਨਾ.

ਇਧੇਵ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਇਤਿ ਵਾਦਯਨ੍ਤੀਤਿ. ਇਧ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ, ਮੁਤ੍ਤਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਇਧ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ, ਮੁਤ੍ਤਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਸਸ੍ਸਤੋ ਲੋਕੋ…ਪੇ… ਨੇਵ ਹੋਤਿ ਨ ਨ ਹੋਤਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਰਂ ਮਰਣਾ, ਇਦਮੇਵ ਸਚ੍ਚਂ ਮੋਘਮਞ੍ਞ’’ਨ੍ਤਿ ਇਧ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਮੁਤ੍ਤਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਇਧੇਵ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਇਤਿ ਵਾਦਯਨ੍ਤਿ.

ਨਾਞ੍ਞੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਾਹੂਤਿ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਾਨਂ ਗਣਂ ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਪਟਿਪਦਂ ਮਗ੍ਗਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬੇ ਪਰਵਾਦੇ ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਉਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖਿਪਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸੋ ਸਤ੍ਥਾ ਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ, ਧਮ੍ਮੋ ਨ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ, ਗਣੋ ਨ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਨ ਭਦ੍ਦਿਕਾ, ਪਟਿਪਦਾ ਨ ਸੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ, ਮਗ੍ਗੋ ਨ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ, ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਸੁਦ੍ਧਿ ਵਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿ ਵਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿ ਵਾ, ਮੁਤ੍ਤਿ ਵਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿ ਵਾ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤਿ ਵਾ, ਨਤ੍ਥੇਤ੍ਥ ਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਰਿਸੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਵਾ ਹੀਨਾ ਨਿਹੀਨਾ ਓਮਕਾ ਲਾਮਕਾ ਛਤੁਕ੍ਕਾ ਪਰਿਤ੍ਤਾ’’ਤਿ, ਏਵਮਾਹਂਸੁ ਏਵਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਭਣਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਨਾਞ੍ਞੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਾਹੁ.

ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਿਤ੍ਥ੍ਯਾ ਪੁਥੁਸੋ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਿਤ੍ਥਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ. ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਿਕਾ. ਪੁਥੁਦਿਟ੍ਠਿਯਾ [ਪੁਥੁਤਿਤ੍ਥਿਯਾ (ਸੀ. ਕ.) ਪੁਰਿਮਗਾਥਾਯ ਪਾਠਭੇਦੋ ਨਤ੍ਥਿ] ਪੁਥੁਦਿਟ੍ਠਿਗਤੇਸੁ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਅਲ੍ਲੀਨਾ ਉਪਗਤਾ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤਾ ਅਧਿਮੁਤ੍ਤਾਤਿ – ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਿਤ੍ਥ੍ਯਾ ਪੁਥੁਸੋ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ.

ਸਕਾਯਨੇ ਤਤ੍ਥ ਦਲ਼੍ਹਂ ਵਦਾਨਾਤਿ. ਧਮ੍ਮੋ ਸਕਾਯਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਸਕਾਯਨਂ, ਪਟਿਪਦਾ ਸਕਾਯਨਂ, ਮਗ੍ਗੋ ਸਕਾਯਨਂ, ਸਕਾਯਨੇ ਦਲ਼੍ਹਵਾਦਾ ਥਿਰਵਾਦਾ ਬਲਿਕਵਾਦਾ ਅਵਟ੍ਠਿਤਵਾਦਾਤਿ – ਸਕਾਯਨੇ ਤਤ੍ਥ ਦਲ਼੍ਹਂ ਵਦਾਨਾ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਇਧੇਵ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਇਤਿ ਵਾਦਯਨ੍ਤਿ, ਨਾਞ੍ਞੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਮਾਹੁ;

ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਿਤ੍ਥ੍ਯਾ ਪੁਥੁਸੋ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ, ਸਕਾਯਨੇ ਤਤ੍ਥ ਦਲ਼੍ਹਂ ਵਦਾਨਾ’’ਤਿ.

੧੨੮. ਸਕਾਯਨੇ ਵਾਪਿ ਦਲ਼੍ਹਂ ਵਦਾਨੋ, ਕਮੇਤ੍ਥ [ਕਂ ਤਤ੍ਥ (ਸੀ. ਕ.)] ਬਾਲੋਤਿ ਪਰਂ ਦਹੇਯ੍ਯ;

ਸਯਂਵ [ਸਯਮੇਵ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸੋ ਮੇਧਗਮਾਵਹੇਯ੍ਯ, ਪਰਂ ਵਦਂ ਬਾਲਮਸੁਦ੍ਧਿਧਮ੍ਮਂ.

ਸਕਾਯਨੇ ਵਾਪਿ ਦਲ਼੍ਹਂ ਵਦਾਨੋਤਿ. ਧਮ੍ਮੋ ਸਕਾਯਨਂ, ਦਿਟ੍ਠਿ ਸਕਾਯਨਂ, ਪਟਿਪਦਾ ਸਕਾਯਨਂ, ਮਗ੍ਗੋ ਸਕਾਯਨਂ, ਸਕਾਯਨੇ ਦਲ਼੍ਹਵਾਦੋ ਥਿਰਵਾਦੋ ਬਲਿਕਵਾਦੋ ਅਵਟ੍ਠਿਤਵਾਦੋਤਿ – ਸਕਾਯਨੇ ਵਾਪਿ ਦਲ਼੍ਹਂ ਵਦਾਨੋ.

ਕਮੇਤ੍ਥ ਬਾਲੋਤਿ ਪਰਂ ਦਹੇਯ੍ਯਾਤਿ. ਏਤ੍ਥਾਤਿ ਸਕਾਯ ਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਸਕਾਯ ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਸਕਾਯ ਰੁਚਿਯਾ ਸਕਾਯ ਲਦ੍ਧਿਯਾ ਪਰਂ ਬਾਲਤੋ ਹੀਨਤੋ ਨਿਹੀਨਤੋ ਓਮਕਤੋ ਲਾਮਕਤੋ ਛਤੁਕ੍ਕਤੋ ਪਰਿਤ੍ਤਤੋ ਕਂ ਦਹੇਯ੍ਯ ਕਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਕਂ ਦਕ੍ਖੇਯ੍ਯ ਕਂ ਓਲੋਕੇਯ੍ਯ ਕਂ ਨਿਜ੍ਝਾਯੇਯ੍ਯ ਕਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯਾਤਿ – ਕਮੇਤ੍ਥ ਬਾਲੋਤਿ ਪਰਂ ਦਹੇਯ੍ਯ.

ਸਯਂਵ ਸੋ ਮੇਧਗਮਾਵਹੇਯ੍ਯ, ਪਰਂ ਵਦਂ ਬਾਲਮਸੁਦ੍ਧਿਧਮ੍ਮਨ੍ਤਿ. ਪਰੋ ਬਾਲੋ ਹੀਨੋ ਨਿਹੀਨੋ ਓਮਕੋ ਲਾਮਕੋ ਛਤੁਕ੍ਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤੋ ਅਸੁਦ੍ਧਿਧਮ੍ਮੋ ਅਵਿਸੁਦ੍ਧਿਧਮ੍ਮੋ ਅਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿਧਮ੍ਮੋ ਅਵੋਦਾਤਧਮ੍ਮੋਤਿ – ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਭਣਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਦੀਪਯਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਵੋਹਰਨ੍ਤੋ ਸਯਮੇਵ ਕਲਹਂ ਭਣ੍ਡਨਂ ਵਿਗ੍ਗਹਂ ਵਿਵਾਦਂ ਮੇਧਗਂ ਆਵਹੇਯ੍ਯ ਸਮਾਵਹੇਯ੍ਯ ਆਹਰੇਯ੍ਯ ਸਮਾਹਰੇਯ੍ਯ ਆਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯ ਸਮਾਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ ਪਰਾਮਸੇਯ੍ਯ ਅਭਿਨਿਵਿਸੇਯ੍ਯਾਤਿ – ਸਯਂਵ ਸੋ ਮੇਧਗਮਾਵਹੇਯ੍ਯ ਪਰਂ ਵਦਂ ਬਾਲਮਸੁਦ੍ਧਿਧਮ੍ਮਂ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਸਕਾਯਨੇ ਵਾਪਿ ਦਲ਼੍ਹਂ ਵਦਾਨੋ, ਕਮੇਤ੍ਥ ਬਾਲੋਤਿ ਪਰਂ ਦਹੇਯ੍ਯ;

ਸਯਂਵ ਸੋ ਮੇਧਗਮਾਵਹੇਯ੍ਯ, ਪਰਂ ਵਦਂ ਬਾਲਮਸੁਦ੍ਧਿਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੨੯. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਪਮਾਯ, ਉਦ੍ਧਂਸ [ਉਦ੍ਧਂ ਸੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਵਾਦਮੇਤਿ;

ਹਿਤ੍ਵਾਨ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾਨਿ, ਨ ਮੇਧਗਂ ਕੁਬ੍ਬਤਿ ਜਨ੍ਤੁ ਲੋਕੇ.

ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਪਮਾਯਾਤਿ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਠਤ੍ਵਾ ਪਤਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਪਰਾਮਸਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਨਿਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਠਤ੍ਵਾ. ਸਯਂ ਪਮਾਯਾਤਿ ਸਯਂ ਪਮਾਯ ਪਮਿਨਿਤ੍ਵਾ. ‘‘ਅਯਂ ਸਤ੍ਥਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ’’ਤਿ ਸਯਂ ਪਮਾਯ ਪਮਿਨਿਤ੍ਵਾ, ‘‘ਅਯਂ ਧਮ੍ਮੋ ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ… ਅਯਂ ਗਣੋ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ… ਅਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿ ਭਦ੍ਦਿਕਾ… ਅਯਂ ਪਟਿਪਦਾ ਸੁਪਞ੍ਞਤ੍ਤਾ… ਅਯਂ ਮਗ੍ਗੋ ਨਿਯ੍ਯਾਨਿਕੋ’’ਤਿ ਸਯਂ ਪਮਾਯ ਪਮਿਨਿਤ੍ਵਾਤਿ – ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਪਮਾਯ.

ਉਦ੍ਧਂਸ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਵਾਦਮੇਤੀਤਿ. ਉਦ੍ਧਂਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਨਾਗਤਂ. ਅਤ੍ਤਨੋ ਵਾਦਂ ਉਦ੍ਧਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਯਮੇਵ ਕਲਹਂ ਭਣ੍ਡਨਂ ਵਿਗ੍ਗਹਂ ਵਿਵਾਦਂ ਮੇਧਗਂ ਏਤਿ ਉਪੇਤਿ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ ਗਣ੍ਹਾਤਿ ਪਰਾਮਸਤਿ ਅਭਿਨਿਵਿਸਤੀਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਉਦ੍ਧਂਸ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਵਾਦਮੇਤਿ. ਅਥ ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਉਦ੍ਧਂ ਵਾਦੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਲਹਂ ਕਰੋਤਿ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਰੋਤਿ ਵਿਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਤਿ ਵਿਵਾਦਂ ਕਰੋਤਿ ਮੇਧਗਂ ਕਰੋਤਿ – ‘‘ਨ ਤ੍ਵਂ ਇਮਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਆਜਾਨਾਸਿ…ਪੇ… ਨਿਬ੍ਬੇਠੇਹਿ ਵਾ ਸਚੇ ਪਹੋਸੀ’’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਉਦ੍ਧਂਸ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਵਾਦਮੇਤਿ.

ਹਿਤ੍ਵਾਨ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾਨੀਤਿ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦ੍ਵਾਸਟ੍ਠਿ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾਨਿ. ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾ ਸਬ੍ਬੇ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ [ਸਬ੍ਬਾ ਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤਦਿਟ੍ਠਿਯੋ (ਸ੍ਯਾ.), ਸਬ੍ਬਾ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਦਿਟ੍ਠਿਯੋ (ਕ.)] ਹਿਤ੍ਵਾ ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਜਹਿਤ੍ਵਾ ਪਜਹਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨੋਦੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤ੍ਵਾਤਿ – ਹਿਤ੍ਵਾਨ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾਨਿ.

ਨ ਮੇਧਗਂ ਕੁਬ੍ਬਤਿ ਜਨ੍ਤੁ ਲੋਕੇਤਿ. ਨ ਕਲਹਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਭਣ੍ਡਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਵਿਗ੍ਗਹਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਵਿਵਾਦਂ ਕਰੋਤਿ, ਨ ਮੇਧਗਂ ਕਰੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਏਵਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਅਗ੍ਗਿਵੇਸ੍ਸਨ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਨ ਕੇਨਚਿ ਸਂਵਦਤਿ, ਨ ਕੇਨਚਿ ਵਿਵਦਤਿ, ਯਞ੍ਚ ਲੋਕੇ ਵੁਤ੍ਤਂ ਤੇਨ ਚ ਵੋਹਰਤਿ ਅਪਰਾਮਸ’’ਨ੍ਤਿ. ਜਨ੍ਤੂਤਿ ਸਤ੍ਤੋ ਨਰੋ ਮਾਨਵੋ ਪੋਸੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਜੀਵੋ ਜਾਗੁ ਜਨ੍ਤੁ ਇਨ੍ਦਗੁ ਮਨੁਜੋ. ਲੋਕੇਤਿ ਅਪਾਯਲੋਕੇ…ਪੇ… ਆਯਤਨਲੋਕੇਤਿ – ਨ ਮੇਧਗਂ ਕੁਬ੍ਬਤਿ ਜਨ੍ਤੁ ਲੋਕੇਤਿ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਵਿਨਿਚ੍ਛਯੇ ਠਤ੍ਵਾ ਸਯਂ ਪਮਾਯ, ਉਦ੍ਧਂਸ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਵਿਵਾਦਮੇਤਿ;

ਹਿਤ੍ਵਾਨ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾਨਿ, ਨ ਮੇਧਗਂ ਕੁਬ੍ਬਤਿ ਜਨ੍ਤੁ ਲੋਕੇ’’ਤਿ.