੧੧. ਕਲਹਵਿਵਾਦਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸੋ

ਅਥ ਕਲਹਵਿਵਾਦਸੁਤ੍ਤਨਿਦ੍ਦੇਸਂ ਵਕ੍ਖਤਿ –

੯੭. ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਕਲਹਾ ਵਿਵਾਦਾ, ਪਰਿਦੇਵਸੋਕਾ ਸਹਮਚ੍ਛਰਾ ਚ;

ਮਾਨਾਤਿਮਾਨਾ ਸਹਪੇਸੁਣਾ ਚ, ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਤੇ ਤਦਿਙ੍ਘ ਬ੍ਰੂਹਿ.

ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਕਲਹਾ ਵਿਵਾਦਾਤਿ. ਕਲਹੋਤਿ ਏਕੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਕਲਹੋ; ਵਿਵਾਦੋਤਿਪਿ ਤਞ੍ਞੇਵ. ਯੋ ਕਲਹੋ ਸੋ ਵਿਵਾਦੋ, ਯੋ ਵਿਵਾਦੋ ਸੋ ਕਲਹੋ. ਅਥ ਵਾ ਅਪਰੇਨ ਆਕਾਰੇਨ ਵਿਵਾਦੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਕਲਹਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਵਿਵਾਦੋ. ਰਾਜਾਨੋਪਿ ਰਾਜੂਹਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਖਤ੍ਤਿਯਾਪਿ ਖਤ੍ਤਿਯੇਹਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਗਹਪਤੀਪਿ ਗਹਪਤੀਹਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਮਾਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਵਦਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਮਾਤਰਾ ਵਿਵਦਤਿ, ਪਿਤਾਪਿ ਪੁਤ੍ਤੇਨ ਵਿਵਦਤਿ, ਪੁਤ੍ਤੋਪਿ ਪਿਤਰਾ ਵਿਵਦਤਿ, ਭਾਤਾਪਿ ਭਾਤਰਾ ਵਿਵਦਤਿ, ਭਾਤਾਪਿ ਭਗਿਨਿਯਾ ਵਿਵਦਤਿ, ਭਗਿਨੀਪਿ ਭਾਤਰਾ ਵਿਵਦਤਿ, ਸਹਾਯੋਪਿ ਸਹਾਯੇਨ ਵਿਵਦਤਿ – ਅਯਂ ਵਿਵਾਦੋ. ਕਤਮੋ ਕਲਹੋ? ਆਗਾਰਿਕਾ ਦਣ੍ਡਪਸੁਤਾ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਕਲਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਾ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਕਲਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ – ਅਯਂ ਕਲਹੋ.

ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਕਲਹਾ ਵਿਵਾਦਾਤਿ. ਕਲਹਾ ਚ ਵਿਵਾਦਾ ਚ ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਕੁਤੋਜਾਤਾ ਕੁਤੋਸਞ੍ਜਾਤਾ ਕੁਤੋਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਪਾਤੁਭੂਤਾ, ਕਿਂਨਿਦਾਨਾ ਕਿਂਸਮੁਦਯਾ ਕਿਂਜਾਤਿਕਾ ਕਿਂਪਭਵਾਤਿ ਕਲਹਸ੍ਸ ਚ ਵਿਵਾਦਸ੍ਸ ਚ ਮੂਲਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਹੇਤੁਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਨਿਦਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਸਮ੍ਭਵਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਪਭਵਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਆਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਪਚ੍ਚਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਸਮੁਦਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਪਪੁਚ੍ਛਤਿ ਯਾਚਤਿ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ [ਅਜ੍ਝੋਸਤਿ (ਸੀ.)] ਪਸਾਦੇਤੀਤਿ – ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਕਲਹਾ ਵਿਵਾਦਾ.

ਪਰਿਦੇਵਸੋਕਾ ਸਹਮਚ੍ਛਰਾ ਚਾਤਿ. ਪਰਿਦੇਵੋਤਿ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਭੋਗਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਰੋਗਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਸੀਲਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਦਿਟ੍ਠਿਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਯਸਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ, ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰੇਨ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਨ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਆਦੇਵੋ ਪਰਿਦੇਵੋ, ਆਦੇਵਨਾ ਪਰਿਦੇਵਨਾ, ਆਦੇਵਿਤਤ੍ਤਂ ਪਰਿਦੇਵਿਤਤ੍ਤਂ, ਵਾਚਾ ਪਲਾਪੋ ਵਿਪ੍ਪਲਾਪੋ ਲਾਲਪ੍ਪੋ ਲਾਲਪ੍ਪਾਯਨਾ ਲਾਲਪ੍ਪਾਯਿਤਤ੍ਤਂ. ਸੋਕੋਤਿ ਞਾਤਿਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਭੋਗਰੋਗਸੀਲਦਿਟ੍ਠਿਬ੍ਯਸਨੇਨ ਵਾ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਯਸਨੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ, ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰੇਨ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਧਮ੍ਮੇਨ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਸੋਕੋ ਸੋਚਨਾ ਸੋਚਿਤਤ੍ਤਂ, ਅਨ੍ਤੋਸੋਕੋ ਅਨ੍ਤੋਪਰਿਸੋਕੋ, ਅਨ੍ਤੋਡਾਹੋ ਅਨ੍ਤੋਪਰਿਡਾਹੋ, ਚੇਤਸੋ ਪਰਿਜ੍ਝਾਯਨਾ ਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਸੋਕਸਲ੍ਲਂ. ਮਚ੍ਛਰਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚ ਮਚ੍ਛਰਿਯਾਨਿ – ਆਵਾਸਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਕੁਲਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਲਾਭਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਵਣ੍ਣਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਧਮ੍ਮਮਚ੍ਛਰਿਯਂ. ਯਂ ਏਵਰੂਪਂ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਮਚ੍ਛਰਾਯਨਂ ਮਚ੍ਛਰਾਯਿਤਤ੍ਤਂ ਵੇਵਿਚ੍ਛਂ ਕਦਰਿਯਂ ਕਟੁਕਞ੍ਚੁਕਤਾ ਅਗ੍ਗਹਿਤਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ. ਅਪਿ ਚ, ਖਨ੍ਧਮਚ੍ਛਰਿਯਮ੍ਪਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਧਾਤੁਮਚ੍ਛਰਿਯਮ੍ਪਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਆਯਤਨਮਚ੍ਛਰਿਯਮ੍ਪਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ ਗਾਹੋ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਚ੍ਛਰਿਯਨ੍ਤਿ – ਪਰਿਦੇਵਸੋਕਾ ਸਹਮਚ੍ਛਰਾ ਚ.

ਮਾਨਾਤਿਮਾਨਾ ਸਹਪੇਸੁਣਾ ਚਾਤਿ. ਮਾਨੋਤਿ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਾਨਂ ਜਨੇਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਵਾ ਗੋਤ੍ਤੇਨ ਵਾ ਕੋਲਪੁਤ੍ਤਿਯੇਨ ਵਾ ਵਣ੍ਣਪੋਕ੍ਖਰਤਾਯ ਵਾ ਧਨੇਨ ਵਾ ਅਜ੍ਝੇਨੇਨ ਵਾ ਕਮ੍ਮਾਯਤਨੇਨ ਵਾ ਸਿਪ੍ਪਾਯਤਨੇਨ ਵਾ ਵਿਜ੍ਜਾਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ ਸੁਤੇਨ ਵਾ ਪਟਿਭਾਨੇਨ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰੇਨ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾ. ਅਤਿਮਾਨੋਤਿ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪਰਂ ਅਤਿਮਞ੍ਞਤਿ ਜਾਤਿਯਾ ਵਾ ਗੋਤ੍ਤੇਨ ਵਾ…ਪੇ… ਅਞ੍ਞਤਰਞ੍ਞਤਰੇਨ ਵਾ ਵਤ੍ਥੁਨਾ. ਪੇਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ – ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਇਤਿ ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਾ ਭੇਤ੍ਤਾ, ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾ, ਵਗ੍ਗਾਰਾਮੋ ਵਗ੍ਗਰਤੋ ਵਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ ਵਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾ ਹੋਤਿ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ. ਅਪਿ ਚ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ – ਪਿਯਕਮ੍ਯਤਾਯ ਵਾ ਭੇਦਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵਾ. ਕਥਂ ਪਿਯਕਮ੍ਯਤਾਯ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ? ਇਮਸ੍ਸ ਪਿਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਨਾਪੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਵਿਸ੍ਸਾਸਿਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਿਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਹਦਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ – ਏਵਂ ਪਿਯਕਮ੍ਯਤਾਯ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ. ਕਥਂ ਭੇਦਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਤਿ? ਕਥਂ ਇਮੇ ਨਾਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਵਿਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਵਗ੍ਗਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਦ੍ਵਿਧਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਦ੍ਵੇਜ੍ਝਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਦ੍ਵੇ ਪਕ੍ਖਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਭਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਫਾਸੁ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯੁਨ੍ਤਿ – ਏਵਂ ਭੇਦਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਤੀਤਿ – ਮਾਨਾਤਿਮਾਨਾ ਸਹਪੇਸੁਣਾ ਚ.

ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਤੇ ਤਦਿਙ੍ਘ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ. ਕਲਹੋ ਚ ਵਿਵਾਦੋ ਚ ਪਰਿਦੇਵੋ ਚ ਸੋਕੋ ਚ ਮਚ੍ਛਰਿਯਞ੍ਚ ਮਾਨੋ ਚ ਅਤਿਮਾਨੋ ਚ ਪੇਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚਾਤਿ – ਇਮੇ ਅਟ੍ਠ ਕਿਲੇਸਾ ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਕੁਤੋਜਾਤਾ ਕੁਤੋਸਞ੍ਜਾਤਾ ਕੁਤੋਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਪਾਤੁਭੂਤਾ, ਕਿਂਨਿਦਾਨਾ ਕਿਂਸਮੁਦਯਾ ਕਿਂਜਾਤਿਕਾ ਕਿਂਪਭਵਾਤਿ. ਇਮੇਸਂ ਅਟ੍ਠਨ੍ਨਂ ਕਿਲੇਸਾਨਂ ਮੂਲਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਹੇਤੁਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਨਿਦਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਸਮ੍ਭਵਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਪਭਵਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਆਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਪਚ੍ਚਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ, ਸਮੁਦਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਪਪੁਚ੍ਛਤਿ ਯਾਚਤਿ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ ਪਸਾਦੇਤੀਤਿ – ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਤੇ ਤਦਿਙ੍ਘਂ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ. ਇਙ੍ਘ ਬ੍ਰੂਹਿ ਆਚਿਕ੍ਖ ਦੇਸੇਹਿ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ ਪਟ੍ਠਪੇਹਿ ਵਿਵਰ ਵਿਭਜ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਹਿ ਪਕਾਸੇਹੀਤਿ – ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਤੇ ਤਦਿਙ੍ਘ ਬ੍ਰੂਹਿ.

ਤੇਨਾਹ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ –

‘‘ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਕਲਹਾ ਵਿਵਾਦਾ, ਪਰਿਦੇਵਸੋਕਾ ਸਹਮਚ੍ਛਰਾ ਚ;

ਮਾਨਾਤਿਮਾਨਾ ਸਹਪੇਸੁਣਾ ਚ, ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਤੇ ਤਦਿਙ੍ਘ ਬ੍ਰੂਹੀ’’ਤਿ.

੯੮. ਪਿਯਪ੍ਪਹੂਤਾ ਕਲਹਾ ਵਿਵਾਦਾ, ਪਰਿਦੇਵਸੋਕਾ ਸਹਮਚ੍ਛਰਾ ਚ;

ਮਾਨਾਤਿਮਾਨਾ ਸਹਪੇਸੁਣਾ ਚ, ਮਚ੍ਛੇਰਯੁਤ੍ਤਾ ਕਲਹਾ ਵਿਵਾਦਾ;

ਵਿਵਾਦਜਾਤੇਸੁ ਚ ਪੇਸੁਣਾਨਿ.

ਪਿਯਪ੍ਪਹੂਤਾ ਕਲਹਾ ਵਿਵਾਦਾ, ਪਰਿਦੇਵਸੋਕਾ ਸਹਮਚ੍ਛਰਾ ਚਾਤਿ. ਪਿਯਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਪਿਯਾ – ਸਤ੍ਤਾ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵਾ. ਕਤਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪਿਯਾ? ਇਧ ਯਸ੍ਸ ਤੇ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਤ੍ਥਕਾਮਾ ਹਿਤਕਾਮਾ ਫਾਸੁਕਾਮਾ ਯੋਗਕ੍ਖੇਮਕਾਮਾ ਮਾਤਾ ਵਾ ਪਿਤਾ ਵਾ ਭਾਤਾ ਵਾ ਭਗਿਨੀ ਵਾ ਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਧੀਤਾ ਵਾ ਮਿਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਮਚ੍ਚਾ ਵਾ ਞਾਤੀ ਵਾ ਸਾਲੋਹਿਤਾ ਵਾ – ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪਿਯਾ. ਕਤਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਿਯਾ? ਮਨਾਪਿਕਾ ਰੂਪਾ ਮਨਾਪਿਕਾ ਸਦ੍ਦਾ ਮਨਾਪਿਕਾ ਗਨ੍ਧਾ ਮਨਾਪਿਕਾ ਰਸਾ ਮਨਾਪਿਕਾ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ – ਇਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਿਯਾ.

ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਚ੍ਛੇਦਸਙ੍ਕਿਨੋਪਿ ਕਲਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇਪਿ ਕਲਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਪਿ ਕਲਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸਙ੍ਕਿਨੋਪਿ ਕਲਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਨ੍ਤੇਪਿ ਕਲਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਤੇਪਿ ਕਲਹਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਚ੍ਛੇਦਸਙ੍ਕਿਨੋਪਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇਪਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਪਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸਙ੍ਕਿਨੋਪਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਨ੍ਤੇਪਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਤੇਪਿ ਵਿਵਦਨ੍ਤਿ. ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਚ੍ਛੇਦਸਙ੍ਕਿਨੋਪਿ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇਪਿ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਪਿ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤਿ. ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸਙ੍ਕਿਨੋਪਿ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਨ੍ਤੇਪਿ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਤੇਪਿ ਪਰਿਦੇਵਨ੍ਤਿ. ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਚ੍ਛੇਦਸਙ੍ਕਿਨੋਪਿ ਸੋਚਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇਪਿ ਸੋਚਨ੍ਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਪਿ ਸੋਚਨ੍ਤਿ. ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸਙ੍ਕਿਨੋਪਿ ਸੋਚਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਨ੍ਤੇਪਿ ਸੋਚਨ੍ਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਤੇਪਿ ਸੋਚਨ੍ਤਿ. ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਗੋਪੇਨ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਮਮਾਯਨ੍ਤਿ ਮਚ੍ਛਰਾਯਨ੍ਤਿ.

ਮਾਨਾਤਿਮਾਨਾ ਸਹਪੇਸੁਣਾ ਚਾਤਿ. ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਾਨਂ ਜਨੇਨ੍ਤਿ, ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਤਿਮਾਨਂ ਜਨੇਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਾਨਂ ਜਨੇਨ੍ਤਿ? ਮਯਂ ਲਾਭਿਨੋ ਮਨਾਪਿਕਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਗਨ੍ਧਾਨਂ ਰਸਾਨਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮਾਨਂ ਜਨੇਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਤਿਮਾਨਂ ਜਨੇਨ੍ਤਿ? ਮਯਂ ਲਾਭਿਨੋ ਮਨਾਪਿਕਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਗਨ੍ਧਾਨਂ ਰਸਾਨਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਂ, ਇਮੇ ਪਨਞ੍ਞੇ ਨ ਲਾਭਿਨੋ ਮਨਾਪਿਕਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ ਗਨ੍ਧਾਨਂ ਰਸਾਨਂ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪਿਯਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਅਤਿਮਾਨਂ ਜਨੇਨ੍ਤਿ. ਪੇਸੁਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਪਿਸੁਣਵਾਚੋ ਹੋਤਿ, ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਤਾ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ…ਪੇ… ਏਵਂ ਭੇਦਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਤੀਤਿ…ਪੇ… ਮਾਨਾਤਿਮਾਨਾ ਸਹਪੇਸੁਣਾ ਚ.

ਮਚ੍ਛੇਰਯੁਤ੍ਤਾ ਕਲਹਾ ਵਿਵਾਦਾਤਿ. ਕਲਹੋ ਚ ਵਿਵਾਦੋ ਚ ਪਰਿਦੇਵੋ ਚ ਸੋਕੋ ਚ ਮਾਨੋ ਚ ਅਤਿਮਾਨੋ ਚ ਪੇਸੁਞ੍ਞਞ੍ਚਾਤਿ – ਇਮੇ ਸਤ੍ਤ ਕਿਲੇਸਾ ਮਚ੍ਛਰਿਯੇ ਯੁਤ੍ਤਾ ਪਯੁਤ੍ਤਾ ਆਯੁਤ੍ਤਾ ਸਮਾਯੁਤ੍ਤਾਤਿ – ਮਚ੍ਛੇਰਯੁਤ੍ਤਾ ਕਲਹਾ ਵਿਵਾਦਾ.

ਵਿਵਾਦਜਾਤੇਸੁ ਚ ਪੇਸੁਣਾਨੀਤਿ. ਵਿਵਾਦੇ ਜਾਤੇ ਸਞ੍ਜਾਤੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇ ਪਾਤੁਭੂਤੇ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤਿ; ਇਤੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਮੁਤ੍ਰ ਅਕ੍ਖਾਯਨ੍ਤਿ ਇਮੇਸਂ ਭੇਦਾਯ, ਅਮੁਤ੍ਰ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਇਮੇਸਂ ਅਕ੍ਖਾਯਨ੍ਤਿ ਅਮੂਸਂ ਭੇਦਾਯ. ਇਤਿ ਸਮਗ੍ਗਾਨਂ ਵਾ ਭੇਤ੍ਤਾਰੋ, ਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਦਾਤਾਰੋ, ਵਗ੍ਗਾਰਾਮਾ ਵਗ੍ਗਰਤਾ ਵਗ੍ਗਨਨ੍ਦੀ ਵਗ੍ਗਕਰਣਿਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਿਤਾਰੋ ਹੋਨ੍ਤਿ – ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ. ਅਪਿ ਚ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤਿ – ਪਿਯਕਮ੍ਯਤਾਯ ਵਾ ਭੇਦਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਵਾ. ਕਥਂ ਪਿਯਕਮ੍ਯਤਾਯ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤਿ? ਇਮਸ੍ਸ ਪਿਯਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਮਨਾਪਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਵਿਸ੍ਸਾਸਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਸੁਹਦਯਾ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ. ਏਵਂ ਪਿਯਕਮ੍ਯਤਾਯ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਭੇਦਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤਿ? ‘‘ਕਥਂ ਇਮੇ ਨਾਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਵਿਨਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਵਗ੍ਗਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਦ੍ਵੇਧਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਦ੍ਵੇਜ੍ਝਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਦ੍ਵੇ ਪਕ੍ਖਾ ਅਸ੍ਸੁ, ਭਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ ਨ ਸਮਾਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਨ ਫਾਸੁ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ – ਏਵਂ ਭੇਦਾਧਿਪ੍ਪਾਯੇਨ ਪੇਸੁਞ੍ਞਂ ਉਪਸਂਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਵਿਵਾਦਜਾਤੇਸੁ ਚ ਪੇਸੁਣਾਨਿ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਪਿਯਪ੍ਪਹੂਤਾ ਕਲਹਾ ਵਿਵਾਦਾ, ਪਰਿਦੇਵਸੋਕਾ ਸਹਮਚ੍ਛਰਾ ਚ;

ਮਾਨਾਤਿਮਾਨਾ ਸਹਪੇਸੁਣਾ ਚ, ਮਚ੍ਛੇਰਯੁਤ੍ਤਾ ਕਲਹਾ ਵਿਵਾਦਾ;

ਵਿਵਾਦਜਾਤੇਸੁ ਚ ਪੇਸੁਣਾਨੀ’’ਤਿ.

੯੯. ਪਿਯਾ ਸੁ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾ, ਯੇ ਚਾਪਿ ਲੋਭਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ;

ਆਸਾ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾ ਚ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾ, ਯੇ ਸਮ੍ਪਰਾਯਾਯ ਨਰਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਪਿਯਾ ਸੁ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾਤਿ. ਪਿਯਾ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾ ਕੁਤੋਜਾਤਾ ਕੁਤੋਸਞ੍ਜਾਤਾ ਕੁਤੋਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਪਾਤੁਭੂਤਾ, ਕਿਂਨਿਦਾਨਾ ਕਿਂਸਮੁਦਯਾ ਕਿਂਜਾਤਿਕਾ ਕਿਂਪਭਵਾਤਿ ਪਿਯਾਨਂ ਮੂਲਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਪਪੁਚ੍ਛਤਿ ਯਾਚਤਿ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ ਪਸਾਦੇਤੀਤਿ – ਪਿਯਾ ਸੁ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾ.

ਯੇ ਚਾਪਿ ਲੋਭਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇਤਿ. ਯੇ ਚਾਪੀਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਚ ਵੇਸ੍ਸਾ ਚ ਸੁਦ੍ਦਾ ਚ ਗਹਟ੍ਠਾ ਚ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਚ ਦੇਵਾ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚ. ਲੋਭਾਤਿ ਯੋ ਲੋਭੋ ਲੁਬ੍ਭਨਾ ਲੁਬ੍ਭਿਤਤ੍ਤਂ ਸਾਰਾਗੋ ਸਾਰਜ੍ਜਨਾ ਸਾਰਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਵਿਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਾਲੇਨ੍ਤਿ ਯਪੇਨ੍ਤਿ ਯਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਲੋਕੇਤਿ ਅਪਾਯਲੋਕੇ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕੇ ਦੇਵਲੋਕੇ ਖਨ੍ਧਲੋਕੇ ਧਾਤੁਲੋਕੇ ਆਯਤਨਲੋਕੇਤਿ – ਯੇ ਚਾਪਿ ਲੋਭਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ.

ਆਸਾ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾ ਚ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾਤਿ. ਆਸਾ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾ ਚ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾ ਕੁਤੋਜਾਤਾ ਕੁਤੋਸਞ੍ਜਾਤਾ ਕੁਤੋਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਪਾਤੁਭੂਤਾ, ਕਿਂਨਿਦਾਨਾ ਕਿਂਸਮੁਦਯਾ ਕਿਂਜਾਤਿਕਾ ਕਿਂਪਭਵਾਤਿ ਆਸਾਯ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾਯ ਚ ਮੂਲਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਪਪੁਚ੍ਛਤਿ ਯਾਚਤਿ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ ਪਸਾਦੇਤੀਤਿ – ਆਸਾ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾ ਚ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾ. ਯੇ ਸਮ੍ਪਰਾਯਾਯ ਨਰਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਯੇ ਨਰਸ੍ਸ ਪਰਾਯਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਦੀਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਾਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਲੇਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਰਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਾ ਪਰਾਯਨਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ – ਯੇ ਸਮ੍ਪਰਾਯਾਯ ਨਰਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਤੇਨਾਹ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ –

‘‘ਪਿਯਾ ਸੁ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾ, ਯੇ ਚਾਪਿ ਲੋਭਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ;

ਆਸਾ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾ ਚ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾ, ਯੇ ਸਮ੍ਪਰਾਯਾਯ ਨਰਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੧੦੦. ਛਨ੍ਦਾਨਿਦਾਨਾਨਿ ਪਿਯਾਨਿ ਲੋਕੇ, ਯੇ ਚਾਪਿ [ਯੇ ਵਾਪਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਲੋਭਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ;

ਆਸਾ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾ ਚ ਇਤੋਨਿਦਾਨਾ, ਯੇ ਸਮ੍ਪਰਾਯਾਯ ਨਰਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਛਨ੍ਦਾਨਿਦਾਨਾਨਿ ਪਿਯਾਨਿ ਲੋਕੇਤਿ. ਛਨ੍ਦੋਤਿ ਯੋ ਕਾਮੇਸੁ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦੋ ਕਾਮਰਾਗੋ ਕਾਮਨਨ੍ਦੀ ਕਾਮਤਣ੍ਹਾ ਕਾਮਸ੍ਨੇਹੋ ਕਾਮਪਰਿਲ਼ਾਹੋ ਕਾਮਮੁਚ੍ਛਾ ਕਾਮਜ੍ਝੋਸਾਨਂ ਕਾਮੋਘੋ ਕਾਮਯੋਗੋ ਕਾਮੁਪਾਦਾਨਂ ਕਾਮਚ੍ਛਨ੍ਦਨੀਵਰਣਂ. ਅਪਿ ਚ ਪਞ੍ਚ ਛਨ੍ਦਾ – ਪਰਿਯੇਸਨਚ੍ਛਨ੍ਦੋ, ਪਟਿਲਾਭਚ੍ਛਨ੍ਦੋ, ਪਰਿਭੋਗਚ੍ਛਨ੍ਦੋ, ਸਨ੍ਨਿਧਿਚ੍ਛਨ੍ਦੋ, ਵਿਸਜ੍ਜਨਚ੍ਛਨ੍ਦੋ. ਕਤਮੋ ਪਰਿਯੇਸਨਚ੍ਛਨ੍ਦੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤੋਯੇਵ ਅਤ੍ਥਿਕੋ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਰੂਪੇ ਪਰਿਯੇਸਤਿ, ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ… ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਪਰਿਯੇਸਤਿ – ਅਯਂ ਪਰਿਯੇਸਨਚ੍ਛਨ੍ਦੋ. ਕਤਮੋ ਪਟਿਲਾਭਚ੍ਛਨ੍ਦੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤੋਯੇਵ ਅਤ੍ਥਿਕੋ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਰੂਪੇ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ… ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਪਟਿਲਭਤਿ – ਅਯਂ ਪਟਿਲਾਭਚ੍ਛਨ੍ਦੋ. ਕਤਮੋ ਪਰਿਭੋਗਚ੍ਛਨ੍ਦੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤੋਯੇਵ ਅਤ੍ਥਿਕੋ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਰੂਪੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ… ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਤਿ – ਅਯਂ ਪਰਿਭੋਗਚ੍ਛਨ੍ਦੋ. ਕਤਮੋ ਸਨ੍ਨਿਧਿਚ੍ਛਨ੍ਦੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤੋਯੇਵ ਅਤ੍ਥਿਕੋ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਧਨਸਨ੍ਨਿਚਯਂ ਕਰੋਤਿ ‘‘ਆਪਦਾਸੁ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ – ਅਯਂ ਸਨ੍ਨਿਧਿਚ੍ਛਨ੍ਦੋ. ਕਤਮੋ ਵਿਸਜ੍ਜਨਚ੍ਛਨ੍ਦੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਜ੍ਝੋਸਿਤੋਯੇਵ ਅਤ੍ਥਿਕੋ ਛਨ੍ਦਜਾਤੋ ਧਨਂ ਵਿਸਜ੍ਜੇਤਿ ਹਤ੍ਥਾਰੋਹਾਨਂ ਅਸ੍ਸਾਰੋਹਾਨਂ ਰਥਿਕਾਨਂ ਧਨੁਗ੍ਗਹਾਨਂ ਪਤ੍ਤਿਕਾਨਂ ‘‘ਇਮੇ ਮਂ ਰਕ੍ਖਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਗੋਪਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਰਿਵਾਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’’ਤਿ – ਅਯਂ ਵਿਸਜ੍ਜਨਚ੍ਛਨ੍ਦੋ. ਪਿਯਾਨੀਤਿ ਦ੍ਵੇ ਪਿਯਾ – ਸਤ੍ਤਾ ਵਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਵਾ…ਪੇ… ਇਮੇ ਸਤ੍ਤਾ ਪਿਯਾ…ਪੇ… ਇਮੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਪਿਯਾ. ਛਨ੍ਦਾਨਿਦਾਨਾਨਿ ਪਿਯਾਨਿ ਲੋਕੇਤਿ. ਪਿਯਾ ਛਨ੍ਦਨਿਦਾਨਾ ਛਨ੍ਦਸਮੁਦਯਾ ਛਨ੍ਦਜਾਤਿਕਾ ਛਨ੍ਦਪਭਵਾਤਿ – ਛਨ੍ਦਾਨਿਦਾਨਾਨਿ ਪਿਯਾਨਿ ਲੋਕੇ.

ਯੇ ਚਾਪਿ ਲੋਭਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇਤਿ. ਯੇ ਚਾਪੀਤਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਚ ਵੇਸ੍ਸਾ ਚ ਸੁਦ੍ਦਾ ਚ ਗਹਟ੍ਠਾ ਚ ਪਬ੍ਬਜਿਤਾ ਚ ਦੇਵਾ ਚ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚ. ਲੋਭਾਤਿ ਯੋ ਲੋਭੋ ਲੁਬ੍ਭਨਾ ਲੁਬ੍ਭਿਤਤ੍ਤਂ ਸਾਰਾਗੋ ਸਾਰਜ੍ਜਨਾ ਸਾਰਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਂ ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਵਿਚਰਨ੍ਤੀਤਿ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਇਰਿਯਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਪਾਲੇਨ੍ਤਿ ਯਪੇਨ੍ਤਿ ਯਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਲੋਕੇਤਿ ਅਪਾਯਲੋਕੇ…ਪੇ… ਆਯਤਨਲੋਕੇਤਿ – ਯੇ ਚਾਪਿ ਲੋਭਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ.

ਆਸਾ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾ ਚ ਇਤੋਨਿਦਾਨਾਤਿ. ਆਸਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਣ੍ਹਾ. ਯੋ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ…ਪੇ… ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਨਿਟ੍ਠਾਤਿ ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਰੂਪੇ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਰੂਪਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਰੂਪਨਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ, ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ… ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ… ਕੁਲਂ… ਗਣਂ… ਆਵਾਸਂ… ਲਾਭਂ… ਯਸਂ… ਪਸਂਸਂ… ਸੁਖਂ… ਚੀਵਰਂ… ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ… ਸੇਨਾਸਨਂ… ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ … ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਂ… ਵਿਨਯਂ… ਅਭਿਧਮ੍ਮਂ… ਆਰਞ੍ਞਿਕਙ੍ਗਂ… ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਿਕਙ੍ਗਂ… ਪਂਸੁਕੂਲਿਕਙ੍ਗਂ… ਤੇਚੀਵਰਿਕਙ੍ਗਂ… ਸਪਦਾਨਚਾਰਿਕਙ੍ਗਂ… ਖਲੁਪਚ੍ਛਾਭਤ੍ਤਿਕਙ੍ਗਂ… ਨੇਸਜ੍ਜਿਕਙ੍ਗਂ… ਯਥਾਸਨ੍ਥਤਿਕਙ੍ਗਂ… ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ… ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ… ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ… ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ… ਵਿਞ੍ਞਾਣਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ… ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ … ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਨਿਟ੍ਠੋ ਹੋਤਿ.

‘‘ਆਸਾਯ ਕਸਤੇ ਖੇਤ੍ਤਂ, ਬੀਜਂ ਆਸਾਯ ਵਪ੍ਪਤਿ;

ਆਸਾਯ ਵਾਣਿਜਾ ਯਨ੍ਤਿ, ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਧਨਹਾਰਕਾ;

ਯਾਯ ਆਸਾਯ ਤਿਟ੍ਠਾਮਿ, ਸਾ ਮੇ ਆਸਾ ਸਮਿਜ੍ਝਤੀ’’ਤਿ.

ਆਸਾਯ ਸਮਿਦ੍ਧਿ ਵੁਚ੍ਚਤੇ ਨਿਟ੍ਠਾ. ਆਸਾ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾ ਚ ਇਤੋਨਿਦਾਨਾਤਿ. ਆਸਾ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾ ਚ ਇਤੋ ਛਨ੍ਦਨਿਦਾਨਾ ਛਨ੍ਦਸਮੁਦਯਾ ਛਨ੍ਦਜਾਤਿਕਾ ਛਨ੍ਦਪਭਵਾਤਿ – ਆਸਾ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾ ਚ ਇਤੋਨਿਦਾਨਾ.

ਯੇ ਸਮ੍ਪਰਾਯਾਯ ਨਰਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ. ਯੇ ਨਰਸ੍ਸ ਪਰਾਯਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਦੀਪਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਤਾਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਲੇਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਰਣਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਨਿਟ੍ਠਾ ਪਰਾਯਨਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ – ਯੇ ਸਮ੍ਪਰਾਯਾਯ ਨਰਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤਿ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਛਨ੍ਦਾਨਿਦਾਨਾਨਿ ਪਿਯਾਨਿ ਲੋਕੇ, ਯੇ ਚਾਪਿ ਲੋਭਾ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ;

ਆਸਾ ਚ ਨਿਟ੍ਠਾ ਚ ਇਤੋਨਿਦਾਨਾ, ਯੇ ਸਮ੍ਪਰਾਯਾਯ ਨਰਸ੍ਸ ਹੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

੧੦੧. ਛਨ੍ਦੋ ਨੁ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨੋ, ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾ ਚਾਪਿ [ਵਾਪਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ;

ਕੋਧੋ ਮੋਸਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਕਥਂਕਥਾ ਚ, ਯੇ ਚਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਛਨ੍ਦੋ ਨੁ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨੋਤਿ. ਛਨ੍ਦੋ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨੋ ਕੁਤੋਜਾਤੋ ਕੁਤੋਸਞ੍ਜਾਤੋ ਕੁਤੋਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਕੁਤੋਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਕੁਤੋਪਾਤੁਭੂਤੋ, ਕਿਂਨਿਦਾਨੋ ਕਿਂਸਮੁਦਯੋ ਕਿਂਜਾਤਿਕੋ ਕਿਂਪਭਵੋਤਿ ਛਨ੍ਦਸ੍ਸ ਮੂਲਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਪਪੁਚ੍ਛਤਿ ਯਾਚਤਿ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ ਪਸਾਦੇਤੀਤਿ – ਛਨ੍ਦੋ ਨੁ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨੋ.

ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾ ਚਾਪਿ ਕੁਤੋਪਹੂਤਾਤਿ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾ ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਕੁਤੋਜਾਤਾ ਕੁਤੋਸਞ੍ਜਾਤਾ ਕੁਤੋਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਪਾਤੁਭੂਤਾ, ਕਿਂਨਿਦਾਨਾ ਕਿਂਸਮੁਦਯਾ ਕਿਂਜਾਤਿਕਾ ਕਿਂਪਭਵਾਤਿ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾਨਂ ਮੂਲਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਪਪੁਚ੍ਛਤਿ ਯਾਚਤਿ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ ਪਸਾਦੇਤੀਤਿ – ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾ ਚਾਪਿ ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ.

ਕੋਧੋ ਮੋਸਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਕਥਂਕਥਾ ਚਾਤਿ. ਕੋਧੋਤਿ ਯੋ ਏਵਰੂਪੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਘਾਤੋ, ਪਟਿਘਂ ਪਟਿਵਿਰੋਧੋ, ਕੋਪੋ ਪਕੋਪੋ ਸਮ੍ਪਕੋਪੋ, ਦੋਸੋ ਪਦੋਸੋ ਸਮ੍ਪਦੋਸੋ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਮਨੋਪਦੋਸੋ, ਕੋਧੋ ਕੁਜ੍ਝਨਾ ਕੁਜ੍ਝਿਤਤ੍ਤਂ, ਦੋਸੋ ਦੁਸ੍ਸਨਾ ਦੁਸ੍ਸਿਤਤ੍ਤਂ, ਬ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਨਾ ਬ੍ਯਾਪਜ੍ਜਿਤਤ੍ਤਂ, ਵਿਰੋਧੋ ਪਟਿਵਿਰੋਧੋ, ਚਣ੍ਡਿਕ੍ਕਂ ਅਸੁਰੋਪੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨਤਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ. ਮੋਸਵਜ੍ਜਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮੁਸਾਵਾਦੋ. ਕਥਂਕਥਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਤਿ – ਕੋਧੋ ਮੋਸਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਕਥਂਕਥਾ ਚ.

ਯੇ ਚਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ. ਯੇ ਚਾਪੀਤਿ ਯੇ ਕੋਧੇਨ ਚ ਮੋਸਵਜ੍ਜੇਨ ਚ ਕਥਂਕਥਾਯ ਚ ਸਹਗਤਾ ਸਹਜਾਤਾ ਸਂਸਟ੍ਠਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਾ, ਏਕੁਪ੍ਪਾਦਾ ਏਕਨਿਰੋਧਾ ਏਕਵਤ੍ਥੁਕਾ ਏਕਾਰਮ੍ਮਣਾ – ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯੇ ਚਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ. ਅਥ ਵਾ ਯੇ ਤੇ ਕਿਲੇਸਾ ਅਞ੍ਞਜਾਤਿਕਾ ਅਞ੍ਞਵਿਹਿਤਕਾ – ਇਮੇ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯੇ ਚਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ. ਸਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾਤਿ ਸਮਣੇਨ ਸਮਿਤਪਾਪੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਬਾਹਿਤਪਾਪਧਮ੍ਮੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ਭਿਨ੍ਨਕਿਲੇਸਮੂਲੇਨ ਸਬ੍ਬਾਕੁਸਲਮੂਲਬਨ੍ਧਨਾ ਪਮੁਤ੍ਤੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਵੁਤ੍ਤਾ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਾ ਦੇਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਪਿਤਾ ਪਟ੍ਠਪਿਤਾ ਵਿਵਟਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਤਾ ਪਕਾਸਿਤਾਤਿ – ਯੇ ਚਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ.

ਤੇਨਾਹ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ –

‘‘ਛਨ੍ਦੋ ਨੁ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨੋ, ਵਿਨਿਚ੍ਛਤਾ ਚਾਪਿ ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ;

ਕੋਧੋ ਮੋਸਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਕਥਂਕਥਾ ਚ, ਯੇ ਚਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਸਮਣੇਨ ਵੁਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

੧੦੨. ਸਾਤਂ ਅਸਾਤਨ੍ਤਿ ਯਮਾਹੁ ਲੋਕੇ, ਤਮੂਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦੋ;

ਰੂਪੇਸੁ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਭਵਂ ਭਵਞ੍ਚ, ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕੁਬ੍ਬਤਿ [ਕੂਰੁਤੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਜਨ੍ਤੁ ਲੋਕੇ.

ਸਾਤਂ ਅਸਾਤਨ੍ਤਿ ਯਮਾਹੁ ਲੋਕੇਤਿ. ਸਾਤਨ੍ਤਿ ਸੁਖਾ ਚ ਵੇਦਨਾ, ਇਟ੍ਠਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁ [ਵਤ੍ਥੁਂ (ਸੀ. ਕ.)]. ਅਸਾਤਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਚ ਵੇਦਨਾ, ਅਨਿਟ੍ਠਞ੍ਚ ਵਤ੍ਥੁ. ਯਮਾਹੁ ਲੋਕੇਤਿ ਯਂ ਆਹਂਸੁ ਯਂ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਯਂ ਭਣਨ੍ਤਿ ਯਂ ਦੀਪੇਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਸਾਤਂ ਅਸਾਤਨ੍ਤਿ ਯਮਾਹੁ ਲੋਕੇ.

ਤਮੂਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦੋਤਿ. ਸਾਤਾਸਾਤਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ, ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ, ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ, ਅਨੁਨਯਪਟਿਘਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਛਨ੍ਦੋ ਪਹੋਤਿ ਪਭਵਤਿ ਜਾਯਤਿ ਸਞ੍ਜਾਯਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਤੀਤਿ – ਤਮੂਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦੋ.

ਰੂਪੇਸੁ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਭਵਂ ਭਵਞ੍ਚਾਤਿ. ਰੂਪੇਸੂਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾ ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਰੂਪਂ. ਕਤਮੋ ਰੂਪਾਨਂ ਭਵੋ? ਯੋ ਰੂਪਾਨਂ ਭਵੋ ਜਾਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਪਾਤੁਭਾਵੋ – ਅਯਂ ਰੂਪਾਨਂ ਭਵੋ. ਕਤਮੋ ਰੂਪਾਨਂ ਵਿਭਵੋ? ਯੋ ਰੂਪਾਨਂ ਖਯੋ ਵਯੋ ਭੇਦੋ ਪਰਿਭੇਦੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਂ – ਅਯਂ ਰੂਪਾਨਂ ਵਿਭਵੋ. ਰੂਪੇਸੁ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਭਵਂ ਭਵਞ੍ਚਾਤਿ ਰੂਪੇਸੁ ਭਵਞ੍ਚ ਵਿਭਵਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾਤਿ – ਰੂਪੇਸੁ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਭਵਂ ਭਵਞ੍ਚ.

ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕੁਬ੍ਬਤਿ ਜਨ੍ਤੁ ਲੋਕੇਤਿ. ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਾ – ਤਣ੍ਹਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਚ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਨਿਚ੍ਛਯੋ ਚ. ਕਥਂ ਤਣ੍ਹਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਰੋਤਿ? ਇਧੇਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਭੋਗਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਭੋਗਾ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਕੇਨ ਨੁ ਖੋ ਮੇ ਉਪਾਯੇਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਭੋਗਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਭੋਗਾ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ ‘‘ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪ੍ਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾਨੁਯੋਗਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਭੋਗਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਭੋਗਾ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ; ਵਿਕਾਲਵਿਸਿਖਾਚਰਿਯਾਨੁਯੋਗਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਭੋਗਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਭੋਗਾ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ; ਸਮਜ੍ਜਾਭਿਚਰਣਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ… ਜੁਤਪ੍ਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾਨੁਯੋਗਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ… ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਾਨੁਯੋਗਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਭੋਗਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਭੋਗਾ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ; ਆਲਸ੍ਯਾਨੁਯੋਗਂ ਅਨੁਯੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚੇਵ ਭੋਗਾ ਨ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਭੋਗਾ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਏਵਂ ਞਾਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਛ ਭੋਗਾਨਂ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ ਨ ਸੇਵਤਿ, ਛ ਭੋਗਾਨਂ ਆਯਮੁਖਾਨਿ ਸੇਵਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਣ੍ਹਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਰੋਤਿ.

ਅਥ ਵਾ ਕਸਿਯਾ ਵਾ ਵਣਿਜ੍ਜਾਯ ਵਾ ਗੋਰਕ੍ਖੇਨ ਵਾ ਇਸ੍ਸਤ੍ਥੇਨ [ਇਸ੍ਸਤ੍ਤੇਨ (ਕ. ਸੀ. ਕ.) ਇਸੁ + ਸਤ੍ਥ] ਵਾ ਰਾਜਪੋਰਿਸੇਨ ਵਾ ਸਿਪ੍ਪਞ੍ਞਤਰੇਨ ਵਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਤਣ੍ਹਾਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਰੋਤਿ. ਕਥਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਰੋਤਿ? ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਜਾਨਾਤਿ – ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੇ ਜਾਨਾਤਿ – ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਵਿਗਤੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਰੋਤਿ. ਸੋਤਸ੍ਮਿਂ… ਘਾਨਸ੍ਮਿਂ… ਜਿਵ੍ਹਾਯ… ਕਾਯਸ੍ਮਿਂ… ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ… ਸਦ੍ਦਸ੍ਮਿਂ… ਗਨ੍ਧਸ੍ਮਿਂ… ਰਸਸ੍ਮਿਂ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਜਾਨਾਤਿ – ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ, ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਸ੍ਮਿਂ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੇ ਜਾਨਾਤਿ – ‘‘ਅਤ੍ਤਾ ਮੇ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤੋ ਵਿਗਤੋ ਮੇ ਅਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕਰੋਤਿ ਜਨੇਤਿ ਸਞ੍ਜਨੇਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਿ. ਜਨ੍ਤੂਤਿ ਸਤ੍ਤੋ ਨਰੋ ਮਾਨਵੋ…ਪੇ… ਮਨੁਜੋ. ਲੋਕੇਤਿ ਅਪਾਯਲੋਕੇ …ਪੇ… ਆਯਤਨਲੋਕੇਤਿ – ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕੁਬ੍ਬਤਿ ਜਨ੍ਤੁ ਲੋਕੇ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਸਾਤਂ ਅਸਾਤਨ੍ਤਿ ਯਮਾਹੁ ਲੋਕੇ, ਤਮੂਪਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਹੋਤਿ ਛਨ੍ਦੋ;

ਰੂਪੇਸੁ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਭਵਂ ਭਵਞ੍ਚ, ਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਕੁਬ੍ਬਤਿ ਜਨ੍ਤੁ ਲੋਕੇ’’ਤਿ.

੧੦੩. ਕੋਧੋ ਮੋਸਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਕਥਂਕਥਾ ਚ, ਏਤੇਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਦ੍ਵਯਮੇਵ ਸਨ੍ਤੇ;

ਕਥਂਕਥੀ ਞਾਣਪਥਾਯ ਸਿਕ੍ਖੇ, ਞਤ੍ਵਾ ਪਵੁਤ੍ਤਾ ਸਮਣੇਨ ਧਮ੍ਮਾ.

ਕੋਧੋ ਮੋਸਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਕਥਂਕਥਾ ਚਾਤਿ. ਕੋਧੋਤਿ ਯੋ ਏਵਰੂਪੋ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਘਾਤੋ ਪਟਿਘਾਤੋ…ਪੇ… ਮੋਸਵਜ੍ਜਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮੁਸਾਵਾਦੋ. ਕਥਂਕਥਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ. ਇਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਪਿ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਪਿ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ. ਇਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਪਿ ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਪਿ ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਪਿ ਕਥਂਕਥਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯਪਿ ਕਥਂਕਥਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

ਕਥਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ? ਪਕਤਿਯਾ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ. ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਅਚਰੀਤਿ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ, ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਚਰਤੀਤਿ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ, ਅਨਤ੍ਥਂ ਮੇ ਚਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ; ਪਿਯਸ੍ਸ ਮੇ ਮਨਾਪਸ੍ਸ ਅਨਤ੍ਥਂ ਅਚਰਿ … ਅਨਤ੍ਥਂ ਚਰਤਿ… ਅਨਤ੍ਥਂ ਚਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ; ਅਪ੍ਪਿਯਸ੍ਸ ਮੇ ਅਮਨਾਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਅਚਰਿ… ਅਤ੍ਥਂ ਚਰਤਿ… ਅਤ੍ਥਂ ਚਰਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ. ਏਵਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ.

ਕਥਂ ਇਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ? ਇਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਅਚ੍ਛੇਦਸਙ੍ਕਿਨੋਪਿ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਜ੍ਜਨ੍ਤੇਪਿ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ, ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇਪਿ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ. ਇਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਵਿਪਰਿਣਾਮਸਙ੍ਕਿਨੋਪਿ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਾਮਨ੍ਤੇਪਿ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ, ਵਿਪਰਿਣਤੇਪਿ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ. ਏਵਂ ਇਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੋਧੋ ਜਾਯਤਿ.

ਕਥਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਅਨ੍ਦੁਬਨ੍ਧਨੇਨ [ਅਦ੍ਦੁਬਨ੍ਧਨੇਨ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਵਾ ਬਦ੍ਧੋ [ਬਨ੍ਧੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)]; ਤਸ੍ਸ ਬਨ੍ਧਨਸ੍ਸ ਮੋਕ੍ਖਤ੍ਥਾਯ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਤਿ… ਰਜ੍ਜੁਬਨ੍ਧਨੇਨ ਵਾ ਬਦ੍ਧੋ… ਸਙ੍ਖਲਿਕਬਨ੍ਧਨੇਨ ਵਾ ਬਦ੍ਧੋ… ਵੇਤ੍ਤਬਨ੍ਧਨੇਨ ਵਾ ਬਦ੍ਧੋ… ਲਤਾਬਨ੍ਧਨੇਨ ਵਾ ਬਦ੍ਧੋ… ਪਕ੍ਖੇਪਬਨ੍ਧਨੇਨ ਵਾ ਬਦ੍ਧੋ… ਪਰਿਕ੍ਖੇਪਬਨ੍ਧਨੇਨ ਵਾ ਬਦ੍ਧੋ… ਗਾਮਨਿਗਮਨਗਰਰਟ੍ਠਬਨ੍ਧਨੇਨ ਵਾ ਬਦ੍ਧੋ… ਜਨਪਦਬਨ੍ਧਨੇਨ ਵਾ ਬਦ੍ਧੋ; ਤਸ੍ਸ ਬਨ੍ਧਨਸ੍ਸ ਮੋਕ੍ਖਤ੍ਥਾਯ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਤਿ. ਏਵਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ.

ਕਥਂ ਇਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਮਨਾਪਿਕਾਨਂ [ਮਨਾਪਾਨਂ (ਸੀ.)] ਰੂਪਾਨਂ ਹੇਤੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਤਿ… ਮਨਾਪਿਕਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਨਂ… ਗਨ੍ਧਾਨਂ… ਰਸਾਨਂ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾਨਂ ਹੇਤੁ… ਚੀਵਰਹੇਤੁ… ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਹੇਤੁ… ਸੇਨਾਸਨਹੇਤੁ… ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਹੇਤੁ ਸਮ੍ਪਜਾਨਮੁਸਾ ਭਾਸਤਿ. ਏਵਂ ਇਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਮੁਸਾਵਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

ਕਥਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਥਂਕਥਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ‘‘ਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਾਮਿ [ਮੁਞ੍ਚਿਸ੍ਸਾਮਿ (ਸੀ.)] ਨੁ ਖੋ ਚਕ੍ਖੁਰੋਗਤੋ, ਨ ਨੁ ਖੋ ਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਾਮਿ ਚਕ੍ਖੁਰੋਗਤੋ. ਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋਤਰੋਗਤੋ… ਘਾਨਰੋਗਤੋ… ਜਿਵ੍ਹਾਰੋਗਤੋ… ਕਾਯਰੋਗਤੋ… ਸੀਸਰੋਗਤੋ… ਕਣ੍ਣਰੋਗਤੋ… ਮੁਖਰੋਗਤੋ… ਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨੁ ਖੋ ਦਨ੍ਤਰੋਗਤੋ, ਨ ਨੁ ਖੋ ਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਾਮਿ ਦਨ੍ਤਰੋਗਤੋ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਅਨਿਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਥਂਕਥਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ.

ਕਥਂ ਇਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਥਂਕਥਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ? ‘‘ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨੁ ਖੋ ਮਨਾਪਿਕੇ [ਮਨਾਪਿਯੇ (ਸੀ. ਕ.)] ਰੂਪੇ, ਨ ਨੁ ਖੋ ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ ਮਨਾਪਿਕੇ ਰੂਪੇ. ਲਭਿਸ੍ਸਾਮਿ ਨੁ ਖੋ ਮਨਾਪਿਕੇ ਸਦ੍ਦੇ… ਗਨ੍ਧੇ… ਰਸੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ… ਕੁਲਂ… ਗਣਂ… ਆਵਾਸਂ… ਲਾਭਂ… ਯਸਂ… ਪਸਂਸਂ… ਸੁਖਂ… ਚੀਵਰਂ… ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ… ਸੇਨਾਸਨਂ… ਗਿਲਾਨਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਇਟ੍ਠਂ ਵਤ੍ਥੁਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕਥਂਕਥਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀਤਿ – ਕੋਧੋ ਮੋਸਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਕਥਂਕਥਾ ਚ.

ਏਤੇਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਦ੍ਵਯਮੇਵ ਸਨ੍ਤੇਤਿ. ਸਾਤਾਸਾਤੇ ਸਨ੍ਤੇ, ਸੁਖਦੁਕ੍ਖੇ ਸਨ੍ਤੇ, ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸੇ ਸਨ੍ਤੇ, ਇਟ੍ਠਾਨਿਟ੍ਠੇ ਸਨ੍ਤੇ, ਅਨੁਨਯਪਟਿਘੇ ਸਨ੍ਤੇ ਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਅਤ੍ਥਿ ਉਪਲਬ੍ਭਮਾਨੇਤਿ – ਏਤੇਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਦ੍ਵਯਮੇਵ ਸਨ੍ਤੇ.

ਕਥਂਕਥੀ ਞਾਣਪਥਾਯ ਸਿਕ੍ਖੇਤਿ. ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਞਾਣਪਥੋ, ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਞਾਣਪਥੋ, ਞਾਣਸਹਭੁਨੋਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਞਾਣਪਥੋ. ਯਥਾ ਅਰਿਯਮਗ੍ਗੋ ਅਰਿਯਪਥੋ, ਦੇਵਮਗ੍ਗੋ ਦੇਵਪਥੋ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਗ੍ਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਥੋ; ਏਵਮੇਵ ਞਾਣਮ੍ਪਿ ਞਾਣਪਥੋ, ਞਾਣਸ੍ਸ ਆਰਮ੍ਮਣਮ੍ਪਿ ਞਾਣਪਥੋ, ਞਾਣਸਹਭੁਨੋਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਞਾਣਪਥੋ.

ਸਿਕ੍ਖੇਤਿ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾ – ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ, ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ. ਕਤਮਾ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ, ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸਂਵੁਤੋ ਵਿਹਰਤਿ ਆਚਾਰਗੋਚਰਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਣੁਮਤ੍ਤੇਸੁ ਵਜ੍ਜੇਸੁ ਭਯਦਸ੍ਸਾਵੀ, ਸਮਾਦਾਯ ਸਿਕ੍ਖਤਿ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇਸੁ, ਖੁਦ੍ਦਕੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ… ਮਹਨ੍ਤੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ… ਸੀਲਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾ ਆਦਿ ਚਰਣਂ ਸਂਯਮੋ ਸਂਵਰੋ ਮੁਖਂ ਪਮੁਖਂ ਕੁਸਲਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯਾ – ਅਯਂ ਅਧਿਸੀਲਸਿਕ੍ਖਾ. ਕਤਮਾ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ – ਅਯਂ ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਸਿਕ੍ਖਾ. ਕਤਮਾ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਞ੍ਞਵਾ ਹੋਤਿ, ਉਦਯਤ੍ਥਗਾਮਿਨਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਅਰਿਯਾਯ ਨਿਬ੍ਬੇਧਿਕਾਯ ਸਮ੍ਮਾਦੁਕ੍ਖਕ੍ਖਯਗਾਮਿਨਿਯਾ. ਸੋ ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘‘ਇਮੇ ਆਸਵਾ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ – ਅਯਂ ਅਧਿਪਞ੍ਞਾਸਿਕ੍ਖਾ.

ਕਥਂਕਥੀ ਞਾਣਪਥਾਯ ਸਿਕ੍ਖੇਤਿ. ਕਥਂਕਥੀ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਸਕਙ੍ਖੋ ਸਵਿਲੇਖੋ ਸਦ੍ਵੇਲ਼੍ਹਕੋ ਸਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ, ਞਾਣਾਧਿਗਮਾਯ ਞਾਣਫੁਸਨਾਯ ਞਾਣਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਅਧਿਸੀਲਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਧਿਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਧਿਪਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ; ਇਮਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਸਿਕ੍ਖਾਯੋ ਆਵਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਧਿਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਸਦ੍ਧਾਯ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਵੀਰਿਯਂ ਪਗ੍ਗਣ੍ਹਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਸਤਿਂ ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਦਹਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਅਭਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਪਰਿਜਾਨਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਪਹਾਤਬ੍ਬਂ ਪਜਹਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਂ ਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਂ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤੋ ਸਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ ਆਚਰੇਯ੍ਯ ਸਮਾਚਰੇਯ੍ਯ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ – ਕਥਂਕਥੀ ਞਾਣਪਥਾਯ ਸਿਕ੍ਖੇ.

ਞਤ੍ਵਾ ਪਵੁਤ੍ਤਾ ਸਮਣੇਨ ਧਮ੍ਮਾਤਿ. ਞਤ੍ਵਾਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਵੁਤ੍ਤਾ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਾ ਦੇਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਪਿਤਾ ਪਟ੍ਠਪਿਤਾ ਵਿਵਟਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਤਾ [ਉਤ੍ਤਾਨਿਂ ਕਤਾ (ਕ.)] ਪਕਾਸਿਤਾ. ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਅਨਿਚ੍ਚਾ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਵੁਤ੍ਤਾ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਾ ਦੇਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਪਿਤਾ ਪਟ੍ਠਪਿਤਾ ਵਿਵਟਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਤਾ ਪਕਾਸਿਤਾ, ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਸਙ੍ਖਾਰਾ ਦੁਕ੍ਖਾ’’ਤਿ… ‘‘ਸਬ੍ਬੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਨਤ੍ਤਾ’’ਤਿ… ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਪਚ੍ਚਯਾ ਸਙ੍ਖਾਰਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਜਾਤਿਪਚ੍ਚਯਾ ਜਰਾਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ… ‘‘ਅਵਿਜ੍ਜਾਨਿਰੋਧਾ ਸਙ੍ਖਾਰਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਜਾਤਿਨਿਰੋਧਾ ਜਰਾਮਰਣਨਿਰੋਧੋ’’ਤਿ… ‘‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ… ‘‘ਇਮੇ ਆਸਵਾ’’ਤਿ…ਪੇ… ‘‘ਅਯਂ ਆਸਵਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ… ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਅਭਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ… ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਰਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ… ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਪਹਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ… ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਭਾਵੇਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ… ‘‘ਇਮੇ ਧਮ੍ਮਾ ਸਚ੍ਛਿਕਾਤਬ੍ਬਾ’’ਤਿ… ਛਨ੍ਨਂ ਫਸ੍ਸਾਯਤਨਾਨਂ ਸਮੁਦਯਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਞ੍ਚ ਅਸ੍ਸਾਦਞ੍ਚ ਆਦੀਨਵਞ੍ਚ ਨਿਸ੍ਸਰਣਞ੍ਚ… ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ… ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ… ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਤੁਲਯਿਤ੍ਵਾ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਾ ਪਵੁਤ੍ਤਾ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਾ ਦੇਸਿਤਾ ਪਞ੍ਞਪਿਤਾ ਪਟ੍ਠਪਿਤਾ ਵਿਵਟਾ ਵਿਭਤ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਤਾ ਪਕਾਸਿਤਾ.

ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਯਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ, ਨੋ ਅਨਭਿਞ੍ਞਾਯ. ਸਨਿਦਾਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ, ਨੋ ਅਨਿਦਾਨਂ. ਸਪ੍ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਮਿ, ਨੋ ਅਪ੍ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਞ੍ਞਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਯਤੋ, ਨੋ ਅਨਭਿਞ੍ਞਾਯ, ਸਨਿਦਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਯਤੋ, ਨੋ ਅਨਿਦਾਨਂ, ਸਪ੍ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸਯਤੋ, ਨੋ ਅਪ੍ਪਾਟਿਹਾਰਿਯਂ, ਕਰਣੀਯੋ ਓਵਾਦੋ, ਕਰਣੀਯਾ ਅਨੁਸਾਸਨੀ. ਅਲਞ੍ਚ ਪਨ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵੋ ਤੁਟ੍ਠਿਯਾ ਅਲਂ ਪਾਮੋਜ੍ਜਾਯ ਅਲਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਾਯ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ, ਸ੍ਵਾਕ੍ਖਾਤੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਙ੍ਘੋਤਿ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਨ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਸ੍ਮਿਂ ਭਞ੍ਞਮਾਨੇ ਦਸਸਹਸ੍ਸੀ ਲੋਕਧਾਤੁ ਅਕਮ੍ਪਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ – ਞਤ੍ਵਾ ਪਵੁਤ੍ਤਾ ਸਮਣੇਨ ਧਮ੍ਮਾ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਕੋਧੋ ਮੋਸਵਜ੍ਜਞ੍ਚ ਕਥਂਕਥਾ ਚ, ਏਤੇਪਿ ਧਮ੍ਮਾ ਦ੍ਵਯਮੇਵ ਸਨ੍ਤੇ;

ਕਥਂਕਥੀ ਞਾਣਪਥਾਯ ਸਿਕ੍ਖੇ, ਞਤ੍ਵਾ ਪਵੁਤ੍ਤਾ ਸਮਣੇਨ ਧਮ੍ਮਾ’’ਤਿ.

੧੦੪. ਸਾਤਂ ਅਸਾਤਞ੍ਚ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾ, ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਨ੍ਤੇ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹੇਤੇ;

ਵਿਭਵਂ ਭਵਞ੍ਚਾਪਿ ਯਮੇਤਮਤ੍ਥਂ, ਏਤਂ ਮੇ ਪਬ੍ਰੂਹਿ ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ.

ਸਾਤਂ ਅਸਾਤਞ੍ਚ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾਤਿ. ਸਾਤਾ ਅਸਾਤਾ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾ ਕੁਤੋਜਾਤਾ ਕੁਤੋਸਞ੍ਜਾਤਾ ਕੁਤੋਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਪਾਤੁਭੂਤਾ, ਕਿਂਨਿਦਾਨਾ ਕਿਂਸਮੁਦਯਾ ਕਿਂਜਾਤਿਕਾ ਕਿਂਪਭਵਾਤਿ ਸਾਤਾਸਾਤਾਨਂ ਮੂਲਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਪਪੁਚ੍ਛਤਿ ਯਾਚਤਿ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ ਪਸਾਦੇਤੀਤਿ – ਸਾਤਂ ਅਸਾਤਞ੍ਚ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾ.

ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਨ੍ਤੇ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹੇਤੇਤਿ. ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਨ੍ਤੇ ਅਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਨਤ੍ਥਿ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨੇ ਸਾਤਾਸਾਤਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨਪ੍ਪਭਵਨ੍ਤਿ ਨ ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਨ ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ – ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਨ੍ਤੇ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹੇਤੇ.

ਵਿਭਵਂ ਭਵਞ੍ਚਾਪਿ ਯਮੇਤਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੋ ਸਾਤਾਸਾਤਾਨਂ ਭਵੋ? ਯੋ ਸਾਤਾਸਾਤਾਨਂ ਭਵੋ ਪਭਵੋ ਜਾਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ ਪਾਤੁਭਾਵੋ – ਅਯਂ ਸਾਤਾਸਾਤਾਨਂ ਭਵੋ. ਕਤਮੋ ਸਾਤਾਸਾਤਾਨਂ ਵਿਭਵੋ? ਯੋ ਸਾਤਾਸਾਤਾਨਂ ਖਯੋ ਵਯੋ ਭੇਦੋ ਪਰਿਭੇਦੋ ਅਨਿਚ੍ਚਤਾ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨਂ – ਅਯਂ ਸਾਤਾਸਾਤਾਨਂ ਵਿਭਵੋ. ਯਮੇਤਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯਂ ਪਰਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ – ਵਿਭਵਂ ਭਵਞ੍ਚਾਪਿ ਯਮੇਤਮਤ੍ਥਂ.

ਏਤਂ ਮੇ ਪਬ੍ਰੂਹਿ ਯਤੋਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਯਂ ਯਾਚਾਮਿ ਯਂ ਅਜ੍ਝੇਸਾਮਿ ਯਂ ਪਸਾਦੇਮਿ. ਪਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਦੇਹਿ ਆਚਿਕ੍ਖ ਦੇਸੇਹਿ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ ਪਟ੍ਠਪੇਹਿ ਵਿਵਰ ਵਿਭਜ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਹਿ ਪਕਾਸੇਹੀਤਿ – ਏਤਂ ਮੇ ਪਬ੍ਰੂਹਿ. ਯਤੋਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਯਂਨਿਦਾਨਂ ਯਂਸਮੁਦਯਂ ਯਂਜਾਤਿਕਂ ਯਂਪਭਵਨ੍ਤਿ – ਏਤਂ ਮੇ ਪਬ੍ਰੂਹਿ ਯਤੋਨਿਦਾਨਂ.

ਤੇਨਾਹ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ –

‘‘ਸਾਤਂ ਅਸਾਤਞ੍ਚ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨਾ, ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਨ੍ਤੇ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹੇਤੇ;

ਵਿਭਵਂ ਭਵਞ੍ਚਾਪਿ ਯਮੇਤਮਤ੍ਥਂ, ਏਤਂ ਮੇ ਪਬ੍ਰੂਹਿ ਯਤੋਨਿਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੦੫. ਫਸ੍ਸਨਿਦਾਨਂ ਸਾਤਂ ਅਸਾਤਂ, ਫਸ੍ਸੇ ਅਸਨ੍ਤੇ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹੇਤੇ;

ਵਿਭਵਂ ਭਵਞ੍ਚਾਪਿ ਯਮੇਤਮਤ੍ਥਂ, ਏਤਂ ਤੇ ਪਬ੍ਰੂਮਿ ਇਤੋਨਿਦਾਨਂ.

ਫਸ੍ਸਨਿਦਾਨਂ ਸਾਤਂ ਅਸਾਤਨ੍ਤਿ. ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਯਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ, ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ. ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਯਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ, ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨੀਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਦੁਕ੍ਖਾ ਵੇਦਨਾ ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਸਾ ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ. ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ. ਯਾ ਤਸ੍ਸੇਵ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨੀਯਸ੍ਸ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਨਿਰੋਧਾ, ਯਂ ਤਜ੍ਜਂ ਵੇਦਯਿਤਂ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਵੇਦਨੀਯਂ ਫਸ੍ਸਂ ਪਟਿਚ੍ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਾ ਵੇਦਨਾ ਸਾ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਵੂਪਸਮ੍ਮਤਿ. ਫਸ੍ਸਨਿਦਾਨਂ ਸਾਤਂ ਅਸਾਤਨ੍ਤਿ. ਸਾਤਾਸਾਤਾ ਫਸ੍ਸਨਿਦਾਨਾ ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਾ ਫਸ੍ਸਜਾਤਿਕਾ ਫਸ੍ਸਪ੍ਪਭਵਾਤਿ – ਫਸ੍ਸਨਿਦਾਨਂ ਸਾਤਂ ਅਸਾਤਂ.

ਫਸ੍ਸੇ ਅਸਨ੍ਤੇ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹੇਤੇਤਿ. ਫਸ੍ਸੇ ਅਸਨ੍ਤੇ ਅਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਨਤ੍ਥਿ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨੇ ਸਾਤਾਸਾਤਾ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨਪ੍ਪਭਵਨ੍ਤਿ ਨ ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਨ ਸਞ੍ਜਾਯਨ੍ਤਿ ਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨਾਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਨ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤੀਤਿ – ਫਸ੍ਸੇ ਅਸਨ੍ਤੇ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹੇਤੇ.

ਵਿਭਵਂ ਭਵਞ੍ਚਾਪਿ ਯਮੇਤਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ. ਭਵਦਿਟ੍ਠਿਪਿ ਫਸ੍ਸਨਿਦਾਨਾ, ਵਿਭਵਦਿਟ੍ਠਿਪਿ ਫਸ੍ਸਨਿਦਾਨਾ. ਯਮੇਤਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ ਯਂ ਪਰਮਤ੍ਥਨ੍ਤਿ – ਵਿਭਵਂ ਭਵਞ੍ਚਾਪਿ ਯਮੇਤਮਤ੍ਥਂ.

ਏਤਂ ਤੇ ਪਬ੍ਰੂਮਿ ਇਤੋਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਸਿ ਯਂ ਯਾਚਸਿ ਯਂ ਅਜ੍ਝੇਸਸਿ ਯਂ ਪਸਾਦੇਸਿ. ਪਬ੍ਰੂਮੀਤਿ ਬ੍ਰੂਮਿ ਆਚਿਕ੍ਖਾਮਿ ਦੇਸੇਮਿ ਪਞ੍ਞਪੇਮਿ ਪਟ੍ਠਪੇਮਿ ਵਿਵਰਾਮਿ ਵਿਭਜਾਮਿ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਮਿ ਪਕਾਸੇਮੀਤਿ – ਏਤਂ ਤੇ ਪਬ੍ਰੂਮਿ. ਇਤੋਨਿਦਾਨਨ੍ਤਿ ਇਤੋ ਫਸ੍ਸਨਿਦਾਨਂ ਫਸ੍ਸਸਮੁਦਯਂ ਫਸ੍ਸਜਾਤਿਕਂ ਫਸ੍ਸਪ੍ਪਭਵਨ੍ਤਿ – ਏਤਂ ਤੇ ਪਬ੍ਰੂਮਿ ਇਤੋਨਿਦਾਨਂ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਫਸ੍ਸਨਿਦਾਨਂ ਸਾਤਂ ਅਸਾਤਂ, ਫਸ੍ਸੇ ਅਸਨ੍ਤੇ ਨ ਭਵਨ੍ਤਿ ਹੇਤੇ;

ਵਿਭਵਂ ਭਵਞ੍ਚਾਪਿ ਯਮੇਤਮਤ੍ਥਂ, ਏਤਂ ਤੇ ਪਬ੍ਰੂਮਿ ਇਤੋਨਿਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

੧੦੬. ਫਸ੍ਸੋ ਨੁ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨੋ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ ਚਾਪਿ [ਵਾਪਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ;

ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਨ੍ਤੇ ਨ ਮਮਤ੍ਤਮਤ੍ਥਿ, ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਵਿਭੂਤੇ ਨ ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਾ.

ਫਸ੍ਸੋ ਨੁ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨੋਤਿ. ਫਸ੍ਸੋ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨੋ ਕੁਤੋਜਾਤੋ ਕੁਤੋਸਞ੍ਜਾਤੋ ਕੁਤੋਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਕੁਤੋਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ ਕੁਤੋਪਾਤੁਭੂਤੋ, ਕਿਂਨਿਦਾਨੋ ਕਿਂਸਮੁਦਯੋ ਕਿਂਜਾਤਿਕੋ ਕਿਂਪਭਵੋਤਿ ਫਸ੍ਸਸ੍ਸ ਮੂਲਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਹੇਤੁਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਪਪੁਚ੍ਛਤਿ ਯਾਚਤਿ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ ਪਸਾਦੇਤੀਤਿ – ਫਸ੍ਸੋ ਨੁ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨੋ.

ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ ਚਾਪਿ ਕੁਤੋਪਹੂਤਾਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ ਕੁਤੋਜਾਤਾ ਕੁਤੋਸਞ੍ਜਾਤਾ ਕੁਤੋਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ ਕੁਤੋਪਾਤੁਭੂਤਾ, ਕਿਂਨਿਦਾਨਾ ਕਿਂਸਮੁਦਯਾ ਕਿਂਜਾਤਿਕਾ ਕਿਂਪਭਵਾਤਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਨਂ ਮੂਲਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਹੇਤੁਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ…ਪੇ… ਸਮੁਦਯਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ ਪਪੁਚ੍ਛਤਿ ਯਾਚਤਿ ਅਜ੍ਝੇਸਤਿ ਪਸਾਦੇਤੀਤਿ – ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ ਚਾਪਿ ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ.

ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਨ੍ਤੇ ਨ ਮਮਤ੍ਤਮਤ੍ਥੀਤਿ. ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਨ੍ਤੇ ਅਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਨਤ੍ਥਿ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨੇ ਮਮਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਨੁਪਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਪਹੀਨਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਵੂਪਸਨ੍ਤਾ ਪਟਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾ ਅਭਬ੍ਬੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾ ਞਾਣਗ੍ਗਿਨਾ ਦਡ੍ਢਾਤਿ – ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਨ੍ਤੇ ਨ ਮਮਤ੍ਤਮਤ੍ਥਿ.

ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਵਿਭੂਤੇ ਨ ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਾਤਿ. ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਵਿਭੂਤੇ ਵਿਭਵਿਤੇ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇ ਫਸ੍ਸਾ ਨ ਫੁਸਨ੍ਤੀਤਿ – ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਵਿਭੂਤੇ ਨ ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਾ.

ਤੇਨਾਹ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ –

‘‘ਫਸ੍ਸੋ ਨੁ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਕੁਤੋਨਿਦਾਨੋ, ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ ਚਾਪਿ ਕੁਤੋਪਹੂਤਾ;

ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਅਸਨ੍ਤੇ ਨ ਮਮਤ੍ਤਮਤ੍ਥਿ, ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਵਿਭੂਤੇ ਨ ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

੧੦੭. ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਸ੍ਸੋ, ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਨਿ;

ਇਚ੍ਛਾਯਸਨ੍ਤ੍ਯਾ ਨ ਮਮਤ੍ਤਮਤ੍ਥਿ, ਰੂਪੇ ਵਿਭੂਤੇ ਨ ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਾ.

ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਸ੍ਸੋਤਿ. ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰੂਪੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ. ਚਕ੍ਖੁ ਚ [ਚਕ੍ਖੁਞ੍ਚ (ਬਹੂਸੁ)] ਰੂਪਾ ਚ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮਸ੍ਮਿਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਸ੍ਸੋ. ਸੋਤਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਸਦ੍ਦੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ. ਸੋਤਞ੍ਚ ਸਦ੍ਦਾ ਚ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮਸ੍ਮਿਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਸ੍ਸੋ. ਘਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਗਨ੍ਧੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ. ਘਾਨਞ੍ਚ ਗਨ੍ਧਾ ਚ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਘਾਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮਸ੍ਮਿਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਸ੍ਸੋ. ਜਿਵ੍ਹਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਰਸੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ. ਜਿਵ੍ਹਾ ਚ ਰਸਾ ਚ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮਸ੍ਮਿਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਸ੍ਸੋ. ਕਾਯਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ. ਕਾਯੋ ਚ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ ਚ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮਸ੍ਮਿਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਸ੍ਸੋ. ਮਨਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਮਨੋਵਿਞ੍ਞਾਣਂ, ਤਿਣ੍ਣਂ ਸਙ੍ਗਤਿ ਫਸ੍ਸੋ. ਵਤ੍ਥੁ ਰੂਪਂ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ, ਧਮ੍ਮਾ ਰੂਪਿਨੋ ਰੂਪਸ੍ਮਿਂ ਮਨੋਸਮ੍ਫਸ੍ਸਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਯੁਤ੍ਤਕਾ ਧਮ੍ਮਾ ਨਾਮਸ੍ਮਿਂ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਸ੍ਸੋ.

ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਨੀਤਿ. ਇਚ੍ਛਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਣ੍ਹਾ. ਯੋ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ…ਪੇ… ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ – ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਚ…ਪੇ… ਅਯਂ ਤਣ੍ਹਾਪਰਿਗ੍ਗਹੋ…ਪੇ… ਅਯਂ ਦਿਟ੍ਠਿਪਰਿਗ੍ਗਹੋ. ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਨੀਤਿ. ਪਰਿਗ੍ਗਹਾ ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾ ਇਚ੍ਛਾਹੇਤੁਕਾ ਇਚ੍ਛਾਪਚ੍ਚਯਾ ਇਚ੍ਛਾਕਾਰਣਾ ਇਚ੍ਛਾਪਭਵਾਤਿ – ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਨਿ.

ਇਚ੍ਛਾਯਸਨ੍ਤ੍ਯਾ ਨ ਮਮਤ੍ਤਮਤ੍ਥੀਤਿ. ਇਚ੍ਛਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਤਣ੍ਹਾ. ਯੋ ਰਾਗੋ ਸਾਰਾਗੋ…ਪੇ… ਅਭਿਜ੍ਝਾ ਲੋਭੋ ਅਕੁਸਲਮੂਲਂ. ਮਮਤ੍ਤਾਤਿ ਦ੍ਵੇ ਮਮਤ੍ਤਾ – ਤਣ੍ਹਾਮਮਤ੍ਤਞ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਮਮਤ੍ਤਞ੍ਚ …ਪੇ… ਇਦਂ ਤਣ੍ਹਾਮਮਤ੍ਤਂ …ਪੇ… ਇਦਂ ਦਿਟ੍ਠਿਮਮਤ੍ਤਂ. ਇਚ੍ਛਾਯਸਨ੍ਤ੍ਯਾ ਨ ਮਮਤ੍ਤਮਤ੍ਥੀਤਿ. ਇਚ੍ਛਾਯ ਅਸਨ੍ਤ੍ਯਾ ਅਸਂਵਿਜ੍ਜਮਾਨਾਯ ਨਤ੍ਥਿ ਅਨੁਪਲਬ੍ਭਮਾਨਾਯ ਮਮਤ੍ਤਾ ਨਤ੍ਥਿ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਨੁਪਲਬ੍ਭਨ੍ਤਿ, ਪਹੀਨਾ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਵੂਪਸਨ੍ਤਾ ਪਟਿਪਸ੍ਸਦ੍ਧਾ ਅਭਬ੍ਬੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾ ਞਾਣਗ੍ਗਿਨਾ ਦਡ੍ਢਾਤਿ – ਇਚ੍ਛਾਯਸਨ੍ਤ੍ਯਾ ਨ ਮਮਤ੍ਤਮਤ੍ਥਿ.

ਰੂਪੇ ਵਿਭੂਤੇ ਨ ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਾਤਿ. ਰੂਪੇਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾ ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਰੂਪਂ. ਰੂਪੇ ਵਿਭੂਤੇਤਿ ਚਤੂਹਾਕਾਰੇਹਿ [ਚਤੂਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਰੂਪਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੋਤਿ – ਞਾਤਵਿਭੂਤੇਨ [ਞਾਣਵਿਭੂਤੇਨ (ਸੀ.), ਤਦਟ੍ਠਕਥਾਯਂ ਪਨ ਞਾਤਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇਨਾਤਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ], ਤੀਰਣਵਿਭੂਤੇਨ, ਪਹਾਨਵਿਭੂਤੇਨ, ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਵਿਭੂਤੇਨ. ਕਥਂ ਞਾਤਵਿਭੂਤੇਨ ਰੂਪਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੋਤਿ? ਰੂਪਂ ਜਾਨਾਤਿ – ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਰੂਪਂ ਸਬ੍ਬਂ ਰੂਪਂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਚਤੁਨ੍ਨਞ੍ਚ ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਰੂਪ’’ਨ੍ਤਿ ਜਾਨਾਤਿ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਏਵਂ ਞਾਤਵਿਭੂਤੇਨ ਰੂਪਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੋਤਿ.

ਕਥਂ ਤੀਰਣਵਿਭੂਤੇਨ ਰੂਪਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੋਤਿ? ਏਵਂ ਞਾਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰੂਪਂ ਤੀਰੇਤਿ, ਅਨਿਚ੍ਚਤੋ ਦੁਕ੍ਖਤੋ ਰੋਗਤੋ ਗਣ੍ਡਤੋ ਸਲ੍ਲਤੋ ਅਘਤੋ ਆਬਾਧਤੋ ਪਰਤੋ ਪਲੋਕਤੋ ਈਤਿਤੋ ਉਪਦ੍ਦਵਤੋ ਭਯਤੋ ਉਪਸਗ੍ਗਤੋ ਚਲਤੋ ਪਭਙ੍ਗੁਤੋ ਅਧੁਵਤੋ ਅਤਾਣਤੋ ਅਲੇਣਤੋ ਅਸਰਣਤੋ ਰਿਤ੍ਤਤੋ ਤੁਚ੍ਛਤੋ ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਅਨਤ੍ਤਤੋ ਆਦੀਨਵਤੋ ਵਿਪਰਿਣਾਮਧਮ੍ਮਤੋ ਅਸਾਰਕਤੋ ਅਘਮੂਲਤੋ ਵਧਕਤੋ ਵਿਭਵਤੋ ਸਾਸਵਤੋ ਸਙ੍ਖਤਤੋ ਮਾਰਾਮਿਸਤੋ ਜਾਤਿਧਮ੍ਮਤੋ ਜਰਾਧਮ੍ਮਤੋ ਬ੍ਯਾਧਿਧਮ੍ਮਤੋ ਮਰਣਧਮ੍ਮਤੋ, ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸਧਮ੍ਮਤੋ ਸਂਕਿਲੇਸਿਕਧਮ੍ਮਤੋ ਸਮੁਦਯਤੋ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਤੋ, ਅਸ੍ਸਾਦਤੋ ਆਦੀਨਵਤੋ ਨਿਸ੍ਸਰਣਤੋ ਤੀਰੇਤਿ. ਏਵਂ ਤੀਰਣਵਿਭੂਤੇਨ ਰੂਪਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੋਤਿ.

ਕਥਂ ਪਹਾਨਵਿਭੂਤੇਨ ਰੂਪਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੋਤਿ? ਏਵਂ ਤੀਰਯਿਤ੍ਵਾ ਰੂਪੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗਂ ਪਜਹਤਿ ਵਿਨੋਦੇਤਿ ਬ੍ਯਨ੍ਤਿਂ ਕਰੋਤਿ ਅਨਭਾਵਂ ਗਮੇਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ – ‘‘ਯੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਰੂਪੇ ਛਨ੍ਦਰਾਗੋ ਤਂ ਪਜਹਥ. ਏਵਂ ਤਂ ਰੂਪਂ ਪਹੀਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਮੂਲਂ ਤਾਲਾਵਤ੍ਥੁਕਤਂ ਅਨਭਾਵਂਕਤਂ ਆਯਤਿਂ ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਂ ਪਹਾਨਵਿਭੂਤੇਨ ਰੂਪਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੋਤਿ.

ਕਥਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਵਿਭੂਤੇਨ ਰੂਪਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੋਤਿ. ਚਤਸ੍ਸੋ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸ ਰੂਪਾ ਵਿਭੂਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਵਿਭਾਵਿਤਾ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਾ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤਾ. ਏਵਂ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਵਿਭੂਤੇਨ ਰੂਪਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਰੂਪਂ ਵਿਭੂਤਂ ਹੋਤਿ.

ਰੂਪੇ ਵਿਭੂਤੇ ਨ ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਾਤਿ. ਰੂਪੇ ਵਿਭੂਤੇ ਵਿਭਾਵਿਤੇ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਸਮਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇ ਪਞ੍ਚ ਫਸ੍ਸਾ ਨ ਫੁਸਨ੍ਤਿ – ਚਕ੍ਖੁਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਸੋਤਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਘਾਨਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਜਿਵ੍ਹਾਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋ, ਕਾਯਸਮ੍ਫਸ੍ਸੋਤਿ – ਰੂਪੇ ਵਿਭੂਤੇ ਨ ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਾ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਨਾਮਞ੍ਚ ਰੂਪਞ੍ਚ ਪਟਿਚ੍ਚ ਫਸ੍ਸੋ, ਇਚ੍ਛਾਨਿਦਾਨਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਹਾਨਿ;

ਇਚ੍ਛਾਯਸਨ੍ਤ੍ਯਾ ਨ ਮਮਤ੍ਤਮਤ੍ਥਿ, ਰੂਪੇ ਵਿਭੂਤੇ ਨ ਫੁਸਨ੍ਤਿ ਫਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

੧੦੮. ਕਥਂ ਸਮੇਤਸ੍ਸ ਵਿਭੋਤਿ ਰੂਪਂ, ਸੁਖਂ ਦੁਖਞ੍ਚਾਪਿ [ਦੁਕ੍ਖਂ ਵਾਪਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਕਥਂ ਵਿਭੋਤਿ;

ਏਤਂ ਮੇ ਪਬ੍ਰੂਹਿ ਯਥਾ ਵਿਭੋਤਿ, ਤਂ ਜਾਨਿਯਾਮਾਤਿ [ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਾਤਿ (ਸੀ. ਕ.)] ਮੇ ਮਨੋ ਅਹੁ.

ਕਥਂ ਸਮੇਤਸ੍ਸ ਵਿਭੋਤਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿ. ਕਥਂ ਸਮੇਤਸ੍ਸਾਤਿ ਕਥਂ ਸਮੇਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਕਥਂ ਇਰਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਯਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕਥਂ ਯਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਵਿਭੋਤਿ ਵਿਭਾਵੀਯਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮੀਯਤਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੀਯਤਿ [ਵਿਭਾਵਿਯ੍ਯਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਯ੍ਯਤਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਯ੍ਯਤਿ (ਬਹੂਸੁ)] ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੀਯਤੀਤਿ – ਕਥਂ ਸਮੇਤਸ੍ਸ ਵਿਭੋਤਿ ਰੂਪਂ.

ਸੁਖਂ ਦੁਖਞ੍ਚਾਪਿ ਕਥਂ ਵਿਭੋਤੀਤਿ ਸੁਖਞ੍ਚ ਦੁਕ੍ਖਞ੍ਚ ਕਥਂ ਵਿਭੋਤਿ ਵਿਭਾਵੀਯਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮੀਯਤਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੀਯਤਿ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੀਯਤੀਤਿ – ਸੁਖਂ ਦੁਖਞ੍ਚਾਪਿ ਕਥਂ ਵਿਭੋਤਿ.

ਏਤਂ ਮੇ ਪਬ੍ਰੂਹਿ ਯਥਾ ਵਿਭੋਤੀਤਿ. ਏਤਨ੍ਤਿ ਯਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ਯਂ ਯਾਚਾਮਿ ਯਂ ਅਜ੍ਝੇਸਾਮਿ ਯਂ ਪਸਾਦੇਮੀਤਿ – ਏਤਂ. ਮੇ ਪਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਮੇ ਪਬ੍ਰੂਹਿ ਆਚਿਕ੍ਖ ਦੇਸੇਹਿ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ ਪਟ੍ਠਪੇਹਿ ਵਿਵਰ ਵਿਭਜ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਹਿ ਪਕਾਸੇਹੀਤਿ – ਏਤਂ ਮੇ ਪਬ੍ਰੂਹਿ. ਯਥਾ ਵਿਭੋਤੀਤਿ ਯਥਾ ਵਿਭੋਤਿ ਵਿਭਾਵੀਯਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮੀਯਤਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੀਯਤਿ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੀਯਤੀਤਿ – ਏਤਂ ਮੇ ਪਬ੍ਰੂਹਿ ਯਥਾ ਵਿਭੋਤਿ.

ਤਂ ਜਾਨਿਯਾਮਾਤਿ ਮੇ ਮਨੋ ਅਹੂਤਿ. ਤਂ ਜਾਨਿਯਾਮਾਤਿ ਤਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਮ ਆਜਾਨੇਯ੍ਯਾਮ ਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯਾਮ ਪਟਿਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯਾਮ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝੇਯ੍ਯਾਮਾਤਿ – ਤਂ ਜਾਨਿਯਾਮ. ਇਤਿ ਮੇ ਮਨੋ ਅਹੂਤਿ ਇਤਿ ਮੇ ਮਨੋ ਅਹੁ, ਇਤਿ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਹੁ, ਇਤਿ ਮੇ ਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਅਹੁ, ਇਤਿ ਮੇ ਵਿਞ੍ਞਾਣਂ ਅਹੂਤਿ – ਤਂ ਜਾਨਿਯਾਮ ਇਤਿ ਮੇ ਮਨੋ ਅਹੁ.

ਤੇਨਾਹ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ –

‘‘ਕਥਂ ਸਮੇਤਸ੍ਸ ਵਿਭੋਤਿ ਰੂਪਂ, ਸੁਖਂ ਦੁਖਞ੍ਚਾਪਿ ਕਥਂ ਵਿਭੋਤਿ;

ਏਤਂ ਮੇ ਪਬ੍ਰੂਹਿ ਯਥਾ ਵਿਭੋਤਿ, ਤਂ ਜਾਨਿਯਾਮਾਤਿ ਮੇ ਮਨੋ ਅਹੂ’’ਤਿ.

੧੦੯. ਨ ਸਞ੍ਞਸਞ੍ਞੀ ਨ ਵਿਸਞ੍ਞਸਞ੍ਞੀ, ਨੋਪਿ ਅਸਞ੍ਞੀ ਨ ਵਿਭੂਤਸਞ੍ਞੀ;

ਏਵਂ ਸਮੇਤਸ੍ਸ ਵਿਭੋਤਿ ਰੂਪਂ, ਸਞ੍ਞਾਨਿਦਾਨਾ ਹਿ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾ.

ਨ ਸਞ੍ਞਸਞ੍ਞੀ ਨ ਵਿਸਞ੍ਞਸਞ੍ਞੀਤਿ. ਸਞ੍ਞਸਞ੍ਞਿਨੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯੇ ਪਕਤਿਸਞ੍ਞਾਯ ਠਿਤਾ, ਨਪਿ ਸੋ ਪਕਤਿਸਞ੍ਞਾਯ ਠਿਤੋ. ਵਿਸਞ੍ਞਸਞ੍ਞਿਨੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਾ ਯੇ ਚ ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ [ਉਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ (ਸ੍ਯਾ.)], ਨਪਿ ਸੋ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ, ਨੋਪਿ ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋਤਿ – ਨ ਸਞ੍ਞਸਞ੍ਞੀ ਨ ਵਿਸਞ੍ਞਸਞ੍ਞੀ.

ਨੋਪਿ ਅਸਞ੍ਞੀ ਨ ਵਿਭੂਤਸਞ੍ਞੀਤਿ. ਅਸਞ੍ਞਿਨੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨਾ ਯੇ ਚ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤਾ, ਨਪਿ ਸੋ ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਨਪਿ ਅਸਞ੍ਞਸਤ੍ਤੋ. ਵਿਭੂਤਸਞ੍ਞਿਨੋ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ ਯੇ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਲਾਭਿਨੋ, ਨਪਿ ਸੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਲਾਭੀਤਿ – ਨੋਪਿ ਅਸਞ੍ਞੀ ਨ ਵਿਭੂਤਸਞ੍ਞੀ.

ਏਵਂ ਸਮੇਤਸ੍ਸ ਵਿਭੋਤਿ ਰੂਪਨ੍ਤਿ. ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਆਕਾਸਾਨਞ੍ਚਾਯਤਨਸਮਾਪਤ੍ਤਿਪਟਿਲਾਭਤ੍ਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਰਤਿ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ ਆਰੁਪ੍ਪਮਗ੍ਗਸਮਙ੍ਗੀਤਿ. ਏਵਂ ਸਮੇਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਇਰਿਯਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਵਤ੍ਤੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਪਾਲੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਯਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਯਾਪੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਵਿਭੋਤਿ ਵਿਭਾਵੀਯਤਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮੀਯਤਿ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮੀਯਤਿ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੀਯਤੀਤਿ – ਏਵਂ ਸਮੇਤਸ੍ਸ ਵਿਭੋਤਿ ਰੂਪਂ.

ਸਞ੍ਞਾਨਿਦਾਨਾ ਹਿ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾਤਿ. ਪਪਞ੍ਚਾਯੇਵ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾ ਤਣ੍ਹਾਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾ, ਦਿਟ੍ਠਿਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾ, ਮਾਨਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾ ਸਞ੍ਞਾਨਿਦਾਨਾ ਸਞ੍ਞਾਸਮੁਦਯਾ ਸਞ੍ਞਾਜਾਤਿਕਾ ਸਞ੍ਞਾਪਭਵਾਤਿ – ਸਞ੍ਞਾਨਿਦਾਨਾ ਹਿ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾ.

ਤੇਨਾਹ ਭਗਵਾ –

‘‘ਨ ਸਞ੍ਞਸਞ੍ਞੀ ਨ ਵਿਸਞ੍ਞਸਞ੍ਞੀ, ਨੋਪਿ ਅਸਞ੍ਞੀ ਨ ਵਿਭੂਤਸਞ੍ਞੀ;

ਏਵਂ ਸਮੇਤਸ੍ਸ ਵਿਭੋਤਿ ਰੂਪਂ, ਸਞ੍ਞਾਨਿਦਾਨਾ ਹਿ ਪਪਞ੍ਚਸਙ੍ਖਾ’’ਤਿ.

੧੧੦. ਯਂ ਤਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹ ਅਕਿਤ੍ਤਯੀ ਨੋ, ਅਞ੍ਞਂ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮ ਤਦਿਙ੍ਘ ਬ੍ਰੂਹਿ;

ਏਤ੍ਤਾਵਤਗ੍ਗਂ ਨੁ ਵਦਨ੍ਤਿ ਹੇਕੇ, ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਇਧ ਪਣ੍ਡਿਤਾਸੇ;

ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤੋ.

ਯਂ ਤਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹ ਅਕਿਤ੍ਤਯੀ ਨੋਤਿ. ਯਂ ਤਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹ ਅਯਾਚਿਮ੍ਹ ਅਜ੍ਝੇਸਿਮ੍ਹ ਪਸਾਦਯਿਮ੍ਹ. ਅਕਿਤ੍ਤਯੀ ਨੋਤਿ ਕਿਤ੍ਤਿਤਂ ਪਕਿਤ੍ਤਿਤਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿਤਂ ਦੇਸਿਤਂ ਪਞ੍ਞਪਿਤਂ ਪਟ੍ਠਪਿਤਂ ਵਿਵਟਂ ਵਿਭਤ੍ਤਂ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਤਂ ਪਕਾਸਿਤਨ੍ਤਿ – ਯਂ ਤਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹ ਅਕਿਤ੍ਤਯੀ ਨੋ.

ਅਞ੍ਞਂ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮ ਤਦਿਙ੍ਘ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ. ਅਞ੍ਞਂ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮ, ਅਞ੍ਞਂ ਤਂ ਯਾਚਾਮ, ਅਞ੍ਞਂ ਤਂ ਅਜ੍ਝੇਸਾਮ, ਅਞ੍ਞਂ ਤਂ ਪਸਾਦੇਮ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮ. ਤਦਿਙ੍ਘ ਬ੍ਰੂਹੀਤਿ ਇਙ੍ਘ ਬ੍ਰੂਹਿ ਆਚਿਕ੍ਖ ਦੇਸੇਹਿ ਪਞ੍ਞਪੇਹਿ ਪਟ੍ਠਪੇਹਿ ਵਿਵਰ ਵਿਭਜ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਰੋਹਿ ਪਕਾਸੇਹੀਤਿ – ਅਞ੍ਞਂ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮ ਤਦਿਙ੍ਘ ਬ੍ਰੂਹਿ.

ਏਤ੍ਤਾਵਤਗ੍ਗਂ ਨੁ ਵਦਨ੍ਤਿ ਹੇਕੇ ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਇਧ ਪਣ੍ਡਿਤਾਸੇਤਿ. ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਤਾ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਅਗ੍ਗਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਵਿਸਿਟ੍ਠਂ ਪਾਮੋਕ੍ਖਂ ਉਤ੍ਤਮਂ ਪਵਰਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤਿ. ਯਕ੍ਖਸ੍ਸਾਤਿ ਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਨਰਸ੍ਸ ਮਾਨਵਸ੍ਸ ਪੋਸਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਜੀਵਸ੍ਸ ਜਾਗੁਸ੍ਸ ਜਨ੍ਤੁਸ੍ਸ ਇਨ੍ਦਗੁਸ੍ਸ ਮਨੁਜਸ੍ਸ. ਸੁਦ੍ਧਿਨ੍ਤਿ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਮੁਤ੍ਤਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤਿਂ. ਇਧ ਪਣ੍ਡਿਤਾਸੇਤਿ ਇਧ ਪਣ੍ਡਿਤਵਾਦਾ ਥਿਰਵਾਦਾ ਞਾਯਵਾਦਾ ਹੇਤੁਵਾਦਾ ਲਕ੍ਖਣਵਾਦਾ ਕਾਰਣਵਾਦਾ ਠਾਨਵਾਦਾ ਸਕਾਯ ਲਦ੍ਧਿਯਾਤਿ – ਏਤ੍ਤਾਵਤਗ੍ਗਂ ਨੁ ਵਦਨ੍ਤਿ ਹੇਕੇ ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਇਧ ਪਣ੍ਡਿਤਾਸੇ.

ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤੋਤਿ. ਉਦਾਹੁ ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਤਾ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਏਤ੍ਤੋ ਅਰੂਪਸਮਾਪਤ੍ਤਿਤੋ ਅਞ੍ਞਂ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਮੁਤ੍ਤਿਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ ਭਣਨ੍ਤਿ ਦੀਪਯਨ੍ਤਿ ਵੋਹਰਨ੍ਤੀਤਿ – ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਵਦਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਤੋ.

ਤੇਨਾਹ ਸੋ ਨਿਮ੍ਮਿਤੋ –

‘‘ਯਂ ਤਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹ ਅਕਿਤ੍ਤਯੀ ਨੋ, ਅਞ੍ਞਂ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮ ਤਦਿਙ੍ਘ ਬ੍ਰੂਹਿ;

ਏਤ੍ਤਾਵਤਗ੍ਗਂ ਨੁ ਵਦਨ੍ਤਿ ਹੇਕੇ, ਯਕ੍ਖਸ੍ਸ ਸੁਦ੍ਧਿਂ ਇਧ ਪਣ੍ਡਿਤਾਸੇ;