੧. ਅਨੁਮਾਨਪਞ੍ਹੋ

੧. ਅਥ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਨਾਗਸੇਨੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ, ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ, ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਮਿਲਿਨ੍ਦੋ ਰਾਜਾ ਞਾਤੁਕਾਮੋ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਧਾਰੇਤੁਕਾਮੋ ਞਾਣਾਲੋਕਂ ਦਟ੍ਠੁਕਾਮੋ ਅਞ੍ਞਾਣਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤੁਕਾਮੋ ਞਾਣਾਲੋਕਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਕਾਮੋ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰਂ ਨਾਸੇਤੁਕਾਮੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਧਿਤਿਞ੍ਚ ਉਸ੍ਸਾਹਞ੍ਚ ਸਤਿਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪਜਞ੍ਞਞ੍ਚ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਨਾਗਸੇਨਂ ਏਤਦਵੋਚ ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂ ਪਨ ਬੁਦ੍ਧੋ ਤਯਾ ਦਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਆਚਰਿਯੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਦਿਟ੍ਠੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨ ਕਿਰ ਤਯਾ ਬੁਦ੍ਧੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਨਾਪਿ ਕਿਰ ਤੇ ਆਚਰਿਯੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਦਿਟ੍ਠੋ, ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨਤ੍ਥਿ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾ, ਯੇ ਤੇ ਤਵ ਖਤ੍ਤਿਯਵਂਸਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ. ਕੋ ਸਂਸਯੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾ, ਯੇ ਮਮ ਖਤ੍ਤਿਯਵਂਸਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਙ੍ਗਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਾ ਤਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯੇ ਪਨ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨੁਸਾਸਨ੍ਤਿ ਪੁਰੋਹਿਤਾ ਸੇਨਾਪਤਿਨੋ ਅਕ੍ਖਦਸ੍ਸਾ ਮਹਾਮਤ੍ਤਾ, ਤੇਹਿ ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਨ ਦਿਟ੍ਠਾ, ਨਾਪਿ ਕਿਰ ਤੇ ਅਨੁਸਾਸਕੇਹਿ ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਦਿਟ੍ਠਾ, ਤੇਨ ਹਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾ, ਨ ਹੇਤ੍ਥ ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪੁਬ੍ਬਕਾਨਂ ਖਤ੍ਤਿਯਾਨਂ ਅਨੁਭੂਤਾਨਿ ਪਰਿਭੋਗਭਣ੍ਡਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਸੇਤਚ੍ਛਤ੍ਤਂ ਉਣ੍ਹੀਸਂ ਪਾਦੁਕਾ ਵਾਲਬੀਜਨੀ ਖਗ੍ਗਰਤਨਂ ਮਹਾਰਹਾਨਿ ਚ ਸਯਨਾਨਿ. ਯੇਹਿ ਮਯਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਮ ਸਦ੍ਦਹੇਯ੍ਯਾਮ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾ’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਯਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਮ ਸਦ੍ਦਹੇਯ੍ਯਾਮ. ਅਤ੍ਥਿ ਤਂ ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਮਯਂ ਕਾਰਣੇਨ ਜਾਨੇਯ੍ਯਾਮ ਸਦ੍ਦਹੇਯ੍ਯਾਮ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਸੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਕਤਮਂ ਤਂ ਕਾਰਣਂ? ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਅਨੁਭੂਤਾਨਿ ਪਰਿਭੋਗਭਣ੍ਡਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਯੇਹਿ ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋ ਜਾਨਾਤਿ ਸਦ੍ਦਹਤਿ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਸੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ. ਇਮਿਨਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣੇਨ ਇਮਿਨਾ ਹੇਤੁਨਾ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬੋ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਸੋ ਭਗਵਾ’ਤਿ.

‘‘‘ਬਹੂ ਜਨੇ ਤਾਰਯਿਤ੍ਵਾ, ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਉਪਧਿਕ੍ਖਯੇ;

ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੋ ਦ੍ਵਿਪਦੁਤ੍ਤਮੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਗਰਵਡ੍ਢਕੀ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਤੁਕਾਮੋ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਸਮਂ ਅਨੁਨ੍ਨਤਮਨੋਨਤਂ ਅਸਕ੍ਖਰਪਾਸਾਣਂ ਨਿਰੁਪਦ੍ਦਵਮਨਵਜ੍ਜਂ ਰਮਣੀਯਂ ਭੂਮਿਭਾਗਂ ਅਨੁਵਿਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਵਿਸਮਂ, ਤਂ ਸਮਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਖਾਣੁਕਣ੍ਟਕਂ ਵਿਸੋਧਾਪੇਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਨਗਰਂ ਮਾਪੇਯ੍ਯ ਸੋਭਨਂ ਵਿਭਤ੍ਤਂ ਭਾਗਸੋ ਮਿਤਂ ਉਕ੍ਕਿਣ੍ਣਪਰਿਖਾਪਾਕਾਰਂ ਦਲ਼੍ਹਗੋਪੁਰਟ੍ਟਾਲਕੋਟ੍ਟਕਂ ਪੁਥੁਚਚ੍ਚਰਚਤੁਕ੍ਕਸਨ੍ਧਿਸਿਙ੍ਘਾਟਕਂ ਸੁਚਿਸਮਤਲਰਾਜਮਗ੍ਗਂ ਸੁਵਿਭਤ੍ਤਅਨ੍ਤਰਾਪਣਂ ਆਰਾਮੁਯ੍ਯਾਨਤਲ਼ਾਕਪੋਕ੍ਖਰਣਿਉਦਪਾਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਬਹੁਵਿਧਦੇਵਟ੍ਠਾਨਪ੍ਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤਂ ਸਬ੍ਬਦੋਸਵਿਰਹਿਤਂ, ਸੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਨਗਰੇ ਸਬ੍ਬਥਾ ਵੇਪੁਲ੍ਲਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੇ ਅਞ੍ਞਂ ਦੇਸਂ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਤਂ ਨਗਰਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਇਦ੍ਧਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ਫੀਤਂ ਸੁਭਿਕ੍ਖਂ ਖੇਮਂ ਸਮਿਦ੍ਧਂ ਸਿਵਂ ਅਨੀਤਿਕਂ ਨਿਰੁਪਦ੍ਦਵਂ ਨਾਨਾਜਨਸਮਾਕੁਲਂ, ਪੁਥੂ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵੇਸ੍ਸਾ ਸੁਦ੍ਦਾ ਹਤ੍ਥਾਰੋਹਾ ਅਸ੍ਸਾਰੋਹਾ ਰਥਿਕਾ ਪਤ੍ਤਿਕਾ ਧਨੁਗ੍ਗਹਾ ਥਰੁਗ੍ਗਹਾ ਚੇਲਕਾ ਚਲਕਾ ਪਿਣ੍ਡਦਾਯਕਾ ਉਗ੍ਗਾ ਰਾਜਪੁਤ੍ਤਾ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਿਨੋ ਮਹਾਨਾਗਾ ਸੂਰਾ ਵਮ੍ਮਿਨੋ ਯੋਧਿਨੋ ਦਾਸਿਕਪੁਤ੍ਤਾ ਭਟਿਪੁਤ੍ਤਾ [ਦਾਸਪੁਤ੍ਤਾ ਭਟ੍ਟਿਪੁਤ੍ਤਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਮਲ੍ਲਕਾ ਗਣਕਾ ਆਲ਼ਾਰਿਕਾ ਸੂਦਾ ਕਪ੍ਪਕਾ ਨਹਾਪਕਾ ਚੁਨ੍ਦਾ ਮਾਲਾਕਾਰਾ ਸੁਵਣ੍ਣਕਾਰਾ ਸਜ੍ਝੁਕਾਰਾ ਸੀਸਕਾਰਾ ਤਿਪੁਕਾਰਾ ਲੋਹਕਾਰਾ ਵਟ੍ਟਕਾਰਾ ਅਯੋਕਾਰਾ ਮਣਿਕਾਰਾ ਪੇਸਕਾਰਾ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਾ ਵੇਣੁਕਾਰਾ ਲੋਣਕਾਰਾ ਚਮ੍ਮਕਾਰਾ ਰਥਕਾਰਾ ਦਨ੍ਤਕਾਰਾ ਰਜ੍ਜੁਕਾਰਾ ਕੋਚ੍ਛਕਾਰਾ ਸੁਤ੍ਤਕਾਰਾ ਵਿਲੀਵਕਾਰਾ ਧਨੁਕਾਰਾ ਜਿਯਕਾਰਾ ਉਸੁਕਾਰਾ ਚਿਤ੍ਤਕਾਰਾ ਰਙ੍ਗਕਾਰਾ ਰਜਕਾ ਤਨ੍ਤਵਾਯਾ ਤੁਨ੍ਨਵਾਯਾ ਹੇਰਞ੍ਞਿਕਾ ਦੁਸ੍ਸਿਕਾ ਗਨ੍ਧਿਕਾ ਤਿਣਹਾਰਕਾ ਕਟ੍ਠਹਾਰਕਾ ਭਤਕਾ ਪਣ੍ਣਿਕਾ ਫਲਿਕਾ [ਫਲ੍ਲਿਕਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਮੂਲਿਕਾ ਓਦਨਿਕਾ ਪੂਵਿਕਾ ਮਚ੍ਛਿਕਾ ਮਂਸਿਕਾ ਮਜ੍ਜਿਕਾ ਨਟਕਾ ਨਚ੍ਚਕਾ ਲਙ੍ਘਕਾ ਇਨ੍ਦਜਾਲਿਕਾ ਵੇਤਾਲਿਕਾ ਮਲ੍ਲਾ ਛਵਡਾਹਕਾ ਪੁਪ੍ਫਛਡ੍ਡਕਾ ਵੇਨਾ ਨੇਸਾਦਾ ਗਣਿਕਾ ਲਾਸਿਕਾ ਕੁਮ੍ਭਦਾਸਿਯੋ ਸਕ੍ਕਯਵਨਚੀਨਵਿਲਾਤਾ ਉਜ੍ਜੇਨਕਾ ਭਾਰੁਕਚ੍ਛਕਾ ਕਾਸਿਕੋਸਲਾ ਪਰਨ੍ਤਕਾ ਮਾਗਧਕਾ ਸਾਕੇਤਕਾ ਸੋਰੇਯ੍ਯਕਾ [ਸੋਰਟ੍ਠਕਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਾਵੇਯ੍ਯਕਾ ਕੋਟੁਮ੍ਬਰਮਾਥੁਰਕਾ ਅਲਸਨ੍ਦਕਸ੍ਮੀਰਗਨ੍ਧਾਰਾ ਤਂ ਨਗਰਂ ਵਾਸਾਯ ਉਪਗਤਾ ਨਾਨਾਵਿਸਯਿਨੋ ਜਨਾ ਨਵਂ ਸੁਵਿਭਤ੍ਤਂ ਅਦੋਸਮਨਵਜ੍ਜਂ ਰਮਣੀਯਂ ਤਂ ਨਗਰਂ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ‘ਛੇਕੋ ਵਤ ਭੋ ਸੋ ਨਗਰਵਡ੍ਢਕੀ, ਯੋ ਇਮਸ੍ਸ ਨਗਰਸ੍ਸ ਮਾਪੇਤਾ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਸਮੋ ਅਸਮਸਮੋ ਅਪ੍ਪਟਿਸਮੋ ਅਸਦਿਸੋ ਅਤੁਲੋ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਅਪਰਿਮੇਯ੍ਯੋ ਅਮਿਤਗੁਣੋ ਗੁਣਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਨਨ੍ਤਧਿਤਿ ਅਨਨ੍ਤਤੇਜੋ ਅਨਨ੍ਤਵੀਰਿਯੋ ਅਨਨ੍ਤਬਲੋ ਬੁਦ੍ਧਬਲਪਾਰਮਿਂ ਗਤੋ ਸਸੇਨਮਾਰਂ ਪਰਾਜੇਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਿਜਾਲਂ ਪਦਾਲੇਤ੍ਵਾ ਅਵਿਜ੍ਜਂ ਖੇਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮੁਕ੍ਕਂ ਧਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਵਿਜਿਤਸਙ੍ਗਾਮੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰਂ ਮਾਪੇਸਿ.

‘‘ਭਗਵਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਧਮ੍ਮਨਗਰਂ ਸੀਲਪਾਕਾਰਂ ਹਿਰਿਪਰਿਖਂ ਞਾਣਦ੍ਵਾਰਕੋਟ੍ਠਕਂ ਵੀਰਿਯਅਟ੍ਟਾਲਕਂ ਸਦ੍ਧਾਏਸਿਕਂ ਸਤਿਦੋਵਾਰਿਕਂ ਪਞ੍ਞਾਪਾਸਾਦਂ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਚਚ੍ਚਰਂ ਅਭਿਧਮ੍ਮਸਿਙ੍ਘਾਟਕਂ ਵਿਨਯਵਿਨਿਚ੍ਛਯਂ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵੀਥਿਕਂ, ਤਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਵੀਥਿਯਂ ਏਵਰੂਪਾ ਆਪਣਾ ਪਸਾਰਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥੀਦਂ, ਪੁਪ੍ਫਾਪਣਂ ਗਨ੍ਧਾਪਣਂ ਫਲਾਪਣਂ ਅਗਦਾਪਣਂ ਓਸਧਾਪਣਂ ਅਮਤਾਪਣਂ ਰਤਨਾਪਣਂ ਸਬ੍ਬਾਪਣ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਪੁਪ੍ਫਾਪਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਜਾਨਤਾ ਪਸ੍ਸਤਾ ਅਰਹਤਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ ਅਕ੍ਖਾਤਾ. ਸੇਯ੍ਯਥੀਦਂ, ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ ਦੁਕ੍ਖਸਞ੍ਞਾ ਅਨਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾ ਅਸੁਭਸਞ੍ਞਾ ਆਦੀਨਵਸਞ੍ਞਾ ਪਹਾਨਸਞ੍ਞਾ ਵਿਰਾਗਸਞ੍ਞਾ ਨਿਰੋਧਸਞ੍ਞਾ ਸਬ੍ਬਲੋਕੇ ਅਨਭਿਰਤਿਸਞ੍ਞਾ ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਸਞ੍ਞਾ ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ ਉਦ੍ਧੁਮਾਤਕਸਞ੍ਞਾ ਵਿਨੀਲਕਸਞ੍ਞਾ ਵਿਪੁਬ੍ਬਕਸਞ੍ਞਾ ਵਿਚ੍ਛਿਦ੍ਦਕਸਞ੍ਞਾ ਵਿਕ੍ਖਾਯਿਤਕਸਞ੍ਞਾ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਸਞ੍ਞਾ ਹਤਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕਸਞ੍ਞਾ ਲੋਹਿਤਕਸਞ੍ਞਾ ਪੁਲ਼ਵਕਸਞ੍ਞਾ ਅਟ੍ਠਿਕਸਞ੍ਞਾ ਮੇਤ੍ਤਾਸਞ੍ਞਾ ਕਰੁਣਾਸਞ੍ਞਾ ਮੁਦਿਤਾਸਞ੍ਞਾ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਞ੍ਞਾ ਮਰਣਾਨੁਸ੍ਸਤਿ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿ, ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਭਗਵਤਾ ਆਰਮ੍ਮਣਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ ਅਕ੍ਖਾਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਕੋਚਿ ਜਰਾਮਰਣਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤੁਕਾਮੋ, ਸੋ ਤੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਤੇਨ ਆਰਮ੍ਮਣੇਨ ਰਾਗਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਦੋਸਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਮੋਹਾ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਾਨਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਤੋ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ, ਸਂਸਾਰਂ ਤਰਤਿ, ਤਣ੍ਹਾਸੋਤਂ ਨਿਵਾਰੇਤਿ, ਤਿਵਿਧਂ ਮਲਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਉਪਹਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਮਲਂ ਵਿਰਜਂ ਸੁਦ੍ਧਂ ਪਣ੍ਡਰਂ ਅਜਾਤਿਂ ਅਜਰਂ ਅਮਰਂ ਸੁਖਂ ਸੀਤਿਭੂਤਂ ਅਭਯਂ ਨਗਰੁਤ੍ਤਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਗਰਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਮੋਚੇਤਿ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਹਾਰਾਜ ‘ਭਗਵਤੋ ਪੁਪ੍ਫਾਪਣ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘‘ਕਮ੍ਮਮੂਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾਨ, ਆਪਣਂ ਉਪਗਚ੍ਛਥ;

ਆਰਮ੍ਮਣਂ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾਨ, ਤਤੋ ਮੁਚ੍ਚਥ ਮੁਤ੍ਤਿਯਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਗਨ੍ਧਾਪਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ ਸੀਲਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ ਅਕ੍ਖਾਤਾ, ਯੇਨ ਸੀਲਗਨ੍ਧੇਨ ਅਨੁਲਿਤ੍ਤਾ ਭਗਵਤੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਸੀਲਗਨ੍ਧੇਨ ਧੂਪੇਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਪਧੂਪੇਨ੍ਤਿ, ਦਿਸਮ੍ਪਿ ਅਨੁਦਿਸਮ੍ਪਿ ਅਨੁਵਾਤਮ੍ਪਿ ਪਟਿਵਾਤਮ੍ਪਿ ਵਾਯਨ੍ਤਿ ਅਤਿਵਾਯਨ੍ਤਿ, ਫਰਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ. ਕਤਮਾ ਤਾ ਸੀਲਵਿਭਤ੍ਤਿਯੋ? ਸਰਣਸੀਲਂ ਪਞ੍ਚਙ੍ਗਸੀਲਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਸੀਲਂ ਦਸਙ੍ਗਸੀਲਂ ਪਞ੍ਚੁਦ੍ਦੇਸਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਂ ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਂ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਭਗਵਤੋ ਗਨ੍ਧਾਪਣ’ਨ੍ਤਿ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ –

‘‘‘ਨ ਪੁਪ੍ਫਗਨ੍ਧੋ ਪਟਿਵਾਤਮੇਤਿ, ਨ ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਗ੍ਗਰਮਲ੍ਲਿਕਾ ਵਾ;

ਸਤਞ੍ਚ ਗਨ੍ਧੋ ਪਟਿਵਾਤਮੇਤਿ, ਸਬ੍ਬਾ ਦਿਸਾ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਪਵਾਯਤਿ [ਪਵਾਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.) ਧ. ਪ. ੫੪ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ].

‘‘‘ਚਨ੍ਦਨਂ ਤਗਰਂ ਵਾਪਿ, ਉਪ੍ਪਲਂ ਅਥ ਵਸ੍ਸਿਕੀ;

ਏਤੇਸਂ ਗਨ੍ਧਜਾਤਾਨਂ, ਸੀਲਗਨ੍ਧੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ.

‘‘‘ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਅਯਂ ਗਨ੍ਧੋ, ਯ੍ਵਾਯਂ ਤਗਰਚਨ੍ਦਨਂ;

ਯੋ ਚ ਸੀਲਵਤਂ ਗਨ੍ਧੋ, ਵਾਤਿ ਦੇਵੇਸੁ ਉਤ੍ਤਮੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਫਲਾਪਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਫਲਾਨਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਅਕ੍ਖਾਤਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥੀਦਂ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਂ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਸੁਞ੍ਞਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਕੋਚਿ ਯਂ ਫਲਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਸੋ ਕਮ੍ਮਮੂਲਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਥਿਤਂ ਫਲਂ ਕਿਣਾਤਿ. ਯਦਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ, ਯਦਿ ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਂ, ਯਦਿ ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ, ਯਦਿ ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ, ਯਦਿ ਸੁਞ੍ਞਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ, ਯਦਿ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ, ਯਦਿ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਧੁਵਫਲੋ ਅਮ੍ਬੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਨ ਤਾਵ ਤਤੋ ਫਲਾਨਿ ਪਾਤੇਤਿ, ਯਾਵ ਕਯਿਕਾ ਨ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਪਨ ਕਯਿਕੇ ਮੂਲਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ ‘ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ ਏਸੋ ਖੋ ਧੁਵਫਲੋ ਅਮ੍ਬੋ, ਤਤੋ ਯਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਏਤ੍ਤਕਂ ਫਲਂ ਗਣ੍ਹਾਹਿ ਸਲਾਟੁਕਂ ਵਾ ਦੋਵਿਲਂ ਵਾ ਕੇਸਿਕਂ ਵਾ ਆਮਂ ਵਾ ਪਕ੍ਕਂ ਵਾ’ਤਿ, ਸੋ ਤੇਨ ਅਤ੍ਤਨਾ ਦਿਨ੍ਨਮੂਲੇਨ ਯਦਿ ਸਲਾਟੁਕਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਸਲਾਟੁਕਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਯਦਿ ਦੋਵਿਲਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਦੋਵਿਲਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਯਦਿ ਕੇਸਿਕਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਕੇਸਿਕਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਯਦਿ ਆਮਕਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਆਮਕਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਯਦਿ ਪਕ੍ਕਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਪਕ੍ਕਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਯਂ ਫਲਂ ਇਚ੍ਛਤਿ, ਸੋ ਕਮ੍ਮਮੂਲਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਥਿਤਂ ਫਲਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਯਦਿ ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ…ਪੇ… ਯਦਿ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਫਲਸਮਾਪਤ੍ਤਿਂ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਭਗਵਤੋ ਫਲਾਪਣ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘‘ਕਮ੍ਮਮੂਲਂ ਜਨਾ ਦਤ੍ਵਾ, ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ ਅਮਤਮ੍ਫਲਂ;

ਤੇਨ ਤੇ ਸੁਖਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਕੀਤਾ ਅਮਤਪ੍ਫਲ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਗਦਾਪਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਗਦਾਨਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਅਕ੍ਖਾਤਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਅਗਦੇਹਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਕਿਲੇਸਵਿਸਤੋ ਪਰਿਮੋਚੇਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਪਨ ਤਾਨਿ ਅਗਦਾਨਿ? ਯਾਨਿਮਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਕ੍ਖਾਤਾਨਿ. ਸੇਯ੍ਯਥੀਦਂ, ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਂ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਂ, ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਕੇਚਿ ਅਞ੍ਞਾਪੇਕ੍ਖਾ ਚਤੁਸਚ੍ਚਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਜਾਤਿਯਾ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਜਰਾਯ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਮਰਣਾ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸੇਹਿ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਹਾਰਾਜ ‘ਭਗਵਤੋ ਅਗਦਾਪਣ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਅਗਦਾ ਲੋਕੇ [ਲੋਕੇ ਅਗਦਾ (ਪੀ.)], ਵਿਸਾਨਂ ਪਟਿਬਾਹਕਾ;

ਧਮ੍ਮਾਗਦਸਮਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਤਂ ਪਿਵਥ ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਓਸਧਾਪਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਓਸਧਾਨਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਅਕ੍ਖਾਤਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਓਸਧੇਹਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇ ਤਿਕਿਚ੍ਛਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥੀਦਂ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਇਦ੍ਧਿਪਾਦਾ ਪਞ੍ਚਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਬਲਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ ਅਰਿਯੋ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕੋ ਮਗ੍ਗੋ, ਏਤੇਹਿ ਓਸਧੇਹਿ ਭਗਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਂ ਵਿਰੇਚੇਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਂ ਵਿਰੇਚੇਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਂ ਵਿਰੇਚੇਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਂ ਵਿਰੇਚੇਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵਂ ਵਿਰੇਚੇਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਯਾਮਂ ਵਿਰੇਚੇਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਸਤਿਂ ਵਿਰੇਚੇਤਿ, ਮਿਚ੍ਛਾਸਮਾਧਿਂ ਵਿਰੇਚੇਤਿ, ਲੋਭਵਮਨਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਦੋਸਵਮਨਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਮੋਹਵਮਨਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਮਾਨਵਮਨਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਦਿਟ੍ਠਿਵਮਨਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਵਮਨਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਉਦ੍ਧਚ੍ਚਵਮਨਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਵਮਨਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਅਹਿਰਿਕਾਨੋਤ੍ਤਪ੍ਪਵਮਨਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਵਮਨਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਭਗਵਤੋ ਓਸਧਾਪਣ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਓਸਧਾ ਲੋਕੇ, ਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਾ ਬਹੂ;

ਧਮ੍ਮੋਸਧਸਮਂ ਨਤ੍ਥਿ, ਏਤਂ ਪਿਵਥ ਭਿਕ੍ਖਵੋ.

‘‘‘ਧਮ੍ਮੋਸਧਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾਨ, ਅਜਰਾਮਰਣਾ ਸਿਯੁਂ;

ਭਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਪਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ, ਨਿਬ੍ਬੁਤਾ ਉਪਧਿਕ੍ਖਯੇ’’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਅਮਤਾਪਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਮਤਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਅਕ੍ਖਾਤਂ, ਯੇਨ ਅਮਤੇਨ ਸੋ ਭਗਵਾ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਅਭਿਸਿਞ੍ਚਿ, ਯੇਨ ਅਮਤੇਨ ਅਭਿਸਿਤ੍ਤਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਜਾਤਿਜਰਾਬ੍ਯਾਧਿਮਰਣਸੋਕਪਰਿਦੇਵਦੁਕ੍ਖਦੋਮਨਸ੍ਸੁਪਾਯਾਸੇਹਿ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਿਂਸੁ. ਕਤਮਂ ਤਂ ਅਮਤਂ? ਯਦਿਦਂ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ ‘ਅਮਤਂ ਤੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਭਗਵਤੋ ਅਮਤਾਪਣ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘‘ਬ੍ਯਾਧਿਤਂ ਜਨਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਅਮਤਾਪਣਂ ਪਸਾਰਯਿ;

ਕਮ੍ਮੇਨ ਤਂ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾਨ, ਅਮਤਂ ਆਦੇਥ ਭਿਕ੍ਖਵੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਰਤਨਾਪਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਰਤਨਾਨਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਅਕ੍ਖਾਤਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਰਤਨੇਹਿ ਵਿਭੂਸਿਤਾ ਭਗਵਤੋ ਪੁਤ੍ਤਾ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਵਿਰੋਚਨ੍ਤਿ ਓਭਾਸੇਨ੍ਤਿ ਪਭਾਸੇਨ੍ਤਿ ਜਲਨ੍ਤਿ ਪਜ੍ਜਲਨ੍ਤਿ ਉਦ੍ਧਂ ਅਧੋ ਤਿਰਿਯਂ ਆਲੋਕਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤਾਨਿ ਰਤਨਾਨਿ? ਸੀਲਰਤਨਂ ਸਮਾਧਿਰਤਨਂ ਪਞ੍ਞਾਰਤਨਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਤਨਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਰਤਨਂ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਰਤਨਂ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਰਤਨਂ.

‘‘ਕਤਮਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਸੀਲਰਤਨਂ? ਪਾਤਿਮੋਕ੍ਖਸਂਵਰਸੀਲਂ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸਂਵਰਸੀਲਂ ਆਜੀਵਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਸੀਲਂ ਪਚ੍ਚਯਸਨ੍ਨਿਸ੍ਸਿਤਸੀਲਂ ਚੂਲ਼ਸੀਲਂ ਮਜ੍ਝਿਮਸੀਲਂ ਮਹਾਸੀਲਂ ਮਗ੍ਗਸੀਲਂ ਫਲਸੀਲਂ. ਸੀਲਰਤਨੇਨ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਭੂਸਿਤਸ੍ਸ ਪੁਗ੍ਗਲਸ੍ਸ ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋ ਸਮਾਰਕੋ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕੋ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਪਜਾ ਪਿਹਯਤਿ ਪਤ੍ਥੇਤਿ, ਸੀਲਰਤਨਪਿਲ਼ਨ੍ਧੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਦਿਸਮ੍ਪਿ ਅਨੁਦਿਸਮ੍ਪਿ ਉਦ੍ਧਮ੍ਪਿ ਅਧੋਪਿ ਤਿਰਿਯਮ੍ਪਿ ਵਿਰੋਚਤਿ ਅਤਿਵਿਰੋਚਤਿ [ਅਤਿਰੋਚਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਹੇਟ੍ਠਤੋ ਅਵੀਚਿਂ ਉਪਰਿਤੋ ਭਵਗ੍ਗਂ ਉਪਾਦਾਯ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਸਬ੍ਬਰਤਨਾਨਿ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ [ਅਤਿਸਯਿਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੀਲਰਤਨਾਨਿ ਭਗਵਤੋ ਰਤਨਾਪਣੇ ਪਸਾਰਿਤਾਨਿ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਹਾਰਾਜ ‘ਭਗਵਤੋ ਸੀਲਰਤਨ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘‘ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਸੀਲਾਨਿ, ਸਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਪਣੇ;

ਕਮ੍ਮੇਨ ਤਂ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾਨ, ਰਤਨਂ ਵੋ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਥਾ’ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਸਮਾਧਿਰਤਨਂ? ਸਵਿਤਕ੍ਕਸਵਿਚਾਰੋ ਸਮਾਧਿ, ਅਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਮਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ, ਅਵਿਤਕ੍ਕਅਵਿਚਾਰੋ ਸਮਾਧਿ, ਸੁਞ੍ਞਤੋ ਸਮਾਧਿ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੋ ਸਮਾਧਿ, ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੋ ਸਮਾਧਿ. ਸਮਾਧਿਰਤਨਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਯੇ ਤੇ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਮਾਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ਕੁਵਿਤਕ੍ਕਾਨਿ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮਾਧਿਂ ਆਸਜ੍ਜ ਵਿਕਿਰਨ੍ਤਿ ਵਿਧਮਨ੍ਤਿ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨ੍ਤਿ ਨ ਸਣ੍ਠਨ੍ਤਿ [ਨ ਸਣ੍ਠਹਨ੍ਤਿ (ਸੀ.)] ਨ ਉਪਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤਿ [ਨ ਉਪਲਿਪ੍ਪਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)]. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਰਿ ਪੋਕ੍ਖਰਪਤ੍ਤੇ ਵਿਕਿਰਤਿ ਵਿਧਮਤਿ ਵਿਦ੍ਧਂਸਤਿ ਨ ਸਣ੍ਠਾਤਿ ਨ ਉਪਲਿਮ੍ਪਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਪਦੁਮਸ੍ਸ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮਾਧਿਰਤਨਂ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਯੇ ਤੇ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕਮਾਨੁਦ੍ਧਚ੍ਚ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਕਿਲੇਸਵਤ੍ਥੂਨਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ ਕੁਵਿਤਕ੍ਕਾਨਿ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਸਮਾਧਿਂ ਆਸਜ੍ਜ ਵਿਕਿਰਨ੍ਤਿ ਵਿਧਮਨ੍ਤਿ ਵਿਦ੍ਧਂਸਨ੍ਤਿ ਨ ਸਣ੍ਠਨ੍ਤਿ ਨ ਉਪਲਿਮ੍ਪਨ੍ਤਿ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤ੍ਤਾ ਸਮਾਧਿਸ੍ਸ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਭਗਵਤੋ ਸਮਾਧਿਰਤਨ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮਾਧਿਰਤਨਾਨਿ ਭਗਵਤੋ ਰਤਨਾਪਣੇ ਪਸਾਰਿਤਾਨਿ.

‘‘‘ਸਮਾਧਿਰਤਨਮਾਲਸ੍ਸ, ਕੁਵਿਤਕ੍ਕਾ ਨ ਜਾਯਰੇ;

ਨ ਚ ਵਿਕ੍ਖਿਪਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਏਤਂ ਤੁਮ੍ਹੇ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਥਾ’ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਪਞ੍ਞਾਰਤਨਂ? ਯਾਯ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਞਾਯ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ‘ਇਦਂ ਕੁਸਲ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਇਦਂ ਅਕੁਸਲ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਇਦਂ ਸਾਵਜ੍ਜਂ, ਇਦਂ ਅਨਵਜ੍ਜਂ, ਇਦਂ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਦਂ ਨ ਸੇਵਿਤਬ੍ਬਂ, ਇਦਂ ਹੀਨਂ, ਇਦਂ ਪਣੀਤਂ, ਇਦਂ ਕਣ੍ਹਂ, ਇਦਂ ਸੁਕ੍ਕਂ, ਇਦਂ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਸਪ੍ਪਟਿਭਾਗ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਇਦਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸਮੁਦਯੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧੋ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ, ‘ਅਯਂ ਦੁਕ੍ਖਨਿਰੋਧਗਾਮਿਨੀ ਪਟਿਪਦਾ’ਤਿ ਯਥਾਭੂਤਂ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਮਹਾਰਾਜ ‘ਭਗਵਤੋ ਪਞ੍ਞਾਰਤਨ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘‘ਪਞ੍ਞਾਰਤਨਮਾਲਸ੍ਸ, ਨ ਚਿਰਂ ਵਤ੍ਤਤੇ ਭਵੋ;

ਖਿਪ੍ਪਂ ਫਸ੍ਸੇਤਿ [ਫੁਸ੍ਸੇਤਿ (ਸ੍ਯਾ.), ਪਸ੍ਸਤਿ (ਕ.)] ਅਮਤਂ, ਨ ਚ ਸੋ ਰੋਚਤੇ ਭਵੇ’ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਤਨਂ’’? ‘‘ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਤਨਂ [ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਤਨਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਤਨਂ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਮੁਤ੍ਤਾਕਲਾਪਮਣਿਕਲਾਪਪਵਾਲ਼ਕਲਾਪਾਭਰਣਪ੍ਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤੋ [ਪਵਾਲ਼ਾਭਰਣਪਟਿਪਣ੍ਡਿਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਗਲੁਤਗਰਤਾਲੀਸਕਲੋਹਿਤਚਨ੍ਦਨਾਨੁਲਿਤ੍ਤਗਤ੍ਤੋ ਨਾਗਪੁਨ੍ਨਾਗਸਾਲਸਲਲ਼ਚਮ੍ਪਕਯੂਥਿਕਾਤਿਮੁਤ੍ਤਕਪਾਟਲੁਪ੍ਪਲਵਸ੍ਸਿਕਮਲ੍ਲਿਕਾਵਿਚਿਤ੍ਤੋ ਸੇਸਜਨੇ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਰੋਚਤਿ ਅਤਿਵਿਰੋਚਤਿ ਓਭਾਸਤਿ ਪਭਾਸਤਿ ਸਮ੍ਪਭਾਸਤਿ ਜਲਤਿ ਪਜ੍ਜਲਤਿ ਅਭਿਭਵਤਿ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਤਿ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਰਤਨਾਭਰਣੇਹਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਤਨਪਿਲ਼ਨ੍ਧੋ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਵਿਮੁਤ੍ਤਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਮਤਿਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਰੋਚਤਿ ਅਤਿਵਿਰੋਚਤਿ ਓਭਾਸਤਿ ਪਭਾਸਤਿ ਸਮ੍ਪਭਾਸਤਿ ਜਲਤਿ ਪਜ੍ਜਲਤਿ ਅਭਿਭਵਤਿ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਤਿ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ. ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ? ਅਗ੍ਗਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਤਂ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਂ ਸਬ੍ਬਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਾਨਂ, ਯਦਿਦਂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਿਲ਼ਨ੍ਧਨਂ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਭਗਵਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਤਨ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘‘ਮਣਿਮਾਲਾਧਰਂ ਗੇਹ, ਜਨੋ [ਗੇਹਂ, ਜਨੋ (ਕ.)] ਸਾਮਿਂ ਉਦਿਕ੍ਖਤਿ;

ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਰਤਨਮਾਲਨ੍ਤੁ, ਉਦਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਸਦੇਵਕਾ’ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਂ ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਰਤਨਂ? ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਣਞਾਣਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਰਤਨਨ੍ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਯੇਨ ਞਾਣੇਨ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਮਗ੍ਗਫਲਨਿਬ੍ਬਾਨਾਨਿ ਪਹੀਨਕਿਲੇਸਾਵਸਿਟ੍ਠਕਿਲੇਸੇ ਚ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਤਿ.

‘‘‘ਯੇ ਞਾਣੇਨ ਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ, ਅਰਿਯਾ ਕਤਕਿਚ੍ਚਤਂ;

ਤਂ ਞਾਣਰਤਨਂ ਲਦ੍ਧੁਂ, ਵਾਯਮੇਥ ਜਿਨੋਰਸਾ’ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਰਤਨਂ? ਚਤਸ੍ਸੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਯੋ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਤੂਹਿ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਰਤਨੇਹਿ ਸਮਲਙ੍ਕਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਯਂ ਯਂ ਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਯਦਿ ਖਤ੍ਤਿਯਪਰਿਸਂ, ਯਦਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਰਿਸਂ, ਯਦਿ ਗਹਪਤਿਪਰਿਸਂ, ਯਦਿ ਸਮਣਪਰਿਸਂ, ਵਿਸਾਰਦੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ ਅਮਙ੍ਕੁਭੂਤੋ ਅਭੀਰੁ ਅਚ੍ਛਮ੍ਭੀ ਅਨੁਤ੍ਰਾਸੀ ਵਿਗਤਲੋਮਹਂਸੋ ਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋਧੋ ਸਙ੍ਗਾਮਸੂਰੋ ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਪਞ੍ਚਾਵੁਧੋ ਅਚ੍ਛਮ੍ਭਿਤੋ [ਅਸਮ੍ਭੀਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਸਙ੍ਗਾਮਂ ਓਤਰਤਿ, ‘ਸਚੇ ਅਮਿਤ੍ਤਾ ਦੂਰੇ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਉਸੁਨਾ ਪਾਤਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਤੋ ਓਰਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਪਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਤੋ ਓਰਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਕਣਯੇਨ ਪਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਉਪਗਤਂ ਸਨ੍ਤਂ ਮਣ੍ਡਲਗ੍ਗੇਨ ਦ੍ਵਿਧਾ ਛਿਨ੍ਦਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਕਾਯੂਪਗਤਂ ਛੁਰਿਕਾਯ ਵਿਨਿਵਿਜ੍ਝਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ [ਵਿਜ੍ਝਿਸ੍ਸਾਮੀਤਿ (ਸੀ.)], ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਤੁਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਰਤਨਮਣ੍ਡਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਚ੍ਛਮ੍ਭਿਤੋ ਪਰਿਸਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ. ਯੋ ਕੋਚਿ ਮਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦੇ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੇਨ ਅਤ੍ਥਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਕਾਰਣੇਨ ਕਾਰਣਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਹੇਤੁਨਾ ਹੇਤੁਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨਯੇਨ ਨਯਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨਿਸ੍ਸਂਸਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਵੇਚੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਤੋਸਯਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ.

‘‘ਯੋ ਕੋਚਿ ਮਂ ਧਮ੍ਮਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦੇ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮੇਨ ਧਮ੍ਮਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਮਤੇਨ ਅਮਤਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਸਙ੍ਖਤੇਨ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸੁਞ੍ਞਤੇਨ ਸੁਞ੍ਞਤਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤੇਨ ਅਪ੍ਪਣਿਹਿਤਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਨੇਜੇਨ ਅਨੇਜਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨਿਸ੍ਸਂਸਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਵੇਚੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਤੋਸਯਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਞ੍ਹਾਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ.

‘‘ਯੋ ਕੋਚਿ ਮਂ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦੇ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਯਾ ਨਿਰੁਤ੍ਤਿਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਦੇਨ ਪਦਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਨੁਪਦੇਨ ਅਨੁਪਦਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਕ੍ਖਰੇਨ ਅਕ੍ਖਰਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਨ੍ਧਿਯਾ ਸਨ੍ਧਿਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨੇਨ ਅਨੁਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਵਣ੍ਣੇਨ ਵਣ੍ਣਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਸਰੇਨ ਸਰਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਵੋਹਾਰੇਨ ਵੋਹਾਰਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨਿਸ੍ਸਂਸਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਵੇਚੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਤੋਸਯਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ.

‘‘ਯੋ ਕੋਚਿ ਮਂ ਪਟਿਭਾਨਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦੇ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਭਾਨੇਨ ਪਟਿਭਾਨਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਓਪਮ੍ਮੇਨ ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਲਕ੍ਖਣੇਨ ਲਕ੍ਖਣਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਰਸੇਨ ਰਸਂ ਕਥਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਨਿਸ੍ਸਂਸਯਂ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਵਿਮਤਿਂ ਵਿਵੇਚੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਤੋਸਯਿਸ੍ਸਾਮਿ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨਾਤਿ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਭਗਵਤੋ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਰਤਨ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘‘ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾਨ, ਞਾਣੇਨ ਫਸ੍ਸਯੇਯ੍ਯ ਯੋ;

ਅਚ੍ਛਮ੍ਭਿਤੋ ਅਨੁਬ੍ਬਿਗ੍ਗੋ, ਅਤਿਰੋਚਤਿ ਸਦੇਵਕੇ’ਤਿ.

‘‘ਕਤਮਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਰਤਨਂ? ਸਤ੍ਤਿਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਾ, ਸਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਧਮ੍ਮਵਿਚਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਵੀਰਿਯਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਪੀਤਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਪਸ੍ਸਦ੍ਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਮ੍ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗੋ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤਹਿ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਰਤਨੇਹਿ ਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਬ੍ਬਂ ਤਮਂ ਅਭਿਭੁਯ੍ਯ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਓਭਾਸੇਤਿ ਪਭਾਸੇਤਿ ਆਲੋਕਂ ਜਨੇਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਭਗਵਤੋ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਰਤਨ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘‘ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਰਤਨਮਾਲਸ੍ਸ, ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ [ਉਪਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ (ਕ.), ਉਦਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਦੇਵਕਾ;

ਕਮ੍ਮੇਨ ਤਂ ਕਿਣਿਤ੍ਵਾਨ, ਰਤਨਂ ਵੋ ਪਿਲ਼ਨ੍ਧਥਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਮਂ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਬ੍ਬਾਪਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸਬ੍ਬਾਪਣਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਨਵਙ੍ਗਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਸਾਰੀਰਿਕਾਨਿ ਪਾਰਿਭੋਗਿਕਾਨਿ ਚੇਤਿਯਾਨਿ ਸਙ੍ਘਰਤਨਞ੍ਚ. ਸਬ੍ਬਾਪਣੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਜਾਤਿਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਸਾਰਿਤਾ, ਭੋਗਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਸਾਰਿਤਾ, ਆਯੁਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਸਾਰਿਤਾ, ਆਰੋਗ੍ਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਸਾਰਿਤਾ, ਵਣ੍ਣਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਸਾਰਿਤਾ, ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਸਾਰਿਤਾ, ਮਾਨੁਸਿਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਸਾਰਿਤਾ, ਦਿਬ੍ਬਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਸਾਰਿਤਾ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਪਸਾਰਿਤਾ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਤਂ ਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਕਮ੍ਮਮੂਲਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਥਿਤਪਤ੍ਥਿਤਂ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਿਣਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਸੀਲਸਮਾਦਾਨੇਨ ਕਿਣਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮੇਨ ਕਿਣਨ੍ਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇਨਪਿ ਕਮ੍ਮਮੂਲੇਨ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਪਣਿਕਸ੍ਸ ਆਪਣੇ ਤਿਲਮੁਗ੍ਗਮਾਸੇ ਪਰਿਤ੍ਤਕੇਨਪਿ ਤਣ੍ਡੁਲਮੁਗ੍ਗਮਾਸੇਨ ਅਪ੍ਪਕੇਨਪਿ ਮੂਲੇਨ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਗਣ੍ਹਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਸਬ੍ਬਾਪਣੇ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਕੇਨਪਿ ਕਮ੍ਮਮੂਲੇਨ ਉਪਾਦਾਯੁਪਾਦਾਯ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਯੋ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ. ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਭਗਵਤੋ ਸਬ੍ਬਾਪਣ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘‘ਆਯੁ ਅਰੋਗਤਾ ਵਣ੍ਣਂ, ਸਗ੍ਗਂ ਉਚ੍ਚਾਕੁਲੀਨਤਾ;

ਅਸਙ੍ਖਤਞ੍ਚ ਅਮਤਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਬ੍ਬਾਪਣੇ ਜਿਨੇ.

‘‘‘ਅਪ੍ਪੇਨ ਬਹੁਕੇਨਾਪਿ, ਕਮ੍ਮਮੂਲੇਨ ਗਯ੍ਹਤਿ;

ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਸਦ੍ਧਾਮੂਲੇਨ, ਸਮਿਦ੍ਧਾ ਹੋਥ ਭਿਕ੍ਖਵੋ’ਤਿ.

‘‘ਭਗਵਤੋ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਏਵਰੂਪਾ ਜਨਾ ਪਟਿਵਸਨ੍ਤਿ, ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਾ ਵੇਨਯਿਕਾ ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਾ ਧਮ੍ਮਕਥਿਕਾ ਜਾਤਕਭਾਣਕਾ ਦੀਘਭਾਣਕਾ ਮਜ੍ਝਿਮਭਾਣਕਾ ਸਂਯੁਤ੍ਤਭਾਣਕਾ ਅਙ੍ਗੁਤ੍ਤਰਭਾਣਕਾ ਖੁਦ੍ਦਕਭਾਣਕਾ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਮਾਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਨਾਰਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਕਾ ਸਦਤ੍ਥਮਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਆਰਞ੍ਞਿਕਾ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਿਕਾ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸਿਕਾ ਪਲਾਲਪੁਞ੍ਜਿਕਾ ਸੋਸਾਨਿਕਾ ਨੇਸਜ੍ਜਿਕਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਕਾ ਫਲਟ੍ਠਾ ਸੇਕ੍ਖਾ ਫਲਸਮਙ੍ਗਿਨੋ ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ ਅਨਾਗਾਮਿਨੋ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਤੇਵਿਜ੍ਜਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਾਰਮਿਂਗਤਾ ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਇਦ੍ਧਿਪਾਦਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਮਗ੍ਗਵਰਝਾਨਵਿਮੋਕ੍ਖਰੂ ਪਾਰੂਪਸਨ੍ਤਸੁਖਸਮਾਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਾ, ਤੇਹਿ ਅਰਹਨ੍ਤੇਹਿ ਆਕੁਲਂ ਸਮਾਕੁਲਂ ਆਕਿਣ੍ਣਂ ਸਮਾਕਿਣ੍ਣਂ ਨਲ਼ਵਨਸਰਵਨਮਿਵ ਧਮ੍ਮਨਗਰਂ ਅਹੋਸਿ. ਭਵਤੀਹ –

‘‘‘ਵੀਤਰਾਗਾ ਵੀਤਦੋਸਾ, ਵੀਤਮੋਹਾ ਅਨਾਸਵਾ;

ਵੀਤਤਣ੍ਹਾ ਅਨਾਦਾਨਾ, ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘‘ਆਰਞ੍ਞਿਕਾ ਧੁਤਧਰਾ, ਝਾਯਿਨੋ ਲੂਖਚੀਵਰਾ;

ਵਿਵੇਕਾਭਿਰਤਾ ਧੀਰਾ, ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘‘ਨੇਸਜ੍ਜਿਕਾ ਸਨ੍ਥਤਿਕਾ, ਅਥੋਪਿ ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਾ;

ਪਂਸੁਕੂਲਧਰਾ ਸਬ੍ਬੇ, ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘‘ਤਿਚੀਵਰਧਰਾ ਸਨ੍ਤਾ, ਚਮ੍ਮਖਣ੍ਡਚਤੁਤ੍ਥਕਾ;

ਰਤਾ ਏਕਾਸਨੇ ਵਿਞ੍ਞੂ, ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘‘ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ ਨਿਪਕਾ ਧੀਰਾ, ਅਪ੍ਪਾਹਾਰਾ ਅਲੋਲੁਪਾ;

ਲਾਭਾਲਾਭੇਨ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ, ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘‘ਝਾਯੀ ਝਾਨਰਤਾ ਧੀਰਾ, ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਾ ਸਮਾਹਿਤਾ;

ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਂ ਪਤ੍ਥਯਾਨਾ, ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘‘ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਫਲਟ੍ਠਾ ਚ, ਸੇਕ੍ਖਾ ਫਲਸਮਙ੍ਗਿਨੋ;

ਆਸੀਸਕਾ [ਆਸਿਂਸਕਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਉਤ੍ਤਮਤ੍ਥਂ, ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘‘ਸੋਤਾਪਨ੍ਨਾ ਚ ਵਿਮਲਾ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਨੋ ਚ ਯੇ;

ਅਨਾਗਾਮੀ ਚ ਅਰਹਨ੍ਤੋ, ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘‘ਸਤਿਪਟ੍ਠਾਨਕੁਸਲਾ, ਬੋਜ੍ਝਙ੍ਗਭਾਵਨਾਰਤਾ;

ਵਿਪਸ੍ਸਕਾ ਧਮ੍ਮਧਰਾ, ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘‘ਇਦ੍ਧਿਪਾਦੇਸੁ ਕੁਸਲਾ, ਸਮਾਧਿਭਾਵਨਾਰਤਾ;

ਸਮ੍ਮਪ੍ਪਧਾਨਾਨੁਯੁਤ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘‘ਅਭਿਞ੍ਞਾਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਪੇਤ੍ਤਿਕੇ ਗੋਚਰੇ ਰਤਾ;

ਅਨ੍ਤਲਿਕ੍ਖਮ੍ਹਿ ਚਰਣਾ, ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘‘ਓਕ੍ਖਿਤ੍ਤਚਕ੍ਖੂ ਮਿਤਭਾਣੀ, ਗੁਤ੍ਤਦ੍ਵਾਰਾ ਸੁਸਂਵੁਤਾ;

ਸੁਦਨ੍ਤਾ ਉਤ੍ਤਮੇ ਦਮ੍ਮੇ [ਧਮ੍ਮੇ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ.

‘‘‘ਤੇਵਿਜ੍ਜਾ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਾ ਚ, ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਰਮਿਂ ਗਤਾ;

ਪਞ੍ਞਾਯ ਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ਵਸਨ੍ਤਿ ਤੇ’ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਖੋ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਪਰਿਮਿਤਞਾਣਵਰਧਰਾ ਅਸਙ੍ਗਾ ਅਤੁਲਗੁਣਾ [ਅਤੁਲਿਯਗੁਣਾ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਅਤੁਲਯਸਾ ਅਤੁਲਬਲਾ ਅਤੁਲਤੇਜਾ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਕਾਨੁਪ੍ਪਵਤ੍ਤਕਾ ਪਞ੍ਞਾਪਾਰਮਿਂ ਗਤਾ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਇਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੋ ਅਧਿਗਤਪ੍ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਪਤ੍ਤਵੇਸਾਰਜ੍ਜਾ ਗਗਨਚਰਾ ਦੁਰਾਸਦਾ ਦੁਪ੍ਪਸਹਾ ਅਨਾਲਮ੍ਬਚਰਾ ਸਸਾਗਰਮਹਿਧਰਪਥਵਿਕਮ੍ਪਕੋ ਚਨ੍ਦਸੂਰਿਯਪਰਿਮਜ੍ਜਕਾ ਵਿਕੁਬ੍ਬਨਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਭਿਨੀਹਾਰਕੁਸਲਾ ਇਦ੍ਧਿਯਾ ਪਾਰਮਿਂ ਗਤਾ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਪੁਰੋਹਿਤਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਧੁਤਙ੍ਗਮਨੁਗਤਾ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਾ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਨੇਸਨਜਿਗੁਚ੍ਛਕਾ ਪਿਣ੍ਡਾਯ ਸਪਦਾਨਚਾਰਿਨੋ ਭਮਰਾਵ ਗਨ੍ਧਮਨੁਘਾਯਿਤ੍ਵਾ ਪਵਿਸਨ੍ਤਿ ਵਿਵਿਤ੍ਤਕਾਨਨਂ, ਕਾਯੇ ਚ ਜੀਵਿਤੇ ਚ ਨਿਰਪੇਕ੍ਖਾ ਅਰਹਤ੍ਤਮਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਧੁਤਙ੍ਗਗੁਣੇ ਅਗ੍ਗਨਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਾ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਅਕ੍ਖਦਸ੍ਸਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਵਿਮਲਾ ਨਿਕ੍ਕਿਲੇਸਾ ਚੁਤੂਪਪਾਤਕੁਸਲਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਮ੍ਹਿ ਪਾਰਮਿਂ ਗਤਾ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਨਗਰਜੋਤਕਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਾ ਆਗਤਾਗਮਾ ਧਮ੍ਮਧਰਾ ਵਿਨਯਧਰਾ ਮਾਤਿਕਾਧਰਾ ਸਿਥਿਲਧਨਿਤਦੀਘਰਸ੍ਸਗਰੁਕਲਹੁਕਕ੍ਖਰਪਰਿਚ੍ਛੇਦਕੁਸਲਾ ਨਵਙ੍ਗਸਾਸਨਧਰਾ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਧਮ੍ਮਰਕ੍ਖਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਨਯਞ੍ਞੂ ਵਿਨਯਕੋਵਿਦਾ ਠਾਨਾਟ੍ਠਾਨਕੁਸਲਾ [ਨਿਦਾਨਪਠਨਕੁਸਲਾ (ਸੀ. ਪੀ.), ਨਿਦਾਨਵਤ੍ਥੁਕੁਸਲਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਆਪਤ੍ਤਾਨਾਪਤ੍ਤਿਗਰੁਕਲਹੁਕਸਤੇਕਿਚ੍ਛਅਤੇਕਿਚ੍ਛਵੁਟ੍ਠਾਨਦੇਸਨਾਨਿਗ੍ਗਹ- ਪਟਿਕਮ੍ਮਓਸਾਰਣਨਿਸ੍ਸਾਰਣਪਟਿਸਾਰਣਕੁਸਲਾ ਵਿਨਯੇ ਪਾਰਮਿਂ ਗਤਾ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਰੂਪਰਕ੍ਖਾ’ਤਿ [ਰੂਪਦਕ੍ਖਾਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਰਕੁਸੁਮਮਾਲਬਦ੍ਧਾ ਵਰਪਵਰਮਹਗ੍ਘਸੇਟ੍ਠਭਾਵਮਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ ਬਹੁਜਨਕਨ੍ਤਮਭਿਪਤ੍ਥਿਤਾ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਪੁਪ੍ਫਾਪਣਿਕਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਚਤੁਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਪ੍ਪਟਿਵਿਦ੍ਧਾ ਦਿਟ੍ਠਸਚ੍ਚਾ ਵਿਞ੍ਞਾਤਸਾਸਨਾ ਚਤੂਸੁ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲੇਸੁ ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਫਲਸੁਖਾ ਅਞ੍ਞੇਸਮ੍ਪਿ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾਨਂ ਤੇ ਫਲੇ ਸਂਵਿਭਜਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਫਲਾਪਣਿਕਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਸੀਲਸਂਵਰਗਨ੍ਧਮਨੁਲਿਤ੍ਤਾ [ਸੀਲਵਰਸੁਗਨ੍ਧਮਨੁਲਿਤ੍ਤਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਨੇਕਵਿਧਬਹੁਗੁਣਧਰਾ ਕਿਲੇਸਮਲਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਵਿਧਮਕਾ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਗਨ੍ਧਾਪਣਿਕਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਕਾਮਾ ਪਿਯਸਮੁਦਾਹਾਰਾ ਅਭਿਧਮ੍ਮੇ ਅਭਿਵਿਨਯੇ ਉਲ਼ਾਰਪਾਮੋਜ੍ਜਾ ਅਰਞ੍ਞਗਤਾਪਿ ਰੁਕ੍ਖਮੂਲਗਤਾਪਿ ਸੁਞ੍ਞਾਗਾਰਗਤਾਪਿ ਧਮ੍ਮਵਰਰਸਂ ਪਿਵਨ੍ਤਿ, ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਧਮ੍ਮਵਰਰਸਮੋਗਾਲ਼੍ਹਾ ਅਧਿਮਤ੍ਤਪਟਿਭਾਨਾ ਧਮ੍ਮੇਸੁ ਧਮ੍ਮੇਸਨਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਇਤੋ ਵਾ ਤਤੋ ਵਾ ਯਤ੍ਥ ਯਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਕਥਾ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠਿਕਥਾ ਪਵਿਵੇਕਕਥਾ ਅਸਂਸਗ੍ਗਕਥਾ ਵੀਰਿਯਾਰਮ੍ਭਕਥਾ ਸੀਲਕਥਾ ਸਮਾਧਿਕਥਾ ਪਞ੍ਞਾਕਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਕਥਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨਕਥਾ, ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਤਂ ਕਥਾਰਸਂ ਪਿਵਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਸੋਣ੍ਡਾ ਪਿਪਾਸਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਪੁਬ੍ਬਰਤ੍ਤਾਪਰਰਤ੍ਤਂ ਜਾਗਰਿਯਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਨਿਸਜ੍ਜਟ੍ਠਾਨਚਙ੍ਕਮੇਹਿ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤਿ, ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤਾ ਕਿਲੇਸਪਟਿਬਾਹਨਾਯ ਸਦਤ੍ਥਪ੍ਪਸੁਤਾ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਨਗਰਗੁਤ੍ਤਿਕਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਨਵਙ੍ਗਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਚ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਤੋ ਚ ਨਯਤੋ ਚ ਕਾਰਣਤੋ ਚ ਹੇਤੁਤੋ ਚ ਉਦਾਹਰਣਤੋ ਚ ਵਾਚੇਨ੍ਤਿ ਅਨੁਵਾਚੇਨ੍ਤਿ ਭਾਸਨ੍ਤਿ ਅਨੁਭਾਸਨ੍ਤਿ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਧਮ੍ਮਾਪਣਿਕਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਧਮ੍ਮਰਤਨਭੋਗੇਨ ਆਗਮਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸੁਤਭੋਗੇਨ ਭੋਗਿਨੋ ਧਨਿਨੋ ਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਸਰਬ੍ਯਞ੍ਜਨਲਕ੍ਖਣਪ੍ਪਟਿਵੇਧਾ ਵਿਞ੍ਞੂ ਫਰਣਾ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਧਮ੍ਮਸੇਟ੍ਠਿਨੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯੇ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਲ਼ਾਰਦੇਸਨਾਪਟਿਵੇਧਾ ਪਰਿਚਿਣ੍ਣਾਰਮ੍ਮਣਵਿਭਤ੍ਤਿਨਿਦ੍ਦੇਸਾ ਸਿਕ੍ਖਾਗੁਣਪਾਰਮਿਪ੍ਪਤ੍ਤਾ, ਏਵਰੂਪਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰੇ ‘ਵਿਸ੍ਸੁਤਧਮ੍ਮਿਕਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ.

‘‘ਏਵਂ ਸੁਵਿਭਤ੍ਤਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਧਮ੍ਮਨਗਰਂ ਏਵਂ ਸੁਮਾਪਿਤਂ ਏਵਂ ਸੁਵਿਹਿਤਂ ਏਵਂ ਸੁਪਰਿਪੂਰਿਤਂ ਏਵਂ ਸੁਵਵਤ੍ਥਾਪਿਤਂ ਏਵਂ ਸੁਰਕ੍ਖਿਤਂ ਏਵਂ ਸੁਗੋਪਿਤਂ ਏਵਂ ਦੁਪ੍ਪਸਯ੍ਹਂ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇਹਿ ਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤੇਹਿ, ਇਮਿਨਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣੇਨ ਇਮਿਨਾ ਹੇਤੁਨਾ ਇਮਿਨਾ ਨਯੇਨ ਇਮਿਨਾ ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿ ਸੋ ਭਗਵਾਤਿ.

‘‘‘ਯਥਾਪਿ ਨਗਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਸੁਵਿਭਤ੍ਤਂ ਮਨੋਰਮਂ;

ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਵਡ੍ਢਕਿਸ੍ਸ ਮਹਤ੍ਤਨਂ.

‘‘‘ਤਥੇਵ ਲੋਕਨਾਥਸ੍ਸ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਪੁਰਂ ਵਰਂ;

ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਇਤਿ.

‘‘‘ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਊਮਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਸਾਗਰੇ;

ਯਥਾਯਂ ਦਿਸ੍ਸਤੇ ਊਮਿ, ਮਹਨ੍ਤੋ ਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘‘ਤਥਾ ਬੁਦ੍ਧਂ ਸੋਕਨੁਦਂ, ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਮਪਰਾਜਿਤਂ;

ਤਣ੍ਹਕ੍ਖਯਮਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਂ, ਭਵਸਂਸਾਰਮੋਚਨਂ.

‘‘‘ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਊਮਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਦੇਵਕੇ;

ਯਥਾ ਧਮ੍ਮੂਮਿਵਿਪ੍ਫਾਰੋ, ਅਗ੍ਗੋ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘‘ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤਂ ਗਿਰਿਂ;

ਯਥਾ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤੋ ਏਸੋ, ਹਿਮਵਾ ਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘‘ਤਥਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮਗਿਰਿਂ, ਸੀਤੀਭੂਤਂ ਨਿਰੂਪਧਿਂ;

ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤਂ ਭਗਵਤੋ, ਅਚਲਂ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਂ.

‘‘‘ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਧਮ੍ਮਪਬ੍ਬਤਂ;

ਤਥਾ ਹਿ ਸੋ ਮਹਾਵੀਰੋ, ਅਗ੍ਗੋ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘‘ਯਥਾਪਿ ਗਜਰਾਜਸ੍ਸ, ਪਦਂ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਮਾਨੁਸਾ;

ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਮਹਾ ਏਸੋ ਗਜੋ ਇਤਿ.

‘‘‘ਤਥੇਵ ਬੁਦ੍ਧਨਾਗਸ੍ਸ, ਪਦਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਿਨੋ;

ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਉਲ਼ਾਰੋ ਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ.

‘‘‘ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਭੀਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾਨ ਕੁਮ੍ਮਿਗੇ;

ਮਿਗਰਾਜਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦੇਨ, ਭੀਤਾਮੇ ਕੁਮ੍ਮਿਗਾ ਇਤਿ.

‘‘‘ਤਥੇਵ ਤਿਤ੍ਥਿਯੇ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਵਿਤ੍ਥਤੇ ਭੀਤਮਾਨਸੇ;

ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਧਮ੍ਮਰਾਜੇਨ ਗਜ੍ਜਿਤਂ.

‘‘‘ਨਿਬ੍ਬੁਤਂ ਪਥਵਿਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਹਰਿਤਪਤ੍ਤਂ ਮਹੋਦਿਕਂ;

ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਮੇਘੇਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤਂ.

‘‘‘ਤਥੇਵਿਮਂ ਜਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਆਮੋਦਿਤਪਮੋਦਿਤਂ;

ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਧਮ੍ਮਮੇਘੇਨ ਤਪ੍ਪਿਤਂ.

‘‘‘ਲਗ੍ਗਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭੁਸਂ ਪਙ੍ਕਂ, ਕਲਲਦ੍ਦਗਤਂ ਮਹਿਂ;

ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਵਾਰਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਮਹਾ ਗਤੋ.

‘‘‘ਤਥੇਵਿਮਂ ਜਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਰਜਪਙ੍ਕਸਮੋਹਿਤਂ;

ਵਹਿਤਂ ਧਮ੍ਮਨਦਿਯਾ, ਵਿਸਟ੍ਠਂ ਧਮ੍ਮਸਾਗਰੇ.

‘‘‘ਧਮ੍ਮਾਮਤਗਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ, ਸਦੇਵਕਮਿਮਂ ਮਹਿਂ;

ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਧਮ੍ਮਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਮਹਾ ਗਤੋ.

‘‘‘ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ, ਘਾਯਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਮੁਤ੍ਤਮਂ;

ਯਥਾਯਂ ਵਾਯਤੇ ਗਨ੍ਧੋ, ਹੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪੁਪ੍ਫਿਤਾ ਦੁਮਾ.

‘‘‘ਤਥੇਵਾਯਂ ਸੀਲਗਨ੍ਧੋ, ਪਵਾਯਤਿ ਸਦੇਵਕੇ;

ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਞਾਤਬ੍ਬਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ’ਤਿ.

‘‘ਏਵਰੂਪੇਨ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਸਤੇਨ ਕਾਰਣਸਹਸ੍ਸੇਨ ਹੇਤੁਸਤੇਨ ਹੇਤੁਸਹਸ੍ਸੇਨ ਨਯਸਤੇਨ ਨਯਸਹਸ੍ਸੇਨ ਓਪਮ੍ਮਸਤੇਨ ਓਪਮ੍ਮਸਹਸ੍ਸੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਬੁਦ੍ਧਬਲਂ ਉਪਦਸ੍ਸਯਿਤੁਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਕ੍ਖੋ ਮਾਲਾਕਾਰੋ ਨਾਨਾਪੁਪ੍ਫਰਾਸਿਮ੍ਹਾ ਆਚਰਿਯਾਨੁਸਿਟ੍ਠਿਯਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਤਪੁਰਿਸਕਾਰੇਨ ਵਿਚਿਤ੍ਤਂ ਮਾਲਾਗੁਣਰਾਸਿਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋ ਭਗਵਾ ਵਿਚਿਤ੍ਤਪੁਪ੍ਫਰਾਸਿ ਵਿਯ ਅਨਨ੍ਤਗੁਣੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯਗੁਣੋ, ਅਹਮੇਤਰਹਿ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਮਾਲਾਕਾਰੋ ਵਿਯ ਪੁਪ੍ਫਗਨ੍ਥਕੋ ਪੁਬ੍ਬਕਾਨਂ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਮਗ੍ਗੇਨਪਿ ਮਯ੍ਹਂ ਬੁਦ੍ਧਿਬਲੇਨਪਿ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਨਪਿ ਕਾਰਣੇਨ ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਬੁਦ੍ਧਬਲਂ ਦੀਪਯਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਤ੍ਵਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਛਨ੍ਦਂ ਜਨੇਹਿ ਸਵਨਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਏਵਰੂਪੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਨੁਮਾਨੇਨ ਬੁਦ੍ਧਬਲਂ ਉਪਦਸ੍ਸਯਿਤੁਂ, ਨਿਬ੍ਬੁਤੋਸ੍ਮਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਪਰਮਵਿਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਞ੍ਹਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨਾ’’ਤਿ.

ਅਨੁਮਾਨਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.