੫. ਸੁਪਿਨਪਞ੍ਹੋ

੫. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਨਰਨਾਰਿਯੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮ੍ਪਿ ਪਾਪਕਮ੍ਪਿ, ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਕਤਪੁਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਕਤਪੁਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਖੇਮਮ੍ਪਿ ਸਭਯਮ੍ਪਿ, ਦੂਰੇਪਿ ਸਨ੍ਤਿਕੇਪਿ, ਬਹੁਵਿਧਾਨਿਪਿ ਅਨੇਕਵਣ੍ਣਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਸੁਪਿਨਂ ਨਾਮ, ਕੋ ਚੇਤਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਪਿਨਂ ਨਾਮ, ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਾਤ [ਆਪਾਥ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਛਯਿਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਾਤਿਕੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਪਿਤ੍ਤਿਕੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੇਮ੍ਹਿਕੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੇਵਤੂਪਸਂਹਾਰਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਮੁਦਾਚਿਣ੍ਣਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਤ੍ਰ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਂ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਯੇਵ ਸਚ੍ਚਂ, ਅਵਸੇਸਂ ਮਿਚ੍ਛਾ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਂ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਚਿਨਾਤਿ, ਤਂ ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਾਤਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਵਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਚਿਨਾਤਿ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤਂ ਯੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਾਤਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਦਾਸੋ ਨ ਸਯਂ ਕੁਹਿਞ੍ਚਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਛਾਯਂ ਵਿਚਿਨਾਤਿ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਛਾਯਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਆਦਾਸਂ ਆਰੋਪੇਤਿ [ਆਰੋਚੇਤਿ (ਕ.)], ਅਥ ਖੋ ਯਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਛਾਯਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਦਾਸਸ੍ਸ ਆਪਾਤਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਚਿਨਾਤਿ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਾਤਮੁਪਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਏਵਂ ਨਾਮ ਵਿਪਾਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਖੇਮਂ ਵਾ ਭਯਂ ਵਾ’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਏਵਂਵਿਪਾਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਖੇਮਂ ਵਾ ਭਯਂ ਵਾ’ਤਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਕਥੇਤਿ, ਤਤੋ ਤੇ ਅਤ੍ਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਇਙ੍ਘ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਾਰਣਂ ਮੇ ਦਸ੍ਸੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਰੀਰੇ ਤਿਲਕਾ ਪੀਲ਼ਕਾ ਦਦ੍ਦੂਨਿ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ ਲਾਭਾਯ ਵਾ ਅਲਾਭਾਯ ਵਾ, ਯਸਾਯ ਵਾ ਅਯਸਾਯ ਵਾ, ਨਿਨ੍ਦਾਯ ਵਾ ਪਸਂਸਾਯ ਵਾ, ਸੁਖਾਯ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵਾ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੀਲ਼ਕਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ‘ਇਮਂ ਨਾਮ ਮਯਂ ਅਤ੍ਥਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਸ੍ਸਾਮਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਦਿਸੇ ਤਾ ਓਕਾਸੇ ਪੀਲ਼ਕਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਾ ਪੀਲ਼ਕਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨੇਮਿਤ੍ਤਕਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤਿ ‘ਏਵਂ ਨਾਮ ਵਿਪਾਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਏਵਂ ਨਾਮ ਵਿਪਾਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਖੇਮਂ ਵਾ ਭਯਂ ਵਾ’ਤਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਕਥੇਤਿ, ਤਤੋ ਤੇ ਅਤ੍ਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨ੍ਤੋ, ਉਦਾਹੁ ਜਾਗਰਨ੍ਤੋ [ਜਗ੍ਗਨ੍ਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਸੋ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨਾਪਿ ਜਾਗਰਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਪਿ ਚ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਮਿਦ੍ਧੇ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਭਵਙ੍ਗੇ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਮਿਦ੍ਧਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਙ੍ਗਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਭਵਙ੍ਗਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਪਿਨੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਿਮਿਰੇ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਅਪ੍ਪਭਾਸੇ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਪਿ ਆਦਾਸੇ ਛਾਯਾ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਿਦ੍ਧਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਭਵਙ੍ਗਗਤੇ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੇਪਿ ਸਰੀਰੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸੁਪਿਨਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਦਾਸੋ, ਏਵਂ ਸਰੀਰਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ; ਯਥਾ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ, ਏਵਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ; ਯਥਾ ਆਲੋਕੋ, ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਿਕੋਤ੍ਥਟਸ੍ਸ ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਪਭਾ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਾ ਯੇਵ ਸੂਰਿਯਰਸ੍ਮਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਸੂਰਿਯਰਸ੍ਮਿਯਾ ਆਲੋਕੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਿਦ੍ਧਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਙ੍ਗਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਭਵਙ੍ਗਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸੁਪਿਨਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯੋ, ਏਵਂ ਸਰੀਰਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ; ਯਥਾ ਮਹਿਕੋਤ੍ਥਰਣਂ, ਏਵਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ; ਯਥਾ ਸੂਰਿਯਰਸ੍ਮਿ, ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਰੀਰੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਮਿਦ੍ਧਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਗਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਰੀਰੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਰੀਰੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਜਾਗਰਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਲੋਲਂ ਹੋਤਿ ਵਿਵਟਂ ਪਾਕਟਂ ਅਨਿਬਦ੍ਧਂ, ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਪਾਤਂ ਨ ਉਪੇਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸਂ ਵਿਵਟਂ ਪਾਕਟਂ ਅਕਿਰਿਯਂ ਅਰਹਸ੍ਸਂ ਰਹਸ੍ਸਕਾਮਾ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਗਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਆਪਾਤਂ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਗਰਨ੍ਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਭਿਨ੍ਨਾਜੀਵਂ ਅਨਾਚਾਰਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਂ ਦੁਸ੍ਸੀਲਂ ਕੁਸੀਤਂ ਹੀਨਵੀਰਿਯਂ ਕੁਸਲਾ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਆਪਾਤਂ ਨ ਉਪੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਗਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਆਪਾਤਂ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਗਰਨ੍ਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਤਮਂ ਆਦਿ, ਕਤਮਂ ਮਜ੍ਝਂ, ਕਤਮਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਯੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਓਨਾਹੋ ਪਰਿਯੋਨਾਹੋ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਮਨ੍ਦਤਾ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ, ਅਯਂ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਦਿ; ਯੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਪਿਨਿਦ੍ਦਾਪਰੇਤੋ ਵੋਕਿਣ੍ਣਕਂ ਜਗ੍ਗਤਿ [ਵੋਕਿਣ੍ਣਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ (ਨਿਸ੍ਯ)], ਇਦਂ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਂ; ਭਵਙ੍ਗਗਤਿ ਪਰਿਯੋਸਨਂ. ਮਜ੍ਝੂਪਗਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਪਿਨਿਦ੍ਦਾਪਰੇਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਯਤਚਾਰੀ ਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਠਿਤਧਮ੍ਮੋ ਅਚਲਬੁਦ੍ਧਿ ਪਹੀਨਕੋਤੂਹਲਸਦ੍ਦਂ ਵਨਮਜ੍ਝੋਗਾਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਿ, ਨ ਚ ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਮਿਦ੍ਧਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸਮਾਹਿਤੋ ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਖੁਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਗਰੋ ਨ ਮਿਦ੍ਧਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਮਜ੍ਝੂਪਗਤੋ ਕਪਿਨਿਦ੍ਦਾਪਰੇਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਤੂਹਲਸਦ੍ਦੋ, ਏਵਂ ਜਾਗਰਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ; ਯਥਾ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਵਨਂ, ਏਵਂ ਕਪਿਨਿਦ੍ਦਾਪਰੇਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ; ਯਥਾ ਸੋ ਕੋਤੂਹਲਸਦ੍ਦਂ ਓਹਾਯ ਮਿਦ੍ਧਂ ਵਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭੂਤੋ ਸੁਖੁਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਏਵਂ ਜਾਗਰੋ ਨ ਮਿਦ੍ਧਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਕਪਿਨਿਦ੍ਦਾਪਰੇਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਸੁਪਿਨਪਞ੍ਹੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.