੩. ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਵਗ੍ਗੋ

੧. ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਪਞ੍ਹੋ

੧. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੇਨੇਵ ਰਞ੍ਞਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸਬ੍ਬੇਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੇਨੇਵ ਰਞ੍ਞਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਪਿ ਚ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੇਸਂ ਅਨੁਮਤੇਨ ਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਭਰਿਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨੁਮਤਾ, ਦਾਰਕਾ ਪਨ ਬਾਲਤਾਯ ਵਿਲਪਿਂਸੁ [ਲਾਲਪਿਂਸੁ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਯਦਿ ਤੇ ਅਤ੍ਥਤੋ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਪਿ ਅਨੁਮੋਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਨ ਤੇ ਵਿਲਪੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ ਕਤਂ, ਯਂ ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਓਰਸੇ ਪਿਯੇ ਪੁਤ੍ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਦਾਸਤ੍ਥਾਯ ਅਦਾਸਿ.

‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਦੁਤਿਯਂ ਦੁਕ੍ਕਰਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਤਰਂ, ਯਂ ਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਓਰਸੇ ਪਿਯੇ ਪੁਤ੍ਤੇ ਬਾਲਕੇ ਤਰੁਣਕੇ ਲਤਾਯ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਲਤਾਯ ਅਨੁਮਜ੍ਜੀਯਨ੍ਤੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਜ੍ਝੁਪੇਕ੍ਖਿ.

‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਤਤਿਯਂ ਦੁਕ੍ਕਰਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਤਰਂ, ਯਂ ਸੋ ਸਕੇਨ ਬਲੇਨ ਬਨ੍ਧਨਾ ਮੁਚ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਆਗਤੇ ਦਾਰਕੇ ਸਾਰਜ੍ਜਮੁਪਗਤੇ ਪੁਨਦੇਵ ਲਤਾਯ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਅਦਾਸਿ.

‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਦੁਕ੍ਕਰਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਤਰਂ, ਯਂ ਸੋ ਦਾਰਕੇ ‘ਅਯਂ ਖੋ, ਤਾਤ, ਯਕ੍ਖੋ ਖਾਦਿਤੁਂ ਨੇਤਿ ਅਮ੍ਹੇ’ਤਿ ਵਿਲਪਨ੍ਤੇ ‘ਮਾ ਭਾਯਿਤ੍ਥਾ’ਤਿ ਨ ਅਸ੍ਸਾਸੇਸਿ.

‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਚਮਂ ਦੁਕ੍ਕਰਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਤਰਂ, ਯਂ ਸੋ ਜਾਲਿਸ੍ਸ ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ਰੁਦਮਾਨਸ੍ਸ ਪਾਦੇਸੁ ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ‘ਅਲਂ, ਤਾਤ, ਕਣ੍ਹਾਜਿਨਂ ਨਿਵਤ੍ਤੇਹਿ, ਅਹਮੇਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਯਕ੍ਖੇਨ ਸਹ, ਖਾਦਤੁ ਮਂ ਯਕ੍ਖੋ’ਤਿ ਯਾਚਮਾਨਸ੍ਸ ਏਵਂ ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿ.

‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਛਟ੍ਠਂ ਦੁਕ੍ਕਰਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਤਰਂ, ਯਂ ਸੋ ਜਾਲਿਸ੍ਸ ਕੁਮਾਰਸ੍ਸ ‘ਪਾਸਾਣਸਮਂ ਨੂਨ ਤੇ, ਤਾਤ, ਹਦਯਂ, ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾਨਂ ਪੇਕ੍ਖਮਾਨੋ ਨਿਮ੍ਮਨੁਸ੍ਸਕੇ ਬ੍ਰਹਾਰਞ੍ਞੇ ਯਕ੍ਖੇਨ ਨੀਯਮਾਨੇ ਨ ਨਿਵਾਰੇਸੀ’ਤਿ ਵਿਲਪਮਾਨਸ੍ਸ ਕਾਰੁਞ੍ਞਂ ਨਾਕਾਸਿ.

‘‘ਇਦਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤਮਂ ਦੁਕ੍ਕਰਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਤਰਂ, ਯਂ ਤਸ੍ਸ ਰੁਲ਼ਰੁਲ਼ਸ੍ਸ ਭੀਮਭੀਮਸ੍ਸ ਨੀਤੇ ਦਾਰਕੇ ਅਦਸ੍ਸਨਂ ਗਮਿਤੇ ਨ ਫਲਿ ਹਦਯਂ ਸਤਧਾ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਧਾ ਵਾ, ਪੁਞ੍ਞਕਾਮੇਨ ਮਨੁਜੇਨ ਕਿਂ ਪਰਦੁਕ੍ਖਾਪਨੇਨ, ਨਨੁ ਨਾਮ ਸਕਦਾਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਦੁਕ੍ਕਰਸ੍ਸ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਤਤ੍ਤਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਯਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ, ਦੇਵਾ ਦੇਵਭਵਨੇ ਪਕਿਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਅਸੁਰਾ ਅਸੁਰਭਵਨੇ ਪਕਿਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਗਰੁਲ਼ਾ ਗਰੁਲ਼ਭਵਨੇ ਪਕਿਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਨਾਗਾ ਨਾਗਭਵਨੇ ਪਕਿਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਯਕ੍ਖਾ ਯਕ੍ਖਭਵਨੇ ਪਕਿਤ੍ਤੇਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਪੁਬ੍ਬੇਨ ਤਸ੍ਸ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਪਰਮ੍ਪਰਾਯ ਅਜ੍ਜੇਤਰਹਿ ਇਧ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਸਮਯਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਮਯਂ ਦਾਨਂ ਪਕਿਤ੍ਤੇਨ੍ਤਾ ਵਿਕੋਪੇਨ੍ਤਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਸੁਦਿਨ੍ਨਂ, ਉਦਾਹੁ ਦੁਦ੍ਦਿਨ੍ਨਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਖੋ ਪਨਾਯਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਨਿਪੁਣਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਵਿਦੂਨਂ ਵਿਭਾਵੀਨਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਦਸ ਗੁਣੇ ਅਨੁਦਸ੍ਸਤਿ. ਕਤਮੇ ਦਸ? ਅਗੇਧਤਾ ਨਿਰਾਲਯਤਾ ਚਾਗੋ ਪਹਾਨਂ ਅਪੁਨਰਾਵਤ੍ਤਿਤਾ ਸੁਖੁਮਤਾ ਮਹਨ੍ਤਤਾ ਦੁਰਨੁਬੋਧਤਾ ਦੁਲ੍ਲਭਤਾ ਅਸਦਿਸਤਾ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਸ੍ਸ, ਸੋ ਖੋ ਪਨਾਯਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਨਿਪੁਣਾਨਂ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਵਿਦੂਨਂ ਵਿਭਾਵੀਨਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਇਮੇ ਦਸ ਗੁਣੇ ਅਨੁਦਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਪਰਂ ਦੁਕ੍ਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਂ ਦਾਨਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਂ ਹੋਤਿ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਙ੍ਘ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਾਰਣਂ ਉਪਦਸ੍ਸੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਸੀਲਵਾ ਹੋਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ, ਸੋ ਭਵੇਯ੍ਯ ਪਕ੍ਖਹਤੋ ਵਾ ਪੀਠਸਪ੍ਪੀ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਬ੍ਯਾਧਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਤਮੇਨਂ ਯੋ ਕੋਚਿ ਪੁਞ੍ਞਕਾਮੋ ਯਾਨਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਥਿਤਂ ਦੇਸਮਨੁਪਾਪੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਤਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ? ਹਤ੍ਥਿਯਾਨਂ ਵਾ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸੋ ਲਭੇਯ੍ਯ ਅਸ੍ਸਯਾਨਂ ਵਾ ਰਥਯਾਨਂ ਵਾ, ਥਲੇ ਥਲਯਾਨਂ ਜਲੇ ਜਲਯਾਨਂ ਦੇਵੇਸੁ ਦੇਵਯਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸਯਾਨਂ, ਤਦਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਤਦਨੁਲੋਮਿਕਂ ਭਵੇ ਭਵੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤਦਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾਨਿ ਤਦਨੁਲੋਮਿਕਾਨਿ ਚਸ੍ਸ ਸੁਖਾਨਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯੁਂ, ਸੁਗਤਿਤੋ ਸੁਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਤੇਨੇਵ ਕਮ੍ਮਾਭਿਸਨ੍ਦੇਨ ਇਦ੍ਧਿਯਾਨਂ ਅਭਿਰੁਯ੍ਹ ਪਤ੍ਥਿਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨਗਰਂ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਦੁਕ੍ਖਾਪਨੇਨ ਦਿਨ੍ਨਦਾਨਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਂ ਹੋਤਿ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ, ਯਂ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਬਲੀਬਦ੍ਦੇ ਦੁਕ੍ਖਾਪੇਤ੍ਵਾ ਏਵਰੂਪਂ ਸੁਖਂ ਅਨੁਭਵਤਿ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਯਥਾ ਪਰਦੁਕ੍ਖਾਪਨੇਨ ਦਿਨ੍ਨਦਾਨਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਂ ਹੋਤਿ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ. ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਰਾਜਾ ਜਨਪਦਤੋ ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਬਲਿਂ ਉਦ੍ਧਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਆਣਾਪਵਤ੍ਤਨੇਨ ਦਾਨਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜਾ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸੁਖਂ ਅਨੁਭਵੇਯ੍ਯ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ ਤਂ ਦਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਿਂ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਾਜਾ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਅਨੇਕਸਤਸਹਸ੍ਸਗੁਣਂ ਲਭੇਯ੍ਯ. ਰਾਜੂਨਂ ਅਤਿਰਾਜਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਦੇਵਾਨਂ ਅਤਿਦੇਵੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਂ ਅਤਿਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸਮਣਾਨਂ ਅਤਿਸਮਣੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਅਤਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਅਤਿਅਰਹਾ [ਅਤਿਅਰਹਨ੍ਤੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਦੁਕ੍ਖਾਪਨੇਨ ਦਿਨ੍ਨਦਾਨਂ ਸੁਖਵਿਪਾਕਂ ਹੋਤਿ ਸਗ੍ਗਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਂ, ਯਂ ਸੋ ਰਾਜਾ ਬਲਿਨਾ ਜਨਂ ਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਦਿਨ੍ਨਦਾਨੇਨ ਏਵਰੂਪਂ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਯਸਸੁਖਂ ਅਨੁਭਵਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਤਿਦਾਨਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਯਂ ਸੋ ਸਕਂ ਭਰਿਯਂ ਪਰਸ੍ਸ ਭਰਿਯਤ੍ਥਾਯ ਅਦਾਸਿ, ਸਕੇ ਓਰਸੇ ਪੁਤ੍ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਦਾਸਤ੍ਥਾਯ ਅਦਾਸਿ, ਅਤਿਦਾਨਂ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਲੋਕੇ ਵਿਦੂਹਿ ਨਿਨ੍ਦਿਤਂ ਗਰਹਿਤਂ, ਯਥਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤਿਭਾਰੇਨ ਸਕਟਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖੋ ਭਿਜ੍ਜਤਿ, ਅਤਿਭਾਰੇਨ ਨਾਵਾ ਓਸੀਦਤਿ, ਅਤਿਭੁਤ੍ਤੇਨ ਭੋਜਨਂ ਵਿਸਮਂ ਪਰਿਣਮਤਿ, ਅਤਿਵਸ੍ਸੇਨ ਧਞ੍ਞਂ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਅਤਿਦਾਨੇਨ ਭੋਗਕ੍ਖਯਂ ਉਪੇਤਿ, ਅਤਿਤਾਪੇਨ ਪਥਵੀ ਉਪਡਯ੍ਹਤਿ, ਅਤਿਰਾਗੇਨ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਤਿਦੋਸੇਨ ਵਜ੍ਝੋ ਹੋਤਿ, ਅਤਿਮੋਹੇਨ ਅਨਯਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਤਿਲੋਭੇਨ ਚੋਰਗ੍ਗਹਣਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਤਿਭਯੇਨ ਨਿਰੁਜ੍ਝਤਿ, ਅਤਿਪੂਰੇਨ ਨਦੀ ਉਤ੍ਤਰਤਿ, ਅਤਿਵਾਤੇਨ ਅਸਨਿ ਪਤਤਿ, ਅਤਿਅਗ੍ਗਿਨਾ ਓਦਨਂ ਉਤ੍ਤਰਤਿ, ਅਤਿਸਞ੍ਚਰਣੇਨ ਨ ਚਿਰਂ ਜੀਵਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤਿਦਾਨਂ ਨਾਮ ਲੋਕੇ ਵਿਦੂਹਿ ਨਿਨ੍ਦਿਤਂ ਗਰਹਿਤਂ, ਅਤਿਦਾਨਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਫਲਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਤਿਦਾਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਵਿਦੂਹਿ ਵਣ੍ਣਿਤਂ ਥੁਤਂ ਪਸਤ੍ਥਂ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਯਾਦਿਸਂ ਕੀਦਿਸਂ ਦਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤਿ [ਕੇਚਿ ਯਾਦਿਸਂ ਤਾਦਿਸਂ ਦਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)], ਅਤਿਦਾਨਦਾਯੀ ਲੋਕੇ ਕਿਤ੍ਤਿਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤਿਪਵਰਤਾਯ ਦਿਬ੍ਬਂ ਵਨਮੂਲਂ ਗਹਿਤਮ੍ਪਿ ਹਤ੍ਥਪਾਸੇ ਠਿਤਾਨਂ ਪਰਜਨਾਨਂ ਨ ਦਸ੍ਸਯਤਿ, ਅਗਦੋ ਅਤਿਜਚ੍ਚਤਾਯ [ਅਤਿਉਸਭਤਾਯ (ਕ.)] ਪੀਲ਼ਾਯ ਸਮੁਗ੍ਘਾਤਕੋ ਰੋਗਾਨਂ ਅਨ੍ਤਕਰੋ, ਅਗ੍ਗਿ ਅਤਿਜੋਤਿਤਾਯ ਡਹਤਿ, ਉਦਕਂ ਅਤਿਸੀਤਤਾਯ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤਿ, ਪਦੁਮਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਤਾਯ ਨ ਉਪਲਿਮ੍ਪਤਿ ਵਾਰਿਕਦ੍ਦਮੇਨ, ਮਣਿ ਅਤਿਗੁਣਤਾਯ ਕਾਮਦਦੋ, ਵਜਿਰਂ ਅਤਿਤਿਖਿਣਤਾਯ ਵਿਜ੍ਝਤਿ ਮਣਿਮੁਤ੍ਤਾਫਲਿਕਂ, ਪਥਵੀ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਨਰੋਰਗਮਿਗਪਕ੍ਖਿਜਲਸੇਲਪਬ੍ਬਤਦੁਮੇ ਧਾਰੇਤਿ, ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਅਤਿਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਅਪਰਿਪੂਰਣੋ, ਸਿਨੇਰੁ ਅਤਿਭਾਰਤਾਯ ਅਚਲੋ, ਆਕਾਸੋ ਅਤਿਵਿਤ੍ਥਾਰਤਾਯ ਅਨਨ੍ਤੋ, ਸੂਰਿਯੋ ਅਤਿਪ੍ਪਭਤਾਯ ਤਿਮਿਰਂ ਘਾਤੇਤਿ, ਸੀਹੋ ਅਤਿਜਾਤਿਤਾਯ ਵਿਗਤਭਯੋ, ਮਲ੍ਲੋ ਅਤਿਬਲਵਤਾਯ ਪਟਿਮਲ੍ਲਂ ਖਿਪ੍ਪਂ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ, ਰਾਜਾ ਅਤਿਪੁਞ੍ਞਤਾਯ ਅਧਿਪਤਿ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਅਤਿਸੀਲਵਨ੍ਤਤਾਯ ਨਾਗਯਕ੍ਖਨਰਮਰੂਹਿ ਨਮਸ੍ਸਨੀਯੋ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਤਿਅਗ੍ਗਤਾਯ [ਅਤਿਵਿਸਿਟ੍ਠਤਾਯ (ਸ੍ਯਾ.)] ਅਨੁਪਮੋ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤਿਦਾਨਂ ਨਾਮ ਲੋਕੇ ਵਿਦੂਹਿ ਵਣ੍ਣਿਤਂ ਥੁਤਂ ਪਸਤ੍ਥਂ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਯਾਦਿਸਂ ਕੀਦਿਸਂ ਦਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਅਤਿਦਾਨਦਾਯੀ ਲੋਕੇ ਕਿਤ੍ਤਿਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਅਤਿਦਾਨੇਨ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ ਰਾਜਾ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਯਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਵਣ੍ਣਿਤੋ ਥੁਤੋ ਪਸਤ੍ਥੋ ਮਹਿਤੋ ਕਿਤ੍ਤਿਤੋ, ਤੇਨੇਵ ਅਤਿਦਾਨੇਨ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ ਰਾਜਾ ਅਜ੍ਜੇਤਰਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਜਾਤੋ ਅਗ੍ਗੋ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ.

‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਠਪਨੀਯਂ ਦਾਨਂ, ਯਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੇ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਨ ਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਦਸ ਖੋ ਪਨਿਮਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਦਾਨਾਨਿ, ਯਾਨਿ ਲੋਕੇ ਅਦਾਨਸਮ੍ਮਤਾਨਿ, ਯੋ ਤਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਦੇਤਿ, ਸੋ ਅਪਾਯਗਾਮੀ ਹੋਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ? ਮਜ੍ਜਦਾਨਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਲੋਕੇ ਅਦਾਨਸਮ੍ਮਤਂ, ਯੋ ਤਂ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਸੋ ਅਪਾਯਗਾਮੀ ਹੋਤਿ. ਸਮਜ੍ਜਦਾਨਂ…ਪੇ… ਇਤ੍ਥਿਦਾਨਂ…ਪੇ… ਉਸਭਦਾਨਂ…ਪੇ… ਚਿਤ੍ਤਕਮ੍ਮਦਾਨਂ…ਪੇ… ਸਤ੍ਥਦਾਨਂ …ਪੇ… ਵਿਸਦਾਨਂ…ਪੇ… ਸਙ੍ਖਲਿਕਦਾਨਂ…ਪੇ… ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਦਾਨਂ…ਪੇ… ਤੁਲਾਕੂਟਮਾਨਕੂਟਦਾਨਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਲੋਕੇ ਅਦਾਨਸਮ੍ਮਤਂ ਹੋਤਿ, ਯੋ ਤਂ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਸੋ ਅਪਾਯਗਾਮੀ ਹੋਤਿ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਦਸ ਦਾਨਾਨਿ ਲੋਕੇ ਅਦਾਨਸਮ੍ਮਤਾਨਿ, ਯੋ ਤਾਨਿ ਦਾਨਾਨਿ ਦੇਤਿ, ਸੋ ਅਪਾਯਗਾਮੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਨਾਹਂ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਦਾਨਸਮ੍ਮਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ, ਇਮਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਠਪਨੀਯਂ ਦਾਨਂ, ਯਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੇ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਨ ਦਾਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਲੋਕੇ ਠਪਨੀਯਂ ਦਾਨਂ. ਯਂ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੇ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਨ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਸਾਦੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਕੇਚਿ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਾਨਂ ਭੋਜਨਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਅਚ੍ਛਾਦਨਂ, ਕੇਚਿ ਸਯਨਂ, ਕੇਚਿ ਆਵਸਥਂ, ਕੇਚਿ ਅਤ੍ਥਰਣਪਾਵੁਰਣਂ, ਕੇਚਿ ਦਾਸਿਦਾਸਂ, ਕੇਚਿ ਖੇਤ੍ਤਵਤ੍ਥੁਂ, ਕੇਚਿ ਦ੍ਵਿਪਦਚਤੁਪ੍ਪਦਂ, ਕੇਚਿ ਸਤਂ ਸਹਸ੍ਸਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ, ਕੇਚਿ ਮਹਾਰਜ੍ਜਂ, ਕੇਚਿ ਜੀਵਿਤਮ੍ਪਿ ਦੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੇਚਿ ਜੀਵਿਤਮ੍ਪਿ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਂ ਦਾਨਪਤਿਂ ਅਤਿਬਾਲ਼੍ਹਂ ਪਰਿਪਾਤੇਸਿ ਸੁਦਿਨ੍ਨੇ ਪੁਤ੍ਤੇ ਚ ਦਾਰੇ ਚ?

‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਲੋਕਪਕਤਿ ਲੋਕਾਚਿਣ੍ਣਂ, ਲਭਤਿ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਇਣਟ੍ਟੋ ਵਾ ਆਜੀਵਿਕਪਕਤੋ ਵਾ ਆਵਪਿਤੁਂ ਵਾ [ਆਧਾਪੇਤੁਂ ਵਾ (ਸ੍ਯਾ.), ਆਧਪਿਤੁਂ ਵਾ (ਕ.)] ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤੁਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲਭਤਿ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਇਣਟ੍ਟੋ ਵਾ ਆਜੀਵਿਕਪਕਤੋ ਵਾ ਆਵਪਿਤੁਂ ਵਾ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤੁਂ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲਭਤਿ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਤਂ ਇਣਟ੍ਟੋ ਵਾ ਆਜੀਵਿਕਪਕਤੋ ਵਾ ਆਵਪਿਤੁਂ ਵਾ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤੁਂ ਵਾ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜਾ ਅਲਭਮਾਨੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ ਉਪਦ੍ਦੁਤੋ ਦੁਕ੍ਖਿਤੋ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਧਨਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਆਵਪੇਸਿ ਚ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿ ਚ. ਇਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਦਿਨ੍ਨਂ ਯੇਵ ਦਿਨ੍ਨਂ, ਕਤਂ ਯੇਵ ਕਤਂ. ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਦਾਨੇਨ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਂ ਦਾਨਪਤਿਂ ਅਤਿਬਾਲ਼੍ਹਂ ਅਪਸਾਦੇਸੀ’’ਤਿ?

‘‘ਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦਾਨਪਤਿਨੋ ਦਾਨਂ ਗਰਹਾਮਿ, ਅਪਿ ਚ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਯਾਚਨ੍ਤੇ ਨਿਮਿਨਿਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਤਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸਬ੍ਭਿਕਾਰਣਂ, ਯਂ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਯਾਚਨ੍ਤੇ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਯਂ ਯਂ ਹਿ ਯਾਚਨ੍ਤੇ ਤਂ ਤਦੇਵ ਦਾਤਬ੍ਬਂ, ਏਤਂ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸਾਨਂ ਕਮ੍ਮਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਪਾਨੀਯਂ ਆਹਰਾਪੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਯੋ ਭੋਜਨਂ ਦਦੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਤਸ੍ਸ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਂ ਸੋ ਆਹਰਾਪੇਤਿ, ਤਮੇਵ ਤਸ੍ਸ ਦੇਨ੍ਤੋ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਯਾਚਨ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਯੇਵ ਅਦਾਸਿ. ਸਚੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਸਰੀਰਂ ਯਾਚੇਯ੍ਯ, ਨ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਰਕ੍ਖੇਯ੍ਯ ਨ ਕਮ੍ਪੇਯ੍ਯ ਨ ਰਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਦਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਯੇਵ ਸਰੀਰਂ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਸਚੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਂ ਦਾਨਪਤਿਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਚੇਯ੍ਯ ‘ਦਾਸਤ੍ਤਂ ਮੇ ਉਪੇਹੀ’ਤਿ, ਦਿਨ੍ਨਂ ਪਰਿਚ੍ਚਤ੍ਤਂ ਯੇਵਸ੍ਸ ਸਰੀਰਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਨ ਸੋ ਦਤ੍ਵਾ ਤਪੇਯ੍ਯ [ਠਪੇਯ੍ਯ (ਸੀ.)], ਰਞ੍ਞੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਬਹੁਸਾਧਾਰਣੋ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਕ੍ਕਾ ਮਂਸਪੇਸਿ ਬਹੁਸਾਧਾਰਣਾ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਞ੍ਞੋ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਬਹੁਸਾਧਾਰਣੋ. ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਫਲਿਤੋ [ਫਲਿਨੋ (?)] ਰੁਕ੍ਖੋ ਨਾਨਾਦਿਜਗਣਸਾਧਾਰਣੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਞ੍ਞੋ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਬਹੁਸਾਧਾਰਣੋ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ‘ਏਵਾਹਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਪਾਪੁਣਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਧਨੋ ਧਨਤ੍ਥਿਕੋ ਧਨਪਰਿਯੇਸਨਂ ਚਰਮਾਨੋ ਅਜਪਥਂ ਸਙ੍ਕੁਪਥਂ ਵੇਤ੍ਤਪਥਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਜਲਥਲਵਾਣਿਜ੍ਜਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਧਨਂ ਆਰਾਧੇਤਿ, ਧਨਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਵਾਯਮਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ ਦਾਨਪਤਿ ਅਧਨੋ ਬੁਦ੍ਧਧਨੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਰਤਨਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਯਾਚਕਾਨਂ ਧਨਧਞ੍ਞਂ ਦਾਸਿਦਾਸਂ ਯਾਨਵਾਹਨਂ ਸਕਲਸਾਪਤੇਯ੍ਯਂ ਸਕਂ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ ਅਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਯੇਵ ਪਰਿਯੇਸਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਮਚ੍ਚੋ ਮੁਦ੍ਦਕਾਮੋ ਮੁਦ੍ਦਾਧਿਕਰਣਂ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਗੇਹੇ ਧਨਧਞ੍ਞਂ ਹਿਰਞ੍ਞਸੁਵਣ੍ਣਂ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਦਤ੍ਵਾਪਿ ਮੁਦ੍ਦਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾਯ ਵਾਯਮਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ ਦਾਨਪਤਿ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਬਾਹਿਰਬ੍ਭਨ੍ਤਰਧਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤਮ੍ਪਿ ਪਰੇਸਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ ਯੇਵ ਪਰਿਯੇਸਤਿ.

‘‘ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦਾਨਪਤਿਨੋ ਏਵਂ ਅਹੋਸਿ ‘ਯਂ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਾਚਤਿ, ਤਮੇਵਾਹਂ ਤਸ੍ਸ ਦੇਨ੍ਤੋ ਕਿਚ੍ਚਕਾਰੀ ਨਾਮ ਹੋਮੀ’ਤਿ, ਏਵਂ ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਮਦਾਸਿ. ਨ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ ਦਾਨਪਤਿ ਦੇਸ੍ਸਤਾਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਮਦਾਸਿ, ਨ ਅਦਸ੍ਸਨਕਾਮਤਾਯ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਮਦਾਸਿ, ਨ ਅਤਿਬਹੁਕਾ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾ, ‘ਨ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਤੇ ਪੋਸੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਮਦਾਸਿ, ਨ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ ‘ਅਪ੍ਪਿਯਾ ਮੇ’ਤਿ ਨੀਹਰਿਤੁਕਾਮਤਾਯ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਮਦਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਰਤਨਸ੍ਸੇਵ ਪਿਯਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ ਰਾਜਾ ਏਵਰੂਪਂ ਅਤੁਲਂ ਵਿਪੁਲਮਨੁਤ੍ਤਰਂ ਪਿਯਂ ਮਨਾਪਂ ਦਯਿਤਂ ਪਾਣਸਮਂ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਦਾਨਵਰਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਅਦਾਸਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ ਚਰਿਯਾਪਿਟਕੇ –

‘‘‘ਨ ਮੇ ਦੇਸ੍ਸਾ ਉਭੋ ਪੁਤ੍ਤਾ, ਮਦ੍ਦੀ ਦੇਵੀ ਨ ਦੇਸ੍ਸਿਯਾ;

ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਿਯਂ ਮਯ੍ਹਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਪਿਯੇ ਅਦਾਸਹ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤਸ੍ਮਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਤਰੋ ਰਾਜਾ ਪੁਤ੍ਤਦਾਨਂ [ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਂ (ਕ.)] ਦਤ੍ਵਾ ਪਣ੍ਣਸਾਲਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪਜ੍ਜਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਤਿਪੇਮੇਨ ਦੁਕ੍ਖਿਤਸ੍ਸ ਬਲਵਸੋਕੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਹਦਯਵਤ੍ਥੁ ਉਣ੍ਹਮਹੋਸਿ. ਨਾਸਿਕਾਯ ਅਪ੍ਪਹੋਨ੍ਤਿਯਾ ਮੁਖੇਨ ਉਣ੍ਹੇ ਅਸ੍ਸਾਸਪਸ੍ਸਾਸੇ ਵਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਸਿ, ਅਸ੍ਸੂਨਿ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਲੋਹਿਤਬਿਨ੍ਦੂਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨੇਤ੍ਤੇਹਿ ਨਿਕ੍ਖਮਿਂਸੁ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਮਦਾਸਿ ‘ਮਾ ਮੇ ਦਾਨਪਥੋ ਪਰਿਹਾਯੀ’ਤਿ.

‘‘ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ ਰਾਜਾ ਦ੍ਵੇ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਦਾਰਕੇ ਅਦਾਸਿ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਦਾਨਪਥੋ ਚ ਮੇ ਅਪਰਿਹੀਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਦੁਕ੍ਖਿਤੇ ਚ ਮੇ ਪੁਤ੍ਤਕੇ ਵਨਮੂਲਫਲੇਹਿ ਇਤੋਨਿਦਾਨਂ ਅਯ੍ਯਕੋ ਮੋਚੇਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਜਾਨਾਤਿ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ ਰਾਜਾ ‘ਨ ਮੇ ਦਾਰਕਾ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ, ਇਮੇ ਚ ਦਾਰਕੇ ਅਯ੍ਯਕੋ ਨਿਕ੍ਕਿਣਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਂ ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪਿ ਗਮਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵੇ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਪਟਿਚ੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਦਾਰਕੇ ਅਦਾਸਿ.

‘‘ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ ਰਾਜਾ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਅਯਂ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਜਿਣ੍ਣੋ ਵੁਡ੍ਢੋ ਮਹਲ੍ਲਕੋ ਦੁਬ੍ਬਲੋ ਭਗ੍ਗੋ ਦਣ੍ਡਪਰਾਯਣੋ ਖੀਣਾਯੁਕੋ ਪਰਿਤ੍ਤਪੁਞ੍ਞੋ, ਨੇਸੋ ਸਮਤ੍ਥੋ ਇਮੇ ਦਾਰਕੇ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਪਾਕਤਿਕੇਨ ਬਲੇਨ ਇਮੇ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ ਏਵਂਮਹਿਦ੍ਧਿਕੇ ਏਵਂਮਹਾਨੁਭਾਵੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਪੇਲ਼ਾਯ ਵਾ ਸਮੁਗ੍ਗੇ ਵਾ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਨਿਪ੍ਪਭੇ ਕਤ੍ਵਾ ਥਾਲਕਪਰਿਭੋਗੇਨ [ਪਦੀਪਪਰਿਭੋਗੇਨ (ਸ੍ਯਾ.)] ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਪ੍ਪਟਿਭਾਗਸ੍ਸ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦਾਰਕਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦਾਰਕਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਞ੍ਞੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਮਣਿਰਤਨਂ ਸੁਭਂ ਜਾਤਿਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਂਸਂ ਸੁਪਰਿਕਮ੍ਮਕਤਂ ਚਤੁਹਤ੍ਥਾਯਾਮਂ ਸਕਟਨਾਭਿਪਰਿਣਾਹਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਪਿਲੋਤਿਕਾਯ ਵੇਠੇਤ੍ਵਾ ਪੇਲ਼ਾਯ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਕਨਿਸਾਨਪਰਿਭੋਗੇਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਞ੍ਞੋ ਮਣਿਰਤਨਪ੍ਪਟਿਭਾਗਸ੍ਸ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦਾਰਕਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦਾਰਕਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਿਧਾ ਪਭਿਨ੍ਨੋ ਸਬ੍ਬਸੇਤੋ ਸਤ੍ਤਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਟ੍ਠਰਤਨੁਬ੍ਬੇਧੋ ਨਵਰਤਨਾਯਾਮਪਰਿਣਾਹੋ ਪਾਸਾਦਿਕੋ ਦਸ੍ਸਨੀਯੋ ਉਪੋਸਥੋ ਨਾਗਰਾਜਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਸੁਪ੍ਪੇਨ ਵਾ ਸਰਾਵੇਨ ਵਾ ਪਿਦਹਿਤੁਂ, ਗੋਵਚ੍ਛਕੋ ਵਿਯ ਵਚ੍ਛਕਸਾਲਾਯ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਰਿਤੁਂ ਵਾ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਉਪੋਸਥਨਾਗਰਾਜਪ੍ਪਟਿਭਾਗਸ੍ਸ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦਾਰਕਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦਾਰਕਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਦੀਘਪੁਥੁਲਵਿਤ੍ਥਿਣ੍ਣੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਅਪ੍ਪਮੇਯ੍ਯੋ ਦੁਰੁਤ੍ਤਰੋ ਅਪਰਿਯੋਗਾਲ਼੍ਹੋ ਅਨਾਵਟੋ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਏਕਤਿਤ੍ਥੇਨ ਪਰਿਭੋਗਂ ਕਾਤੁਂ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਪ੍ਪਟਿਭਾਗਸ੍ਸ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦਾਰਕਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦਾਰਕਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹਿਮਵਨ੍ਤੋ ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਾ ਪਞ੍ਚਯੋਜਨਸਤਂ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤੋ ਨਭੇ ਤਿਸਹਸ੍ਸਯੋਜਨਾਯਾਮਵਿਤ੍ਥਾਰੋ ਚਤੁਰਾਸੀਤਿਕੂਟਸਹਸ੍ਸਪ੍ਪਟਿਮਣ੍ਡਿਤੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਮਹਾਨਦੀਸਤਾਨਂ ਪਭਵੋ ਮਹਾਭੂਤਗਣਾਲਯੋ ਨਾਨਾਵਿਧਗਨ੍ਧਧਰੋ ਦਿਬ੍ਬੋਸਧਸਤਸਮਲਙ੍ਕਤੋ ਨਭੇ ਵਲਾਹਕੋ ਵਿਯ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਬ੍ਬਤਰਾਜਪ੍ਪਟਿਭਾਗਸ੍ਸ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦਾਰਕਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦਾਰਕਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਤ੍ਤਨ੍ਧਕਾਰਤਿਮਿਸਾਯਂ ਉਪਰਿਪਬ੍ਬਤਗ੍ਗੇ ਜਲਮਾਨੋ ਮਹਾਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸੁਵਿਦੂਰੇਪਿ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੋ ਰਾਜਾ ਪਬ੍ਬਤਗ੍ਗੇ ਜਲਮਾਨੋ ਮਹਾਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਯ ਸੁਵਿਦੂਰੇਪਿ ਪਾਕਟੋ ਪਞ੍ਞਾਯਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਦਾਰਕਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਦਾਰਕਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹਿਮਵਨ੍ਤੇ ਪਬ੍ਬਤੇ ਨਾਗਪੁਪ੍ਫਸਮਯੇ ਉਜੁਵਾਤੇ ਵਾਯਨ੍ਤੇ ਦਸ ਦ੍ਵਾਦਸ ਯੋਜਨਾਨਿ ਪੁਪ੍ਫਗਨ੍ਧੋ ਵਾਯਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਸ੍ਸ ਰਞ੍ਞੋ ਅਪਿ ਯੋਜਨਸਹਸ੍ਸੇਹਿਪਿ ਯਾਵ ਅਕਨਿਟ੍ਠਭਵਨਂ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਸੁਰਾਸੁਰਗਰੁਲ਼ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਯਕ੍ਖਰਕ੍ਖਸਮਹੋਰਗਕਿਨ੍ਨਰਇਨ੍ਦਭਵਨੇਸੁ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ, ਸੀਲਵਰਗਨ੍ਧੋ ਚਸ੍ਸ ਸਮ੍ਪਵਾਯਤਿ, ਤੇਨ ਤਸ੍ਸ ਦਾਰਕਾ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੇਨਚਿ ਦਾਸਭੋਗੇਨ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ. ਅਨੁਸਿਟ੍ਠੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਲੀ ਕੁਮਾਰੋ ਪਿਤਰਾ ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ‘ਅਯ੍ਯਕੋ ਤੇ, ਤਾਤ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਧਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਿਣਨ੍ਤੋ ਤਂ ਨਿਕ੍ਖਸਹਸ੍ਸਂ ਦਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਿਣਾਤੁ, ਕਣ੍ਹਾਜਿਨਂ ਨਿਕ੍ਕਿਣਨ੍ਤੋ ਦਾਸਸਤਂ ਦਾਸਿਸਤਂ ਹਤ੍ਥਿਸਤਂ ਅਸ੍ਸਸਤਂ ਧੇਨੁਸਤਂ ਉਸਭਸਤਂ ਨਿਕ੍ਖਸਤਨ੍ਤਿ ਸਬ੍ਬਸਤਂ ਦਤ੍ਵਾ ਨਿਕ੍ਕਿਣਾਤੁ, ਯਦਿ ਤੇ, ਤਾਤ, ਅਯ੍ਯਕੋ ਤੁਮ੍ਹੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਹਤ੍ਥਤੋ ਆਣਾਯ ਬਲਸਾ ਮੁਧਾ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਮਾ ਤੁਮ੍ਹੇ ਅਯ੍ਯਕਸ੍ਸ ਵਚਨਂ ਕਰਿਤ੍ਥ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸੇਵ ਅਨੁਯਾਯਿਨੋ ਹੋਥਾ’ਤਿ, ਏਵਮਨੁਸਾਸਿਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਤੇ ਪੇਸੇਸਿ, ਤਤੋ ਜਾਲੀਕੁਮਾਰੋ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਯ੍ਯਕੇਨ ਪੁਟ੍ਠੋ ਕਥੇਸਿ –

‘‘‘ਸਹਸ੍ਸਗ੍ਘਂ ਹਿ ਮਂ ਤਾਤ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਅਦਾ;

ਅਥੋ ਕਣ੍ਹਾਜਿਨਂ ਕਞ੍ਞਂ, ਹਤ੍ਥੀਨਞ੍ਚ ਸਤੇਨ ਚਾ’’’ਤਿ.

‘‘ਸੁਨਿਬ੍ਬੇਠਿਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਞ੍ਹੋ; ਸੁਭਿਨ੍ਨਂ ਦਿਟ੍ਠਿਜਾਲਂ; ਸੁਮਦ੍ਦਿਤੋ ਪਰਵਾਦੋ; ਸਕਸਮਯੋ ਸੁਦੀਪਿਤੋ; ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸੁਪਰਿਸੋਧਿਤਂ; ਸੁਵਿਭਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥੋ; ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਵੇਸ੍ਸਨ੍ਤਰਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.

੨. ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਪਞ੍ਹੋ

੨. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਬ੍ਬੇਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਗੋਤਮੇਨੇਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾ ਕਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾ, ਗੋਤਮੇਨੇਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾ ਕਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਦਿ ਏਵਂ ਅਯੁਤ੍ਤਂ, ਯਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਹਿ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਚਤੂਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਠਾਨੇਹਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਹਿ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ? ਕੁਲਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਪਧਾਨਵੇਮਤ੍ਤਤਾ [ਅਦ੍ਧਾਨਵੇਮਤ੍ਤਤਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਆਯੁਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਪਮਾਣਵੇਮਤ੍ਤਤਾਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਤੂਹਿ ਠਾਨੇਹਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਾਨਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਹਿ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ ਹੋਤਿ. ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਰੂਪੇ ਸੀਲੇ ਸਮਾਧਿਮ੍ਹਿ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇ ਚਤੁਵੇਸਾਰਜ੍ਜੇ ਦਸਤਥਾਗਤਬਲੇ ਛਅਸਾਧਾਰਣਞਾਣੇ ਚੁਦ੍ਦਸਬੁਦ੍ਧਞਾਣੇ ਅਟ੍ਠਾਰਸਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮੇ ਕੇਵਲੇ ਚ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣੇ [ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮੇ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਨਤ੍ਥਿ ਵੇਮਤ੍ਤਤਾ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਸਮਾ’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਬੁਦ੍ਧਾ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਮਸਮਾ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨੇਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾ ਕਤਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਪਰਿਪਕ੍ਕੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਞਾਣੇ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਾਯ ਬੋਧਿਯਾ ਗੋਤਮੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਮਭਿਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਂ ਞਾਣਂ ਪਰਿਪਾਚਯਮਾਨੇਨ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾ ਕਤਾ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕੇ ਞਾਣੇ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਾਯ ਬੋਧਿਯਾ ਮਹਾਭਿਨਿਕ੍ਖਮਨਂ ਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਨਨੁ ਨਾਮ ਞਾਣਂ ਪਰਿਪਾਚੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਪਕ੍ਕੇ ਞਾਣੇ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਪਰੀਤਂ ਇਤ੍ਥਾਗਾਰਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਅਹੋਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਿਸ੍ਸ ਅਰਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ, ਅਰਤਿਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਮਾਰਕਾਯਿਕੋ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ‘ਅਯਂ ਖੋ ਕਾਲੋ ਅਰਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਨੋਦਨਾਯਾ’ਤਿ ਵੇਹਾਸੇ ਠਤ੍ਵਾ ਇਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵਿ –

‘‘ਮਾਰਿਸ, ਮਾ ਖੋ ਤ੍ਵਂ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ ਅਹੋਸਿ, ਇਤੋ ਤੇ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਦਿਬ੍ਬਂ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਪਾਤੁਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਸਹਸ੍ਸਾਰਂ ਸਨੇਮਿਕਂ ਸਨਾਭਿਕਂ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਪਰਿਪੂਰਂ, ਪਥਵਿਗਤਾਨਿ ਚ ਤੇ ਰਤਨਾਨਿ ਆਕਾਸਟ੍ਠਾਨਿ ਚ ਸਯਮੇਵ ਉਪਗਚ੍ਛਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਸਪਰਿਤ੍ਤਦੀਪਪਰਿਵਾਰੇਸੁ ਚਤੂਸੁ ਮਹਾਦੀਪੇਸੁ ਏਕਮੁਖੇਨ ਆਣਾ ਪਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਰੋਸਹਸ੍ਸਞ੍ਚ ਤੇ ਪੁਤ੍ਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸੂਰਾ ਵੀਰਙ੍ਗਰੂਪਾ ਪਰਸੇਨਪ੍ਪਮਦ੍ਦਨਾ, ਤੇਹਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪਰਿਕਿਣ੍ਣੋ ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਚਤੁਦ੍ਦੀਪਮਨੁਸਾਸਿਸ੍ਸਸੀ’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਨਾਮ ਦਿਵਸਸਨ੍ਤਤ੍ਤਂ ਅਯੋਸੂਲਂ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ ਉਪਡਹਨ੍ਤਂ ਕਣ੍ਣਸੋਤਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਵਚਨਂ ਕਣ੍ਣਸੋਤਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਥ, ਇਤਿ ਸੋ ਪਕਤਿਯਾਵ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਵਚਨੇਨ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਉਬ੍ਬਿਜ੍ਜਿ ਸਂਵਿਜ੍ਜਿ ਸਂਵੇਗਮਾਪਜ੍ਜਿ.

‘‘ਯਥਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਤਿਮਹਾਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਜਲਮਾਨੋ ਅਞ੍ਞੇਨ ਕਟ੍ਠੇਨ ਉਪਡਹਿਤੋ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਜਲੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਕਤਿਯਾਵ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਵਚਨੇਨ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਉਬ੍ਬਿਜ੍ਜਿ ਸਂਵਿਜ੍ਜਿ ਸਂਵੇਗਮਾਪਜ੍ਜਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਪਥਵੀ ਪਕਤਿਤਿਨ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਹਰਿਤਸਦ੍ਦਲਾ ਆਸਿਤ੍ਤੋਦਕਾ ਚਿਕ੍ਖਲ੍ਲਜਾਤਾ ਪੁਨਦੇਵ ਮਹਾਮੇਘੇ ਅਭਿਵੁਟ੍ਠੇ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਚਿਕ੍ਖਲ੍ਲਤਰਾ ਅਸ੍ਸ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਕਤਿਯਾਵ ਉਕ੍ਕਣ੍ਠਿਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਦੇਵਤਾਯ ਵਚਨੇਨ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਉਬ੍ਬਿਜ੍ਜਿ ਸਂਵਿਜ੍ਜਿ ਸਂਵੇਗਮਾਪਜ੍ਜੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਯਦਿ ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਦਿਬ੍ਬਂ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਦਿਬ੍ਬੇ ਚਕ੍ਕਰਤਨੇ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬਂ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਚ ਪਲੋਭਨਤ੍ਥਾਯ ਤਾਯ ਦੇਵਤਾਯ ਮੁਸਾ ਭਣਿਤਂ, ਯਦਿਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤਮੇ ਦਿਵਸੇ ਦਿਬ੍ਬਂ ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਨ ਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਦਲ਼੍ਹਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ, ‘ਦੁਕ੍ਖਂ ਅਨਤ੍ਤਾ’ਤਿ ਦਲ਼੍ਹਂ ਅਗ੍ਗਹੇਸਿ, ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਯਂ ਪਤ੍ਤੋ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨੋਤਤ੍ਤਦਹਤੋ ਉਦਕਂ ਗਙ੍ਗਂ ਨਦਿਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਤੋ ਪਾਤਾਲਮੁਖਂ ਪਵਿਸਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਂ ਉਦਕਂ ਪਾਤਾਲਮੁਖਗਤਂ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਤੋ ਗਙ੍ਗਂ ਨਦਿਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਗਙ੍ਗਾਯ ਨਦਿਯਾ ਪੁਨ ਅਨੋਤਤ੍ਤਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ ਚਤੁਰੋ ਚ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇ ਕੁਸਲਂ ਪਰਿਪਾਚਿਤਂ ਇਮਸ੍ਸ ਭਵਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾ, ਸੋਯਂ ਅਨ੍ਤਿਮਭਵੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਪਰਿਪਕ੍ਕਂ ਬੋਧਿਞਾਣਂ ਛਹਿ ਵਸ੍ਸੇਹਿ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਲੋਕੇ ਅਗ੍ਗਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਚਕ੍ਕਰਤਨਕਾਰਣਾ [ਚਕ੍ਕਰਤਨਸ੍ਸ ਕਾਰਣਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ [ਪਰਿਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਾਤਿ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)]? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ.

‘‘ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਪਥਵੀ ਪਰਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ ਸਕਾਨਨਾ ਸਪਬ੍ਬਤਾ, ਨਤ੍ਵੇਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ ਅਪਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ. ਆਰੋਹੇਯ੍ਯਪਿ ਚੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਗਙ੍ਗਾਯ ਉਦਕਂ ਪਟਿਸੋਤਂ, ਨਤ੍ਵੇਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ ਅਪਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ; ਵਿਸੁਸ੍ਸੇਯ੍ਯਪਿ ਚੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਅਪਰਿਮਿਤਜਲਧਰੋ ਗੋਪਦੇ ਉਦਕਂ ਵਿਯ, ਨਤ੍ਵੇਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ ਅਪਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ; ਫਲੇਯ੍ਯਪਿ ਚੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਿਨੇਰੁਪਬ੍ਬਤਰਾਜਾ ਸਤਧਾ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਧਾ ਵਾ, ਨਤ੍ਵੇਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ ਅਪਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ; ਪਤੇਯ੍ਯੁਮ੍ਪਿ ਚੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਸਤਾਰਕਾ ਲੇਡ੍ਡੁ ਵਿਯ ਛਮਾਯਂ, ਨਤ੍ਵੇਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ ਅਪਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ; ਸਂਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯਪਿ ਚੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਕਾਸੋ ਕਿਲਞ੍ਜਮਿਵ, ਨਤ੍ਵੇਵ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ ਅਪਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੋਧਿਂ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਪਦਾਲਿਤਤ੍ਤਾ ਸਬ੍ਬਬਨ੍ਧਨਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਿ ਲੋਕੇ ਬਨ੍ਧਨਾਨੀ’’ਤਿ? ‘‘ਦਸ ਖੋ ਪਨਿਮਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧਾ ਸਤ੍ਤਾ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾਪਿ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਦਸ? ਮਾਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਪਿਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਭਰਿਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਪੁਤ੍ਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਞਾਤੀ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਮਿਤ੍ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਧਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਇਸ੍ਸਰਿਯਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਪਞ੍ਚ ਕਾਮਗੁਣਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਬਨ੍ਧਨਂ, ਇਮਾਨਿ ਖੋ ਮਹਾਰਾਜ ਦਸ ਲੋਕੇ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਬਨ੍ਧਨੇਹਿ ਬਦ੍ਧਾ ਸਤ੍ਤਾ ਨ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਿ, ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾਪਿ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਦਸ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਛਿਨ੍ਨਾਨਿ ਪਦਾਲਿਤਾਨਿ, ਤਸ੍ਮਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਨ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਦਿ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਰਤਿਚਿਤ੍ਤੇ ਦੇਵਤਾਯ ਵਚਨੇਨ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕੇ ਞਾਣੇ ਅਪਰਿਪਕ੍ਕਾਯ ਬੋਧਿਯਾ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਮਭਿਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ, ਕਿਂ ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਯ ਕਤਾਯ, ਨਨੁ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਭਕ੍ਖੇਨ ਭਵਿਤਬ੍ਬਂ ਞਾਣਪਰਿਪਾਕਂ ਆਗਮਯਮਾਨੇਨਾ’’ਤਿ?

‘‘ਦਸ ਖੋ ਪਨਿਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਓਞ੍ਞਾਤਾ ਅਵਞ੍ਞਾਤਾ ਹੀਲ਼ਿਤਾ ਖੀਲ਼ਿਤਾ ਗਰਹਿਤਾ ਪਰਿਭੂਤਾ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤਾ. ਕਤਮੇ ਦਸ? ਇਤ੍ਥੀ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਧਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਓਞ੍ਞਾਤਾ ਅਵਞ੍ਞਾਤਾ ਹੀਲ਼ਿਤਾ ਖੀਲ਼ਿਤਾ ਗਰਹਿਤਾ ਪਰਿਭੂਤਾ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤਾ. ਦੁਬ੍ਬਲੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਅਮਿਤ੍ਤਞਾਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਮਹਗ੍ਘਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਅਗਰੁਕੁਲਵਾਸਿਕੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਪਾਪਮਿਤ੍ਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਧਨਹੀਨੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਆਚਾਰਹੀਨੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਕਮ੍ਮਹੀਨੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ…ਪੇ… ਪਯੋਗਹੀਨੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਓਞ੍ਞਾਤੋ ਅਵਞ੍ਞਾਤੋ ਹੀਲ਼ਿਤੋ ਖੀਲ਼ਿਤੋ ਗਰਹਿਤੋ ਪਰਿਭੂਤੋ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਓਞ੍ਞਾਤਾ ਅਵਞ੍ਞਾਤਾ ਹੀਲ਼ਿਤਾ ਖੀਲ਼ਿਤਾ ਗਰਹਿਤਾ ਪਰਿਭੂਤਾ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤਾ. ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸ ਠਾਨਾਨਿ ਅਨੁਸ੍ਸਰਮਾਨਸ੍ਸ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਸਞ੍ਞਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ‘ਮਾਹਂ ਕਮ੍ਮਹੀਨੋ ਅਸ੍ਸਂ ਪਯੋਗਹੀਨੋ ਗਰਹਿਤੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸਾਮੀ ਅਸ੍ਸਂ ਕਮ੍ਮਗਰੁ ਕਮ੍ਮਾਧਿਪਤੇਯ੍ਯੋ ਕਮ੍ਮਸੀਲੋ ਕਮ੍ਮਧੋਰਯ੍ਹੋ ਕਮ੍ਮਨਿਕੇਤਵਾ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਞਾਣਂ ਪਰਿਪਾਚੇਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਂ ਅਕਾਸੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ ‘ਨ ਖੋ ਪਨਾਹਂ ਇਮਾਯ ਕਟੁਕਾਯ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਯ ਅਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸਂ, ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ ਅਞ੍ਞੋ ਮਗ੍ਗੋ ਬੋਧਾਯਾ’ਤਿ. ਅਪਿ ਨੁ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੋ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ?

‘‘ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਖੋ ਪਨਿਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਯੇਹਿ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਯਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ? ਕੋਧੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯੇਨ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਯਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ, ਉਪਨਾਹੋ…ਪੇ… ਮਕ੍ਖੋ…ਪੇ… ਪਲ਼ਾਸੋ…ਪੇ… ਇਸ੍ਸਾ…ਪੇ… ਮਚ੍ਛਰਿਯਂ…ਪੇ… ਮਾਯਾ…ਪੇ… ਸਾਠੇਯ੍ਯਂ…ਪੇ… ਥਮ੍ਭੋ…ਪੇ… ਸਾਰਮ੍ਭੋ…ਪੇ… ਮਾਨੋ…ਪੇ… ਅਤਿਮਾਨੋ …ਪੇ… ਮਦੋ…ਪੇ… ਪਮਾਦੋ…ਪੇ… ਥਿਨਮਿਦ੍ਧਂ…ਪੇ… ਤਨ੍ਦਿ [ਨਨ੍ਦੀ (ਪੀ. ਕ.)] …ਪੇ… ਆਲਸ੍ਯਂ…ਪੇ… ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾ…ਪੇ… ਰੂਪਾ…ਪੇ… ਸਦ੍ਦਾ…ਪੇ… ਗਨ੍ਧਾ…ਪੇ… ਰਸਾ…ਪੇ… ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ…ਪੇ… ਖੁਦਾਪਿਪਾਸਾ…ਪੇ… ਅਰਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣੋ ਧਮ੍ਮੋ, ਯੇਨ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਯਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਚਵੀਸਤਿ ਚਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਬਲੀਕਰਣਾ ਧਮ੍ਮਾ, ਯੇਹਿ ਦੁਬ੍ਬਲੀਕਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਯਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ.

ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖੁਦਾਪਿਪਾਸਾ [ਖੁਦਾਪਿਪਾਸਾ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਕਾਯਂ ਪਰਿਯਾਦਿਯਿਂਸੁ, ਕਾਯੇ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਸਮਾਧਿਯਤਿ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾਯ. ਸਤਸਹਸ੍ਸਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਪ੍ਪਾਨਂ [ਕਪ੍ਪੇ (ਕ.)] ਚਤੁਰੋ ਚ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇ ਕਪ੍ਪੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਯੇਵ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਂ ਅਭਿਸਮਯਂ ਅਨ੍ਵੇਸਿ ਤਾਸੁ ਤਾਸੁ ਜਾਤੀਸੁ, ਕਿਂ ਪਨਸ੍ਸ ਪਚ੍ਛਿਮੇ ਭਵੇ ਅਭਿਸਮਯਜਾਤਿਯਂ ਮਗ੍ਗਂ ਆਰਬ੍ਭ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੋ ਹੇਸ੍ਸਤਿ? ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਞ੍ਞਾਮਤ੍ਤਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ ‘ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ ਅਞ੍ਞੋ ਮਗ੍ਗੋ ਬੋਧਾਯਾ’ਤਿ. ਪੁਬ੍ਬੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਏਕਮਾਸਿਕੋ ਸਮਾਨੋ ਪਿਤੁ ਸਕ੍ਕਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਨ੍ਤੇ ਸੀਤਾਯ ਜਮ੍ਬੁਚ੍ਛਾਯਾਯ ਸਿਰਿਸਯਨੇ ਪਲ੍ਲਙ੍ਕਂ ਆਭੁਜਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ ਵਿਚਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸਿ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਾਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮਿ, ਞਾਣਂ ਪਰਿਪਾਚੇਨ੍ਤੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਂ ਅਕਾਸੀ’’ਤਿ.

ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਪਞ੍ਹੋ ਦੁਤਿਯੋ.

੩. ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਬਲਵਤਰਪਞ੍ਹੋ

੩. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਮਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਤਰਂ ਕੁਸਲਂ ਵਾ ਅਕੁਸਲਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕੁਸਲਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਤਰਂ, ਨੋ ਤਥਾ ਅਕੁਸਲ’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਂ ਵਚਨਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮਿ ‘ਕੁਸਲਂ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਤਰਂ, ਨੋ ਤਥਾ ਅਕੁਸਲ’ਨ੍ਤਿ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਧ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਿਨੋ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯਿਨੋ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਿਨੋ ਮੁਸਾਵਾਦਿਨੋ ਗਾਮਘਾਤਿਕਾ ਪਨ੍ਥਦੂਸਕਾ ਨੇਕਤਿਕਾ ਵਞ੍ਚਨਿਕਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਤਾਵਤਕੇਨ ਪਾਪੇਨ ਲਭਨ੍ਤਿ ਹਤ੍ਥਚ੍ਛੇਦਂ ਪਾਦਚ੍ਛੇਦਂ ਹਤ੍ਥਪਾਦਚ੍ਛੇਦਂ ਕਣ੍ਣਚ੍ਛੇਦਂ ਨਾਸਚ੍ਛੇਦਂ ਕਣ੍ਣਨਾਸਚ੍ਛੇਦਂ ਬਿਲਙ੍ਗਥਾਲਿਕਂ ਸਙ੍ਖਮੁਣ੍ਡਿਕਂ ਰਾਹੁਮੁਖਂ ਜੋਤਿਮਾਲਿਕਂ ਹਤ੍ਥਪਜ੍ਜੋਤਿਕਂ ਏਰਕਵਤ੍ਤਿਕਂ ਚੀਰਕਵਾਸਿਕਂ ਏਣੇਯ੍ਯਕਂ ਬਲ਼ਿਸਮਂਸਿਕਂ ਕਹਾਪਣਿਕਂ ਖਾਰਾਪਤਚ੍ਛਿਕਂ ਪਲਿਘਪਰਿਵਤ੍ਤਿਕਂ ਪਲਾਲਪੀਠਕਂ ਤਤ੍ਤੇਨਪਿ ਤੇਲੇਨ ਓਸਿਞ੍ਚਨਂ ਸੁਨਖੇਹਿਪਿ ਖਾਦਾਪਨਂ ਜੀਵਸੂਲਾਰੋਪਨਂ ਅਸਿਨਾਪਿ ਸੀਸਚ੍ਛੇਦਂ, ਕੇਚਿ ਰਤ੍ਤਿਂ ਪਾਪਂ ਕਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਯੇਵ ਵਿਪਾਕਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਰਤ੍ਤਿਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾ ਯੇਵ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਦਿਵਾ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਵਾ ਯੇਵ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਦਿਵਾ ਕਤ੍ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਂ ਯੇਵ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਦ੍ਵੇ ਤਯੋ ਦਿਵਸੇ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੇ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤੇ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਵਿਪਾਕਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੋਚਿ ਏਕਸ੍ਸ ਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵਾ ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਾ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਵਾ ਦਸਨ੍ਨਂ ਵਾ ਸਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸਹਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਾ ਸਤਸਹਸ੍ਸਸ੍ਸ ਵਾ ਸਪਰਿਵਾਰਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਂ ਭੋਗਂ ਵਾ ਯਸਂ ਵਾ ਸੁਖਂ ਵਾ ਅਨੁਭਵਿਤਾ ਸੀਲੇਨ ਵਾ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮੇਨ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਪੁਰਿਸਾ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸੀਲਂ ਸਮਾਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਤੇਨੇਵ ਸਰੀਰਦੇਹੇਨ ਤਿਦਸਪੁਰੇ ਸਮਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਾ’’ਤਿ [ਯਸਮਨੁਪਤ੍ਤਾਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)]. ‘‘ਕੋ ਚ ਕੋ ਚ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਮਨ੍ਧਾਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜਾ, ਨਿਮਿ ਰਾਜਾ, ਸਾਧੀਨੋ ਰਾਜਾ, ਗੁਤ੍ਤਿਲੋ ਚ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਨੇਕੇਹਿ ਤਂ ਭਵਸਹਸ੍ਸੇਹਿ ਅਨ੍ਤਰਿਤਂ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪੇਤਂ ਅਮ੍ਹਾਕਂ [ਦੀਪਿਤਂ, ਅਮ੍ਹਾਕਮ੍ਪੇਤਂ (ਕ.)] ਪਰੋਕ੍ਖਂ, ਯਦਿ ਸਮਤ੍ਥੋਸਿ ਵਤ੍ਤਮਾਨਕੇ ਭਵੇ ਭਗਵਤੋ ਧਰਮਾਨਕਾਲੇ ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ? ‘‘ਵਤ੍ਤਮਾਨਕੇਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਵੇ ਪੁਣ੍ਣਕੋ ਦਾਸੋ ਥੇਰਸ੍ਸ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਭੋਜਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਦਹੇਵ ਸੇਟ੍ਠਿਟ੍ਠਾਨਂ ਅਜ੍ਝੁਪਗਤੋ, ਸੋ ਏਤਰਹਿ ਪੁਣ੍ਣਕੋ ਸੇਟ੍ਠੀਤਿ ਪਞ੍ਞਾਯਿ, ਗੋਪਾਲਮਾਤਾ ਦੇਵੀ ਅਤ੍ਤਨੋ ਕੇਸੇ ਵਿਕ੍ਕਿਣਿਤ੍ਵਾ ਲਦ੍ਧੇਹਿ ਅਟ੍ਠਹਿ ਕਹਾਪਣੇਹਿ ਥੇਰਸ੍ਸ ਮਹਾਕਚ੍ਚਾਯਨਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਟ੍ਠਮਕਸ੍ਸ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਦਹੇਵ ਰਞ੍ਞੋ ਚਨ੍ਦਪਜ੍ਜੋਤਸ੍ਸ [ਉਦੇਨਸ੍ਸ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਗ੍ਗਮਹੇਸਿਟ੍ਠਾਨਂ ਪਤ੍ਤਾ. ਸੁਪ੍ਪਿਯਾ ਉਪਾਸਿਕਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਗਿਲਾਨਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਊਰੁਮਂਸੇਨ ਪਟਿਚ੍ਛਾਦਨੀਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਦੁਤਿਯਦਿਵਸੇ ਯੇਵ ਰੂਲ਼੍ਹਵਣਾ ਸਞ੍ਛਵੀ [ਸਚ੍ਛਵੀ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਰੋਗਾ ਜਾਤਾ. ਮਲ੍ਲਿਕਾ ਦੇਵੀ ਭਗਵਤੋ ਆਭਿਦੋਸਿਕਂ ਕੁਮ੍ਮਾਸਪਿਣ੍ਡਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਦਹੇਵ ਰਞ੍ਞੋ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਮਹੇਸੀ ਜਾਤਾ. ਸੁਮਨੋ ਮਾਲਾਕਾਰੋ ਅਟ੍ਠਹਿ ਸੁਮਨਪੁਪ੍ਫਮੁਟ੍ਠੀਹਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਯੇਵ ਮਹਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਏਕਸਾਟਕੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਉਤ੍ਤਰਸਾਟਕੇਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪੂਜੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਿਵਸਂ ਯੇਵ ਸਬ੍ਬਟ੍ਠਕਂ ਲਭਿ, ਸਬ੍ਬੇਪੇਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਂ ਭੋਗਞ੍ਚ ਯਸਞ੍ਚ ਅਨੁਭਵਿਂਸੂ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਛ ਜਨੇ ਯੇਵ ਅਦ੍ਦਸਾਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਕੁਸਲਂ ਯੇਵ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਤਰਂ, ਨੋ ਤਥਾ ਕੁਸਲਂ. ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਕਦਿਵਸਂ ਯੇਵ ਦਸਪਿ ਪੁਰਿਸੇ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਪਾਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੇਨ ਸੂਲੇਸੁ ਆਰੋਪੇਨ੍ਤੇ, ਵੀਸਮ੍ਪਿ ਤਿਂਸਮ੍ਪਿ ਚਤ੍ਤਾਲੀਸਮ੍ਪਿ ਪਞ੍ਞਾਸਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਸਸਤਮ੍ਪਿ ਪੁਰਿਸਸਹਸ੍ਸਮ੍ਪਿ ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਪਾਪਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੇਨ ਸੂਲੇਸੁ ਆਰੋਪੇਨ੍ਤੇ. ਨਨ੍ਦਕੁਲਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਦ੍ਦਸਾਲੋ ਨਾਮ ਸੇਨਾਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ. ਤੇਨ ਚ ਰਞ੍ਞਾ ਚਨ੍ਦਗੁਤ੍ਤੇਨ ਸਙ੍ਗਾਮੋ ਸਮੁਪਬ੍ਯੂਲ਼੍ਹੋ ਅਹੋਸਿ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਙ੍ਗਾਮੇ ਉਭਤੋ ਬਲਕਾਯੇ ਅਸੀਤਿਕਬਨ੍ਧਰੂਪਾਨਿ ਅਹੇਸੁਂ, ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਸੀਸਕਬਨ੍ਧੇ ਪਰਿਪਾਤੇ [ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇ (ਸਬ੍ਬਤ੍ਥ)] ਏਕਂ ਕਬਨ੍ਧਰੂਪਂ ਉਟ੍ਠਹਤਿ, ਸਬ੍ਬੇਪੇਤੇ ਪਾਪਸ੍ਸੇਵ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੇਨ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨਾ. ਇਮਿਨਾਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਾਰਣੇਨ ਭਣਾਮਿ ਅਕੁਸਲਂ ਯੇਵ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਤਰਂ, ਨੋ ਤਥਾ ਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੁਯ੍ਯਤਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ ਕੋਸਲੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਅਸਦਿਸਦਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਯ੍ਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੋਸਲਰਾਜਾ ਤਂ ਅਸਦਿਸਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਕਞ੍ਚਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਂ ਭੋਗਂ ਵਾ ਯਸਂ ਵਾ ਸੁਖਂ ਵਾ ਪਟਿਲਭੀ’’ਤਿ [ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ (ਕ.)]? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੋਸਲਰਾਜਾ ਏਵਰੂਪਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾਪਿ ਨ ਲਭਿ [ਨ ਲਭਤਿ (ਕ.)] ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਕਞ੍ਚਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕਂ ਭੋਗਂ ਵਾ ਯਸਂ ਵਾ ਸੁਖਂ ਵਾ, ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਕੁਸਲਂ ਯੇਵ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਤਰਂ, ਨੋ ਤਥਾ ਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਕੁਸਲਂ ਖਿਪ੍ਪਂ ਪਰਿਣਮਤਿ, ਵਿਪੁਲਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲਂ ਦੀਘੇਨ ਕਾਲੇਨ ਪਰਿਣਮਤਿ, ਉਪਮਾਯਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਤਂ ਉਪਪਰਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਪਰਨ੍ਤੇ ਜਨਪਦੇ ਕੁਮੁਦਭਣ੍ਡਿਕਾ ਨਾਮ ਧਞ੍ਞਜਾਤਿ ਮਾਸਲੂਨਾ [ਮਾਸਪੂਰਾ (ਕ.)] ਅਨ੍ਤੋਗੇਹਗਤਾ ਹੋਤਿ, ਸਾਲਯੋ ਛਪ੍ਪਞ੍ਚਮਾਸੇਹਿ ਪਰਿਣਮਨ੍ਤਿ, ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨ੍ਤਰਂ ਕੋ ਵਿਸੇਸੋ ਕੁਮੁਦਭਣ੍ਡਿਕਾਯ ਚ ਸਾਲੀਨਞ੍ਚਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੁਮੁਦਭਣ੍ਡਿਕਾਯ, ਵਿਪੁਲਤ੍ਤਾ ਚ ਸਾਲੀਨਂ. ਸਾਲਯੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਰਾਜਾਰਹਾ ਰਾਜਭੋਜਨਂ, ਕੁਮੁਦਭਣ੍ਡਿਕਾ ਦਾਸਕਮ੍ਮਕਰਾਨਂ ਭੋਜਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਕੁਸਲਂ ਖਿਪ੍ਪਂ ਪਰਿਣਮਤਿ, ਵਿਪੁਲਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲਂ ਦੀਘੇਨ ਕਾਲੇਨ ਪਰਿਣਮਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯਂ ਤਤ੍ਥ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਖਿਪ੍ਪਂ ਪਰਿਣਮਤਿ, ਤਂ ਨਾਮ ਲੋਕੇ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਤਰਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਕੁਸਲਂ ਬਲਵਤਰਂ, ਨੋ ਤਥਾ ਕੁਸਲਂ. ਯਥਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਯੋਧੋ ਮਹਤਿਮਹਾਯੁਦ੍ਧਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਸਤ੍ਤੁਂ ਉਪਕਚ੍ਛਕੇ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਆਕਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਖਿਪ੍ਪਤਰਂ ਸਾਮਿਨੋ ਉਪਨੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਯੋਧੋ ਲੋਕੇ ਸਮਤ੍ਥੋ ਸੂਰੋ ਨਾਮ. ਯੋ ਚ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਸਲ੍ਲਂ ਉਦ੍ਧਰਤਿ ਰੋਗਮਪਨੇਤਿ, ਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਛੇਕੋ ਨਾਮ. ਯੋ ਗਣਕੋ ਸੀਘਸੀਘਂ ਗਣੇਤ੍ਵਾ ਖਿਪ੍ਪਂ ਦਸ੍ਸਯਤਿ, ਸੋ ਗਣਕੋ ਛੇਕੋ ਨਾਮ. ਯੋ ਮਲ੍ਲੋ ਖਿਪ੍ਪਂ ਪਟਿਮਲ੍ਲਂ ਉਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਤ੍ਤਾਨਕਂ ਪਾਤੇਤਿ, ਸੋ ਮਲ੍ਲੋ ਸਮਤ੍ਥੋ ਸੂਰੋ ਨਾਮ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਖਿਪ੍ਪਂ ਪਰਿਣਮਤਿ ਕੁਸਲਂ ਵਾ ਅਕੁਸਲਂ ਵਾ, ਤਂ ਲੋਕੇ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਤਰ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਉਭਯਮ੍ਪਿ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਮ੍ਮਂ ਸਮ੍ਪਰਾਯਵੇਦਨੀਯਮੇਵ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ ਅਕੁਸਲਂ ਸਾਵਜ੍ਜਤਾਯ ਖਣੇਨ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਹੋਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਕੇਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖਤ੍ਤਿਯੇਹਿ ਠਪਿਤੋ ਏਸੋ ਨਿਯਮੋ ‘ਯੋ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਸੋ ਦਣ੍ਡਾਰਹੋ…ਪੇ… ਯੋ ਅਦਿਨ੍ਨਂ ਆਦਿਯਤਿ…ਪੇ… ਯੋ ਪਰਦਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ…ਪੇ… ਯੋ ਮੁਸਾ ਭਣਤਿ…ਪੇ… ਯੋ ਗਾਮਂ ਘਾਤੇਤਿ…ਪੇ… ਯੋ ਪਨ੍ਥਂ ਦੂਸੇਤਿ…ਪੇ… ਯੋ ਨਿਕਤਿਂ ਕਰੋਤਿ…ਪੇ… ਯੋ ਵਞ੍ਚਨਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੋ ਦਣ੍ਡਾਰਹੋ ਵਧਿਤਬ੍ਬੋ ਛੇਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਭੇਤ੍ਤਬ੍ਬੋ ਹਨ੍ਤਬ੍ਬੋ’ਤਿ. ਤਂ ਤੇ ਉਪਾਦਾਯ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਦਣ੍ਡੇਨ੍ਤਿ ਵਧੇਨ੍ਤਿ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਹਨਨ੍ਤਿ ਚ, ਅਪਿ ਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਕੇਹਿਚਿ ਠਪਿਤੋ ਨਿਯਮੋ ‘ਯੋ ਦਾਨਂ ਵਾ ਦੇਤਿ, ਸੀਲਂ ਵਾ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ ਵਾ ਕਰੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਧਨਂ ਵਾ ਯਸਂ ਵਾ ਦਾਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ; ਅਪਿ ਨੁ ਤਂ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਧਨਂ ਵਾ ਯਸਂ ਵਾ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਚੋਰਸ੍ਸ ਕਤਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਧਬਨ੍ਧਨਂ ਵਿਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਾਯਕਾਨਂ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਨਿਤ੍ਵਾ ਧਨਂ ਵਾ ਯਸਂ ਵਾ ਦਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਕੁਸਲਮ੍ਪਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਾਯਕੇ ਨ ਵਿਚਿਨਨ੍ਤਿ ‘ਧਨਂ ਵਾ ਯਸਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕੁਸਲਂ ਨ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ. ਇਮਿਨਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣੇਨ ਅਕੁਸਲਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਵੇਦਨੀਯਂ, ਸਮ੍ਪਰਾਯੇਵ ਸੋ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਬਲਵਤਰਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਵਾਦਿਸੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਮਨ੍ਤੇਨ ਵਿਨਾ ਨੇਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਸੁਨਿਬ੍ਬੇਠਿਯੋ, ਲੋਕਿਕਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇਨ ਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਬਲਵਤਰਪਞ੍ਹੋ ਤਤਿਯੋ.

੪. ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਦਿਸਪਞ੍ਹੋ

੪. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਮੇ ਦਾਯਕਾ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਨਂ ਆਦਿਸਨ੍ਤਿ [ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ (ਕ. ਸੀ.)] ‘ਇਦਂ ਤੇਸਂ ਪਾਪੁਣਾਤੂ’ਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਵਿਪਾਕਂ ਪਟਿਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕੇਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ, ਕੇ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਿਰਯੂਪਪਨ੍ਨਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ, ਸਗ੍ਗਗਤਾ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ, ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਗਤਾ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਪੇਤਾਨਂ ਤਯੋ ਪੇਤਾ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਨ੍ਤਿ ਵਨ੍ਤਾਸਿਕਾ ਖੁਪ੍ਪਿਪਾਸਿਨੋ ਨਿਜ੍ਝਾਮਤਣ੍ਹਿਕਾ, ਲਭਨ੍ਤਿ ਪੇਤਾ ਪਰਦਤ੍ਤੂਪਜੀਵਿਨੋ, ਤੇਪਿ ਸਰਮਾਨਾ ਯੇਵ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਦਾਯਕਾਨਂ ਦਾਨਂ ਵਿਸੋਸਿਤਂ [ਵਿਸੋਤਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਹੋਤਿ ਅਫਲਂ, ਯੇਸਂ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਕਤਂ ਯਦਿ ਤੇ ਨਪ੍ਪਟਿਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਾਨਂ ਅਫਲਂ ਹੋਤਿ ਅਵਿਪਾਕਂ, ਦਾਯਕਾ ਯੇਵ ਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਾਰਣੇਨ ਮਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੇਚਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਮਚ੍ਛਮਂਸਸੁਰਾਭਤ੍ਤਖਜ੍ਜਕਾਨਿ ਪਟਿਯਾਦੇਤ੍ਵਾ ਞਾਤਿਕੁਲਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਯਦਿ ਤੇ ਞਾਤਕਾ ਤਂ ਉਪਾਯਨਂ ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਂ ਉਪਾਯਨਂ ਵਿਸੋਸਿਤਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਵਿਨਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਮਿਕਾਨਂ ਯੇਵ ਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਾਯਕਾ ਯੇਵ ਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਗਬ੍ਭਂ ਪਵਿਟ੍ਠੋ ਅਸਤਿ ਪੁਰਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਨਮੁਖੇ ਕੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਪਵਿਟ੍ਠੇਨੇਵ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਾਯਕਾ ਯੇਵ ਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਹੋਤੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮਿ, ਦਾਯਕਾ ਯੇਵ ਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਨ ਮਯਂ ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਵਿਲੋਮੇਮਾਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਦਿ ਇਮੇਸਂ ਦਾਯਕਾਨਂ ਦਿਨ੍ਨਦਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਨਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤੇ ਚ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ. ਤੇਨ ਹਿ ਯੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਲੁਦ੍ਦੋ ਲੋਹਿਤਪਾਣੀ ਪਦੁਟ੍ਠਮਨਸਙ੍ਕਪ੍ਪੋ ਮਨੁਸ੍ਸੇ ਘਾਤੇਤ੍ਵਾ ਦਾਰੁਣਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਨਂ ਆਦਿਸੇਯ੍ਯ ‘ਇਮਸ੍ਸ ਮੇ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਨਂ ਪਾਪੁਣਾਤੂ’ਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕੋ ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਨਂ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੋ ਤਤ੍ਥ ਹੇਤੁ ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕੁਸਲਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ ਅਕੁਸਲਂ ਨ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੇਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਞ੍ਹੋ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ, ਮਾ ਚ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਵਿਸਜ੍ਜਕੋ ਅਤ੍ਥੀ’ਤਿ ਅਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਪੁਚ੍ਛਿ, ‘ਕਿਸ੍ਸ ਆਕਾਸੋ ਨਿਰਾਲਮ੍ਬੋ, ਕਿਸ੍ਸ ਗਙ੍ਗਾ ਉਦ੍ਧਮ੍ਮੁਖਾ ਨ ਸਨ੍ਦਤਿ, ਕਿਸ੍ਸ ਇਮੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚ ਦਿਜਾ ਚ ਦ੍ਵਿਪਦਾ ਮਿਗਾ ਚਤੁਪ੍ਪਦਾ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨਾਹਂ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਵਿਹੇਸਾਪੇਕ੍ਖੋ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ, ਅਪਿ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਹਨਤ੍ਥਾਯ [ਨਿਬ੍ਬਾਨਤ੍ਥਾਯ (ਕ.)] ਸਨ੍ਦੇਹਸ੍ਸ ਪੁਚ੍ਛਾਮਿ, ਬਹੂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਲੋਕੇ ਵਾਮਗਾਮਿਨੋ [ਪਾਪਗਾਹਿਨੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਵਿਚਕ੍ਖੁਕਾ, ‘ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਓਤਾਰਂ ਨ ਲਭੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ ਏਵਾਹਂ ਤਂ ਪੁਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਹ ਅਕਤੇਨ ਅਨਨੁਮਤੇਨ ਸਹ ਪਾਪਂ ਕਮ੍ਮਂ ਸਂਵਿਭਜਿਤੁਂ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਉਦਕਨਿਬ੍ਬਾਹਨੇਨ ਉਦਕਂ ਸੁਵਿਦੂਰਮ੍ਪਿ ਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਾ ਘਨਮਹਾਸੇਲਪਬ੍ਬਤੋ [ਪਬ੍ਬਤਤੋ (ਕ.)] ਨਿਬ੍ਬਾਹਨੇਨ ਯਥਿਚ੍ਛਿਤਂ ਹਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਾ ਕੁਸਲਂ ਸਂਵਿਭਜਿਤੁਂ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਕੁਸਲਂ ਸਂਵਿਭਜਿਤੁਂ. ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਾ ਤੇਲੇਨ ਪਦੀਪੋ ਜਾਲੇਤੁਂ, ਅਪਿ ਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਾ ਉਦਕੇਨ ਪਦੀਪੋ ਜਾਲੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਾ ਕੁਸਲਂ ਸਂਵਿਭਜਿਤੁਂ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਕੁਸਲਂ ਸਂਵਿਭਜਿਤੁਂ. ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਸ੍ਸਕਾ ਤਲ਼ਾਕਤੋ ਉਦਕਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਧਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਤੋ ਉਦਕਂ ਨੀਹਰਿਤ੍ਵਾ ਧਞ੍ਞਂ ਪਰਿਪਾਚੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਾ ਕੁਸਲਂ ਸਂਵਿਭਜਿਤੁਂ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਕੁਸਲਂ ਸਂਵਿਭਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਸਕ੍ਕਾ ਕੁਸਲਂ ਸਂਵਿਭਜਿਤੁਂ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਅਕੁਸਲਂ ਸਂਵਿਭਜਿਤੁਂ. ਕਾਰਣੇਨ ਮਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਹਿ, ਨਾਹਂ ਅਨ੍ਧੋ ਅਨਾਲੋਕੋ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵੇਦਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਕੁਸਲਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਥੋਕਂ, ਕੁਸਲਂ ਬਹੁਕਂ, ਥੋਕਤ੍ਤਾ ਅਕੁਸਲਂ ਕਤ੍ਤਾਰਂ ਯੇਵ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ, ਬਹੁਕਤ੍ਤਾ ਕੁਸਲਂ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਓਪਮ੍ਮਂ ਕਰੋਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਏਕਂ ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁ ਪਥਵਿਯਂ ਨਿਪਤੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁ ਦਸਪਿ ਦ੍ਵਾਦਸਪਿ ਯੋਜਨਾਨਿ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਤ੍ਥ ਤਂ ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁ ਨਿਪਤਿਤਂ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਕੁਸਲਂ ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਕਤ੍ਤਾਰਂ ਯੇਵ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਸਂਵਿਭਜਿਤੁਂ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਤਿਮਹਾਮੇਘੋ ਅਭਿਵਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਤਪ੍ਪਯਨ੍ਤੋ ਧਰਣਿਤਲਂ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਮੇਘੋ ਸਮਨ੍ਤਤੋ ਓਤ੍ਥਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸੋ ਮਹਾਮੇਘੋ ਸੋਬ੍ਭਸਰ ਸਰਿਤਸਾਖਾਕਨ੍ਦਰਪਦਰਦਹਤਲ਼ਾਕ [ਮਾਤਿਕਾਤਲ਼ਾਕ (ਕ.)] ਉਦਪਾਨਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯੋ ਦਸਪਿ ਦ੍ਵਾਦਸਪਿ ਯੋਜਨਾਨਿ ਅਜ੍ਝੋਤ੍ਥਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮੇਘਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਸਲਂ ਬਹੁਕਂ, ਬਹੁਕਤ੍ਤਾ ਸਕ੍ਕਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇਹਿਪਿ ਸਂਵਿਭਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਕੁਸਲਂ ਥੋਕਂ ਕੁਸਲਂ ਬਹੁਤਰ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਦਾਨਂ ਦੇਤਿ, ਸੀਲਂ ਸਮਾਦਿਯਤਿ, ਉਪੋਸਥਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤਿ, ਸੋ ਹਟ੍ਠੋ ਪਹਟ੍ਠੋ ਹਸਿਤੋ ਪਮੁਦਿਤੋ ਪਸਨ੍ਨਮਾਨਸੋ ਵੇਦਜਾਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਪਰਾਪਰਂ ਪੀਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਪੀਤਿਮਨਸ੍ਸ ਭਿਯ੍ਯੋ ਭਿਯ੍ਯੋ ਕੁਸਲਂ ਪਵਡ੍ਢਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਪਾਨੇ ਬਹੁਸਲਿਲਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣੇ ਏਕੇਨ ਦੇਸੇਨ ਉਦਕਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ, ਏਕੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮੇਯ੍ਯ, ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤੇਪਿ ਅਪਰਾਪਰਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ ਖਯਂ ਪਾਪੇਤੁਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਸਲਂ ਭਿਯ੍ਯੋ ਭਿਯ੍ਯੋ ਪਵਡ੍ਢਤਿ. ਵਸ੍ਸਸਤੇਪਿ ਚੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਕਤਂ ਕੁਸਲਂ ਆਵਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਆਵਜ੍ਜਿਤੇ ਆਵਜ੍ਜਿਤੇ ਭਿਯ੍ਯੋ ਭਿਯ੍ਯੋ ਕੁਸਲਂ ਪਵਡ੍ਢਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਕੁਸਲਂ ਸਕ੍ਕਾ ਹੋਤਿ ਯਥਿਚ੍ਛਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਿਭਜਿਤੁਂ, ਇਦਮੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਕੁਸਲਂ ਬਹੁਤਰਂ.

‘‘ਅਕੁਸਲਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੀ ਹੋਤਿ, ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰਿਨੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲੀਯਤਿ ਪਟਿਕੁਟਤਿ ਪਟਿਵਤ੍ਤਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰੀਯਤਿ ਸੋਚਤਿ ਤਪ੍ਪਤਿ ਹਾਯਤਿ ਖੀਯਤਿ ਨ ਪਰਿਵਡ੍ਢਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਕ੍ਖਾਯ ਨਦਿਯਾ ਮਹਾਪੁਲ਼ਿਨਾਯ ਉਨ੍ਨਤਾਵਨਤਾਯ ਕੁਟਿਲਸਙ੍ਕੁਟਿਲਾਯ ਉਪਰਿਤੋ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਉਦਕਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਹਾਯਤਿ ਖੀਯਤਿ ਨ ਪਰਿਵਡ੍ਢਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਕੁਸਲਂ ਕਰੋਨ੍ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲੀਯਤਿ ਪਟਿਕੁਟਤਿ ਪਟਿਵਤ੍ਤਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਸਾਰੀਯਤਿ ਸੋਚਤਿ ਤਪ੍ਪਤਿ ਹਾਯਤਿ ਖੀਯਤਿ ਨ ਪਰਿਵਡ੍ਢਤਿ ਤਤ੍ਥੇਵ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ, ਇਦਮੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਕੁਸਲਂ ਥੋਕ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਪੁਬ੍ਬਪੇਤਾਦਿਸਪਞ੍ਹੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.

੫. ਸੁਪਿਨਪਞ੍ਹੋ

੫. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਨਰਨਾਰਿਯੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਮ੍ਪਿ ਪਾਪਕਮ੍ਪਿ, ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਕਤਪੁਬ੍ਬਮ੍ਪਿ ਅਕਤਪੁਬ੍ਬਮ੍ਪਿ, ਖੇਮਮ੍ਪਿ ਸਭਯਮ੍ਪਿ, ਦੂਰੇਪਿ ਸਨ੍ਤਿਕੇਪਿ, ਬਹੁਵਿਧਾਨਿਪਿ ਅਨੇਕਵਣ੍ਣਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਕਿਞ੍ਚੇਤਂ ਸੁਪਿਨਂ ਨਾਮ, ਕੋ ਚੇਤਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਿਮਿਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਪਿਨਂ ਨਾਮ, ਯਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਾਤ [ਆਪਾਥ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਛਯਿਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਾਤਿਕੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਪਿਤ੍ਤਿਕੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੇਮ੍ਹਿਕੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਦੇਵਤੂਪਸਂਹਾਰਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸਮੁਦਾਚਿਣ੍ਣਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਤ੍ਰ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਂ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਯੇਵ ਸਚ੍ਚਂ, ਅਵਸੇਸਂ ਮਿਚ੍ਛਾ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਂ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਚਿਨਾਤਿ, ਤਂ ਵਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਾਤਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਞ੍ਞੋ ਵਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਚਿਨਾਤਿ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਤਂ ਯੇਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਾਤਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਦਾਸੋ ਨ ਸਯਂ ਕੁਹਿਞ੍ਚਿ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਛਾਯਂ ਵਿਚਿਨਾਤਿ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਛਾਯਂ ਆਨੇਤ੍ਵਾ ਆਦਾਸਂ ਆਰੋਪੇਤਿ [ਆਰੋਚੇਤਿ (ਕ.)], ਅਥ ਖੋ ਯਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਛਾਯਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਦਾਸਸ੍ਸ ਆਪਾਤਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਯਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਵਿਚਿਨਾਤਿ, ਨਾਪਿ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯਤੋ ਕੁਤੋਚਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਆਪਾਤਮੁਪਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਏਵਂ ਨਾਮ ਵਿਪਾਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਖੇਮਂ ਵਾ ਭਯਂ ਵਾ’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਏਵਂਵਿਪਾਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਖੇਮਂ ਵਾ ਭਯਂ ਵਾ’ਤਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਕਥੇਤਿ, ਤਤੋ ਤੇ ਅਤ੍ਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਇਙ੍ਘ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਾਰਣਂ ਮੇ ਦਸ੍ਸੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਰੀਰੇ ਤਿਲਕਾ ਪੀਲ਼ਕਾ ਦਦ੍ਦੂਨਿ ਉਟ੍ਠਹਨ੍ਤਿ ਲਾਭਾਯ ਵਾ ਅਲਾਭਾਯ ਵਾ, ਯਸਾਯ ਵਾ ਅਯਸਾਯ ਵਾ, ਨਿਨ੍ਦਾਯ ਵਾ ਪਸਂਸਾਯ ਵਾ, ਸੁਖਾਯ ਵਾ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵਾ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੀਲ਼ਕਾ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ‘ਇਮਂ ਨਾਮ ਮਯਂ ਅਤ੍ਥਂ ਨਿਪ੍ਫਾਦੇਸ੍ਸਾਮਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਾਦਿਸੇ ਤਾ ਓਕਾਸੇ ਪੀਲ਼ਕਾ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਤਾ ਪੀਲ਼ਕਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨੇਮਿਤ੍ਤਕਾ ਬ੍ਯਾਕਰੋਨ੍ਤਿ ‘ਏਵਂ ਨਾਮ ਵਿਪਾਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਂ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ‘ਏਵਂ ਨਾਮ ਵਿਪਾਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਖੇਮਂ ਵਾ ਭਯਂ ਵਾ’ਤਿ, ਨਿਮਿਤ੍ਤੇ ਪਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਕਥੇਤਿ, ਤਤੋ ਤੇ ਅਤ੍ਥਂ ਕਥੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨ੍ਤੋ, ਉਦਾਹੁ ਜਾਗਰਨ੍ਤੋ [ਜਗ੍ਗਨ੍ਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਸੋ ਨਿਦ੍ਦਾਯਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਨਾਪਿ ਜਾਗਰਨ੍ਤੋ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਅਪਿ ਚ ਓਕ੍ਕਨ੍ਤੇ ਮਿਦ੍ਧੇ ਅਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਭਵਙ੍ਗੇ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਮਿਦ੍ਧਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਙ੍ਗਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਭਵਙ੍ਗਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸੁਖਦੁਕ੍ਖਂ ਨਪ੍ਪਜਾਨਾਤਿ, ਅਪ੍ਪਟਿਵਿਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਪਿਨੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਿਮਿਰੇ ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਅਪ੍ਪਭਾਸੇ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇਪਿ ਆਦਾਸੇ ਛਾਯਾ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਿਦ੍ਧਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਭਵਙ੍ਗਗਤੇ ਤਿਟ੍ਠਮਾਨੇਪਿ ਸਰੀਰੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸੁਪਿਨਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਦਾਸੋ, ਏਵਂ ਸਰੀਰਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ; ਯਥਾ ਅਨ੍ਧਕਾਰੋ, ਏਵਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ; ਯਥਾ ਆਲੋਕੋ, ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਿਕੋਤ੍ਥਟਸ੍ਸ ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਪਭਾ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਸਨ੍ਤਾ ਯੇਵ ਸੂਰਿਯਰਸ੍ਮਿ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾ ਹੋਤਿ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਾਯ ਸੂਰਿਯਰਸ੍ਮਿਯਾ ਆਲੋਕੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਿਦ੍ਧਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਙ੍ਗਗਤਂ ਹੋਤਿ, ਭਵਙ੍ਗਗਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸੁਪਿਨਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯੋ, ਏਵਂ ਸਰੀਰਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ; ਯਥਾ ਮਹਿਕੋਤ੍ਥਰਣਂ, ਏਵਂ ਮਿਦ੍ਧਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ; ਯਥਾ ਸੂਰਿਯਰਸ੍ਮਿ, ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ.

‘‘ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਰੀਰੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਮਿਦ੍ਧਸਮਾਰੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਭਵਙ੍ਗਗਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਰੀਰੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਨਿਰੋਧਸਮਾਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤੇਪਿ ਸਰੀਰੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਵਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਜਾਗਰਨ੍ਤਸ੍ਸ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਲੋਲਂ ਹੋਤਿ ਵਿਵਟਂ ਪਾਕਟਂ ਅਨਿਬਦ੍ਧਂ, ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਆਪਾਤਂ ਨ ਉਪੇਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸਂ ਵਿਵਟਂ ਪਾਕਟਂ ਅਕਿਰਿਯਂ ਅਰਹਸ੍ਸਂ ਰਹਸ੍ਸਕਾਮਾ ਪਰਿਵਜ੍ਜੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਗਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਆਪਾਤਂ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਗਰਨ੍ਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਭਿਨ੍ਨਾਜੀਵਂ ਅਨਾਚਾਰਂ ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਂ ਦੁਸ੍ਸੀਲਂ ਕੁਸੀਤਂ ਹੀਨਵੀਰਿਯਂ ਕੁਸਲਾ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾ ਆਪਾਤਂ ਨ ਉਪੇਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਗਰਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦਿਬ੍ਬੋ ਅਤ੍ਥੋ ਆਪਾਤਂ ਨ ਉਪੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਜਾਗਰਨ੍ਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਦਿਮਜ੍ਝਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਤਮਂ ਆਦਿ, ਕਤਮਂ ਮਜ੍ਝਂ, ਕਤਮਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਯੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਓਨਾਹੋ ਪਰਿਯੋਨਾਹੋ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਮਨ੍ਦਤਾ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ, ਅਯਂ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਆਦਿ; ਯੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਪਿਨਿਦ੍ਦਾਪਰੇਤੋ ਵੋਕਿਣ੍ਣਕਂ ਜਗ੍ਗਤਿ [ਵੋਕਿਣ੍ਣਤਂ ਗਚ੍ਛਤਿ (ਨਿਸ੍ਯ)], ਇਦਂ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਮਜ੍ਝਂ; ਭਵਙ੍ਗਗਤਿ ਪਰਿਯੋਸਨਂ. ਮਜ੍ਝੂਪਗਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਪਿਨਿਦ੍ਦਾਪਰੇਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਯਤਚਾਰੀ ਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਠਿਤਧਮ੍ਮੋ ਅਚਲਬੁਦ੍ਧਿ ਪਹੀਨਕੋਤੂਹਲਸਦ੍ਦਂ ਵਨਮਜ੍ਝੋਗਾਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖੁਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਿ, ਨ ਚ ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਮਿਦ੍ਧਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸਮਾਹਿਤੋ ਏਕਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤੋ ਸੁਖੁਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਾਗਰੋ ਨ ਮਿਦ੍ਧਸਮਾਪਨ੍ਨੋ, ਮਜ੍ਝੂਪਗਤੋ ਕਪਿਨਿਦ੍ਦਾਪਰੇਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਤੂਹਲਸਦ੍ਦੋ, ਏਵਂ ਜਾਗਰਂ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬਂ; ਯਥਾ ਵਿਵਿਤ੍ਤਂ ਵਨਂ, ਏਵਂ ਕਪਿਨਿਦ੍ਦਾਪਰੇਤੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ; ਯਥਾ ਸੋ ਕੋਤੂਹਲਸਦ੍ਦਂ ਓਹਾਯ ਮਿਦ੍ਧਂ ਵਿਵਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਤ੍ਤਭੂਤੋ ਸੁਖੁਮਂ ਅਤ੍ਥਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਤਿ, ਏਵਂ ਜਾਗਰੋ ਨ ਮਿਦ੍ਧਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਕਪਿਨਿਦ੍ਦਾਪਰੇਤੋ ਸੁਪਿਨਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਸੁਪਿਨਪਞ੍ਹੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.

੬. ਅਕਾਲਮਰਣਪਞ੍ਹੋ

੬. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੇ ਤੇ ਸਤ੍ਤਾ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਯੇਵ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਕਾਲੇਪਿ ਮਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਲੇਪਿ ਮਰਣਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਕਾਲੇਪਿ ਮਰਣ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੇ ਕਾਲੇ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਕੇ ਅਕਾਲੇ ਮਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਯਾ ਅਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖਾ ਵਾ ਜਮ੍ਬੁਰੁਕ੍ਖਾ ਵਾ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਮਾ ਵਾ ਪਨ ਫਲਰੁਕ੍ਖਾ ਫਲਾਨਿ ਪਤਨ੍ਤਾਨਿ ਆਮਾਨਿ ਚ ਪਕ੍ਕਾਨਿ ਚਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਫਲਾਨਿ ਰੁਕ੍ਖਤੋ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕਾਲੇ ਯੇਵ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਕਾਲੇਪੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਫਲਾਨਿ ਪਰਿਪਕ੍ਕਾਨਿ ਵਿਲੀਨਾਨਿ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਕਾਲੇ ਪਤਨ੍ਤਿ. ਯਾਨਿ ਪਨ ਤਾਨਿ ਅਵਸੇਸਾਨਿ ਫਲਾਨਿ ਤੇਸੁ ਕਾਨਿਚਿ ਕਿਮਿਵਿਦ੍ਧਾਨਿ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਕਾਨਿਚਿ ਲਗੁਲ਼ਹਤਾਨਿ [ਸਕੁਣਪਹਤਾ (ਸ੍ਯਾ.), ਲਕੁਟਹਤਾਨਿ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਪਤਨ੍ਤਿ, ਕਾਨਿਚਿ ਵਾਤਪ੍ਪਹਤਾਨਿ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਕਾਨਿਚਿ ਅਨ੍ਤੋਪੂਤਿਕਾਨਿ ਹੁਤ੍ਵਾ ਪਤਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਤਾਨਿ ਅਕਾਲੇ ਪਤਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਤੇ ਜਰਾਵੇਗਹਤਾ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਯੇਵ ਕਾਲੇ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਅਵਸੇਸਾ ਕੇਚਿ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਗਤਿਪ੍ਪਟਿਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਕੇਚਿ ਕਿਰਿਯਪ੍ਪਟਿਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੇ ਤੇ ਕਮ੍ਮਪ੍ਪਟਿਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਯੇਪਿ ਤੇ ਗਤਿਪ੍ਪਟਿਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਯੇਪਿ ਤੇ ਕਿਰਿਯਪ੍ਪਟਿਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਯੇਪਿ ਤੇ ਜਰਾਵੇਗਪ੍ਪਟਿਬਾਲ਼੍ਹਾ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਯੇਵ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਯੋਪਿ ਮਾਤੁਕੁਚ੍ਛਿਗਤੋ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਕਾਲੋ, ਕਾਲੇ ਯੇਵ ਸੋ ਮਰਤਿ. ਯੋਪਿ ਵਿਜਾਤਘਰੇ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਕਾਲੋ, ਸੋਪਿ ਕਾਲੇ ਯੇਵ ਮਰਤਿ. ਯੋਪਿ ਮਾਸਿਕੋ ਮਰਤਿ…ਪੇ… ਯੋਪਿ ਵਸ੍ਸਸਤਿਕੋ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਕਾਲੋ, ਕਾਲੇ ਯੇਵ ਸੋ ਮਰਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਨਾਮ ਨ ਹੋਤਿ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਮਰਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਕਾਲੇ ਯੇਵ ਮਰਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਸਤ੍ਤਿਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਆਯੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਾਲੇ ਮਰਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਸਤ੍ਤ? ਜਿਘਚ੍ਛਿਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭੋਜਨਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਉਪਹਤਬ੍ਭਨ੍ਤਰੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਆਯੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਪਿਪਾਸਿਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਨੀਯਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਪਰਿਸੁਕ੍ਖਹਦਯੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਆਯੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਅਹਿਨਾ ਦਟ੍ਠੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਸਵੇਗਾਭਿਹਤੋ ਤਿਕਿਚ੍ਛਕਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਆਯੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਵਿਸਮਾਸਿਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਡਯ੍ਹਨ੍ਤੇਸੁ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੇਸੁ ਅਗਦਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਆਯੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਅਗ੍ਗਿਗਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਝਾਯਮਾਨੋ ਨਿਬ੍ਬਾਪਨਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਆਯੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਉਦਕਗਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਆਯੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਸਤ੍ਤਿਹਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਬਾਧਿਕੋ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਅਲਭਮਾਨੋ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਆਯੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇਪਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਆਯੁਸ੍ਮਿਂ ਅਕਾਲੇ ਮਰਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਰਾਪਾਹਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਕਂਸੇਨ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਅਟ੍ਠਵਿਧੇਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਲਙ੍ਕਿਰਿਯਾ ਹੋਤਿ, ਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਪਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸੇਮ੍ਹਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੇਨ ਉਤੁਵਿਪਰਿਣਾਮੇਨ ਵਿਸਮਪਰਿਹਾਰੇਨ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕੇਨ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਕਾਲਙ੍ਕਿਰਿਯਾ ਹੋਤਿ. ਤਤ੍ਰ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿਦਂ ਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਕਾਲਙ੍ਕਿਰਿਯਾ, ਸਾ ਯੇਵ ਤਤ੍ਥ ਸਾਮਯਿਕਾ [ਸਾਮਾਯਿਕਾ (ਕ.)] ਕਾਲਙ੍ਕਿਰਿਯਾ, ਅਵਸੇਸਾ ਅਸਾਮਯਿਕਾ ਕਾਲਙ੍ਕਿਰਿਯਾਤਿ. ਭਵਤਿ ਚ –

‘‘‘ਜਿਘਚ੍ਛਾਯ ਪਿਪਾਸਾਯ, ਅਹਿਦਟ੍ਠਾ [ਅਹਿਦਟ੍ਠੋ (ਸੀ.), ਅਹਿਨਾ ਦਟ੍ਠੋ (ਪੀ.)] ਵਿਸੇਨ ਚ;

ਅਗ੍ਗਿਉਦਕਸਤ੍ਤੀਹਿ, ਅਕਾਲੇ ਤਤ੍ਥ ਮੀਯਤਿ;

ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੇਨ ਸੇਮ੍ਹੇਨ, ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨੁਤੂਹਿ ਚ;

ਵਿਸਮੋਪਕ੍ਕਮਕਮ੍ਮੇਹਿ, ਅਕਾਲੇ ਤਤ੍ਥ ਮੀਯਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਕੇਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਕਤੇਨ ਤੇਨ ਤੇਨ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਮਰਨ੍ਤਿ. ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰੇ ਜਿਘਚ੍ਛਾਯ ਮਾਰੇਤਿ, ਸੋ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਜਿਘਚ੍ਛਾਯ ਪਰਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਛਾਤੋ ਪਰਿਕਿਲਨ੍ਤੋ ਸੁਕ੍ਖਮਿਲਾਤਹਦਯੋ ਬੁਭੁਕ੍ਖਿਤੋ [ਸੁਕ੍ਖਿਤੋ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਵਿਸੁਕ੍ਖਿਤੋ ਝਾਯਨ੍ਤੋ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰਂ ਪਰਿਡਯ੍ਹਨ੍ਤੋ ਜਿਘਚ੍ਛਾਯ ਯੇਵ ਮਰਤਿ ਦਹਰੋਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮੋਪਿ ਮਹਲ੍ਲਕੋਪਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਾਮਯਿਕਮਰਣਂ.

‘‘ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰੇ ਪਿਪਾਸਾਯ ਮਾਰੇਤਿ, ਸੋ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਪੇਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਨਿਜ੍ਝਾਮਤਣ੍ਹਿਕੋ ਸਮਾਨੋ ਲੂਖੋ ਕਿਸੋ ਪਰਿਸੁਕ੍ਖਿਤਹਦਯੋ ਪਿਪਾਸਾਯ ਯੇਵ ਮਰਤਿ ਦਹਰੋਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮੋਪਿ ਮਹਲ੍ਲਕੋਪਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਾਮਯਿਕਮਰਣਂ.

‘‘ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰੇ ਅਹਿਨਾ ਡਂਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਮਾਰੇਤਿ, ਸੋ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਅਜਗਰਮੁਖੇਨੇਵ ਅਜਗਰਮੁਖਂ ਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪਮੁਖੇਨੇਵ ਕਣ੍ਹਸਪ੍ਪਮੁਖਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਤੇਹਿ ਖਾਯਿਤਖਾਯਿਤੋ ਅਹੀਹਿ ਦਟ੍ਠੋ ਯੇਵ ਮਰਤਿ ਦਹਰੋਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮੋਪਿ ਮਹਲ੍ਲਕੋਪਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਾਮਯਿਕਮਰਣਂ.

‘‘ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰੇ ਵਿਸਂ ਦਤ੍ਵਾ ਮਾਰੇਤਿ, ਸੋ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਡਯ੍ਹਨ੍ਤੇਹਿ ਅਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੇਹਿ ਭਿਜ੍ਜਮਾਨੇਨ ਸਰੀਰੇਨ ਕੁਣਪਗਨ੍ਧਂ ਵਾਯਨ੍ਤੋ ਵਿਸੇਨੇਵ ਮਰਤਿ ਦਹਰੋਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮੋਪਿ ਮਹਲ੍ਲਕੋਪਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਾਮਯਿਕਮਰਣਂ.

‘‘ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰੇ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਮਾਰੇਤਿ, ਸੋ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਰਪਬ੍ਬਤੇਨੇਵ ਅਙ੍ਗਾਰਪਬ੍ਬਤਂ ਯਮਵਿਸਯੇਨੇਵ ਯਮਵਿਸਯਂ ਪਰਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਦਡ੍ਢਵਿਦਡ੍ਢਗਤ੍ਤੋ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਯੇਵ ਮਰਤਿ ਦਹਰੋਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮੋਪਿ ਮਲਲ੍ਲਕੋਪਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਾਮਯਿਕਮਰਣਂ.

‘‘ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰੇ ਉਦਕੇਨ ਮਾਰੇਤਿ, ਸੋ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਹਤਵਿਲੁਤ੍ਤਭਗ੍ਗਦੁਬ੍ਬਲਗਤ੍ਤੋ ਖੁਬ੍ਭਿਤਚਿਤ੍ਤੋ [ਖੁਭਿਤਚਿਤ੍ਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਉਦਕੇਨੇਵ [ਉਦਕੇ ਯੇਵ (ਬਹੂਸੁ)] ਮਰਤਿ ਦਹਰੋਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮੋਪਿ ਮਹਲ੍ਲਕੋਪਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਾਮਯਿਕਮਰਣਂ.

‘‘ਯੋ ਪੁਬ੍ਬੇ ਪਰੇ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਮਾਰੇਤਿ, ਸੋ ਬਹੂਨਿ ਵਸ੍ਸਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਛਿਨ੍ਨਭਿਨ੍ਨਕੋਟ੍ਟਿਤਵਿਕੋਟ੍ਟਿਤੋ ਸਤ੍ਤਿਮੁਖਸਮਾਹਤੋ ਸਤ੍ਤਿਯਾ ਯੇਵ ਮਰਤਿ ਦਹਰੋਪਿ ਮਜ੍ਝਿਮੋਪਿ ਮਹਲ੍ਲਕੋਪਿ, ਇਦਮ੍ਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਾਮਯਿਕਮਰਣਂ’’.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਯਂ ਵਦੇਤਿ, ਇਙ੍ਘ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਅਤਿਦਿਸਾਤਿ’’. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਤਿਮਹਾਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਆਦਿਨ੍ਨਤਿਣਕਟ੍ਠਸਾਖਾਪਲਾਸੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਭਕ੍ਖੋ ਉਪਾਦਾਨਸਙ੍ਖਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ, ਸੋ ਅਗ੍ਗਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਸਮਯੇ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਨਾਮਾ’ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਬਹੂਨਿ ਦਿਵਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਜੀਵਿਤ੍ਵਾ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣੋ ਆਯੁਕ੍ਖਯਾ ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਸਮਯੇ ਮਰਣਮੁਪਗਤੋ’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਤਿਮਹਾਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਆਦਿਨ੍ਨਤਿਣਕਟ੍ਠਸਾਖਾਪਲਾਸੋ ਅਸ੍ਸ, ਤਂ ਅਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨੇ ਯੇਵ ਤਿਣਕਟ੍ਠਸਾਖਾਪਲਾਸੇ ਮਹਤਿਮਹਾਮੇਘੋ ਅਭਿਪ੍ਪਵਸ੍ਸਿਤ੍ਵਾ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਮਯੇ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਪੁਰਿਮਕੇਨ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇਨ ਸਮਸਮਗਤਿਕੋ ਨਾਹੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮੇਘੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਅਸਮਯੇ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ ਸੇਮ੍ਹਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੇਨ ਵਾ ਉਤੁਪਰਿਣਾਮਜੇਨ ਵਾ ਵਿਸਮਪਰਿਹਾਰਜੇਨ ਵਾ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕੇਨ ਵਾ ਜਿਘਚ੍ਛਾਯ ਵਾ ਪਿਪਾਸਾਯ ਵਾ ਸਪ੍ਪਦਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਵਿਸਮਾਸਿਤੇਨ ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਵਾ ਉਦਕੇਨ ਵਾ ਸਤ੍ਤਿਵੇਗਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਅਤ੍ਥਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਗਗਨੇ ਮਹਤਿਮਹਾਵਲਾਹਕੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਨਿਨ੍ਨਞ੍ਚ ਥਲਞ੍ਚ ਪਰਿਪੂਰਯਨ੍ਤੋ ਅਭਿਵਸ੍ਸਤਿ, ਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਮੇਘੋ ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਵਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਚਿਰਂ ਜੀਵਿਤ੍ਵਾ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣੋ ਆਯੁਕ੍ਖਯਾ ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਸਮਯੇ ਮਰਣਮੁਪਗਤੋ’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਗਗਨੇ ਮਹਤਿਮਹਾਵਲਾਹਕੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਵ ਮਹਤਾ ਵਾਤੇਨ ਅਬ੍ਭਤ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਵਲਾਹਕੋ ਸਮਯੇ ਵਿਗਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਵਲਾਹਕੋ ਪੁਰਿਮੇਨ ਵਲਾਹਕੇਨ ਸਮਸਮਗਤਿਕੋ ਨਾਹੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਵਾਤੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਸੋ ਵਲਾਹਕੋ ਅਸਮਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਯੇਵ ਵਿਗਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤਿਵੇਗਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬਲਵਾ ਆਸੀਵਿਸੋ ਕੁਪਿਤੋ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸਂ ਡਂਸੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਵਿਸਂ ਅਨੀਤਿਕਂ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵਂ ਮਰਣਂ ਪਾਪੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਵਿਸਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਅਨੀਤਿਕਮਨੁਪਦ੍ਦਵਂ ਕੋਟਿਗਤ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਚਿਰਂ ਜੀਵਿਤ੍ਵਾ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣੋ ਆਯੁਕ੍ਖਯਾ ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਜੀਵਿਤਕੋਟਿਗਤੋ ਸਾਮਯਿਕਂ ਮਰਣਮੁਪਗਤੋ’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬਲਵਤਾ ਆਸੀਵਿਸੇਨ ਦਟ੍ਠਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਯੇਵ ਆਹਿਤੁਣ੍ਡਿਕੋ ਅਗਦਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਵਿਸਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਸਂ ਸਮਯੇ ਵਿਗਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਵਿਸਂ ਪੁਰਿਮਕੇਨ ਵਿਸੇਨ ਸਮਸਮਗਤਿਕਂ ਨਾਹੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਗਦੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਂ ਵਿਸਂ ਅਕੋਟਿਗਤਂ ਯੇਵ ਵਿਗਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤਿਵੇਗਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ੍ਸਾਸੋ ਸਰਂ ਪਾਤੇਯ੍ਯ, ਸਚੇ ਸੋ ਸਰੋ ਯਥਾਗਤਿਗਮਨਪਥਮਤ੍ਥਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੋ ਸਰੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਯਥਾਗਤਿਗਮਨਪਥਮਤ੍ਥਕਂ ਗਤੋ ਨਾਮਾ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਚਿਰਂ ਜੀਵਿਤ੍ਵਾ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣੋ ਆਯੁਕ੍ਖਯਾ ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਸਮਯੇ ਮਰਣਮੁਪਗਤੋ’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ੍ਸਾਸੋ ਸਰਂ ਪਾਤੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਸਰਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵ ਖਣੇ ਕੋਚਿ ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਰੋ ਯਥਾਗਤਿਗਮਨਪਥਮਤ੍ਥਕਂ ਗਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਸਰੋ ਪੁਰਿਮਕੇਨ ਸਰੇਨ ਸਮਸਮਗਤਿਕੋ ਨਾਹੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਗਹਣੇਨ ਤਸ੍ਸ ਸਰਸ੍ਸ ਗਮਨਂ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤਿਵੇਗਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਲੋਹਮਯਂ ਭਾਜਨਂ ਆਕੋਟੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਆਕੋਟਨੇਨ ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਗਤਿਗਮਨਪਥਮਤ੍ਥਕਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਯਥਾਗਤਿਗਮਨਪਥਮਤ੍ਥਕਂ ਗਤੋ ਨਾਮਾ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਬਹੂਨਿ ਦਿਵਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਜੀਵਿਤ੍ਵਾ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣੋ ਆਯੁਕ੍ਖਯਾ ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਸਮਯੇ ਮਰਣਮੁਪਾਗਤੋ’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਲੋਹਮਯਂ ਭਾਜਨਂ ਆਕੋਟੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਆਕੋਟਨੇਨ ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇ ਸਦ੍ਦੇ ਅਦੂਰਗਤੇ ਕੋਚਿ ਆਮਸੇਯ੍ਯ, ਸਹ ਆਮਸਨੇਨ ਸਦ੍ਦੋ ਨਿਰੁਜ੍ਝੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਦ੍ਦੋ ਯਥਾਗਤਿਗਮਨਪਥਮਤ੍ਥਕਂ ਗਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਚ੍ਛਿਮੋ ਸਦ੍ਦੋ ਪੁਰਿਮਕੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਸਮਸਮਗਤਿਕੋ ਨਾਹੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਆਮਸਨੇਨ ਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਉਪਰਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤਿਵੇਗਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਮਹਾਰਾਜ ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖੇਤ੍ਤੇ ਸੁਵਿਰੂਲ਼੍ਹਂ ਧਞ੍ਞਬੀਜਂ ਸਮ੍ਮਾ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇਨ ਵਸ੍ਸੇਨ ਓਤਤਵਿਤਤਆਕਿਣ੍ਣਬਹੁਫਲਂ ਹੁਤ੍ਵਾ [ਉਟ੍ਠਿਤਆਕਿਣ੍ਣਬਹੁਫਲਂ ਭਵਿਤ੍ਵਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਸ੍ਸੁਟ੍ਠਾਨਸਮਯਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਤਂ ਧਞ੍ਞਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਅਨੀਤਿਕਮਨੁਪਦ੍ਦਵਂ ਸਮਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਬਹੂਨਿ ਦਿਵਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਜੀਵਿਤ੍ਵਾ ਜਰਾਜਿਣ੍ਣੋ ਆਯੁਕ੍ਖਯਾ ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਅਨੀਤਿਕੋ ਅਨੁਪਦ੍ਦਵੋ ਸਮਯੇ ਮਰਣਮੁਪਗਤੋ’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਖੇਤ੍ਤੇ ਸੁਵਿਰੂਲ਼੍ਹਂ ਧਞ੍ਞਬੀਜਂ ਉਦਕੇਨ ਵਿਕਲਂ ਮਰੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਧਞ੍ਞਂ ਅਸਮਯਸਮ੍ਪਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਧਞ੍ਞਂ ਪੁਰਿਮਕੇਨ ਧਞ੍ਞੇਨ ਸਮਸਮਗਤਿਕਂ ਨਾਹੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਣ੍ਹੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਂ ਤਂ ਧਞ੍ਞਂ ਮਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤਿਵੇਗਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

‘‘ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਂ ਪਨ ਤਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਤਰੁਣਸਸ੍ਸਂ ਕਿਮਯੋ ਉਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸਮੂਲਂ ਨਾਸੇਨ੍ਤੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚੇਵ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਸ੍ਸਂ ਕਾਲੇ ਨਟ੍ਠਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਕਾਲੇ ਨਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਕਾਲੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਦਿ ਖੋ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਸ੍ਸਂ ਕਿਮਯੋ ਨ ਖਾਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਸਸ੍ਸੁਦ੍ਧਰਣਸਮਯਂ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ ਉਪਘਾਤੇਨ ਸਸ੍ਸਂ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਰੁਪਘਾਤਂ ਸਸ੍ਸਂ ਸਸ੍ਸੁਦ੍ਧਰਣਸਮਯਂ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ…ਪੇ… ਸਤ੍ਤਿਵੇਗਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾ ਮਰਤਿ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀਤਿ.

‘‘ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਂ ਪਨ ਤਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਸ੍ਸੇ ਫਲਭਾਰਨਮਿਤੇ ਮਞ੍ਚਰਿਤਪਤ੍ਤੇ ਕਰਕਵਸ੍ਸਂ ਨਾਮ ਵਸ੍ਸਜਾਤਿ ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨਾਸੇਤਿ ਅਫਲਂ ਕਰੋਤੀ’ਤਿ? ‘‘ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚੇਵ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਹੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਸ੍ਸਂ ਕਾਲੇ ਨਟ੍ਠਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਕਾਲੇ ਨਟ੍ਠ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਕਾਲੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਦਿ ਖੋ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਸ੍ਸਂ ਕਰਕਵਸ੍ਸਂ ਨ ਵਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਸਸ੍ਸੁਦ੍ਧਰਣਸਮਯਂ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ ਉਪਘਾਤੇਨ ਸਸ੍ਸਂ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਨਿਰੁਪਘਾਤਂ ਸਸ੍ਸਂ ਸਸ੍ਸੁਦ੍ਧਰਣਸਮਯਂ ਪਾਪੁਣਾਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ, ਸੋ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ ਪਿਤ੍ਤਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ ਸੇਮ੍ਹਸਮੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੇਨ ਵਾ ਉਤੁਪਰਿਣਾਮਜੇਨ ਵਾ ਵਿਸਮਪਰਿਹਾਰਜੇਨ ਵਾ ਓਪਕ੍ਕਮਿਕੇਨ ਵਾ ਜਿਘਚ੍ਛਾਯ ਵਾ ਪਿਪਾਸਾਯ ਵਾ ਸਪ੍ਪਦਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਵਿਸਮਾਸਿਤੇਨ ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਵਾ ਉਦਕੇਨ ਵਾ ਸਤ੍ਤਿਵੇਗਪ੍ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਵਾ ਅਕਾਲੇ ਮਰਤਿ. ਯਦਿ ਪਨ ਆਗਨ੍ਤੁਕੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸਮਯੇਵ ਮਰਣਂ ਪਾਪੁਣੇਯ੍ਯ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ.

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੁਦਸ੍ਸਿਤਂ ਕਾਰਣਂ, ਸੁਦਸ੍ਸਿਤਂ ਓਪਮ੍ਮਂ ਅਕਾਲੇ ਮਰਣਸ੍ਸ ਪਰਿਦੀਪਨਾਯ, ‘ਅਤ੍ਥਿ ਅਕਾਲੇ ਮਰਣ’ਨ੍ਤਿ ਉਤ੍ਤਾਨੀਕਤਂ ਪਾਕਟਂ ਕਤਂ ਵਿਭੂਤਂ ਕਤਂ, ਅਚਿਤ੍ਤਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਕੋਪਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਮਨੁਜੋ ਏਕਮੇਕੇਨਪਿ ਤਾਵ ਓਪਮ੍ਮੇਨ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਅਕਾਲੇ ਮਰਣ’ਨ੍ਤਿ, ਕਿਂ ਪਨ ਮਨੁਜੋ ਸਚੇਤਨੋ? ਪਠਮੋਪਮ੍ਮੇਨੇਵਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਞ੍ਞਤ੍ਤੋ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਅਕਾਲੇ ਮਰਣ’ਨ੍ਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਅਪਰਾਪਰਂ ਨਿਬ੍ਬਾਹਨਂ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਕਾਲਮਰਣਪਞ੍ਹੋ ਛਟ੍ਠੋ.

੭. ਚੇਤਿਯਪਾਟਿਹਾਰਿਯਪਞ੍ਹੋ

੭. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਾਨਂ ਚੇਤਿਯੇ ਪਾਟਿਹੀਰਂ ਹੋਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਯੇਵ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹੋਤਿ, ਏਕਚ੍ਚਾਨਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤਮੇਸਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਹੋਤਿ, ਕਤਮੇਸਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਚੇਤਿਯੇ ਪਾਟਿਹੀਰਂ ਹੋਤਿ. ਕਤਮੇਸਂ ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਂ? ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਹਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੋਵ ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਿ ‘ਏਵਂਨਾਮ ਚੇਤਿਯੇ ਪਾਟਿਹੀਰਂ ਹੋਤੂ’ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਚੇਤਿਯੇ ਪਾਟਿਹੀਰਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਅਰਹਤੋ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਚੇਤਿਯੇ ਪਾਟਿਹੀਰਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੇਵਤਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਚੇਤਿਯੇ ਪਾਟਿਹੀਰਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ ‘ਇਮਿਨਾ ਪਾਟਿਹੀਰੇਨ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਨਿਚ੍ਚਸਮ੍ਪਗ੍ਗਹਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਚ ਪਸਨ੍ਨਾ ਕੁਸਲੇਨ ਅਭਿਵਡ੍ਢਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਂ ਦੇਵਤਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਚੇਤਿਯੇ ਪਾਟਿਹੀਰਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਤ੍ਥੀ ਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਵਾ ਸਦ੍ਧੋ ਪਸਨ੍ਨੋ ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਬੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਯੋਨਿਸੋ ਚਿਨ੍ਤਯਿਤ੍ਵਾ ਗਨ੍ਧਂ ਵਾ ਮਾਲਂ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਧਿਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਚੇਤਿਯੇ ਉਕ੍ਖਿਪਤਿ ‘ਏਵਂਨਾਮ ਹੋਤੂ’ਤਿ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਚੇਤਿਯੇ ਪਾਟਿਹੀਰਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਚੇਤਿਯੇ ਪਾਟਿਹੀਰਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਿਣ੍ਣਨ੍ਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਵਸੇਨ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤਸ੍ਸ ਚੇਤਿਯੇ ਪਾਟਿਹੀਰਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਸਂ ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਖੀਣਾਸਵਸ੍ਸਪਿ ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞਸ੍ਸ ਚੇਤੋਵਸਿਪ੍ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚੇਤਿਯੇ ਪਾਟਿਹੀਰਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਅਸਤਿਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਟਿਹੀਰੇ ਚਰਿਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਸੁਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਓਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬਂ ਨਿਟ੍ਠਂ ਗਨ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਦ੍ਦਹਿਤਬ੍ਬਂ ‘ਸੁਪਰਿਨਿਬ੍ਬੁਤੋ ਅਯਂ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਚੇਤਿਯਪਾਟਿਹਾਰਿਯਪਞ੍ਹੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.

੮. ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯਪਞ੍ਹੋ

੮. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੇ ਤੇ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਯੇਵ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਹੋਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਕਸ੍ਸਚਿ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਕਸ੍ਸਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹੋਤਿ, ਕਸ੍ਸਚਿ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਸ੍ਸ ਭਨ੍ਤੇ ਹੋਤਿ, ਕਸ੍ਸ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤਸ੍ਸ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਪੇਤ੍ਤਿਵਿਸਯੂਪਪਨ੍ਨਸ੍ਸ…ਪੇ… ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਕੁਹਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਮਾਤੁਘਾਤਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਪਿਤੁਘਾਤਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਅਰਹਨ੍ਤਘਾਤਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਸਙ੍ਘਭੇਦਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਲੋਹਿਤੁਪ੍ਪਾਦਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਥੇਯ੍ਯਸਂਵਾਸਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਤਿਤ੍ਥਿਯਪਕ੍ਕਨ੍ਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਦੂਸਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਤੇਰਸਨ੍ਨਂ ਗਰੁਕਾਪਤ੍ਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਆਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਵੁਟ੍ਠਿਤਸ੍ਸ…ਪੇ… ਪਣ੍ਡਕਸ੍ਸ…ਪੇ… ਉਭਤੋਬ੍ਯਞ੍ਜਨਕਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਯੋਪਿ ਮਨੁਸ੍ਸਦਹਰਕੋ ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕੋ, ਤਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤਿ. ਇਮੇਸਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋਲ਼ਸਨ੍ਨਂ ਪੁਗ੍ਗਲਾਨਂ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਾਨਮ੍ਪਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੇ ਤੇ ਪਨ੍ਨਰਸ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਾ ਯੇਵ, ਤੇਸਂ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਹੋਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਹੋਤੁ, ਅਥ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਦਹਰਕਸ੍ਸ ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤਿ? ਏਤ੍ਥ ਤਾਵ ਪਞ੍ਹੋ ਭਵਤਿ ‘ਨਨੁ ਨਾਮ ਦਹਰਕਸ੍ਸ ਨ ਰਾਗੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਦੋਸੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਮੋਹੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਮਾਨੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ, ਨ ਅਰਤਿ ਹੋਤਿ, ਨ ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ ਹੋਤਿ, ਅਮਿਸ੍ਸਿਤੋ ਕਿਲੇਸੇਹਿ, ਸੋ ਨਾਮ ਦਹਰਕੋ ਯੁਤ੍ਤੋ ਚ ਪਤ੍ਤੋ ਚ ਅਰਹਤਿ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਏਕਪਟਿਵੇਧੇਨ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਤਞ੍ਞੇਵੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨਾਹਂ ਕਾਰਣੇਨ ਭਣਾਮਿ ‘ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤੀ’ਤਿ. ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕੋ ਰਜਨੀਯੇ ਰਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਦੁਸ੍ਸਨੀਯੇ ਦੁਸ੍ਸੇਯ੍ਯ, ਮੋਹਨੀਯੇ ਮੁਯ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਮਦਨੀਯੇ ਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਦਿਟ੍ਠਿਂ ਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਰਤਿਞ੍ਚ ਅਰਤਿਞ੍ਚ ਵਿਜਾਨੇਯ੍ਯ, ਕੁਸਲਾਕੁਸਲਂ ਵਿਤਕ੍ਕੇਯ੍ਯ, ਭਵੇਯ੍ਯ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ, ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਬਲਂ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਂ ਥੋਕਂ ਮਨ੍ਦਂ ਅਵਿਭੂਤਂ, ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ ਗਰੁਕਾ ਭਾਰਿਕਾ ਵਿਪੁਲਾ ਮਹਤੀ. ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਨ ਦੁਬ੍ਬਲੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਤ੍ਤਕੇਨ ਮਨ੍ਦੇਨ ਅਵਿਭੂਤੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਗਰੁਕਂ ਭਾਰਿਕਂ ਵਿਪੁਲਂ ਮਹਤਿਂ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਿਨੇਰੁਪਬ੍ਬਤਰਾਜਾ ਗਰੁਕੋ ਭਾਰਿਕੋ ਵਿਪੁਲੋ ਮਹਨ੍ਤੋ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਾਕਤਿਕੇਨ ਥਾਮਬਲਵੀਰਿਯੇਨ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ ਸਿਨੇਰੁਪਬ੍ਬਤਰਾਜਾਨਂ ਉਦ੍ਧਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਦੁਬ੍ਬਲਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ, ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਸਿਨੇਰੁਪਬ੍ਬਤਰਾਜਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਬਲਂ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਂ ਥੋਕਂ ਮਨ੍ਦਂ ਅਵਿਭੂਤਂ, ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ ਗਰੁਕਾ ਭਾਰਿਕਾ ਵਿਪੁਲਾ ਮਹਤੀ. ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕੋ ਤੇਨ ਦੁਬ੍ਬਲੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਤ੍ਤੇਨ ਮਨ੍ਦੇਨ ਅਵਿਭੂਤੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਗਰੁਕਂ ਭਾਰਿਕਂ ਵਿਪੁਲਂ ਮਹਤਿਂ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਯਂ ਮਹਾਪਥਵੀ ਦੀਘਾ ਆਯਤਾ ਪੁਥੁਲਾ ਵਿਤ੍ਥਤਾ ਵਿਸਾਲਾ ਵਿਤ੍ਥਿਣ੍ਣਾ ਵਿਪੁਲਾ ਮਹਨ੍ਤਾ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਪਥਵਿਂ ਸਕ੍ਕਾ ਪਰਿਤ੍ਤਕੇਨ ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁਕੇਨ ਤੇਮੇਤ੍ਵਾ ਉਦਕਚਿਕ੍ਖਲ੍ਲਂ ਕਾਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਦਕਬਿਨ੍ਦੁਸ੍ਸ, ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਮਹਾਪਥਵਿਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਬਲਂ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਂ ਥੋਕਂ ਮਨ੍ਦਂ ਅਵਿਭੂਤਂ, ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ ਦੀਘਾ ਆਯਤਾ ਪੁਥੁਲਾ ਵਿਤ੍ਥਤਾ ਵਿਸਾਲਾ ਵਿਤ੍ਥਿਣ੍ਣਾ ਵਿਪੁਲਾ ਮਹਨ੍ਤਾ. ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕੋ ਤੇਨ ਦੁਬ੍ਬਲੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਤ੍ਤਕੇਨ ਮਨ੍ਦੇਨ ਅਵਿਭੂਤੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਮਹਤਿਂ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਬਲਦੁਬ੍ਬਲਪਰਿਤ੍ਤਅਪ੍ਪਥੋਕਮਨ੍ਦਗ੍ਗਿ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਾਵਤਕੇਨ ਮਨ੍ਦੇਨ ਅਗ੍ਗਿਨਾ ਸਕ੍ਕਾ ਸਦੇਵਕੇ ਲੋਕੇ ਅਨ੍ਧਕਾਰਂ ਵਿਧਮਿਤ੍ਵਾ ਆਲੋਕਂ ਦਸ੍ਸੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਮਨ੍ਦਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ, ਲੋਕਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਬਲਂ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਂ ਥੋਕਂ ਮਨ੍ਦਂ ਅਵਿਭੂਤਂ, ਮਹਤਾ ਚ ਅਵਿਜ੍ਜਨ੍ਧਕਾਰੇਨ ਪਿਹਿਤਂ. ਤਸ੍ਮਾ ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਞਾਣਾਲੋਕਂ ਦਸ੍ਸਯਿਤੁਂ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਤੁਰੋ ਕਿਸੋ ਅਣੁਪਰਿਮਿਤਕਾਯੋ ਸਾਲਕਕਿਮਿ ਹਤ੍ਥਿਨਾਗਂ ਤਿਧਾ ਪਭਿਨ੍ਨਂ ਨਵਾਯਤਂ ਤਿਵਿਤ੍ਥਤਂ ਦਸਪਰਿਣਾਹਂ ਅਟ੍ਠਰਤਨਿਕਂ ਸਕਟ੍ਠਾਨਮੁਪਗਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਗਿਲਿਤੁਂ ਪਰਿਕਡ੍ਢੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾਲਕਕਿਮਿ ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ ਤਂ ਹਤ੍ਥਿਨਾਗਂ ਗਿਲਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਪਰਿਤ੍ਤਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਾਲਕਕਿਮਿਸ੍ਸ, ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਹਤ੍ਥਿਨਾਗਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਸ੍ਸ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਬਲਂ ਦੁਬ੍ਬਲਂ ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਂ ਥੋਕਂ ਮਨ੍ਦਂ ਅਵਿਭੂਤਂ, ਮਹਤੀ ਅਸਙ੍ਖਤਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁ. ਸੋ ਤੇਨ ਦੁਬ੍ਬਲੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਪਰਿਤ੍ਤਕੇਨ ਮਨ੍ਦੇਨ ਅਵਿਭੂਤੇਨ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਮਹਤਿਂ ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੁਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਊਨਕਸਤ੍ਤਵਸ੍ਸਿਕਸ੍ਸ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਾਪਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯਪਞ੍ਹੋ ਅਟ੍ਠਮੋ.

੯. ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਨਿਬ੍ਬਾਨਪਞ੍ਹੋ

੯. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਂ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਉਦਾਹੁ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਮਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਨ ਮਯਂ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਵਚਨਂ ਸਦ੍ਦਹਾਮ ‘ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਚ੍ਚੇਮ ‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ, ਕਾਰਣਞ੍ਚੇਤ੍ਥ ਉਪਲਭਾਮ ‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਿਸ੍ਸ’ਨ੍ਤਿ. ਕਤਮਂ ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ? ਯੇ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਕਾਯਸ੍ਸ ਚ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਚ ਆਤਾਪੋ ਪਰਿਤਾਪੋ ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਨਿਸਜ੍ਜਾਸਯਨਾਹਾਰਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਮਿਦ੍ਧਸ੍ਸ ਚ ਉਪਰੋਧੋ ਆਯਤਨਾਨਞ੍ਚ ਪਟਿਪੀਲ਼ਨਂ ਧਨਧਞ੍ਞਪਿਯਞਾਤਿਮਿਤ੍ਤਪ੍ਪਜਹਨਂ. ਯੇ ਕੇਚਿ ਲੋਕੇ ਸੁਖਿਤਾ ਸੁਖਸਮਪ੍ਪਿਤਾ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਆਯਤਨੇ ਰਮੇਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤਿ, ਮਨਾਪਿਕਮਨਾਪਿਕਬਹੁਵਿਧਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਰੂਪੇਨ ਚਕ੍ਖੁਂ ਰਮੇਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤਿ, ਮਨਾਪਿਕਮਨਾਪਿਕਗੀਤਵਾਦਿਤਬਹੁਵਿਧਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਸਦ੍ਦੇਨ ਸੋਤਂ ਰਮੇਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤਿ, ਮਨਾਪਿਕਮਨਾਪਿਕਪੁਪ੍ਫਫਲਪਤ੍ਤਤਚਮੂਲਸਾਰਬਹੁਵਿਧਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਗਨ੍ਧੇਨ ਘਾਨਂ ਰਮੇਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤਿ, ਮਨਾਪਿਕਮਨਾਪਿਕਖਜ੍ਜਭੋਜ੍ਜਲੇਯ੍ਯਪੇਯ੍ਯਸਾਯਨੀਯਬਹੁਵਿਧਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਰਸੇਨ ਜਿਵ੍ਹਂ ਰਮੇਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰੁਹੇਨ੍ਤਿ, ਮਨਾਪਿਕਮਨਾਪਿਕਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਮੁਦੁਮਦ੍ਦਵਬਹੁਵਿਧਸੁਭਨਿਮਿਤ੍ਤੇਨ ਫਸ੍ਸੇਨ ਕਾਯਂ ਰਮੇਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤਿ, ਮਨਾਪਿਕਮਨਾਪਿਕਕਲ੍ਯਾਣਪਾਪਕਸੁਭਾਸੁਭਬਹੁਵਿਧਵਿਤਕ੍ਕਮਨਸਿਕਾਰੇਨ ਮਨਂ ਰਮੇਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰੂਹੇਨ੍ਤਿ. ਤੁਮ੍ਹੇ ਤਂ ਚਕ੍ਖੁਸੋਤਘਾਨਜਿਵ੍ਹਾਕਾਯਮਨੋਬ੍ਰੂਹਨਂ ਹਨਥ ਉਪਹਨਥ, ਛਿਨ੍ਦਥ ਉਪਚ੍ਛਿਨ੍ਦਥ, ਰੁਨ੍ਧਥ ਉਪਰੁਨ੍ਧਥ. ਤੇਨ ਕਾਯੋਪਿ ਪਰਿਤਪਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਪਰਿਤਪਤਿ, ਕਾਯੇ ਪਰਿਤਤ੍ਤੇ ਕਾਯਿਕਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਂ ਵੇਦਿਯਤਿ, ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਤਤ੍ਤੇ ਚੇਤਸਿਕਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਨਨੁ ਮਾਗਣ੍ਡਿਯੋਪਿ [ਮਾਗਨ੍ਦਿਯੋਪਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਗਰਹਮਾਨੋ ਏਵਮਾਹ ‘ਭੂਨਹੁ [ਭੂਤਹਚ੍ਚੋ (ਪੀ.), ਭੂਨਹਚ੍ਚੋ (ਕ.)] ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ’ਤਿ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨਾਹਂ ਕਾਰਣੇਨ ਬ੍ਰੂਮਿ ‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਿਸ੍ਸ’’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਿਸ੍ਸਂ, ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ. ਯਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰੂਸਿ ‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਦੁਕ੍ਖ’ਨ੍ਤਿ, ਨੇਤਂ ਦੁਕ੍ਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਾਮ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਪਨ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਏਸੋ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਰਿਯੇਸਨਂ ਏਤਂ, ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਯੇਵ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਿਸ੍ਸਂ. ਏਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਵਦਾਮਿ. ਅਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜੂਨਂ ਰਜ੍ਜਸੁਖਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਿ ਰਾਜੂਨਂ ਰਜ੍ਜਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਜ੍ਜਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਾਜਾਨੋ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤੇ ਕੁਪਿਤੇ ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਨਿਸ੍ਸਿਤਾਨਂ ਪਟਿਸੇਧਾਯ ਅਮਚ੍ਚੇਹਿ ਪਰਿਣਾਯਕੇਹਿ ਭਟੇਹਿ ਬਲਤ੍ਥੇਹਿ ਪਰਿਵੁਤਾ ਪਵਾਸਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਡਂਸਮਕਸਵਾਤਾਤਪਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਾ ਸਮਵਿਸਮੇ ਪਰਿਧਾਵਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਯੁਦ੍ਧਞ੍ਚ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਜੀਵਿਤਸਂਸਯਞ੍ਚ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਰਜ੍ਜਸੁਖਂ ਨਾਮ, ਰਜ੍ਜਸੁਖਸ੍ਸ ਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਏਸੋ, ਦੁਕ੍ਖੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਰਾਜਾਨੋ ਰਜ੍ਜਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਰਜ੍ਜਸੁਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਰਜ੍ਜਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਮਿਸ੍ਸਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਤਂ ਰਜ੍ਜਸੁਖਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਿਸ੍ਸਂ. ਯੇ ਪਨ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਕਾਯਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਆਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਨਿਸਜ੍ਜਾਸਯਨਾਹਾਰਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਿਦ੍ਧਂ ਉਪਰੁਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਆਯਤਨਾਨਿ ਪਟਿਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਞ੍ਚ ਜੀਵਿਤਞ੍ਚ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਨਿਹਤਪਚ੍ਚਾਮਿਤ੍ਤਾ ਵਿਯ ਰਾਜਾਨੋ ਰਜ੍ਜਸੁਖਂ. ਏਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਿਸ੍ਸਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਦੁਕ੍ਖਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸੁਣੋਹਿ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਿਸ੍ਸਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਨ੍ਤਿ. ਅਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਸਿਪ੍ਪਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸਿਪ੍ਪਸੁਖਂ ਨਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥਿ ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਸਿਪ੍ਪਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸਿਪ੍ਪਸੁਖ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਿਪ੍ਪਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਿਸ੍ਸ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਚਰਿਯਾ [ਇਦਂ ਪਦਂ ਸੀ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ] ਆਚਰਿਯਾਨਂ ਅਭਿਵਾਦਨਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਾਨੇਨ ਉਦਕਾਹਰਣਘਰਸਮ੍ਮਜ੍ਜਨਦਨ੍ਤਕਟ੍ਠਮੁਖੋਦਕਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨੇਨ ਉਚ੍ਛਿਟ੍ਠਪਟਿਗ੍ਗਹਣਉਚ੍ਛਾਦਨਨਹਾਪਨਪਾਦਪਰਿਕਮ੍ਮੇਨ ਸਕਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਰਚਿਤ੍ਤਾਨੁਵਤ੍ਤਨੇਨ ਦੁਕ੍ਖਸੇਯ੍ਯਾਯ ਵਿਸਮਭੋਜਨੇਨ ਕਾਯਂ ਆਤਾਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਿਪ੍ਪਸੁਖਂ ਨਾਮ, ਸਿਪ੍ਪਪਰਿਯੇਸਨਾਯ ਪੁਬ੍ਬਭਾਗੋ ਏਸੋ, ਦੁਕ੍ਖੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਆਚਰਿਯਾ ਸਿਪ੍ਪਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਸਿਪ੍ਪਸੁਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਿਪ੍ਪਸੁਖਂ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਅਮਿਸ੍ਸਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਤਂ ਸਿਪ੍ਪਸੁਖਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਦੁਕ੍ਖ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਿਸ੍ਸਂ. ਯੇ ਪਨ ਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਕਾਯਞ੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਆਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਨਿਸਜ੍ਜਾਸਯਨਾਹਾਰਂ ਪਰਿਗ੍ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਮਿਦ੍ਧਂ ਉਪਰੁਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਆਯਤਨਾਨਿ ਪਟਿਪੀਲ਼ੇਤ੍ਵਾ ਕਾਯਞ੍ਚ ਜੀਵਿਤਞ੍ਚ ਪਰਿਚ੍ਚਜਿਤ੍ਵਾ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਰਿਯੇਸਿਤ੍ਵਾ ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਆਚਰਿਯਾ ਵਿਯ ਸਿਪ੍ਪਸੁਖਂ. ਏਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਨ ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਮਿਸ੍ਸਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਦੁਕ੍ਖਂ, ਅਞ੍ਞਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਏਕਨ੍ਤਸੁਖਨਿਬ੍ਬਾਨਪਞ੍ਹੋ ਨਵਮੋ.

੧੦. ਨਿਬ੍ਬਾਨਰੂਪਸਣ੍ਠਾਨਪਞ੍ਹੋ

੧੦. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’ਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵਦੇਸਿ, ਸਕ੍ਕਾ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਵਯਂ ਵਾ ਪਮਾਣਂ ਵਾ ਓਪਮ੍ਮੇਨ ਵਾ ਕਾਰਣੇਨ ਵਾ ਹੇਤੁਨਾ ਵਾ ਨਯੇਨ ਵਾ ਉਪਦਸ੍ਸਯਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਗਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਵਯਂ ਵਾ ਪਮਾਣਂ ਵਾ ਓਪਮ੍ਮੇਨ ਵਾ ਕਾਰਣੇਨ ਵਾ ਹੇਤੁਨਾ ਵਾ ਨਯੇਨ ਵਾ ਉਪਦਸ੍ਸਯਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਤਮ੍ਪਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮਿ, ਯਂ ਅਤ੍ਥਿਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਰੂਪਂ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਨਂ ਵਾ ਵਯਂ ਵਾ ਪਮਾਣਂ ਵਾ ਓਪਮ੍ਮੇਨ ਵਾ ਕਾਰਣੇਨ ਵਾ ਹੇਤੁਨਾ ਵਾ ਨਯੇਨ ਵਾ ਅਪਞ੍ਞਾਪਨਂ, ਕਾਰਣੇਨ ਮਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਹੋਤੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣੇਨ ਤਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਸ੍ਸਾਮਿ. ਅਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਤ੍ਥੇਸੋ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ’’ਤਿ. ‘‘ਸਚੇ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਕਿਤ੍ਤਕਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਉਦਕਂ, ਕਤਿ ਪਨ ਤੇ ਸਤ੍ਤਾ, ਯੇ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਪਟਿਵਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਏਵਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਚੇ ਮਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੋਚਿ ਏਵਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ‘ਕਿਤ੍ਤਕਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਉਦਕਂ, ਕਤਿ ਪਨ ਤੇ ਸਤ੍ਤਾ, ਯੇ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਪਟਿਵਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਤਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਂ ‘ਅਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਅਮ੍ਭੋ ਪੁਰਿਸ ਪੁਚ੍ਛਸਿ, ਨੇਸਾ ਪੁਚ੍ਛਾ ਕੇਨਚਿ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ, ਠਪਨੀਯੋ ਏਸੋ ਪਞ੍ਹੋ. ਅਵਿਭਤ੍ਤੋ ਲੋਕਕ੍ਖਾਯਿਕੇਹਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਉਦਕਂ ਪਰਿਮਿਨਿਤੁਂ ਸਤ੍ਤਾ ਵਾ ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਵਾਸਮੁਪਗਤਾਤਿ ਏਵਾਹਂ ਭਨ੍ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਪਟਿਵਚਨਂ ਦਦੇਯ੍ਯ’’’ਨ੍ਤਿ.