੨. ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗੋ

੧. ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਪਞ੍ਹੋ

੧. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਾਰਾਮਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਵਿਹਰਥ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਰਤਿਨੋ’ਤਿ, ਕਤਮਂ ਤਂ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਂ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਂ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਂ, ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਂ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਂ, ਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਂ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਂ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਅਨਾਗਾਮਿਅਰਹਤ੍ਤਫਲਂ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਂ, ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਇਮੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਗਾਥਂ ਉਦਾਨਂ ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਂ ਜਾਤਕਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਵੇਦਲ੍ਲਂ, ਨਵਕਮ੍ਮੇਨ ਪਲਿਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਦਾਨੇਨ ਚ ਪੂਜਾਯ ਚ, ਨਨੁ ਤੇ ਜਿਨਪ੍ਪਟਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ ਕਮ੍ਮਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਯੇ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਤਂ ਗੇਯ੍ਯਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਗਾਥਂ ਉਦਾਨਂ ਇਤਿਵੁਤ੍ਤਕਂ ਜਾਤਕਂ ਅਬ੍ਭੁਤਧਮ੍ਮਂ ਵੇਦਲ੍ਲਂ, ਨਵਕਮ੍ਮੇਨ ਪਲਿਬੁਜ੍ਝਨ੍ਤਿ ਦਾਨੇਨ ਚ ਪੂਜਾਯ ਚ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਸ੍ਸ ਪਤ੍ਤਿਯਾ ਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਭਾਵਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਸਿਤਵਾਸਨਾ, ਤੇ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਨ ਨਿਪ੍ਪਪਚ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖਾ, ਤੇ ਇਮੇਹਿ ਪਯੋਗੇਹਿ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਖੇਤ੍ਤੇ ਬੀਜਂ ਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯਥਾਬਲਵੀਰਿਯੇਨ ਵਿਨਾ ਪਾਕਾਰਵਤਿਯਾ ਧਞ੍ਞਂ ਉਦ੍ਧਰੇਯ੍ਯ, ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਖੇਤ੍ਤੇ ਬੀਜਂ ਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਵਨਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਕਟ੍ਠਞ੍ਚ ਸਾਖਞ੍ਚ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵਤਿਪਾਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਧਞ੍ਞਂ ਉਦ੍ਧਰੇਯ੍ਯ. ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਵਤਿਪਾਕਾਰਪਰਿਯੇਸਨਾ, ਸਾ ਧਞ੍ਞਤ੍ਥਾਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਤੇ ਸਭਾਵਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਸਿਤਵਾਸਨਾ, ਤੇ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਨ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਿਨਾ ਵਤਿਪਾਕਾਰਂ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਧਞ੍ਞੁਦ੍ਧਾਰੋ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖਾ, ਤੇ ਇਮੇਹਿ ਪਯੋਗੇਹਿ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਵਤਿਪਾਕਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਧਞ੍ਞੁਦ੍ਧਾਰੋ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਮਹਤਿਮਹਨ੍ਤੇ ਅਮ੍ਬਰੁਕ੍ਖਮਤ੍ਥਕੇ ਫਲਪਿਣ੍ਡਿ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਕੋਚਿ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਫਲਂ ਹਰੇਯ੍ਯ, ਯੋ ਪਨ ਤਤ੍ਥ ਅਨਿਦ੍ਧਿਮਾ, ਸੋ ਕਟ੍ਠਞ੍ਚ ਵਲ੍ਲਿਞ੍ਚ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਸੇਣਿਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤਾਯ ਤਂ ਰੁਕ੍ਖਂ ਅਭਿਰੁਹਿਤ੍ਵਾ ਫਲਂ ਹਰੇਯ੍ਯ. ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਨਿਸ੍ਸੇਣਿਪਰਿਯੇਸਨਾ, ਸਾ ਫਲਤ੍ਥਾਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਤੇ ਸਭਾਵਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਸਿਤਵਾਸਨਾ, ਤੇ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਨ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਵਿਯ ਰੁਕ੍ਖਫਲਂ ਹਰਨ੍ਤੋ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖਾ, ਤੇ ਇਮਿਨਾ ਪਯੋਗੇਨ ਸਚ੍ਚਾਨਿ ਅਭਿਸਮੇਨ੍ਤਿ, ਨਿਸ੍ਸੇਣਿਯਾ ਵਿਯ ਪੁਰਿਸੋ ਰੁਕ੍ਖਫਲਂ ਹਰਨ੍ਤੋ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਥਕਰਣਿਕੋ ਏਕਕੋ ਯੇਵ ਸਾਮਿਕਂ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਏਕੋ ਧਨਵਾ ਧਨਵਸੇਨ ਪਰਿਸਂ ਵਡ੍ਢੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਾਯ ਅਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਤਿ. ਯਾ ਤਤ੍ਥ ਤਸ੍ਸ ਪਰਿਸਪਰਿਯੇਸਨਾ, ਸਾ ਅਤ੍ਥਤ੍ਥਾਯ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਤੇ ਸਭਾਵਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਸਿਤਵਾਸਨਾ, ਤੇ ਏਕਚਿਤ੍ਤਕ੍ਖਣੇਨ ਛਸੁ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸੁ ਵਸਿਭਾਵਂ ਪਾਪੁਣਨ੍ਤਿ, ਪੁਰਿਸੋ ਵਿਯ ਏਕਕੋ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ. ਯੇ ਪਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਮਹਾਰਜਕ੍ਖਾ, ਤੇ ਇਮੇਹਿ ਪਯੋਗੇਹਿ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਮਭਿਸਾਧੇਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਸਾਯ ਵਿਯ ਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ.

‘‘ਉਦ੍ਦੇਸੋਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬਹੁਕਾਰੋ, ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਪਿ ਬਹੁਕਾਰਾ, ਨਵਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਬਹੁਕਾਰਂ, ਦਾਨਮ੍ਪਿ ਬਹੁਕਾਰਂ, ਪੂਜਾਪਿ ਬਹੁਕਾਰਾ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਕਰਣੀਯੇਸੁ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਰਾਜੂਪਸੇਵੀ ਕਤਾਵੀ ਅਮਚ੍ਚਭਟਬਲਦੋਵਾਰਿਕਅਨੀਕਟ੍ਠਪਾਰਿਸਜ੍ਜਜਨੇਹਿ, ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਕਰਣੀਯੇ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਉਪਕਾਰਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦ੍ਦੇਸੋਪਿ ਬਹੁਕਾਰੋ, ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਪਿ ਬਹੁਕਾਰਾ, ਨਵਕਮ੍ਮਮ੍ਪਿ ਬਹੁਕਾਰਂ, ਦਾਨਮ੍ਪਿ ਬਹੁਕਾਰਂ, ਪੂਜਾਪਿ ਬਹੁਕਾਰਾ ਤੇਸੁ ਤੇਸੁ ਕਰਣੀਯੇਸੁ. ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਅਭਿਜਾਤਿਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਨੁਸਾਸਨੇਨ [ਅਨੁਸਾਸਕੇਨ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਕਰਣੀਯਂ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਵਨੇਨ ਕਰਣੀਯਂ ਹੋਤਿ, ਥੇਰੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਪਰਿਮਿਤਮਸਙ੍ਖੇਯ੍ਯਕਪ੍ਪਂ ਉਪਾਦਾਯ ਉਪਚਿਤਕੁਸਲਮੂਲੋ ਪਞ੍ਞਾਯ ਕੋਟਿਂ ਗਤੋ, ਸੋਪਿ ਵਿਨਾ ਸਵਨੇਨ ਨਾਸਕ੍ਖਿ ਆਸਵਕ੍ਖਯਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ. ਤਸ੍ਮਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬਹੁਕਾਰਂ ਸਵਨਂ, ਤਥਾ ਉਦ੍ਦੇਸੋਪਿ ਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਪਿ. ਤਸ੍ਮਾ ਉਦ੍ਦੇਸਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਪਿ ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਾ ਸਙ੍ਖਤਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸੁਨਿਜ੍ਝਾਪਿਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਞ੍ਹੋ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.

੨. ਖੀਣਾਸਵਭਾਵਪਞ੍ਹੋ

੨. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਣਥ ‘ਯੋ ਗਿਹੀ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਦ੍ਵੇ ਵਾਸ੍ਸ ਗਤਿਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਨਞ੍ਞਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵ ਦਿਵਸੇ ਪਬ੍ਬਜਤਿ ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ ਵਾ. ਨ ਸੋ ਦਿਵਸੋ ਸਕ੍ਕਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਦਿਵਸੇ ਆਚਰਿਯਂ ਵਾ ਉਪਜ੍ਝਾਯਂ ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਂ ਵਾ ਨ ਲਭੇਥ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਅਰਹਾ ਸਯਂ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ ਦਿਵਸਂ ਵਾ ਅਤਿਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਅਰਹਾ ਇਦ੍ਧਿਮਾ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯ ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਹਾ ਸਯਂ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ, ਸਯਂ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤੋ ਥੇਯ੍ਯਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚ ਦਿਵਸਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮੇਯ੍ਯ, ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਰਹਨ੍ਤਸ੍ਸ ਆਗਮਨਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ਵਾ ਨ ਵਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵ ਦਿਵਸੇ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਭਾਵੋ ਵਿਜਹਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਯੇਨ ਅਧਿਗਤਸ੍ਸ ਜੀਵਿਤਹਾਰੋ ਭਵਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਵਿਸਮਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗਂ, ਵਿਸਮੇ ਲਿਙ੍ਗੇ ਲਿਙ੍ਗਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਗਿਹੀ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵ ਦਿਵਸੇ ਪਬ੍ਬਜਤਿ ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ ਵਾ. ਨੇਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੋਸੋ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸੇਵੇਸੋ ਦੋਸੋ ਯਦਿਦਂ ਲਿਙ੍ਗਦੁਬ੍ਬਲਤਾ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭੋਜਨਂ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਯੁਪਾਲਕਂ ਜੀਵਿਤਰਕ੍ਖਕਂ ਵਿਸਮਕੋਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਨ੍ਦਦੁਬ੍ਬਲਗਹਣਿਕਸ੍ਸ ਅਵਿਪਾਕੇਨ ਜੀਵਿਤਂ ਹਰਤਿ. ਨੇਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੋਸੋ ਭੋਜਨਸ੍ਸ, ਕੋਟ੍ਠਸ੍ਸੇਵੇਸੋ ਦੋਸੋ ਯਦਿਦਂ ਅਗ੍ਗਿਦੁਬ੍ਬਲਤਾ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਸਮੇ ਲਿਙ੍ਗੇ ਲਿਙ੍ਗਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਗਿਹੀ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵ ਦਿਵਸੇ ਪਬ੍ਬਜਤਿ ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ ਵਾ. ਨੇਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੋਸੋ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ, ਗਿਹਿਲਿਙ੍ਗਸ੍ਸੇਵੇਸੋ ਦੋਸੋ ਯਦਿਦਂ ਲਿਙ੍ਗਦੁਬ੍ਬਲਤਾ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਿਤ੍ਤਂ ਤਿਣਸਲਾਕਂ ਉਪਰਿ ਗਰੁਕੇ ਪਾਸਾਣੇ ਠਪਿਤੇ ਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਭਿਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਪਤਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਗਿਹੀ ਤੇਨ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਧਾਰੇਤੁਂ ਅਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵ ਦਿਵਸੇ ਪਬ੍ਬਜਤਿ ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ ਵਾ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਬਲੋ ਦੁਬ੍ਬਲੋ ਨਿਹੀਨਜਚ੍ਚੋ ਪਰਿਤ੍ਤਪੁਞ੍ਞੋ ਮਹਤਿਮਹਾਰਜ੍ਜਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਖਣੇਨ ਪਰਿਪਤਤਿ ਪਰਿਧਂਸਤਿ ਓਸਕ੍ਕਤਿ, ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਇਸ੍ਸਰਿਯਂ ਧਾਰੇਤੁਂ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਗਿਹੀ ਤੇਨ ਲਿਙ੍ਗੇਨ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਧਾਰੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵ ਦਿਵਸੇ ਪਬ੍ਬਜਤਿ ਵਾ ਪਰਿਨਿਬ੍ਬਾਯਤਿ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਖੀਣਾਸਵਭਾਵਪਞ੍ਹੋ ਦੁਤਿਯੋ.

੩. ਖੀਣਾਸਵਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਪਞ੍ਹੋ

੩. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਰਹਤੋ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਵਿਗਤਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਾ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਹਨ੍ਤੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਅਰਹਨ੍ਤਾਨਂ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੋ’’ਤਿ. ‘‘ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਹਾ ਆਪਤ੍ਤਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਮਿਂ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਕੁਟਿਕਾਰੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਞ੍ਚਰਿਤ੍ਤੇ, ਵਿਕਾਲੇ ਕਾਲਸਞ੍ਞਾਯ, ਪਵਾਰਿਤੇ ਅਪ੍ਪਵਾਰਿਤਸਞ੍ਞਾਯ, ਅਨਤਿਰਿਤ੍ਤੇ ਅਤਿਰਿਤ੍ਤਸਞ੍ਞਾਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਣਥ ‘ਯੇ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਦ੍ਵੀਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਅਨਾਦਰਿਯੇਨ ਵਾ ਅਜਾਨਨੇਨ ਵਾ’ਤਿ. ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਰਹਤੋ ਅਨਾਦਰਿਯਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਅਰਹਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ.

‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਰਹਾ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਚ ਅਰਹਤੋ ਅਨਾਦਰਿਯਂ, ਤੇਨ ਹਿ ਅਤ੍ਥਿ ਅਰਹਤੋ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਹਤੋ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸੋ, ਆਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਅਰਹਾ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਰਣੇਨ ਮਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਹਿ, ਕਿਂ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਲੇਸਾ ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਞ੍ਚਾਤਿ. ਕਤਮਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ? ਦਸ ਅਕੁਸਲਕਮ੍ਮਪਥਾ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ. ਕਤਮਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਂ? ਯਂ ਲੋਕੇ ਅਤ੍ਥਿ ਸਮਣਾਨਂ ਅਨਨੁਚ੍ਛਵਿਕਂ ਅਨਨੁਲੋਮਿਕਂ, ਗਿਹੀਨਂ ਅਨਵਜ੍ਜਂ. ਤਤ੍ਥ ਭਗਵਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਿ ‘ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਨਤਿਕ੍ਕਮਨੀਯ’ਨ੍ਤਿ. ਵਿਕਾਲਭੋਜਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨਵਜ੍ਜਂ, ਤਂ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਵਜ੍ਜਂ. ਭੂਤਗਾਮਵਿਕੋਪਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨਵਜ੍ਜਂ, ਤਂ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਵਜ੍ਜਂ. ਉਦਕੇ ਹਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕਸ੍ਸ ਅਨਵਜ੍ਜਂ, ਤਂ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਵਜ੍ਜਂ. ਇਤਿ ਏਵਰੂਪਾਨਿ ਏਵਰੂਪਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਵਜ੍ਜਾਨਿ, ਇਦਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਂ.

‘‘ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ ਅਭਬ੍ਬੋ ਖੀਣਾਸਵੋ ਤਂ ਅਜ੍ਝਾਚਰਿਤੁਂ, ਯਂ ਕਿਲੇਸਂ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵਜ੍ਜਂ, ਤਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਅਵਿਸਯੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਕਚ੍ਚਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਿਤੁਂ, ਨ ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਬਲਂ ਅਤ੍ਥਿ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਿਤੁਂ. ਅਨਞ੍ਞਾਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਹਤੋ ਇਤ੍ਥਿਪੁਰਿਸਾਨਂ ਨਾਮਮ੍ਪਿ ਗੋਤ੍ਤਮ੍ਪਿ, ਮਗ੍ਗੋਪਿ ਤਸ੍ਸ ਮਹਿਯਾ ਅਨਞ੍ਞਾਤੋ; ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਯੇਵ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਅਰਹਾ ਜਾਨੇਯ੍ਯ; ਛਲ਼ਭਿਞ੍ਞੋ ਅਰਹਾ ਸਕਵਿਸਯਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯ; ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋਵ ਸਬ੍ਬਂ ਜਾਨਾਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਖੀਣਾਸਵਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਪਞ੍ਹੋ ਤਤਿਯੋ.

੪. ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵਪਞ੍ਹੋ

੪. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ ਬੁਦ੍ਧਾ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਾ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਰਾਜਾਨੋ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਦੇਸਰਾਜਾਨੋ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸਧਨਾ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਅਧਨਾ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਸੁਗਤਾ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਦੁਗ੍ਗਤਾ, ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥਿਲਿਙ੍ਗਂ ਪਾਤੁਭੂਤਂ, ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਪੁਰਿਸਲਿਙ੍ਗਂ ਪਾਤੁਭੂਤਂ, ਦਿਸ੍ਸਤਿ ਸੁਕਤਂ ਦੁਕ੍ਕਤਂ ਕਮ੍ਮਂ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਕਲ੍ਯਾਣਪਾਪਕਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਵਿਪਾਕੂਪਭੋਗਿਨੋ ਸਤ੍ਤਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਸਤ੍ਤਾ ਅਣ੍ਡਜਾ ਜਲਾਬੁਜਾ ਸਂਸੇਦਜਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਅਪਦਾ ਦ੍ਵਿਪਦਾ ਚਤੁਪ੍ਪਦਾ ਬਹੁਪ੍ਪਦਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਯਕ੍ਖਾ ਰਕ੍ਖਸਾ ਕੁਮ੍ਭਣ੍ਡਾ ਅਸੁਰਾ ਦਾਨਵਾ ਗਨ੍ਧਬ੍ਬਾ ਪੇਤਾ ਪਿਸਾਚਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਕਿਨ੍ਨਰਾ ਮਹੋਰਗਾ ਨਾਗਾ ਸੁਪਣ੍ਣਾ ਸਿਦ੍ਧਾ ਵਿਜ੍ਜਾਧਰਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਹਤ੍ਥੀ ਅਸ੍ਸਾ ਗਾਵੋ ਮਹਿਂਸਾ [ਮਹਿਸਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਓਟ੍ਠਾ ਗਦ੍ਰਭਾ ਅਜਾ ਏਲ਼ਕਾ ਮਿਗਾ ਸੂਕਰਾ ਸੀਹਾ ਬ੍ਯਗ੍ਘਾ ਦੀਪੀ ਅਚ੍ਛਾ ਕੋਕਾ ਤਰਚ੍ਛਾ ਸੋਣਾ ਸਿਙ੍ਗਾਲਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਬਹੁਵਿਧਾ ਸਕੁਣਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਰਜਤਂ ਮੁਤ੍ਤਾ ਮਣਿ ਸਙ੍ਖੋ ਸਿਲਾ ਪਵਾਲ਼ਂ ਲੋਹਿਤਙ੍ਕੋ ਮਸਾਰਗਲ੍ਲਂ ਵੇਲ਼ੁਰਿਯੋ ਵਜਿਰਂ ਫਲਿਕਂ ਕਾਲ਼ਲੋਹਂ ਤਮ੍ਬਲੋਹਂ ਵਟ੍ਟਲੋਹਂ ਕਂਸਲੋਹਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਖੋਮਂ ਕੋਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪਾਸਿਕਂ ਸਾਣਂ ਭਙ੍ਗਂ ਕਮ੍ਬਲਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਾਲਿ ਵੀਹਿ ਯਵੋ ਕਙ੍ਗੁ ਕੁਦ੍ਰੂਸੋ ਵਰਕੋ ਗੋਧੂਮੋ ਮੁਗ੍ਗੋ, ਮਾਸੋ ਤਿਲਂ ਕੁਲਤ੍ਥਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਮੂਲਗਨ੍ਧੋ ਸਾਰਗਨ੍ਧੋ ਫੇਗ੍ਗੁਗਨ੍ਧੋ ਤਚਗਨ੍ਧੋ ਪਤ੍ਤਗਨ੍ਧੋ ਪੁਪ੍ਫਗਨ੍ਧੋ ਫਲਗਨ੍ਧੋ ਸਬ੍ਬਗਨ੍ਧੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਿਣ ਲਤਾ ਗਚ੍ਛ ਰੁਕ੍ਖ ਓਸਧਿ ਵਨਪ੍ਪਤਿ ਨਦੀ ਪਬ੍ਬਤ ਸਮੁਦ੍ਦ ਮਚ੍ਛਕਚ੍ਛਪਾ ਸਬ੍ਬਂ ਲੋਕੇ ਅਤ੍ਥਿ. ਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਤਂ ਮੇ ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤੀਣਿਮਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਤੀਣਿ? ਸਚੇਤਨਾ ਵਾ ਅਚੇਤਨਾ ਵਾ ਅਜਰਾਮਰਾ ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿ, ਸਙ੍ਖਾਰਾਨਂ ਨਿਚ੍ਚਤਾ ਨਤ੍ਥਿ, ਪਰਮਤ੍ਥੇਨ ਸਤ੍ਤੂਪਲਦ੍ਧਿ ਨਤ੍ਥਿ, ਇਮਾਨਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੀਣਿ ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਲੋਕੇ ਨਤ੍ਥਿਭਾਵਪਞ੍ਹੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.

੫. ਅਕਮ੍ਮਜਾਦਿਪਞ੍ਹੋ

੫. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਲੋਕੇ ਕਮ੍ਮਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਹੇਤੁਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਦਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਉਤੁਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਾ, ਯਂ ਲੋਕੇ ਅਕਮ੍ਮਜਂ ਅਹੇਤੁਜਂ ਅਨੁਤੁਜਂ, ਤਂ ਮੇ ਕਥੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਦ੍ਵੇਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਅਕਮ੍ਮਜਾ ਅਹੇਤੁਜਾ ਅਨੁਤੁਜਾ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਆਕਾਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਕਮ੍ਮਜੋ ਅਹੇਤੁਜੋ ਅਨੁਤੁਜੋ; ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਕਮ੍ਮਜਂ ਅਹੇਤੁਜਂ ਅਨੁਤੁਜਂ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵੇ ਅਕਮ੍ਮਜਾ ਅਹੇਤੁਜਾ ਅਨੁਤੁਜਾ’’ਤਿ.

‘‘ਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਜਿਨਵਚਨਂ ਮਕ੍ਖੇਹਿ, ਮਾ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਹਂ ਵਦਾਮਿ, ਯਂ ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਵਦੇਸਿ ‘ਮਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਜਿਨਵਚਨਂ ਮਕ੍ਖੇਹਿ, ਮਾ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਹਂ ਬ੍ਯਾਕਰੋਹੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੁਤ੍ਤਮਿਦਂ ਤਾਵ ਵਤ੍ਤੁਂ ‘ਆਕਾਸੋ ਅਕਮ੍ਮਜੋ ਅਹੇਤੁਜੋ ਅਨੁਤੁਜੋ’ਤਿ. ਅਨੇਕਸਤੇਹਿ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਾਰਣੇਹਿ ਭਗਵਤਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਮਗ੍ਗੋ ਅਕ੍ਖਾਤੋ, ਅਥ ਚ ਪਨ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਵਦੇਸਿ ‘ਅਹੇਤੁਜਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਚ੍ਚਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਅਨੇਕਸਤੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਸਾਵਕਾਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਮਗ੍ਗੋ ਅਕ੍ਖਾਤੋ, ਨ ਚ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਹੇਤੁ ਅਕ੍ਖਾਤੋ’’ਤਿ.

‘‘ਏਤ੍ਥ ਮਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਨ੍ਧਕਾਰਤੋ ਅਨ੍ਧਕਾਰਤਰਂ ਪਵਿਸਾਮ, ਵਨਤੋ ਵਨਤਰਂ ਪਵਿਸਾਮ, ਗਹਨਤੋ ਗਹਨਤਰਂ [ਗਹਨਨ੍ਤਰਤੋ ਗਹਨਨ੍ਤਰਂ (ਕ.)] ਪਵਿਸਾਮ, ਯਤ੍ਰ ਹਿ ਨਾਮ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਹੇਤੁ ਅਤ੍ਥਿ, ਤਸ੍ਸ ਪਨ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਹੇਤੁ ਨਤ੍ਥਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਹੇਤੁ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਹਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯਪਿ ਹੇਤੁ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਯਥਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਪਿਤੁਨੋਪਿ ਪਿਤਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਸ੍ਸ ਆਚਰਿਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸਪਿ ਆਚਰਿਯੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ. ਯਥਾ ਅਙ੍ਕੁਰਸ੍ਸ ਬੀਜਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਬੀਜਸ੍ਸਪਿ ਬੀਜਂ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਦਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਹੇਤੁ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯਪਿ ਹੇਤੁ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ.

‘‘ਯਥਾ ਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਵਾ ਲਤਾਯ ਵਾ ਅਗ੍ਗੇ ਸਤਿ ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਮਜ੍ਝਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ, ਮੂਲਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਦਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਹੇਤੁ ਅਤ੍ਥਿ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯਪਿ ਹੇਤੁ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ’’’ਤਿ.

‘‘ਅਨੁਪ੍ਪਾਦਨੀਯਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਨ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਹੇਤੁ ਅਕ੍ਖਾਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਇਙ੍ਘ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਾਰਣਂ ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਕਾਰਣੇਨ ਮਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਹਿ, ਯਥਾਹਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਹੇਤੁ ਅਤ੍ਥਿ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਹੇਤੁ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ.

‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਸੋਤਂ ਓਦਹ, ਸਾਧੁਕਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਵਕ੍ਖਾਮਿ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ, ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਪਾਕਤਿਕੇਨ ਬਲੇਨ ਇਤੋ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਂ ਉਪਗਨ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ ਪਨ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਪਾਕਤਿਕੇਨ ਬਲੇਨ ਹਿਮਵਨ੍ਤਂ ਪਬ੍ਬਤਰਾਜਂ ਇਧ ਆਹਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਮਗ੍ਗੋ ਅਕ੍ਖਾਤੁਂ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਹੇਤੁ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ.

‘‘ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਪਾਕਤਿਕੇਨ ਬਲੇਨ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਂ ਨਾਵਾਯ ਉਤ੍ਤਰਿਤ੍ਵਾ ਪਾਰਿਮਤੀਰਂ ਗਨ੍ਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ? ‘‘ਸਕ੍ਕੁਣੇਯ੍ਯ ਪਨ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਪਾਕਤਿਕੇਨ ਬਲੇਨ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ ਪਾਰਿਮਤੀਰਂ ਇਧ ਆਹਰਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾਯ ਮਗ੍ਗੋ ਅਕ੍ਖਾਤੁਂ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦਾਯ ਹੇਤੁ ਦਸ੍ਸੇਤੁਂ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਅਸਙ੍ਖਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸਾ’’ਤਿ.

‘‘ਅਸਙ੍ਖਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਸਙ੍ਖਤਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਕੇਹਿਚਿ ਕਤਂ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦਨੀਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਤੀਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਨ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨ ਉਪ੍ਪਾਦਨੀਯਂ ਨ ਅਤੀਤਂ ਨ ਅਨਾਗਤਂ ਨ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਨ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਨ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਨ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਨ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਨ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ, ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਨਤ੍ਥਿਧਮ੍ਮਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਅਪਦਿਸਥ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਮਾਨਸੇਨ ਪਣੀਤੇਨ ਉਜੁਕੇਨ ਅਨਾਵਰਣੇਨ ਨਿਰਾਮਿਸੇਨ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕੀਦਿਸਂ ਪਨ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਯਂ ਤਂ ਓਪਮ੍ਮੇਹਿ ਆਦੀਪਨੀਯਂ ਕਾਰਣੇਹਿ ਮਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਹਿ, ਯਥਾ ਅਤ੍ਥਿਧਮ੍ਮਂ ਓਪਮ੍ਮੇਹਿ ਆਦੀਪਨੀਯ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਤੋ ਨਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਇਙ੍ਘ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਤਂ ਦਸ੍ਸੇਹਿ ਵਣ੍ਣਤੋ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਨਤੋ ਵਾ ਅਣੁਂ ਵਾ ਥੂਲਂ ਵਾ ਦੀਘਂ ਵਾ ਰਸ੍ਸਂ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਸਕ੍ਕਾ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਵਾਤੋ ਉਪਦਸ੍ਸਯਿਤੁਂ, ਨ ਸੋ ਵਾਤੋ ਹਤ੍ਥਗ੍ਗਹਣਂ ਵਾ ਨਿਮ੍ਮਦ੍ਦਨਂ ਵਾ ਉਪੇਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਅਤ੍ਥਿ ਸੋ ਵਾਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਵਾਤੋ ਉਪਦਸ੍ਸਯਿਤੁਂ, ਤੇਨ ਹਿ ਨਤ੍ਥਿ ਵਾਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਜਾਨਾਮਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਵਾਤੋ ਅਤ੍ਥੀਤਿ ਮੇ ਹਦਯੇ ਅਨੁਪਵਿਟ੍ਠਂ, ਨ ਚਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਵਾਤਂ ਉਪਦਸ੍ਸਯਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਨ ਚ ਸਕ੍ਕਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਉਪਦਸ੍ਸਯਿਤੁਂ ਵਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਸਣ੍ਠਾਨੇਨ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੂਪਦਸ੍ਸਿਤਂ ਓਪਮ੍ਮਂ, ਸੁਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠਂ ਕਾਰਣਂ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮਿ ‘ਅਤ੍ਥਿ ਨਿਬ੍ਬਾਨ’’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਕਮ੍ਮਜਾਦਿਪਞ੍ਹੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.

੬. ਕਮ੍ਮਜਾਦਿਪਞ੍ਹੋ

੬. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਤਮੇ ਏਤ੍ਥ ਕਮ੍ਮਜਾ, ਕਤਮੇ ਹੇਤੁਜਾ, ਕਤਮੇ ਉਤੁਜਾ, ਕਤਮੇ ਨ ਕਮ੍ਮਜਾ, ਨ ਹੇਤੁਜਾ, ਨ ਉਤੁਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯੇ ਕੇਚਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਚੇਤਨਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਕਮ੍ਮਜਾ; ਅਗ੍ਗਿ ਚ ਸਬ੍ਬਾਨਿ ਚ ਬੀਜਜਾਤਾਨਿ ਹੇਤੁਜਾਨਿ; ਪਥਵੀ ਚ ਪਬ੍ਬਤਾ ਚ ਉਦਕਞ੍ਚ ਵਾਤੋ ਚ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਉਤੁਜਾ; ਆਕਾਸੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਾਨਞ੍ਚ ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਅਕਮ੍ਮਜਾ ਅਹੇਤੁਜਾ ਅਨੁਤੁਜਾ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਮ੍ਮਜਨ੍ਤਿ ਵਾ ਹੇਤੁਜਨ੍ਤਿ ਵਾ ਉਤੁਜਨ੍ਤਿ ਵਾ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਉਪ੍ਪਾਦਨੀਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਤੀਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਅਨਾਗਤਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨਨ੍ਤਿ ਵਾ ਚਕ੍ਖੁਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਸੋਤਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਘਾਨਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਜਿਵ੍ਹਾਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਨੋਵਿਞ੍ਞੇਯ੍ਯਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਂ, ਯਂ ਸੋ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਞਾਣੇਨ ਪਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਰਮਣੀਯੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਞ੍ਹੋ ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤੋ ਨਿਸ੍ਸਂਸਯੋ ਏਕਨ੍ਤਗਤੋ, ਵਿਮਤਿ ਉਪ੍ਪਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ, ਤ੍ਵਂ ਗਣਿਵਰਪਵਰਮਾਸਜ੍ਜਾ’’ਤਿ.

ਕਮ੍ਮਜਾਦਿਪਞ੍ਹੋ ਛਟ੍ਠੋ.

੭. ਯਕ੍ਖਪਞ੍ਹੋ

੭. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਯਕ੍ਖਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਿ ਲੋਕੇ ਯਕ੍ਖਾ ਨਾਮਾ’’ਤਿ. ‘‘ਚਵਨ੍ਤਿ ਪਨ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਕ੍ਖਾ ਤਮ੍ਹਾ ਯੋਨਿਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਯਕ੍ਖਾ ਤਮ੍ਹਾ ਯੋਨਿਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੇਸਂ ਮਤਾਨਂ ਯਕ੍ਖਾਨਂ ਸਰੀਰਂ ਨ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਕੁਣਪਗਨ੍ਧੋਪਿ ਨ ਵਾਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਤਾਨਂ ਯਕ੍ਖਾਨਂ ਸਰੀਰਂ, ਕੁਣਪਗਨ੍ਧੋਪਿ ਤੇਸਂ ਵਾਯਤਿ, ਮਤਾਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਕ੍ਖਾਨਂ ਸਰੀਰਂ ਕੀਟਵਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਮਿਵਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਪਿਲ੍ਲਿਕਵਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਟਙ੍ਗਵਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਹਿਵਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਵਿਚ੍ਛਿਕਵਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਤਪਦਿਵਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਦਿਜਵਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਮਿਗਵਣ੍ਣੇਨ ਵਾ ਦਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਕੋ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਞ੍ਞੋ ਇਦਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਵਿਸਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਵਾਦਿਸੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾ’’ਤਿ.

ਯਕ੍ਖਪਞ੍ਹੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.

੮. ਅਨਵਸੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਹੋ

੮. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੇ ਤੇ ਅਹੇਸੁਂ ਤਿਕਿਚ੍ਛਕਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਆਚਰਿਯਾ ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਨਾਰਦੋ ਧਮ੍ਮਨ੍ਤਰੀ [ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰੀ (?)] ਅਙ੍ਗਿਰਸੋ ਕਪਿਲੋ ਕਣ੍ਡਰਗ੍ਗਿ ਸਾਮੋ ਅਤੁਲੋ ਪੁਬ੍ਬਕਚ੍ਚਾਯਨੋ, ਸਬ੍ਬੇਪੇਤੇ ਆਚਰਿਯਾ ਸਕਿਂ ਯੇਵ ਰੋਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਨਿਦਾਨਞ੍ਚ ਸਭਾਵਞ੍ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਤਿਕਿਚ੍ਛਞ੍ਚ ਕਿਰਿਯਞ੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਸਿਦ੍ਧਞ੍ਚ ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ [ਸਨ੍ਤਂ (ਕ.)] ਨਿਰਵਸੇਸਂ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਕਾਯੇ ਏਤ੍ਤਕਾ ਰੋਗਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰੇਨ ਕਲਾਪਗ੍ਗਾਹਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਸੁਤ੍ਤਂ ਬਨ੍ਧਿਂਸੁ, ਅਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਨੋ ਏਤੇ ਸਬ੍ਬੇ, ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤਥਾਗਤੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੂ ਸਮਾਨੋ ਅਨਾਗਤਂ ਕਿਰਿਯਂ ਬੁਦ੍ਧਞਾਣੇਨ ਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ‘ਏਤ੍ਤਕੇ ਨਾਮ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਏਤ੍ਤਕਂ ਨਾਮ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਬ੍ਬਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਪਰਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਨਵਸੇਸਤੋ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨ ਪਞ੍ਞਪੇਸਿ, ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਅਯਸੇ ਪਾਕਟੇ ਦੋਸੇ ਵਿਤ੍ਥਾਰਿਕੇ ਪੁਥੁਗਤੇ ਉਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਤਸ੍ਮਿਂ ਤਸ੍ਮਿਂ ਕਾਲੇ ਸਾਵਕਾਨਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸੀ’’ਤਿ?

‘‘ਞਾਤਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ‘ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਇਮੇਸੁ ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਸਾਧਿਕਂ ਦਿਯਡ੍ਢਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਤਂ ਪਞ੍ਞਪੇਤਬ੍ਬਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਹੋਸਿ ‘ਸਚੇ ਖੋ ਅਹਂ ਸਾਧਿਕਂ ਦਿਯਡ੍ਢਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਤਂ ਏਕਪ੍ਪਹਾਰਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਹਾਜਨੋ ਸਨ੍ਤਾਸਮਾਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ ‘ਬਹੁਕਂ ਇਧ ਰਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬਂ, ਦੁਕ੍ਕਰਂ ਵਤ ਭੋ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤੁ’ਨ੍ਤਿ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੁਕਾਮਾਪਿ ਨ ਪਬ੍ਬਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਵਚਨਞ੍ਚ ਮੇ ਨ ਸਦ੍ਦਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਅਸਦ੍ਦਹਨ੍ਤਾ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਪਾਯਗਾਮਿਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਨ-ਤਿ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਤ੍ਥੁਸ੍ਮਿਂ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਾਕਟੇ ਦੋਸੇ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਞ੍ਞਪੇਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ, ਯਾਵ ਮਹਨ੍ਤਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ, ਏਵਮੇਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੁਨਿਦ੍ਦਿਟ੍ਠੋ ਏਸੋ ਅਤ੍ਥੋ ਤਥਾਗਤੇਨ, ‘ਬਹੁਕਂ ਇਧ ਸਿਕ੍ਖਿਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਸਨ੍ਤਾਸੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਏਕੋਪਿ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਨ ਪਬ੍ਬਜੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਅਨਵਸੇਸਸਿਕ੍ਖਾਪਦਪਞ੍ਹੋ ਅਟ੍ਠਮੋ.

੯. ਸੂਰਿਯਤਪਨਪਞ੍ਹੋ

੯. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਯਂ ਸੂਰਿਯੋ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਕਠਿਨਂ ਤਪਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਕਿਞ੍ਚਿਕਾਲਂ ਮਨ੍ਦਂ ਤਪਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯੋ ਕਠਿਨਂ ਤਪਤਿ, ਨ ਕਿਞ੍ਚਿਕਾਲਂ ਮਨ੍ਦਂ ਤਪਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੂਰਿਯੋ ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਕਠਿਨਂ ਤਪਤਿ, ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ ਸੂਰਿਯੋ ਕਠਿਨਂ ਤਪਤਿ, ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ ਮਨ੍ਦਂ ਤਪਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਰੋਗਾ, ਯੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਸੂਰਿਯੋ ਮਨ੍ਦਂ ਤਪਤਿ. ਕਤਮੇ ਚਤ੍ਤਾਰੋ? ਅਬ੍ਭਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਰੋਗੋ, ਤੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਸੂਰਿਯੋ ਮਨ੍ਦਂ ਤਪਤਿ. ਮਹਿਕਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਰੋਗੋ, ਤੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਸੂਰਿਯੋ ਮਨ੍ਦਂ ਤਪਤਿ. ਮੇਘੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਰੋਗੋ, ਤੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਸੂਰਿਯੋ ਮਨ੍ਦਂ ਤਪਤਿ. ਰਾਹੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਰੋਗੋ, ਤੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਸੂਰਿਯੋ ਮਨ੍ਦਂ ਤਪਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਰੋਗਾ, ਯੇਸਂ ਅਞ੍ਞਤਰੇਨ ਰੋਗੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤੋ ਸੂਰਿਯੋ ਮਨ੍ਦਂ ਤਪਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੂਰਿਯਸ੍ਸਪਿ ਤਾਵ ਤੇਜੋਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਰੋਗੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤਿ, ਕਿਮਙ੍ਗਂ ਪਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ, ਨਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਸਾ ਵਿਭਤ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਤਵਾਦਿਸੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾ’’ਤਿ.

ਸੂਰਿਯਤਪਨਪਞ੍ਹੋ ਨਵਮੋ.

੧੦. ਕਠਿਨਤਪਨਪਞ੍ਹੋ

੧੦. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸੂਰਿਯੋ ਕਠਿਨਂ ਤਪਤਿ, ਨੋ ਤਥਾ ਗਿਮ੍ਹੇ’’ਤਿ? ‘‘ਗਿਮ੍ਹੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨੁਪਹਤਂ ਹੋਤਿ ਰਜੋਜਲ੍ਲਂ, ਵਾਤਕ੍ਖੁਭਿਤਾ ਰੇਣੂ ਗਗਨਾਨੁਗਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਆਕਾਸੇਪਿ ਅਬ੍ਭਾ ਸੁਬਹਲਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਮਹਾਵਾਤੋ ਚ ਅਧਿਮਤ੍ਤਂ ਵਾਯਤਿ, ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਨਾਨਾਕੁਲਾ ਸਮਾਯੁਤਾ ਸੂਰਿਯਰਂਸਿਯੋ ਪਿਦਹਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਗਿਮ੍ਹੇ ਸੂਰਿਯੋ ਮਨ੍ਦਂ ਤਪਤਿ.

‘‘ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹੇਟ੍ਠਾ ਪਥਵੀ ਨਿਬ੍ਬੁਤਾ ਹੋਤਿ, ਉਪਰਿ ਮਹਾਮੇਘੋ ਉਪਟ੍ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਉਪਸਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ ਰਜੋਜਲ੍ਲਂ, ਰੇਣੁ ਚ ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਤਂ ਗਗਨੇ ਚਰਤਿ, ਵਿਗਤਵਲਾਹਕੋ ਚ ਹੋਤਿ ਆਕਾਸੋ, ਵਾਤੋ ਚ ਮਨ੍ਦਮਨ੍ਦਂ ਵਾਯਤਿ, ਏਤੇਸਂ ਉਪਰਤਿਯਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧਾ [ਵਿਸਦਾ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਹੋਨ੍ਤਿ ਸੂਰਿਯਰਂਸਿਯੋ, ਉਪਘਾਤਵਿਮੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੂਰਿਯਸ੍ਸ ਤਾਪੋ ਅਤਿ ਵਿਯ ਤਪਤਿ. ਇਦਮੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਸੂਰਿਯੋ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਕਠਿਨਂ ਤਪਤਿ, ਨੋ ਤਥਾ ਗਿਮ੍ਹੇ’’ਤਿ. ‘‘ਸਬ੍ਬੀਤਿਮੁਤ੍ਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੂਰਿਯੋ ਕਠਿਨਂ ਤਪਤਿ, ਮੇਘਾਦਿਸਹਗਤੋ ਕਠਿਨਂ ਨ ਤਪਤੀ’’ਤਿ.

ਕਠਿਨਤਪਨਪਞ੍ਹੋ ਦਸਮੋ.

ਨਿਪ੍ਪਪਞ੍ਚਵਗ੍ਗੋ ਦੁਤਿਯੋ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਗ੍ਗੇ ਦਸ ਪਞ੍ਹਾ.