੧. ਬੁਦ੍ਧਵਗ੍ਗੋ

੧. ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਹੋ

੧. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਅਟ੍ਠਾਨਮੇਤਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਵਕਾਸੋ, ਯਂ ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਦ੍ਵੇ ਅਰਹਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਪੁਬ੍ਬਂ ਅਚਰਿਮਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤੀ’ਤਿ. ਦੇਸੇਨ੍ਤਾ ਚ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਤਥਾਗਤਾ ਸਤ੍ਤਤਿਂਸ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਧਮ੍ਮੇ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ, ਕਥਯਮਾਨਾ ਚ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਰਿਯਸਚ੍ਚਾਨਿ ਕਥੇਨ੍ਤਿ, ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤਾ ਚ ਤੀਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਨੁਸਾਸਮਾਨਾ ਚ ਅਪ੍ਪਮਾਦਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਂ ਅਨੁਸਾਸਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸਬ੍ਬੇਸਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਏਕਾ ਦੇਸਨਾ ਏਕਾ ਕਥਾ ਏਕਾ ਸਿਕ੍ਖਾ ਏਕਾ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਦ੍ਵੇ ਤਥਾਗਤਾ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ? ਏਕੇਨਪਿ ਤਾਵ ਬੁਦ੍ਧੁਪ੍ਪਾਦੇਨ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਓਭਾਸਜਾਤੋ, ਯਦਿ ਦੁਤਿਯੋ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਪਭਾਯ ਅਯਂ ਲੋਕੋ ਭਿਯ੍ਯੋਸੋਮਤ੍ਤਾਯ ਓਭਾਸਜਾਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਓਵਦਮਾਨਾ ਚ ਦ੍ਵੇ ਤਥਾਗਤਾ ਸੁਖਂ ਓਵਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਨੁਸਾਸਮਾਨਾ ਚ ਸੁਖਂ ਅਨੁਸਾਸੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ, ਯਥਾਹਂ ਨਿਸ੍ਸਂਸਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਯਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸਸਹਸ੍ਸੀ ਲੋਕਧਾਤੁ ਏਕਬੁਦ੍ਧਧਾਰਣੀ, ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਗੁਣਂ ਧਾਰੇਤਿ, ਯਦਿ ਦੁਤਿਯੋ ਬੁਦ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨਾਯਂ ਦਸਸਹਸ੍ਸੀ ਲੋਕਧਾਤੁ ਧਾਰੇਯ੍ਯ, ਚਲੇਯ੍ਯ ਕਮ੍ਪੇਯ੍ਯ ਨਮੇਯ੍ਯ ਓਨਮੇਯ੍ਯ ਵਿਨਮੇਯ੍ਯ ਵਿਕਿਰੇਯ੍ਯ ਵਿਧਮੇਯ੍ਯ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ, ਨ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਾਵਾ ਏਕਪੁਰਿਸਸਨ੍ਧਾਰਣੀ [ਏਕਪੁਰਿਸਸਨ੍ਤਾਰਣੀ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਭਵੇਯ੍ਯ, ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਪੁਰਿਸੇ ਅਭਿਰੂਲ਼੍ਹੇ ਸਾ ਨਾਵਾ ਸਮੁਪਾਦਿਕਾ [ਸਮੁਦਕਾ (ਕ.)] ਭਵੇਯ੍ਯ. ਅਥ ਦੁਤਿਯੋ ਪੁਰਿਸੋ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਤਾਦਿਸੋ ਆਯੁਨਾ ਵਣ੍ਣੇਨ ਵਯੇਨ ਪਮਾਣੇਨ ਕਿਸਥੂਲੇਨ ਸਬ੍ਬਙ੍ਗਪਚ੍ਚਙ੍ਗੇਨ, ਸੋ ਤਂ ਨਾਵਂ ਅਭਿਰੂਹੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਸਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਾਵਾ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚਲੇਯ੍ਯ ਕਮ੍ਪੇਯ੍ਯ ਨਮੇਯ੍ਯ ਓਨਮੇਯ੍ਯ ਵਿਨਮੇਯ੍ਯ ਵਿਕਿਰੇਯ੍ਯ ਵਿਧਮੇਯ੍ਯ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ, ਨ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਓਸੀਦੇਯ੍ਯ ਉਦਕੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਯਂ ਦਸਸਹਸ੍ਸੀ ਲੋਕਧਾਤੁ ਏਕਬੁਦ੍ਧਧਾਰਣੀ, ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਗੁਣਂ ਧਾਰੇਤਿ, ਯਦਿ ਦੁਤਿਯੋ ਬੁਦ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨਾਯਂ ਦਸਸਹਸ੍ਸੀ ਲੋਕਧਾਤੁ ਧਾਰੇਯ੍ਯ, ਚਲੇਯ੍ਯ ਕਮ੍ਪੇਯ੍ਯ ਨਮੇਯ੍ਯ ਓਨਮੇਯ੍ਯ ਵਿਨਮੇਯ੍ਯ ਵਿਕਿਰੇਯ੍ਯ ਵਿਧਮੇਯ੍ਯ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ, ਨ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਯਾਵਦਤ੍ਥਂ ਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ ਛਾਦੇਨ੍ਤਂ ਯਾਵ ਕਣ੍ਠਮਭਿਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ, ਸੋ ਧਾਤੋ ਪੀਣਿਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੋ ਨਿਰਨ੍ਤਰੋ ਤਨ੍ਦਿਕਤੋ ਅਨੋਨਮਿਤਦਣ੍ਡਜਾਤੋ ਪੁਨਦੇਵ ਤਤ੍ਤਕਂ ਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਸੁਖਿਤੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਕਿਂ ਭੁਤ੍ਤੋਵ ਮਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ [ਭੁਤ੍ਤੋ ਵਮੇਯ੍ਯਾਤਿ (ਕ.)]. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਯਂ ਦਸਸਹਸ੍ਸੀ ਲੋਕਧਾਤੁ ਏਕਬੁਦ੍ਧਧਾਰਣੀ, ਏਕਸ੍ਸੇਵ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਗੁਣਂ ਧਾਰੇਤਿ, ਯਦਿ ਦੁਤਿਯੋ ਬੁਦ੍ਧੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨਾਯਂ ਦਸਸਹਸ੍ਸੀ ਲੋਕਧਾਤੁ ਧਾਰੇਯ੍ਯ, ਚਲੇਯ੍ਯ ਕਮ੍ਪੇਯ੍ਯ ਨਮੇਯ੍ਯ ਓਨਮੇਯ੍ਯ ਵਿਨਮੇਯ੍ਯ ਵਿਕਿਰੇਯ੍ਯ ਵਿਧਮੇਯ੍ਯ ਵਿਦ੍ਧਂਸੇਯ੍ਯ, ਨ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ.

‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਤਿਧਮ੍ਮਭਾਰੇਨ ਪਥਵੀ ਚਲਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵੇ ਸਕਟਾ ਰਤਨਪਰਿਪੂਰਿਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ ਯਾਵ ਮੁਖਸਮਾ, ਏਕਸ੍ਮਾ ਸਕਟਤੋ ਰਤਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਸਕਟੇ ਆਕਿਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕਟਂ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਕਟਾਨਂ ਰਤਨਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਾਭਿਪਿ ਤਸ੍ਸ ਫਲੇਯ੍ਯ, ਅਰਾਪਿ ਤਸ੍ਸ ਭਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਨੇਮਿਪਿ ਤਸ੍ਸ ਓਪਤੇਯ੍ਯ, ਅਕ੍ਖੋਪਿ ਤਸ੍ਸ ਭਿਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤਿਰਤਨਭਾਰੇਨ ਸਕਟਂ ਭਿਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤਿਧਮ੍ਮਭਾਰੇਨ ਪਥਵੀ ਚਲਤਿ.

‘‘ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਮਂ ਕਾਰਣਂ ਬੁਦ੍ਧਬਲਪਰਿਦੀਪਨਾਯ ਓਸਾਰਿਤਂ. ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਤਤ੍ਥ ਅਭਿਰੂਪਂ ਕਾਰਣਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਸਂ ਪਰਿਸਾਯ ਵਿਵਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ, ਉਭਤੋ ਪਕ੍ਖਜਾਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ, ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਬਲਵਾਮਚ੍ਚਾਨਂ ਪਰਿਸਾਯ ਵਿਵਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਅਮਚ੍ਚੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਮਚ੍ਚੋ’ਤਿ, ਉਭਤੋ ਪਕ੍ਖਜਾਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਤੇਸਂ ਪਰਿਸਾਯ ਵਿਵਾਦੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ‘ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਬੁਦ੍ਧੋ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ, ਉਭਤੋ ਪਕ੍ਖਜਾਤਾ ਭਵੇਯ੍ਯੁਂ. ਇਦਂ ਤਾਵ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਕਂ ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ‘ਅਗ੍ਗੋ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ‘ਜੇਟ੍ਠੋ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ ਭਵੇਯ੍ਯ, ‘ਸੇਟ੍ਠੋ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ, ‘ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ, ‘ਉਤ੍ਤਮੋ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ, ‘ਪਵਰੋ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ, ‘ਅਸਮੋ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ, ‘ਅਸਮਸਮੋ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ, ‘ਅਪ੍ਪਟਿਮੋ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ, ‘ਅਪ੍ਪਟਿਭਾਗੋ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ, ‘ਅਪ੍ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ ਭਵੇਯ੍ਯ. ਇਦਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਦ੍ਵੇ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਾ ਏਕਕ੍ਖਣੇ ਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਪਿ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਗਵਨ੍ਤਾਨਂ ਸਭਾਵਪਕਤਿ ਏਸਾਯਂ, ਏਕੋ ਯੇਵ ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ ਕਾਰਣਾ? ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਬੁਦ੍ਧਗੁਣਾਨਂ. ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਂ ਲੋਕੇ ਮਹਨ੍ਤਂ, ਤਂ ਏਕਂ ਯੇਵ ਹੋਤਿ. ਪਥਵੀ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਨ੍ਤੀ, ਸਾ ਏਕਾ ਯੇਵ. ਸਾਗਰੋ ਮਹਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਏਕੋ ਯੇਵ. ਸਿਨੇਰੁ ਗਿਰਿਰਾਜਾ ਮਹਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਏਕੋ ਯੇਵ. ਆਕਾਸੋ ਮਹਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਏਕੋ ਯੇਵ. ਸਕ੍ਕੋ ਮਹਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਏਕੋ ਯੇਵ. ਮਾਰੋ ਮਹਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਏਕੋ ਯੇਵ. ਮਹਾਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਹਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਏਕੋ ਯੇਵ. ਤਥਾਗਤੋ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਮਹਨ੍ਤੋ, ਸੋ ਏਕੋ ਯੇਵ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ਯਤ੍ਥ ਤੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਞ੍ਞਸ੍ਸ ਓਕਾਸੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਏਕੋ ਯੇਵ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਸੁਕਥਿਤੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪਞ੍ਹੋ ਓਪਮ੍ਮੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ. ਅਨਿਪੁਣੋਪੇਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਕਿਂ ਪਨ ਮਾਦਿਸੋ ਮਹਾਪਞ੍ਞੋ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.

੨. ਗੋਤਮਿਵਤ੍ਥਦਾਨਪਞ੍ਹੋ

੨. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ਮਾਤੁਚ੍ਛਾਯ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਯਾ ਗੋਤਮਿਯਾ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਾਯ ਦੀਯਮਾਨਾਯ ‘ਸਙ੍ਘੇ ਗੋਤਮਿ ਦੇਹਿ, ਸਙ੍ਘੇ ਤੇ ਦਿਨ੍ਨੇ ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਪੂਜਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਸਙ੍ਘੋ ਚਾ’ਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਙ੍ਘਰਤਨਤੋ ਨ ਭਾਰਿਕੋ ਨ ਗਰੁਕੋ ਨ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ, ਯਂ ਤਥਾਗਤੋ ਸਕਾਯ ਮਾਤੁਚ੍ਛਾਯ ਸਯਂ ਪਿਞ੍ਜਿਤਂ [ਪਿਚ੍ਛਿਤਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਸਯਂ ਲੁਞ੍ਚਿਤਂ ਸਯਂ ਪੋਥਿਤਂ ਸਯਂ ਕਨ੍ਤਿਤਂ ਸਯਂ ਵਾਯਿਤਂ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਂ ਅਤ੍ਤਨੋ ਦੀਯਮਾਨਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਪੇਸਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਙ੍ਘਰਤਨਤੋ ਉਤ੍ਤਰੋ ਭਵੇਯ੍ਯ ਅਧਿਕੋ ਵਾ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਵਾ, ‘ਮਯਿ ਦਿਨ੍ਨੇ ਮਹਪ੍ਫਲਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਨ ਤਥਾਗਤੋ ਮਾਤੁਚ੍ਛਾਯ ਸਯਂ ਪਿਞ੍ਜਿਤਂ ਸਯਂ ਲੁਞ੍ਚਿਤਂ ਸਯਂ ਪੋਥਿਤਂ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਂ ਸਙ੍ਘੇ ਦਾਪੇਯ੍ਯ, ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਪਤ੍ਥਯਤਿ [ਨ ਪਤ੍ਥੀਯਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਨ ਉਪਨਿਸ੍ਸਯਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋ ਮਾਤੁਚ੍ਛਾਯ ਤਂ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਪੇਸੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਮਾਤੁਚ੍ਛਾਯ ਮਹਾਪਜਾਪਤਿਯਾ ਗੋਤਮਿਯਾ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਾਯ ਦੀਯਮਾਨਾਯ ‘ਸਙ੍ਘੇ ਗੋਤਮਿ ਦੇਹਿ, ਸਙ੍ਘੇ ਤੇ ਦਿਨ੍ਨੇ ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਪੂਜਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਸਙ੍ਘੋ ਚਾ’ਤਿ. ਤਂ ਪਨ ਨ ਅਤ੍ਤਨੋ ਪਤਿਮਾਨਨਸ੍ਸ ਅਵਿਪਾਕਤਾਯ ਨ ਅਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯਤਾਯ, ਅਪਿ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਹਿਤਤ੍ਥਾਯ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੀਕਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਯੇਵ ਗੁਣੇ ਪਰਿਕਿਤ੍ਤਯਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ ‘ਸਙ੍ਘੇ ਗੋਤਮਿ ਦੇਹਿ, ਸਙ੍ਘੇ ਤੇ ਦਿਨ੍ਨੇ ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਪੂਜਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਸਙ੍ਘੋ ਚਾ’ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਿਤਾ ਧਰਮਾਨੋ ਯੇਵ ਅਮਚ੍ਚਭਟਬਲਦੋਵਾਰਿਕਅਨੀਕਟ੍ਠਪਾਰਿਸਜ੍ਜਜਨਮਜ੍ਝੇ ਰਞ੍ਞੋ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਂ ਯੇਵ ਗੁਣਂ ਪਕਿਤ੍ਤੇਤਿ [ਪਰਿਕਿਤ੍ਤੇਤਿ (ਕ.)] ‘ਇਧ ਠਪਿਤੋ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਜਨਮਜ੍ਝੇ ਪੂਜਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਹਿਤਤ੍ਥਾਯ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਅਨਾਗਤਮਦ੍ਧਾਨਂ ਸਙ੍ਘੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਚਿਤ੍ਤੀਕਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਯੇਵ ਗੁਣੇ ਪਕਿਤ੍ਤਯਨ੍ਤੋ ਏਵਮਾਹ ‘ਸਙ੍ਘੇ ਗੋਤਮਿ ਦੇਹਿ, ਸਙ੍ਘੇ ਤੇ ਦਿਨ੍ਨੇ ਅਹਞ੍ਚੇਵ ਪੁਜਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮਿ ਸਙ੍ਘੋ ਚਾ’ਤਿ.

‘‘ਨ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਾਵਤਕੇਨ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਮਤ੍ਤਕੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਤਥਾਗਤਤੋ ਅਧਿਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਵਾ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਉਚ੍ਛਾਦੇਨ੍ਤਿ ਪਰਿਮਦ੍ਦਨ੍ਤਿ ਨਹਾਪੇਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਬਾਹੇਨ੍ਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਾਵਤਕੇਨ ਉਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਨਹਾਪਨਸਮ੍ਬਾਹਨਮਤ੍ਤਕੇਨ ‘ਪੁਤ੍ਤੋ ਮਾਤਾਪਿਤੂਹਿ ਅਧਿਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਵਾ’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਕਾਮਕਰਣੀਯਾ ਭਨ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਤਾ ਮਾਤਾਪਿਤੂਨਂ, ਤਸ੍ਮਾ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਉਚ੍ਛਾਦਨਪਰਿਮਦ੍ਦਨਨਹਾਪਨਸਮ੍ਬਾਹਨਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨ ਤਾਵਤਕੇਨ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਮਤ੍ਤਕੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਤਥਾਗਤਤੋ ਅਧਿਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਵਾਤਿ. ਅਪਿ ਚ ਤਥਾਗਤੋ ਅਕਾਮਕਰਣੀਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਮਾਤੁਚ੍ਛਾਯ ਤਂ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਂ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਦਾਪੇਸਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਰਞ੍ਞੋ ਉਪਾਯਨਂ ਆਹਰੇਯ੍ਯ, ਤਂ ਰਾਜਾ ਉਪਾਯਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਭਟਸ੍ਸ ਵਾ ਬਲਸ੍ਸ ਵਾ ਸੇਨਾਪਤਿਸ੍ਸ ਵਾ ਪੁਰੋਹਿਤਸ੍ਸ ਵਾ ਦਦੇਯ੍ਯ. ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਤਾਵਤਕੇਨ ਉਪਾਯਨਪਟਿਲਾਭਮਤ੍ਤਕੇਨ ਰਞ੍ਞਾ ਅਧਿਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਰਾਜਭਤ੍ਤਿਕੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਰਾਜੂਪਜੀਵੀ, ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਰਾਜਾ ਉਪਾਯਨਂ ਦੇਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨ ਤਾਵਤਕੇਨ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਾਨੁਪ੍ਪਦਾਨਮਤ੍ਤਕੇਨ ਸਙ੍ਘੋ ਤਥਾਗਤਤੋ ਅਧਿਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਵਾ, ਅਥ ਖੋ ਤਥਾਗਤਭਤ੍ਤਿਕੋ ਤਥਾਗਤੂਪਜੀਵੀ. ਤਟ੍ਠਾਨੇ ਠਪੇਨ੍ਤੋ ਤਥਾਗਤੋ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਂ ਦਾਪੇਸਿ.

‘‘ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਂ ਅਹੋਸਿ ‘ਸਭਾਵਪਟਿਪੂਜਨੀਯੋ ਸਙ੍ਘੋ, ਮਮ ਸਨ੍ਤਕੇਨ ਸਙ੍ਘਂ ਪਟਿਪੂਜੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ ਸਙ੍ਘਸ੍ਸ ਵਸ੍ਸਿਕਸਾਟਿਕਂ ਦਾਪੇਸਿ, ਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਤ੍ਤਨੋ ਯੇਵ ਪਟਿਪੂਜਨਂ ਵਣ੍ਣੇਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਯੇ ਲੋਕੇ ਪਟਿਪੂਜਨਾਰਹਾ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਤਥਾਗਤੋ ਪਟਿਪੂਜਨਂ ਵਣ੍ਣੇਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਵਰਲਞ੍ਛਕੇ ਧਮ੍ਮਦਾਯਾਦਧਮ੍ਮਪਰਿਯਾਯੇ ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਪਕਿਤ੍ਤਯਮਾਨੇਨ ‘ਅਸੁ ਯੇਵ ਮੇ ਪੁਰਿਮੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੁਜ੍ਜਤਰੋ ਚ ਪਾਸਂਸਤਰੋ ਚਾ’ਤਿ. ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਵੇਸੁ ਕੋਚਿ ਸਤ੍ਤੋ ਤਥਾਗਤਤੋ ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਵਾ ਉਤ੍ਤਰੋ ਵਾ ਅਧਿਕੋ ਵਾ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ ਵਾ, ਤਥਾਗਤੋਵ ਉਤ੍ਤਰੋ ਅਧਿਕੋ ਵਿਸਿਟ੍ਠੋ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯਵਰੇ ਮਾਣਵਗਾਮਿਕੇਨ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੇਨ ਭਗਵਤੋ ਪੁਰਤੋ ਠਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਮਜ੍ਝੇ –

‘‘‘ਵਿਪੁਲੋ ਰਾਜਗਹੀਯਾਨਂ [ਰਾਜਗਹਿਕਾਨਂ (ਕ.) ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੧੧ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ], ਗਿਰਿ ਸੇਟ੍ਠੋ ਪਵੁਚ੍ਚਤਿ;

ਸੇਤੋ ਹਿਮਵਤਂ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਆਦਿਚ੍ਚੋ ਅਘਗਾਮਿਨਂ.

‘‘‘ਸਮੁਦ੍ਦੋ ਉਦਧਿਨਂ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਨਕ੍ਖਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਚਨ੍ਦਿਮਾ;

ਸਦੇਵਕਸ੍ਸ ਲੋਕਸ੍ਸ, ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਗ੍ਗੋ ਪਵੁਚ੍ਚਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਤਾ ਖੋ ਪਨੇਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਾਣਵਗਾਮਿਕੇਨ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੇਨ ਗਾਥਾ ਸੁਗੀਤਾ ਨ ਦੁਗ੍ਗੀਤਾ, ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਨ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਾ, ਅਨੁਮਤਾ ਚ ਭਗਵਤਾ, ਨਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਥੇਰੇਨਪਿ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਸੇਨਾਪਤਿਨਾ ਭਣਿਤਂ –

‘‘‘ਏਕੋ ਮਨੋਪਸਾਦੋ; ਸਰਣਗਮਨਮਞ੍ਜਲਿਪਣਾਮੋ ਵਾ;

ਉਸ੍ਸਹਤੇ ਤਾਰਯਿਤੁਂ, ਮਾਰਬਲਨਿਸੂਦਨੇ ਬੁਦ੍ਧੇ’ਤਿ.

‘‘ਭਗਵਤਾ ਚ ਭਣਿਤਂ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ ‘ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਕਤਮੋ ਏਕਪੁਗ੍ਗਲੋ? ਤਥਾਗਤੋ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ…ਪੇ… ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਗੋਤਮਿਵਤ੍ਥਦਾਨਪਞ੍ਹੋ ਦੁਤਿਯੋ.

੩. ਗਿਹਿਪਬ੍ਬਜਿਤਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਞ੍ਹੋ

[੩] ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਗਿਹਿਨੋ ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਵਣ੍ਣੇਮਿ, ਗਿਹੀ ਵਾ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਹੇਤੁ ਆਰਾਧਕੋ ਹੋਤਿ ਞਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਗਿਹੀ ਓਦਾਤਵਸਨੋ ਕਾਮਭੋਗੀ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਸਮ੍ਬਾਧਸਯਨਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਨ੍ਤੋ ਕਾਸਿਕਚਨ੍ਦਨਂ ਪਚ੍ਚਨੁਭੋਨ੍ਤੋ ਮਾਲਾਗਨ੍ਧਵਿਲੇਪਨਂ ਧਾਰੇਨ੍ਤੋ ਜਾਤਰੂਪਰਜਤਂ ਸਾਦਿਯਨ੍ਤੋ ਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲ [ਮਣਿਕਨਕ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਵਿਚਿਤ੍ਤਮੋਲ਼ਿਬਦ੍ਧੋ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਆਰਾਧਕੋ ਹੋਤਿ ਞਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕੁਸਲਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਪਿ ਭਣ੍ਡੁਕਾਸਾਵਵਤ੍ਥਵਸਨੋ ਪਰਪਿਣ੍ਡਮਜ੍ਝੁਪਗਤੋ ਚਤੂਸੁ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੇਸੁ ਸਮ੍ਮਾਪਰਿਪੂਰਕਾਰੀ ਦਿਯਡ੍ਢੇਸੁ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਸਤੇਸੁ ਸਮਾਦਾਯ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਤੇਰਸਸੁ ਧੁਤਗੁਣੇਸੁ ਅਨਵਸੇਸਂ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤੋ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਆਰਾਧਕੋ ਹੋਤਿ ਞਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕੁਸਲਂ. ਤਤ੍ਥ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕੋ ਵਿਸੇਸੋ ਗਿਹਿਨੋ ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਵਾ? ਅਫਲਂ ਹੋਤਿ ਤਪੋਕਮ੍ਮਂ, ਨਿਰਤ੍ਥਕਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ. ਵਞ੍ਝਾ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਗੋਪਨਾ, ਮੋਘਂ ਧੁਤਗੁਣਸਮਾਦਾਨਂ, ਕਿਂ ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖਮਨੁਚਿਣ੍ਣੇਨ, ਨਨੁ ਨਾਮ ਸੁਖੇਨੇਵ ਸੁਖਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਗਿਹਿਨੋ ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਵਣ੍ਣੇਮਿ, ਗਿਹੀ ਵਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਵਾ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਾਧਿਕਰਣਹੇਤੁ ਆਰਾਧਕੋ ਹੋਤਿ ਞਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕੁਸਲ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋਵ ਸੇਟ੍ਠੋ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਮ੍ਹੀ’ਤਿ ਨ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਆਰਕਾਵ ਸਾਮਞ੍ਞਾ, ਆਰਕਾਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਞਾ, ਪਗੇਵ ਗਿਹੀ ਓਦਾਤਵਸਨੋ. ਗਿਹੀਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਆਰਾਧਕੋ ਹੋਤਿ ਞਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕੁਸਲਂ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਆਰਾਧਕੋ ਹੋਤਿ ਞਾਯਂ ਧਮ੍ਮਂ ਕੁਸਲਂ.

‘‘ਅਪਿ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਜਿਤੋਵ ਸਾਮਞ੍ਞਸ੍ਸ ਇਸ੍ਸਰੋ ਅਧਿਪਤਿ; ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬਹੁਗੁਣਾ ਅਨੇਕਗੁਣਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਗੁਣਾ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਗੁਣਂ ਪਰਿਮਾਣਂ ਕਾਤੁਂ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਮਦਦਸ੍ਸ ਮਣਿਰਤਨਸ੍ਸ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਧਨੇਨ ਅਗ੍ਘੋ ਪਰਿਮਾਣਂ ਕਾਤੁਂ ‘ਏਤ੍ਤਕਂ ਮਣਿਰਤਨਸ੍ਸ ਮੂਲ’ਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਬਹੁਗੁਣਾ ਅਨੇਕਗੁਣਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਗੁਣਾ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਗੁਣਂ ਪਰਿਮਾਣਂ ਕਾਤੁਂ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਊਮਿਯੋ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਰਿਮਾਣਂ ਕਾਤੁਂ ‘ਏਤ੍ਤਕਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਊਮਿਯੋ’ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਬਹੁਗੁਣਾ ਅਨੇਕਗੁਣਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਗੁਣਾ, ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਗੁਣਂ ਪਰਿਮਾਣਂ ਕਾਤੁਂ.

‘‘ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਰਣੀਯਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ ਨੋ ਚਿਰਰਤ੍ਤਾਯ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਪ੍ਪਿਚ੍ਛੋ ਹੋਤਿ ਸਨ੍ਤੁਟ੍ਠੋ ਪਵਿਵਿਤ੍ਤੋ ਅਸਂਸਟ੍ਠੋ ਆਰਦ੍ਧਵੀਰਿਯੋ ਨਿਰਾਲਯੋ ਅਨਿਕੇਤੋ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਸੀਲੋ ਸਲ੍ਲੇਖਿਤਾਚਾਰੋ ਧੁਤਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲੋ ਹੋਤਿ, ਤਂ ਕਾਰਣਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਰਣੀਯਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ ਨੋ ਚਿਰਰਤ੍ਤਾਯ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਠਿਸਮਸੁਧੋਤਉਜੁਵਿਮਲਨਾਰਾਚੋ ਸੁਸਜ੍ਜਿਤੋ ਸਮ੍ਮਾ ਵਹਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਬ੍ਬਜਿਤਸ੍ਸ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਰਣੀਯਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਸਮਿਜ੍ਝਤਿ ਨੋ ਚਿਰਰਤ੍ਤਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਗਿਹਿਪਬ੍ਬਜਿਤਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਪਞ੍ਹੋ ਤਤਿਯੋ.

੪. ਪਟਿਪਦਾਦੋਸਪਞ੍ਹੋ

੪. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯਦਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਂ ਅਕਾਸਿ, ਨੇਤਾਦਿਸੋ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਆਰਮ੍ਭੋ ਅਹੋਸਿ ਨਿਕ੍ਕਮੋ ਕਿਲੇਸਯੁਦ੍ਧਂ ਮਚ੍ਚੁਸੇਨਂ ਵਿਧਮਨਂ ਆਹਾਰਪਰਿਗ੍ਗਹੋ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾ, ਏਵਰੂਪੇ ਪਰਕ੍ਕਮੇ ਕਿਞ੍ਚਿ ਅਸ੍ਸਾਦਂ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਏਵਮਵੋਚ ‘ਨ ਖੋ ਪਨਾਹਂ ਇਮਾਯ ਕਟੁਕਾਯ ਦੁਕ੍ਕਰਕਾਰਿਕਾਯ ਅਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਉਤ੍ਤਰਿਮਨੁਸ੍ਸਧਮ੍ਮਂ ਅਲਮਰਿਯਞਾਣਦਸ੍ਸਨਵਿਸੇਸਂ, ਸਿਯਾ ਨੁ ਖੋ ਅਞ੍ਞੋ ਮਗ੍ਗੋ ਬੋਧਾਯਾ’ਤਿ, ਤਤੋ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞੇਨ ਮਗੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਪੁਨ ਤਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਸਾਵਕੇ ਅਨੁਸਾਸਤਿ ਸਮਾਦਪੇਤਿ.

‘‘‘ਆਰਮ੍ਭਥ ਨਿਕ੍ਖਮਥ, ਯੁਞ੍ਜਥ ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨੇ;

ਧੁਨਾਥ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਸੇਨਂ, ਨਲ਼ਾਗਾਰਂਵ ਕੁਞ੍ਜਰੋ’ਤਿ [ਸਂ. ਨਿ. ੧.੧੮੫].

‘‘ਕੇਨ ਨ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਯਾਯ ਪਟਿਪਦਾਯ ਅਤ੍ਤਨਾ ਨਿਬ੍ਬਿਨ੍ਨੋ ਵਿਰਤ੍ਤਰੂਪੋ, ਤਤ੍ਥ ਸਾਵਕੇ ਅਨੁਸਾਸਤਿ ਸਮਾਦਪੇਤੀ’’ਤਿ?

‘‘ਤਦਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਤਰਹਿਪਿ ਸਾ ਯੇਵ ਪਟਿਪਦਾ, ਤਂ ਯੇਵ ਪਟਿਪਦਂ ਪਟਿਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਅਤਿਵੀਰਿਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੋ ਨਿਰਵਸੇਸਤੋ ਆਹਾਰਂ ਉਪਰੁਨ੍ਧਿ. ਤਸ੍ਸ ਆਹਾਰੂਪਰੋਧੇਨ ਚਿਤ੍ਤਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯੇਨ ਨਾਸਕ੍ਖਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਾਪੁਣਿਤੁਂ, ਸੋ ਮਤ੍ਤਮਤ੍ਤਂ ਕਬਲ਼ੀਕਾਰਾਹਾਰਂ ਸੇਵਨ੍ਤੋ ਤਾਯੇਵ ਪਟਿਪਦਾਯ ਨਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਾਪੁਣਿ. ਸੋ ਯੇਵ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਟਿਪਦਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾਯ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਆਹਾਰੋ ਉਪਤ੍ਥਮ੍ਭੋ, ਆਹਾਰੂਪਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਸਬ੍ਬੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸੁਖਂ ਅਨੁਭਵਨ੍ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾ ਯੇਵ ਪਟਿਪਦਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਪ੍ਪਟਿਲਾਭਾਯ, ਨੇਸੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੋਸੋ ਆਰਮ੍ਭਸ੍ਸ, ਨ ਨਿਕ੍ਕਮਸ੍ਸ, ਨ ਕਿਲੇਸਯੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਯੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨ ਪਾਪੁਣਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ, ਅਥ ਖੋ ਆਹਾਰੂਪਰੋਧਸ੍ਸੇਵੇਸੋ ਦੋਸੋ, ਸਦਾ ਪਟਿਯਤ੍ਤਾ ਯੇਵੇਸਾ ਪਟਿਪਦਾ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਦ੍ਧਾਨਂ ਅਤਿਵੇਗੇਨ ਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਤੇਨ ਸੋ ਪਕ੍ਖਹਤੋ ਵਾ ਭਵੇਯ੍ਯ ਪੀਠਸਪ੍ਪੀ ਵਾ ਅਸਞ੍ਚਰੋ ਪਥਵਿਤਲੇ. ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਪਥਵਿਯਾ ਦੋਸੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੇਨ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਕ੍ਖਹਤੋ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ; ਸਦਾ ਪਟਿਯਤ੍ਤਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਹਾਪਥਵੀ, ਕੁਤੋ ਤਸ੍ਸਾ ਦੋਸੋ? ਵਾਯਾਮਸ੍ਸੇਵੇਸੋ ਦੋਸੋ, ਯੇਨ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ ਪਕ੍ਖਹਤੋ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨੇਸੋ ਦੋਸੋ ਆਰਮ੍ਭਸ੍ਸ, ਨ ਨਿਕ੍ਕਮਸ੍ਸ, ਨ ਕਿਲੇਸਯੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਯੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨ ਪਾਪੁਣਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ, ਅਥ ਖੋ ਆਹਾਰੂਪਰੋਧਸ੍ਸੇਵੇਸੋ ਦੋਸੋ ਸਦਾ ਪਟਿਯਤ੍ਤਾ ਯੇਵੇਸਾ ਪਟਿਪਦਾ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਸਾਟਕਂ ਨਿਵਾਸੇਯ੍ਯ, ਨ ਸੋ ਤਂ ਧੋਵਾਪੇਯ੍ਯ, ਨੇਸੋ ਦੋਸੋ ਉਦਕਸ੍ਸ, ਸਦਾ ਪਟਿਯਤ੍ਤਂ ਉਦਕਂ. ਪੁਰਿਸਸ੍ਸੇਵੇਸੋ ਦੋਸੋ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨੇਸੋ ਦੋਸੋ ਆਰਮ੍ਭਸ੍ਸ, ਨ ਨਿਕ੍ਕਮਸ੍ਸ, ਨ ਕਿਲੇਸਯੁਦ੍ਧਸ੍ਸ, ਯੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਨ ਪਾਪੁਣਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ, ਅਥ ਖੋ ਆਹਾਰੂਪਰੋਧਸ੍ਸੇਵੇਸੋ ਦੋਸੋ, ਸਦਾ ਪਟਿਯਤ੍ਤਾ ਯੇਵੇਸਾ ਪਟਿਪਦਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋ ਤਾਯੇਵ ਪਟਿਪਦਾਯ ਸਾਵਕੇ ਅਨੁਸਾਸਤਿ ਸਮਾਦਪੇਤਿ, ਏਵਂ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਦਾ ਪਟਿਯਤ੍ਤਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਸਾ ਪਟਿਪਦਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਪਟਿਪਦਾਦੋਸਪਞ੍ਹੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.

੫. ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨਪਞ੍ਹੋ

੫. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਮਹਨ੍ਤਂ ਇਦਂ ਤਥਾਗਤਸਾਸਨਂ ਸਾਰਂ ਵਰਂ ਸੇਟ੍ਠਂ ਪਵਰਂ ਅਨੁਪਮਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਵਿਮਲਂ ਪਣ੍ਡਰਂ ਅਨਵਜ੍ਜਂ, ਨ ਯੁਤ੍ਤਂ ਗਿਹਿਂ ਤਾਵਤਕਂ ਪਬ੍ਬਜੇਤੁਂ, ਗਿਹੀ ਯੇਵ [ਗਿਹਿਂ ਯੇਵ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਫਲੇ ਵਿਨੇਤ੍ਵਾ ਯਦਾ ਅਪੁਨਰਾਵਤ੍ਤੀ ਹੋਤਿ ਤਦਾ ਸੋ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤਬ੍ਬੋ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਾ? ਇਮੇ ਦੁਜ੍ਜਨਾ ਤਾਵ ਤਤ੍ਥ ਸਾਸਨੇ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਾਗਮਨੇਨ ਅਯਂ ਮਹਾਜਨੋ ਏਵਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤੇਤਿ ‘ਤੁਚ੍ਛਕਂ ਵਤ ਭੋ ਏਤਂ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਾਸਨਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਂ ਇਮੇ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਇਦਮੇਤ੍ਥ ਕਾਰਣ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਲ਼ਾਕੋ ਭਵੇਯ੍ਯ ਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਸੁਚਿਵਿਮਲਸੀਤਲਸਲਿਲੋ, ਅਥ ਯੋ ਕੋਚਿ ਕਿਲਿਟ੍ਠੋ ਮਲਕਦ੍ਦਮਗਤੋ ਤਂ ਤਲ਼ਾਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਕਿਲਿਟ੍ਠੋਵ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਤਮਂ ਜਨੋ ਗਰਹੇਯ੍ਯ ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ ਵਾ ਤਲ਼ਾਕਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਿਲਿਟ੍ਠਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਨੋ ਗਰਹੇਯ੍ਯ ‘ਅਯਂ ਤਲ਼ਾਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਕਿਲਿਟ੍ਠੋਵ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੋ, ਕਿਂ ਇਮਂ ਅਨਹਾਯਿਤੁਕਾਮਂ ਤਲ਼ਾਕੋ ਸਯਂ ਨਹਾਪੇਸ੍ਸਤਿ, ਕੋ ਦੋਸੋ ਤਲ਼ਾਕਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਵਰਸਲਿਲਸਮ੍ਪੁਣ੍ਣਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਵਰਤਲ਼ਾਕਂ ਮਾਪੇਸਿ ‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕਿਲੇਸਮਲਕਿਲਿਟ੍ਠਾ ਸਚੇਤਨਾ ਬੁਧਾ, ਤੇ ਇਧ ਨਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸੇ ਪਵਾਹਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਯਦਿ ਕੋਚਿ ਤਂ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਵਰਤਲ਼ਾਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਸਕਿਲੇਸੋਵ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਤਿ ਤਂ ਯੇਵ ਜਨੋ ਗਰਹਿਸ੍ਸਤਿ ‘ਅਯਂ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤੋ, ਕਿਂ ਇਮਂ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਂ ਜਿਨਸਾਸਨਂ ਸਯਂ ਬੋਧੇਸ੍ਸਤਿ, ਕੋ ਦੋਸੋ ਜਿਨਸਾਸਨਸ੍ਸਾ’ਤਿ?

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਪਰਮਬ੍ਯਾਧਿਤੋ ਰੋਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਂ ਅਮੋਘਧੁਵਸਿਦ੍ਧਕਮ੍ਮਂ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਤਿਕਿਚ੍ਛਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਯਾਧਿਕੋਵ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਜਨੋ ਗਰਹੇਯ੍ਯ ਆਤੁਰਂ ਵਾ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਤੁਰਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਨੋ ਗਰਹੇਯ੍ਯ ‘ਅਯਂ ਰੋਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲਂ ਅਮੋਘਧੁਵਸਿਦ੍ਧਕਮ੍ਮਂ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਅਤਿਕਿਚ੍ਛਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਯਾਧਿਕੋਵ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੋ, ਕਿਂ ਇਮਂ ਅਤਿਕਿਚ੍ਛਾਪੇਨ੍ਤਂ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਯਂ ਤਿਕਿਚ੍ਛਿਸ੍ਸਤਿ, ਕੋ ਦੋਸੋ ਭਿਸਕ੍ਕਸ੍ਸਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨ੍ਤੋਸਾਸਨਸਮੁਗ੍ਗੇ ਕੇਵਲਂ ਸਕਲਕਿਲੇਸਬ੍ਯਾਧਿਵੂਪਸਮਨਸਮਤ੍ਥਂ ਅਮਤੋਸਧਂ ਪਕ੍ਖਿਪਿ, ‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕਿਲੇਸਬ੍ਯਾਧਿਪੀਲ਼ਿਤਾ ਸਚੇਤਨਾ ਬੁਧਾ, ਤੇ ਇਮਂ ਅਮਤੋਸਧਂ ਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਬ੍ਯਾਧਿਂ ਵੂਪਸਮੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਯਦਿ ਕੋਚਿ ਯਂ ਅਮਤੋਸਧਂ ਅਪਿਵਿਤ੍ਵਾ ਸਕਿਲੇਸੋਵ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਂ ਯੇਵ ਜਨੋ ਗਰਹਿਸ੍ਸਤਿ ‘ਅਯਂ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤੋ, ਕਿਂ ਇਮਂ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਂ ਜਿਨਸਾਸਨਂ ਸਯਂ ਬੋਧੇਸ੍ਸਤਿ, ਕੋ ਦੋਸੋ ਜਿਨਸਾਸਨਸ੍ਸਾ’ਤਿ?

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਛਾਤੋ ਪੁਰਿਸੋ ਮਹਤਿਮਹਾਪੁਞ੍ਞਭਤ੍ਤਪਰਿਵੇਸਨਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭਤ੍ਤਂ ਅਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਛਾਤੋਵ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੇਯ੍ਯ, ਤਤ੍ਥ ਕਤਮਂ ਜਨੋ ਗਰਹੇਯ੍ਯ ਛਾਤਂ ਵਾ ਪੁਞ੍ਞਭਤ੍ਤਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਛਾਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਜਨੋ ਗਰਹੇਯ੍ਯ ‘ਅਯਂ ਖੁਦਾਪੀਲ਼ਿਤੋ ਪੁਞ੍ਞਭਤ੍ਤਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਅਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਛਾਤੋਵ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤੋ, ਕਿਂ ਇਮਸ੍ਸ ਅਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭੋਜਨਂ ਸਯਂ ਮੁਖਂ ਪਵਿਸਿਸ੍ਸਤਿ, ਕੋ ਦੋਸੋ ਭੋਜਨਸ੍ਸਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨ੍ਤੋਸਾਸਨਸਮੁਗ੍ਗੇ ਪਰਮਪਵਰਂ ਸਨ੍ਤਂ ਸਿਵਂ ਪਣੀਤਂ ਅਮਤਂ ਪਰਮਮਧੁਰਂ ਕਾਯਗਤਾਸਤਿਭੋਜਨਂ ਠਪੇਸਿ ‘ਯੇ ਕੇਚਿ ਕਿਲੇਸਛਾਤਜ੍ਝਤ੍ਤਾ ਤਣ੍ਹਾਪਰੇਤਮਾਨਸਾ ਸਚੇਤਨਾ ਬੁਧਾ, ਤੇ ਇਮਂ ਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਕਾਮਰੂਪਾਰੂਪਭਵੇਸੁ ਸਬ੍ਬਂ ਤਣ੍ਹਮਪਨੇਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਯਦਿ ਕੋਚਿ ਤਂ ਭੋਜਨਂ ਅਭੁਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਹਾਸਿਤੋਵ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਞ੍ਞੇਵ ਜਨੋ ਗਰਹਿਸ੍ਸਤਿ ‘ਅਯਂ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਥ ਪਤਿਟ੍ਠਂ ਅਲਭਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤੋ, ਕਿਂ ਇਮਂ ਅਪ੍ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਂ ਜਿਨਸਾਸਨਂ ਸਯਂ ਬੋਧੇਸ੍ਸਸਿ, ਕੋ ਦੋਸੋ ਜਿਨਸਾਸਨਸ੍ਸਾ’ਤਿ.

‘‘ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਗਿਹਿਂ ਯੇਵ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਫਲੇ ਵਿਨੀਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਨਾਮਾਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਕਿਲੇਸਪ੍ਪਹਾਨਾਯ ਵਿਸੁਦ੍ਧਿਯਾ ਵਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਕਰਣੀਯਂ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਨੇਕਸਤੇਨ ਕਮ੍ਮੇਨ ਤਲ਼ਾਕਂ ਖਣਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਾਯ ਏਵਮਨੁਸ੍ਸਾਵੇਯ੍ਯ ‘ਮਾ ਮੇ, ਭੋਨ੍ਤੋ, ਕੇਚਿ ਸਂਕਿਲਿਟ੍ਠਾ ਇਮਂ ਤਲ਼ਾਕਂ ਓਤਰਥ, ਪਵਾਹਿਤਰਜੋਜਲ੍ਲਾ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾ ਵਿਮਲਮਟ੍ਠਾ ਇਮਂ ਤਲ਼ਾਕਂ ਓਤਰਥਾ’ਤਿ. ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਸਂ ਪਵਾਹਿਤਰਜੋਜਲ੍ਲਾਨਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਨਂ ਵਿਮਲਮਟ੍ਠਾਨਂ ਤੇਨ ਤਲ਼ਾਕੇਨ ਕਰਣੀਯਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਤੇ ਤਂ ਤਲ਼ਾਕਂ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਤੇਸਂ ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਕਿਂ ਤੇਸਂ ਤੇਨ ਤਲ਼ਾਕੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੋ ਗਿਹਿਂ ਯੇਵ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਫਲੇ ਵਿਨੀਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਤੇਸਂ ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਕਿਂ ਤੇਸਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਭਾਵਇਸਿਭਤ੍ਤਿਕੋ ਸੁਤਮਨ੍ਤਪਦਧਰੋ ਅਤਕ੍ਕਿਕੋ ਰੋਗੁਪ੍ਪਤ੍ਤਿਕੁਸਲੋ ਅਮੋਘਧੁਵਸਿਦ੍ਧਕਮ੍ਮੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਸਬ੍ਬਰੋਗੂਪਸਮਭੇਸਜ੍ਜਂ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਾਯ ਏਵਮਨੁਸ੍ਸਾਵੇਯ੍ਯ ‘ਮਾ ਖੋ, ਭੋਨ੍ਤੋ, ਕੇਚਿ ਸਬ੍ਯਾਧਿਕਾ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਪਗਚ੍ਛਥ, ਅਬ੍ਯਾਧਿਕਾ ਅਰੋਗਾ ਮਮ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਪਗਚ੍ਛਥਾ’ਤਿ. ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਸਂ ਅਬ੍ਯਾਧਿਕਾਨਂ ਅਰੋਗਾਨਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਨਂ ਉਦਗ੍ਗਾਨਂ ਤੇਨ ਭਿਸਕ੍ਕੇਨ ਕਰਣੀਯਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਤੇ ਤਂ ਭਿਸਕ੍ਕਂ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤਂ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਤੇਸਂ ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਕਿਂ ਤੇਸਂ ਤੇਨ ਭਿਸਕ੍ਕੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੋ ਗਿਹਿਂ ਯੇਵ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਫਲੇ ਵਿਨੀਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਤੇਸਂ ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਕਿਂ ਤੇਸਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ?

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਅਨੇਕਥਾਲਿਪਾਕਸਤਂ ਭੋਜਨਂ ਪਟਿਯਾਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਰਿਸਾਯ ਏਵਮਨੁਸ੍ਸਾਵੇਯ੍ਯ ‘ਮਾ ਮੇ, ਭੋਨ੍ਤੋ, ਕੇਚਿ ਛਾਤਾ ਇਮਂ ਪਰਿਵੇਸਨਂ ਉਪਗਚ੍ਛਥ, ਸੁਭੁਤ੍ਤਾ ਤਿਤ੍ਤਾ ਸੁਹਿਤਾ ਧਾਤਾ ਪੀਣਿਤਾ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾ ਇਮਂ ਪਰਿਵੇਸਨਂ ਉਪਗਚ੍ਛਥਾ’’ਤਿ. ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਸਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵੀਨਂ ਤਿਤ੍ਤਾਨਂ ਸੁਹਿਤਾਨਂ ਧਾਤਾਨਂ ਪੀਣਿਤਾਨਂ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣਾਨਂ ਤੇਨ ਭੋਜਨੇਨ ਕਰਣੀਯਂ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਤੇ ਤਂ ਪਰਿਵੇਸਨਂ ਉਪਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯੁਂ, ਤਂ ਅਞ੍ਞਤ੍ਰੇਵ ਤੇਸਂ ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਕਿਂ ਤੇਸਂ ਤਾਯ ਪਰਿਵੇਸਨਾਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੋ ਗਿਹਿਂ ਯੇਵ ਏਕਸ੍ਮਿਂ ਫਲੇ ਵਿਨੀਤਂ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯ, ਤਤ੍ਥੇਵ ਤੇਸਂ ਕਤਂ ਕਰਣੀਯਂ, ਕਿਂ ਤੇਸਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ?

‘‘ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਜਿਨਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚ ਅਤੁਲਿਯੇ ਗੁਣੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਭੂਮਿਮਹਨ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਿਮਲਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਪਾਪੇਹਿ ਅਸਂਵਾਸਿਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਦੁਪ੍ਪਟਿਵੇਧਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ, ਬਹੁਸਂਵਰਰਕ੍ਖਿਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਥਂ ਭੂਮਿਮਹਨ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ? ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਧਨੋ ਹੀਨਜਚ੍ਚੋ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸੋ ਬੁਦ੍ਧਿਪਰਿਹੀਨੋ ਮਹਾਰਜ੍ਜਂ ਪਟਿਲਭਿਤ੍ਵਾ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਪਤਤਿ ਪਰਿਧਂਸਤਿ ਪਰਿਹਾਯਤਿ ਯਸਤੋ, ਨ ਸਕ੍ਕੋਤਿ ਇਸ੍ਸਰਿਯਂ ਸਨ੍ਧਾਰੇਤੁਂ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਇਸ੍ਸਰਿਯਸ੍ਸ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਨਿਬ੍ਬਿਸੇਸਾ ਅਕਤਪੁਞ੍ਞਾ ਬੁਦ੍ਧਿਪਰਿਹੀਨਾ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਤਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਂ ਪਵਰੁਤ੍ਤਮਂ ਸਨ੍ਧਾਰੇਤੁਂ ਅਵਿਸਹਨ੍ਤਾ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਜਿਨਸਾਸਨਾ ਪਰਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਧਂਸਿਤ੍ਵਾ ਪਰਿਹਾਯਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ ਜਿਨਸਾਸਨਂ ਸਨ੍ਧਾਰੇਤੁਂ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਮਹਨ੍ਤਤ੍ਤਾ ਜਿਨਸਾਸਨਭੂਮਿਯਾ. ਏਵਂ ਭੂਮਿਮਹਨ੍ਤਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਥਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਿਮਲਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ? ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਰਿ ਪੋਕ੍ਖਰਪਤ੍ਤੇ ਵਿਕਿਰਤਿ ਵਿਧਮਤਿ ਵਿਧਂਸੇਤਿ, ਨ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛਤਿ ਨੂਪਲਿਮ੍ਪਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਿਮਲਤ੍ਤਾ ਪਦੁਮਸ੍ਸ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਸਠਾ ਕੂਟਾ ਵਙ੍ਕਾ ਕੁਟਿਲਾ ਵਿਸਮਦਿਟ੍ਠਿਨੋ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਿਮਲਨਿਕ੍ਕਣ੍ਟਕਪਣ੍ਡਰਵਰਪ੍ਪਵਰਸਾਸਨਤੋ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਵਿਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਮਿਤ੍ਵਾ ਵਿਧਂਸੇਤ੍ਵਾ ਅਸਣ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਅਨੁਪਲਿਮ੍ਪਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਿਮਲਤ੍ਤਾ ਜਿਨਸਾਸਨਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਵਿਮਲਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਥਂ ਪਾਪੇਹਿ ਅਸਂਵਾਸਿਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ? ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੋ ਨ ਮਤੇਨ ਕੁਣਪੇਨ ਸਂਵਸਤਿ, ਯਂ ਹੋਤਿ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਮਤਂ ਕੁਣਪਂ, ਤਂ ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਤੀਰਂ ਉਪਨੇਤਿ ਥਲਂ ਵਾ ਉਸ੍ਸਾਰੇਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਮਹਾਭੂਤਾਨਂ ਭਵਨਤ੍ਤਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦਸ੍ਸ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਪਾਪਕਾ ਅਸਂਵੁਤਾ ਅਹਿਰਿਕਾ ਅਕਿਰਿਯਾ ਓਸਨ੍ਨਵੀਰਿਯਾ ਕੁਸੀਤਾ ਕਿਲਿਟ੍ਠਾ ਦੁਜ੍ਜਨਾ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਜਿਨਸਾਸਨਤੋ ਅਰਹਨ੍ਤਵਿਮਲਖੀਣਾਸਵਮਹਾਭੂਤਭਵਨਤੋ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਅਸਂਵਸਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਪਾਪੇਹਿ ਅਸਂਵਾਸਿਯਤ੍ਤਾ ਜਿਨਸਾਸਨਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਪਾਪੇਹਿ ਅਸਂਵਾਸਿਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਥਂ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵੇਧਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ? ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਅਛੇਕਾ ਅਸਿਕ੍ਖਿਤਾ ਅਸਿਪ੍ਪਿਨੋ ਮਤਿਵਿਪ੍ਪਹੀਨਾ ਇਸ੍ਸਾਸਾ [ਇਸ੍ਸਤ੍ਥਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਵਾਲਗ੍ਗਵੇਧਂ ਅਵਿਸਹਨ੍ਤਾ ਵਿਗਲ਼ਨ੍ਤਿ ਪਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਦੁਪ੍ਪਟਿਵੇਧਤ੍ਤਾ ਵਾਲਗ੍ਗਸ੍ਸ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞਾ ਜਲ਼ਾ ਏਲ਼ਮੂਗਾ ਮੂਲ਼੍ਹਾ ਦਨ੍ਧਗਤਿਕਾ ਜਨਾ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਤਂ ਪਰਮਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਚਤੁਸਚ੍ਚਪ੍ਪਟਿਵੇਧਂ ਪਟਿਵਿਜ੍ਝਿਤੁਂ ਅਵਿਸਹਨ੍ਤਾ ਜਿਨਸਾਸਨਾ ਵਿਗਲ਼ਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਪਰਮਸਣ੍ਹਸੁਖੁਮਦੁਪ੍ਪਟਿਵੇਧਤਾਯ ਸਚ੍ਚਾਨਂ. ਏਵਂ ਦੁਪ੍ਪਟਿਵੇਧਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਥਂ ਬਹੁਸਂਵਰਰਕ੍ਖਿਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ? ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿਦੇਵ ਪੁਰਿਸੋ ਮਹਤਿਮਹਾਯੁਦ੍ਧਭੂਮਿਮੁਪਗਤੋ ਪਰਸੇਨਾਯ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਾਹਿ ਸਮਨ੍ਤਾ ਪਰਿਵਾਰਿਤੋ ਸਤ੍ਤਿਹਤ੍ਥਂ ਜਨਮੁਪੇਨ੍ਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭੀਤੋ ਓਸਕ੍ਕਤਿ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਤਿ ਪਲਾਯਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਬਹੁਵਿਧਯੁਦ੍ਧਮੁਖਰਕ੍ਖਣਭਯਾ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਪਾਪਕਾ ਅਸਂਵੁਤਾ ਅਹਿਰਿਕਾ ਅਕਿਰਿਯਾ ਅਕ੍ਖਨ੍ਤੀ ਚਪਲਾ ਚਲਿਤਾ ਇਤ੍ਤਰਾ ਬਾਲਜਨਾ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਬਹੁਵਿਧਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਪਰਿਰਕ੍ਖਿਤੁਂ ਅਵਿਸਹਨ੍ਤਾ ਓਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ ਪਟਿਨਿਵਤ੍ਤਿਤ੍ਵਾ ਪਲਾਯਿਤ੍ਵਾ ਨ ਚਿਰਸ੍ਸੇਵ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਬਹੁਵਿਧਸਂਵਰਰਕ੍ਖਿਯਭਾਵਤ੍ਤਾ ਜਿਨਸਾਸਨਸ੍ਸ. ਏਵਂ ਬਹੁਵਿਧਸਂਵਰਰਕ੍ਖਿਯਭਾਵਂ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ.

‘‘ਥਲਜੁਤ੍ਤਮੇਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਸ੍ਸਿਕਾਗੁਮ੍ਬੇ ਕਿਮਿਵਿਦ੍ਧਾਨਿ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤਾਨਿ ਅਙ੍ਕੁਰਾਨਿ ਸਙ੍ਕੁਟਿਤਾਨਿ ਅਨ੍ਤਰਾ ਯੇਵ ਪਰਿਪਤਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਸੁ ਪਰਿਪਤਿਤੇਸੁ ਵਸ੍ਸਿਕਾਗੁਮ੍ਬੋ ਹੀਲ਼ਿਤੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯਾਨਿ ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਾਨਿ ਪੁਪ੍ਫਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਸਮ੍ਮਾ ਗਨ੍ਧੇਨ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਂ ਅਭਿਬ੍ਯਾਪੇਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਤੇ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਕਿਮਿਵਿਦ੍ਧਾਨਿ ਵਸ੍ਸਿਕਾਪੁਪ੍ਫਾਨਿ ਵਿਯ ਵਣ੍ਣਗਨ੍ਧਰਹਿਤਾ ਨਿਬ੍ਬਣ੍ਣਾਕਾਰਸੀਲਾ ਅਭਬ੍ਬਾ ਵੇਪੁਲ੍ਲਾਯ, ਨ ਚ ਤੇਸਂ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨੇਨ ਜਿਨਸਾਸਨਂ ਹੀਲ਼ਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਤੇ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਸੀਲਵਰਗਨ੍ਧੇਨ ਅਭਿਬ੍ਯਾਪੇਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸਾਲੀਨਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਨਿਰਾਤਙ੍ਕਾਨਂ ਲੋਹਿਤਕਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰੇ ਕਰੁਮ੍ਭਕਂ ਨਾਮ ਸਾਲਿਜਾਤਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤਰਾ ਯੇਵ ਵਿਨਸ੍ਸਤਿ, ਨ ਚ ਤਸ੍ਸਾ ਵਿਨਟ੍ਠਤ੍ਤਾ ਲੋਹਿਤਕਸਾਲੀ ਹੀਲ਼ਿਤਾ ਨਾਮ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਾ ਸਾਲੀ, ਤੇ ਰਾਜੂਪਭੋਗਾ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਤੇ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਲੋਹਿਤਕਸਾਲੀਨਮਨ੍ਤਰੇ ਕਰੁਮ੍ਭਕਾ ਵਿਯ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਨ ਵਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਵੇਪੁਲ੍ਲਤਂ ਨ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ [ਵਡ੍ਢਿਤ੍ਵਾ ਵੇਪੁਲ੍ਲਤਂ ਅਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ (ਸੀ. ਕ.)] ਅਨ੍ਤਰਾ ਯੇਵ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਤੇਸਂ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨੇਨ ਜਿਨਸਾਸਨਂ ਹੀਲ਼ਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇ ਅਰਹਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

‘‘ਕਾਮਦਦਸ੍ਸਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਣਿਰਤਨਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਂ [ਏਕਦੇਸੇ (ਕ.)] ਕਕ੍ਕਸਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਨ ਚ ਤਤ੍ਥ ਕਕ੍ਕਸੁਪ੍ਪਨ੍ਨਤ੍ਤਾ ਮਣਿਰਤਨਂ ਹੀਲ਼ਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਮਣਿਰਤਨਸ੍ਸ, ਤਂ ਜਨਸ੍ਸ ਹਾਸਕਰਂ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਤੇ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਕਕ੍ਕਸਾ ਤੇ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਪਟਿਕਾ, ਨ ਚ ਤੇਸਂ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨੇਨ ਜਿਨਸਾਸਨਂ ਹੀਲ਼ਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਤੇ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਹਾਸਜਨਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ.

‘‘ਜਾਤਿਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਹਿਤਚਨ੍ਦਨਸ੍ਸ ਏਕਦੇਸਂ ਪੂਤਿਕਂ ਹੋਤਿ ਅਪ੍ਪਗਨ੍ਧਂ. ਨ ਤੇਨ ਲੋਹਿਤਚਨ੍ਦਨਂ ਹੀਲ਼ਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯਂ ਤਤ੍ਥ ਅਪੂਤਿਕਂ ਸੁਗਨ੍ਧਂ, ਤਂ ਸਮਨ੍ਤਾ ਵਿਧੂਪੇਤਿ ਅਭਿਬ੍ਯਾਪੇਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਤੇ ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਲੋਹਿਤਚਨ੍ਦਨਸਾਰਨ੍ਤਰੇ ਪੂਤਿਕਦੇਸਮਿਵ ਛਡ੍ਡਨੀਯਾ ਜਿਨਸਾਸਨੇ, ਨ ਚ ਤੇਸਂ ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨੇਨ ਜਿਨਸਾਸਨਂ ਹੀਲ਼ਿਤਂ ਨਾਮ ਹੋਤਿ. ਯੇ ਤਤ੍ਥ ਠਿਤਾ ਭਿਕ੍ਖੂ, ਤੇ ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਸੀਲਵਰਚਨ੍ਦਨਗਨ੍ਧੇਨ ਅਨੁਲਿਮ੍ਪਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੇਨ ਤੇਨ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕੇਨ ਤੇਨ ਤੇਨ ਸਦਿਸੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਨਿਰਵਜ੍ਜਮਨੁਪਾਪਿਤਂ ਜਿਨਸਾਸਨਂ ਸੇਟ੍ਠਭਾਵੇਨ ਪਰਿਦੀਪਿਤਂ, ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਮਾਨਾਪਿ ਤੇ ਜਿਨਸਾਸਨਸ੍ਸ ਸੇਟ੍ਠਭਾਵਂ ਯੇਵ ਪਰਿਦੀਪੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ.

ਹੀਨਾਯਾਵਤ੍ਤਨਪਞ੍ਹੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.

੬. ਅਰਹਨ੍ਤਵੇਦਨਾਵੇਦਿਯਨਪਞ੍ਹੋ

੬. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਣਥ ‘ਅਰਹਾ ਏਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ ਕਾਯਿਕਂ, ਨ ਚੇਤਸਿਕ’ਨ੍ਤਿ. ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਰਹਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਂ ਕਾਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਰਹਾ ਅਨਿਸ੍ਸਰੋ ਅਸ੍ਸਾਮੀ ਅਵਸਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਯੁਤ੍ਤਮੇਤਂ, ਯਂ ਸੋ ਸਕਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਵਤ੍ਤਮਾਨੇ ਕਾਯੇ ਅਨਿਸ੍ਸਰੋ ਹੋਤਿ ਅਸ੍ਸਾਮੀ ਅਵਸਵਤ੍ਤੀ; ਸਕੁਣੋਪਿ ਤਾਵ, ਭਨ੍ਤੇ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਕੁਲਾਵਕੇ ਪਟਿਵਸਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਸੋ ਇਸ੍ਸਰੋ ਹੋਤਿ ਸਾਮੀ ਵਸਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਦਸਯਿਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਯਾਨੁਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਵੇ ਭਵੇ ਕਾਯਂ ਅਨੁਧਾਵਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਦਸ? ਸੀਤਂ ਉਣ੍ਹਂ ਜਿਘਚ੍ਛਾ ਪਿਪਾਸਾ ਉਚ੍ਚਾਰੋ ਪਸ੍ਸਾਵੋ ਮਿਦ੍ਧਂ ਜਰਾ ਬ੍ਯਾਧਿ ਮਰਣਂ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸ ਕਾਯਾਨੁਗਤਾ ਧਮ੍ਮਾ ਭਵੇ ਭਵੇ ਕਾਯਂ ਅਨੁਧਾਵਨ੍ਤਿ ਅਨੁਪਰਿਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਅਰਹਾ ਅਨਿਸ੍ਸਰੋ ਅਸ੍ਸਾਮੀ ਅਵਸਵਤ੍ਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਰਹਤੋ ਕਾਯੇ ਆਣਾ ਨਪ੍ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਇਸ੍ਸਰਿਯਂ ਵਾ, ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰੂਹੀ’’ਤਿ? ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇ ਕੇਚਿ ਪਥਵਿਨਿਸ੍ਸਿਤਾ ਸਤ੍ਤਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਪਥਵਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਚਰਨ੍ਤਿ ਵਿਹਰਨ੍ਤਿ ਵੁਤ੍ਤਿਂ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇਸਂ ਪਥਵਿਯਾ ਆਣਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਇਸ੍ਸਰਿਯਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਹਤੋ ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਪਵਤ੍ਤਤਿ, ਨ ਚ ਅਰਹਤੋ ਕਾਯੇ ਆਣਾ ਪਵਤ੍ਤਤਿ ਇਸ੍ਸਰਿਯਂ ਵਾ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਕਾਯਿਕਮ੍ਪਿ ਚੇਤਸਿਕਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਅਭਾਵਿਤਤ੍ਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਕਾਯਿਕਮ੍ਪਿ ਚੇਤਸਿਕਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਗੋਣੋ ਛਾਤੋ ਪਰਿਤਸਿਤੋ ਅਬਲਦੁਬ੍ਬਲਪਰਿਤ੍ਤਕਤਿਣੇਸੁ ਵਾ ਲਤਾਯ ਵਾ ਉਪਨਿਬਦ੍ਧੋ ਅਸ੍ਸ, ਯਦਾ ਸੋ ਗੋਣੋ ਪਰਿਕੁਪਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਾ ਸਹ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨੇਨ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਕੋਪੇਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਰਿਕੁਪਿਤਂ ਕਾਯਂ ਆਭੁਜਤਿ ਨਿਬ੍ਭੁਜਤਿ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਕਂ ਕਰੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਅਭਾਵਿਤਚਿਤ੍ਤੋ ਤਸਤਿ ਰਵਤਿ ਭੇਰਵਰਾਵਮਭਿਰਵਤਿ, ਇਦਮੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਪੁਥੁਜ੍ਜਨੋ ਕਾਯਿਕਮ੍ਪਿ ਚੇਤਸਿਕਮ੍ਪਿ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਰਹਾ ਏਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ ਕਾਯਿਕਂ, ਨ ਚੇਤਸਿਕ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਰਹਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਾਵਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸੁਭਾਵਿਤਂ ਦਨ੍ਤਂ ਸੁਦਨ੍ਤਂ ਅਸ੍ਸਵਂ ਵਚਨਕਰਂ, ਸੋ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਦਲ਼੍ਹਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸਮਾਧਿਥਮ੍ਭੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਥਮ੍ਭੇ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਂ ਨ ਵੇਧਤਿ ਨ ਚਲਤਿ, ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਵਿਕਾਰਵਿਪ੍ਫਾਰੇਨ ਕਾਯੋ ਆਭੁਜਤਿ ਨਿਬ੍ਭੁਜਤਿ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਇਦਮੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਰਹਾ ਏਕਂ ਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਤਿ ਕਾਯਿਕਂ, ਨ ਚੇਤਸਿਕ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਂ ਨਾਮ ਲੋਕੇ ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ ਯਂ ਕਾਯੇ ਚਲਮਾਨੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨ ਚਲਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਮੇ ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰੂਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਹਤਿਮਹਾਰੁਕ੍ਖੇ ਖਨ੍ਧਸਾਖਾਪਲਾਸਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਅਨਿਲਬਲਸਮਾਹਤੇ ਸਾਖਾ ਚਲਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਸ੍ਸ ਖਨ੍ਧੋਪਿ ਚਲਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰਹਾ ਦੁਕ੍ਖਾਯ ਵੇਦਨਾਯ ਫੁਟ੍ਠੋ ਸਮਾਨੋ ‘ਅਨਿਚ੍ਚ’ਨ੍ਤਿ ਦਲ਼੍ਹਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸਮਾਧਿਥਮ੍ਭੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਧਿਥਮ੍ਭੇ ਉਪਨਿਬਨ੍ਧਨਂ ਨ ਵੇਧਤਿ ਨ ਚਲਤਿ, ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਅਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਂ, ਤਸ੍ਸ ਵੇਦਨਾਵਿਕਾਰਵਿਪ੍ਫਾਰੇਨ ਕਾਯੋ ਆਭੁਜਤਿ ਨਿਬ੍ਭੁਜਤਿ ਸਮ੍ਪਰਿਵਤ੍ਤਤਿ, ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਨ ਵੇਧਤਿ ਨ ਚਲਤਿ ਖਨ੍ਧੋ ਵਿਯ ਮਹਾਰੁਕ੍ਖਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਨ ਮੇ ਏਵਰੂਪੋ ਸਬ੍ਬਕਾਲਿਕੋ ਧਮ੍ਮਪਦੀਪੋ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.

ਅਰਹਨ੍ਤਵੇਦਨਾਵੇਦਿਯਨਪਞ੍ਹੋ ਛਟ੍ਠੋ.

੭. ਅਭਿਸਮਯਨ੍ਤਰਾਯਕਰਪਞ੍ਹੋ

੭. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਧ ਯੋ ਕੋਚਿ ਗਿਹੀ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯ, ਅਤ੍ਤਨਾਪਿ ਸੋ ਨ ਜਾਨੇਯ੍ਯ ‘ਗਿਹਿਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋਸ੍ਮੀ’ਤਿ, ਨਪਿ ਤਸ੍ਸ ਅਞ੍ਞੋ ਕੋਚਿ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ ‘ਗਿਹਿਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋਸੀ’ਤਿ. ਸੋ ਚ ਤਥਤ੍ਤਾਯ ਪਟਿਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕੇਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਕਾਰਣੇਨਾ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯਾਯ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਭਵਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਣਥ ‘ਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਹੋਤਿ, ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇ ਸਤਿ ਆਵਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਆਵਟੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤੀ’ਤਿ. ਇਮਸ੍ਸ ਪਨ ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਜਾਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਹਰਤੋ ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤਿ, ਵਿਸਮੇਨ ਵਿਸਮੇਨੇਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਚਿਨ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸਜ੍ਜੇਥਾ’’ਤਿ.

‘‘ਰੁਹਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਕਟ੍ਠੇ ਸੁਕਲਲੇ ਮਣ੍ਡਖੇਤ੍ਤੇ ਸਾਰਦਂ ਸੁਖਸਯਿਤਂ ਬੀਜ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਅਪਿ ਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਞ੍ਞੇਵ ਬੀਜਂ ਘਨਸੇਲਸਿਲਾਤਲੇ ਰੁਹੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਞ੍ਞੇਵ ਬੀਜਂ ਕਲਲੇ ਰੁਹਤਿ, ਕਿਸ੍ਸ ਘਨਸੇਲੇ ਨ ਰੁਹਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤਸ੍ਸ ਬੀਜਸ੍ਸ ਰੁਹਨਾਯ ਘਨਸੇਲੇ ਹੇਤੁ, ਅਹੇਤੁਨਾ ਬੀਜਂ ਨ ਰੁਹਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸੋ ਤਸ੍ਸ ਹੇਤੁ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ, ਅਹੇਤੁਨਾ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਣ੍ਡਲੇਡ੍ਡੁਲਗੁਲ਼ਮੁਗ੍ਗਰਾ ਪਥਵਿਯਾ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤੇ ਯੇਵ ਦਣ੍ਡਲੇਡ੍ਡੁਲਗੁਲ਼ਮੁਗ੍ਗਰਾ ਗਗਨੇ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤੇ ਯੇਵ ਦਣ੍ਡਲੇਡ੍ਡੁਲਗੁਲ਼ਮੁਗ੍ਗਰਾ ਪਥਵਿਯਾ ਠਾਨਮੁਪਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਗਗਨੇ ਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਤੇਸਂ ਦਣ੍ਡਲੇਡ੍ਡੁਲਗੁਲ਼ਮੁਗ੍ਗਰਾਨਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਆਕਾਸੇ ਹੇਤੁ, ਅਹੇਤੁਨਾ ਨ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਤੇਨ ਦੋਸੇਨ ਅਭਿਸਮਯਹੇਤੁ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ, ਹੇਤੁਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇ ਅਹੇਤੁਨਾ ਅਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤੀਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਥਲੇ ਅਗ੍ਗਿ ਜਲਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋ ਯੇਵ ਅਗ੍ਗਿ ਉਦਕੇ ਜਲਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਂ ਪਨੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਸੋ ਯੇਵ ਅਗ੍ਗਿ ਥਲੇ ਜਲਤਿ, ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਉਦਕੇ ਨ ਜਲਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨਤ੍ਥਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਗ੍ਗਿਸ੍ਸ ਜਲਨਾਯ ਉਦਕੇ ਹੇਤੁ, ਅਹੇਤੁਨਾ ਨ ਜਲਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਸ੍ਸ ਤੇਨ ਦੋਸੇਨ ਅਭਿਸਮਯਹੇਤੁ ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨੋ, ਹੇਤੁਸਮੁਗ੍ਘਾਤੇ ਅਹੇਤੁਨਾ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪੁਨਪੇਤਂ ਅਤ੍ਥਂ ਚਿਨ੍ਤੇਹਿ, ਨ ਮੇ ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਸਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਭਵਤਿ, ਅਜਾਨਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਸਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇ ਆਵਰਣਂ ਹੋਤੀਤਿ, ਕਾਰਣੇਨ ਮਂ ਸਞ੍ਞਾਪੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਪਿ ਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਸਂ ਹਲਾਹਲਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨ ਖਾਯਿਤਂ ਜੀਵਿਤਂ ਹਰਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨਪਿ ਕਤਂ ਪਾਪਂ ਅਭਿਸਮਯਨ੍ਤਰਾਯਕਰਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਅਪਿ ਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਗ੍ਗਿ ਅਜਾਨਿਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਕਮਨ੍ਤਂ ਡਹਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨਪਿ ਕਤਂ ਪਾਪਂ ਅਭਿਸਮਯਨ੍ਤਰਾਯਕਰਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਅਪਿ ਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਜਾਨਨ੍ਤਂ ਆਸੀਵਿਸੋ ਡਂਸਿਤ੍ਵਾ ਜੀਵਿਤਂ ਹਰਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨਪਿ ਕਤਂ ਪਾਪਂ ਅਭਿਸਮਯਨ੍ਤਰਾਯਕਰਂ ਹੋਤਿ.

‘‘ਨਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਲਿਙ੍ਗਰਾਜਾ ਸਮਣਕੋਲਞ੍ਞੋ ਸਤ੍ਤਰਤਨਪਰਿਕਿਣ੍ਣੋ ਹਤ੍ਥਿਰਤਨਮਭਿਰੁਯ੍ਹ ਕੁਲਦਸ੍ਸਨਾਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋਪਿ ਨਾਸਕ੍ਖਿ ਬੋਧਿਮਣ੍ਡਸ੍ਸ ਉਪਰਿਤੋ ਗਨ੍ਤੁਂ, ਇਦਮੇਤ੍ਥ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਅਜਾਨਨ੍ਤੇਨਪਿ ਕਤਂ ਪਾਪਂ ਅਭਿਸਮਯਨ੍ਤਰਾਯਕਰਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਜਿਨਭਾਸਿਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਾਰਣਂ ਨ ਸਕ੍ਕਾ ਪਟਿਕ੍ਕੋਸਿਤੁਂ, ਏਸੋਵੇਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥੋ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਅਭਿਸਮਯਨ੍ਤਰਾਯਕਰਪਞ੍ਹੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.

੮. ਦੁਸ੍ਸੀਲਪਞ੍ਹੋ

੮. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਗਿਹਿਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਚ ਸਮਣਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਚ ਕੋ ਵਿਸੇਸੋ, ਕਿਂ ਨਾਨਾਕਰਣਂ, ਉਭੋਪੇਤੇ ਸਮਸਮਗਤਿਕਾ, ਉਭਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਮਸਮੋ ਵਿਪਾਕੋ ਹੋਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਾਨਾਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ?

‘‘ਦਸ ਯਿਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਗੁਣਾ ਸਮਣਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਗਿਹਿਦੁਸ੍ਸੀਲਤੋ ਵਿਸੇਸੇਨ ਅਤਿਰੇਕਾ, ਦਸਹਿ ਚ ਕਾਰਣੇਹਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ.

‘‘ਕਤਮੇ ਦਸ ਗੁਣਾ ਸਮਣਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਗਿਹਿਦੁਸ੍ਸੀਲਤੋ ਵਿਸੇਸੇਨ ਅਤਿਰੇਕਾ? ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮਣਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਬੁਦ੍ਧੇ ਸਗਾਰਵੋ ਹੋਤਿ, ਧਮ੍ਮੇ ਸਗਾਰਵੋ ਹੋਤਿ, ਸਙ੍ਘੇ ਸਗਾਰਵੋ ਹੋਤਿ, ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀਸੁ ਸਗਾਰਵੋ ਹੋਤਿ, ਉਦ੍ਦੇਸਪਰਿਪੁਚ੍ਛਾਯ ਵਾਯਮਤਿ, ਸਵਨਬਹੁਲੋ ਹੋਤਿ, ਭਿਨ੍ਨਸੀਲੋਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਪਰਿਸਗਤੋ ਆਕਪ੍ਪਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਤਿ, ਗਰਹਭਯਾ ਕਾਯਿਕਂ ਵਾਚਸਿਕਂ ਰਕ੍ਖਤਿ, ਪਧਾਨਾਭਿਮੁਖਞ੍ਚਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਾਮਞ੍ਞਂ ਉਪਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮਣਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਪਾਪਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਆਚਰਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਤ੍ਥੀ ਸਪਤਿਕਾ ਨਿਲੀਯਿਤ੍ਵਾ ਰਹਸ੍ਸੇਨੇਵ ਪਾਪਮਾਚਰਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਰੋਨ੍ਤੋਪਿ ਸਮਣਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਪਾਪਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਆਚਰਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸ ਗੁਣਾ ਸਮਣਦੁਸ੍ਸੀਲਸ੍ਸ ਗਿਹਿਦੁਸ੍ਸੀਲਤੋ ਵਿਸੇਸੇਨ ਅਤਿਰੇਕਾ.

‘‘ਕਤਮੇਹਿ ਦਸਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ? ਅਨਵਜ੍ਜਕਵਚਧਾਰਣਤਾਯਪਿ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ਇਸਿਸਾਮਞ੍ਞਭਣ੍ਡੁਲਿਙ੍ਗਧਾਰਣਤੋਪਿ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ਸਙ੍ਘਸਮਯਮਨੁਪ੍ਪਵਿਟ੍ਠਤਾਯਪਿ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮਸਙ੍ਘਸਰਣਗਤਤਾਯਪਿ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ਪਧਾਨਾਸਯਨਿਕੇਤਵਾਸਿਤਾਯਪਿ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ਜਿਨਸਾਸਨਧਰ [ਜਿਨਸਾਸਨਧਨ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਰਿਯੇਸਨਤੋਪਿ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ਪਵਰਧਮ੍ਮਦੇਸਨਤੋਪਿ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ਧਮ੍ਮਦੀਪਗਤਿਪਰਾਯਣਤਾਯਪਿ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ‘ਅਗ੍ਗੋ ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ ਏਕਨ੍ਤਉਜੁਦਿਟ੍ਠਿਤਾਯਪਿ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ, ਉਪੋਸਥਸਮਾਦਾਨਤੋਪਿ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ.

‘‘ਸੁਵਿਪਨ੍ਨੋਪਿ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਮਣਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਦਾਯਕਾਨਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ ਸੁਬਹਲਮ੍ਪਿ ਕਲਲਕਦ੍ਦਮਰਜੋਜਲ੍ਲਂ ਅਪਨੇਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਵਿਪਨ੍ਨੋਪਿ ਸਮਣਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਦਾਯਕਾਨਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਣ੍ਹੋਦਕਂ ਸੁਕੁਧਿਤਮ੍ਪਿ [ਸੁਕਠਿਤਮ੍ਪਿ (ਸੀ. ਪੀ), ਸੁਖੁਠਿਤਮ੍ਪਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਜ੍ਜਲਨ੍ਤਂ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧਂ ਨਿਬ੍ਬਾਪੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਵਿਪਨ੍ਨੋਪਿ ਸਮਣਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਦਾਯਕਾਨਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ.

‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭੋਜਨਂ ਵਿਰਸਮ੍ਪਿ ਖੁਦਾਦੁਬ੍ਬਲ੍ਯਂ ਅਪਨੇਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਵਿਪਨ੍ਨੋਪਿ ਸਮਣਦੁਸ੍ਸੀਲੋ ਦਾਯਕਾਨਂ ਦਕ੍ਖਿਣਂ ਵਿਸੋਧੇਤਿ.

‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ ਮਜ੍ਝਿਮਨਿਕਾਯਵਰਲਞ੍ਛਕੇ ਦਕ੍ਖਿਣਵਿਭਙ੍ਗੇ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇ –

‘‘‘ਯੋ ਸੀਲਵਾ ਦੁਸ੍ਸੀਲੇਸੁ ਦਦਾਤਿ ਦਾਨਂ, ਧਮ੍ਮੇਨ ਲਦ੍ਧਂ ਸੁਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ;

ਅਭਿਸਦ੍ਦਹਂ ਕਮ੍ਮਫਲਂ ਉਲ਼ਾਰਂ, ਸਾ ਦਕ੍ਖਿਣਾ ਦਾਯਕਤੋ ਵਿਸੁਜ੍ਝਤੀ’’’ਤਿ [ਮ. ਨਿ. ੩.੩੮੨].

‘‘ਅਚ੍ਛਰਿਯਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਬ੍ਭੁਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਾਵਤਕਂ ਮਯਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹ, ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਓਪਮ੍ਮੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਵਿਭਾਵੇਨ੍ਤੋ ਅਮਤਮਧੁਰਂ ਸਵਨੂਪਗਂ ਅਕਾਸਿ. ਯਥਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੂਦੋ ਵਾ ਸੂਦਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਤਾਵਤਕਂ ਮਂਸਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਨਾਨਾਵਿਧੇਹਿ ਸਮ੍ਭਾਰੇਹਿ ਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਰਾਜੂਪਭੋਗਂ ਕਰੋਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਾਵਤਕਂ ਮਯਂ ਪਞ੍ਹਂ ਅਪੁਚ੍ਛਿਮ੍ਹ, ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਓਪਮ੍ਮੇਹਿ ਕਾਰਣੇਹਿ ਵਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਅਮਤਮਧੁਰਂ ਸਵਨੂਪਗਂ ਅਕਾਸੀ’’ਤਿ.

ਦੁਸ੍ਸੀਲਪਞ੍ਹੋ ਅਟ੍ਠਮੋ.

੯. ਉਦਕਸਤ੍ਤਜੀਵਪਞ੍ਹੋ

੯. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਮਂ ਉਦਕਂ ਅਗ੍ਗਿਮ੍ਹਿ ਤਪ੍ਪਮਾਨਂ ਚਿਚ੍ਚਿਟਾਯਤਿ ਚਿਟਿਚਿਟਾਯਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ ਬਹੁਵਿਧਂ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਉਦਕਂ ਜੀਵਤਿ, ਕਿਂ ਕੀਲ਼ਮਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਅਞ੍ਞੇਨ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ ਜੀਵਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਉਦਕੇ ਜੀਵੋ ਵਾ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਵੇਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਉਦਕਂ ਚਿਚ੍ਚਿਟਾਯਤਿ ਚਿਟਿਚਿਟਾਯਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ ਬਹੁਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੇ ਤਿਤ੍ਥਿਯਾ ਉਦਕਂ ਜੀਵਤੀਤਿ ਸੀਤੋਦਕਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਉਦਕਂ ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵੇਕਤਿਕਵੇਕਤਿਕਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਤੁਮ੍ਹੇ ਗਰਹਨ੍ਤਿ ਪਰਿਭਵਨ੍ਤਿ ‘ਏਕਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸਮਣਾ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤਿਯਾ ਜੀਵਂ ਵਿਹੇਠੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਤਂ ਤੇਸਂ ਗਰਹਂ ਪਰਿਭਵਂ ਵਿਨੋਦੇਹਿ ਅਪਨੇਹਿ ਨਿਚ੍ਛਾਰੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ ਜੀਵਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕੇ ਜੀਵੋ ਵਾ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਵੇਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਉਦਕਂ ਚਿਚ੍ਚਿਟਾਯਤਿ ਚਿਟਿਚਿਟਾਯਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ ਬਹੁਵਿਧਂ.

‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ ਸੋਬ੍ਭਸਰਸਰਿਤਦਹਤਲ਼ਾਕਕਨ੍ਦਰਪਦਰਉਦਪਾਨਨਿਨ੍ਨਪੋਕ੍ਖਰਣਿਗਤਂ ਵਾਤਾਤਪਵੇਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ ਪਰਿਕ੍ਖਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਤ੍ਥ ਉਦਕਂ ਚਿਚ੍ਚਿਟਾਯਤਿ ਚਿਟਿਚਿਟਾਯਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ ਬਹੁਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯ, ਤਤ੍ਥਾਪਿ ਉਦਕਂ ਸਦ੍ਦਾਯੇਯ੍ਯ, ਇਮਿਨਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣੇਨ ਜਾਨਾਹਿ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਉਦਕੇ ਜੀਵੋ ਵਾ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਵੇਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਉਦਕਂ ਚਿਚ੍ਚਿਟਾਯਤਿ ਚਿਟਿਚਿਟਾਯਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ ਬਹੁਵਿਧ’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਾਰਣਂ ਸੁਣੋਹਿ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਉਦਕੇ ਜੀਵੋ ਵਾ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਵੇਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਉਦਕਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤੀ’ਤਿ. ਯਦਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ ਤਣ੍ਡੁਲੇਹਿ ਸਮ੍ਮਿਸ੍ਸਿਤਂ ਭਾਜਨਗਤਂ ਹੋਤਿ ਪਿਹਿਤਂ ਉਦ੍ਧਨੇ ਅਠਪਿਤਂ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਤ੍ਥ ਉਦਕਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਚਲਂ ਹੋਤਿ ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਤਂ ਯੇਵ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ ਭਾਜਨਗਤਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਉਜ੍ਜਾਲੇਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਨੇ ਠਪਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਤ੍ਥ ਉਦਕਂ ਅਚਲਂ ਹੋਤਿ ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚਲਤਿ ਖੁਬ੍ਭਤਿ ਲੁਲ਼ਤਿ ਆਵਿਲਤਿ ਊਮਿਜਾਤਂ ਹੋਤਿ, ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਤ੍ਤਰਤਿ ਪਤਰਤਿ ਫੇਣਮਾਲੀ ਹੋਤੀਤਿ. ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਕਤਿਕਂ ਉਦਕਂ ਨ ਚਲਤਿ ਸਨ੍ਤਸਨ੍ਤਂ ਹੋਤਿ, ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਅਗ੍ਗਿਗਤਂ ਚਲਤਿ ਖੁਬ੍ਭਤਿ ਲੁਲ਼ਤਿ ਆਵਿਲਤਿ ਊਮਿਜਾਤਂ ਹੋਤਿ, ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਤ੍ਤਰਤਿ ਪਤਰਤਿ ਫੇਣਮਾਲੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਪਾਕਤਿਕਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਦਕਂ ਨ ਚਲਤਿ, ਅਗ੍ਗਿਕਤਂ ਪਨ ਉਦਕਂ ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਵੇਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਚਿਚ੍ਚਿਟਾਯਤਿ ਚਿਟਿਚਿਟਾਯਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ ਬਹੁਵਿਧ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣੇਨ ਜਾਨਾਹਿ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਉਦਕੇ ਜੀਵੋ ਵਾ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਵੇਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਉਦਕਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਅਪਰਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਤ੍ਤਰਂ ਕਾਰਣਂ ਸੁਣੋਹਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਉਦਕੇ ਜੀਵੋ ਵਾ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਵੇਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਉਦਕਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ. ਹੋਤਿ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ ਘਰੇ ਘਰੇ ਉਦਕਵਾਰਕਗਤਂ ਪਿਹਿਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ ਚਲਤਿ ਖੁਬ੍ਭਤਿ ਲੁਲ਼ਤਿ ਆਵਿਲਤਿ ਊਮਿਜਾਤਂ ਹੋਤਿ, ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਤ੍ਤਰਤਿ ਪਤਰਤਿ ਫੇਣਮਾਲੀ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਚਲਂ ਤਂ ਹੋਤਿ ਪਾਕਤਿਕਂ ਉਦਕਵਾਰਕਗਤਂ ਉਦਕ’’ਨ੍ਤਿ.

‘‘ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਂ ਪਨ ਤਯਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ‘ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਉਦਕਂ ਚਲਤਿ ਖੁਬ੍ਭਤਿ ਲੁਲ਼ਤਿ ਆਵਿਲਤਿ ਊਮਿਜਾਤਂ ਹੋਤਿ, ਉਦ੍ਧਮਧੋ ਦਿਸਾਵਿਦਿਸਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਉਤ੍ਤਰਤਿ ਪਤਰਤਿ ਫੇਣਮਾਲੀ ਹੋਤਿ, ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ ਓਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ [ਓਸ੍ਸਕ੍ਕਿਤ੍ਵਾ’’ਤਿ ਪਦਂ ਸੀ. ਪੀ. ਪੋਤ੍ਥਕੇਸੁ ਨਤ੍ਥਿ] ਵੇਲਾਯ ਪਹਰਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ ਬਹੁਵਿਧ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸੁਤਪੁਬ੍ਬਂ ਏਤਂ ਮਯਾ ਦਿਟ੍ਠਪੁਬ੍ਬਞ੍ਚ ‘ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਉਦਕਂ ਹਤ੍ਥਸਤਮ੍ਪਿ ਦ੍ਵੇਪਿ ਹਤ੍ਥਸਤਾਨਿ ਗਗਨੇ ਉਸ੍ਸਕ੍ਕਤੀ’’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਵਾਰਕਗਤਂ ਉਦਕਂ ਨ ਚਲਤਿ ਨ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ, ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਉਦਕਂ ਚਲਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਵਾਤਵੇਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ, ਭਨ੍ਤੇ, ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਉਦਕਂ ਚਲਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ, ਉਦਕਵਾਰਕਗਤਂ ਉਦਕਂ ਅਘਟ੍ਟਿਤਂ ਕੇਹਿਚਿ ਨ ਚਲਤਿ ਨ ਸਦ੍ਦਾਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਾਤਵੇਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਉਦਕਂ ਚਲਤਿ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ ਏਵਮੇਵ ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਵੇਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਉਦਕਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤੀ’’ਤਿ.

‘‘ਨਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭੇਰਿਪੋਕ੍ਖਰਂ ਸੁਕ੍ਖਂ ਸੁਕ੍ਖੇਨ ਗੋਚਮ੍ਮੇਨ ਓਨਨ੍ਧਨ੍ਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਆਮ, ਭਨ੍ਤੇ’’. ‘‘ਅਪਿ ਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭੇਰਿਯਾ ਜੀਵੋ ਵਾ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਤ੍ਥੀ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭੇਰੀ ਸਦ੍ਦਾਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਾ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਾ ਤਜ੍ਜੇਨ ਵਾਯਾਮੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਾ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਵਾ ਤਜ੍ਜੇਨ ਵਾਯਾਮੇਨ ਭੇਰੀ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਵੇਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਉਦਕਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ. ਇਮਿਨਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣੇਨ ਜਾਨਾਹਿ ‘ਨਤ੍ਥਿ ਉਦਕੇ ਜੀਵੋ ਵਾ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ, ਅਗ੍ਗਿਸਨ੍ਤਾਪਵੇਗਸ੍ਸ ਮਹਨ੍ਤਤਾਯ ਉਦਕਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤੀ’ਤਿ.

‘‘ਮਯ੍ਹਮ੍ਪਿ ਤਾਵ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਵ ਪੁਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਏਵਮੇਸੋ ਪਞ੍ਹੋ ਸੁਵਿਨਿਚ੍ਛਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਭਾਜਨੇਹਿ ਉਦਕਂ ਤਪ੍ਪਮਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਏਕਚ੍ਚੇਹਿ ਯੇਵ ਭਾਜਨੇਹਿ ਤਪ੍ਪਮਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਭਾਜਨੇਹਿ ਉਦਕਂ ਤਪ੍ਪਮਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ, ਏਕਚ੍ਚੇਹਿ ਯੇਵ ਭਾਜਨੇਹਿ ਉਦਕਂ ਤਪ੍ਪਮਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਹਿਤੋਸਿ ਸਕਸਮਯਂ, ਪਚ੍ਚਾਗਤੋਸਿ ਮਮ ਵਿਸਯਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਉਦਕੇ ਜੀਵੋ ਵਾ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾ. ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬੇਹਿਪਿ ਭਾਜਨੇਹਿ ਉਦਕਂ ਤਪ੍ਪਮਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਯੇਯ੍ਯ, ਯੁਤ੍ਤਮਿਦਂ ‘ਉਦਕਂ ਜੀਵਤੀ’ਤਿ ਵਤ੍ਤੁਂ. ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ ਦ੍ਵਯਂ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ, ਤਂ ਜੀਵਤਿ, ਯਂ ਨ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ, ਤਂ ਨ ਜੀਵਤੀਤਿ. ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕਂ ਜੀਵੇਯ੍ਯ, ਮਹਨ੍ਤਾਨਂ ਹਤ੍ਥਿਨਾਗਾਨਂ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਕਾਯਾਨਂ ਪਭਿਨ੍ਨਾਨਂ ਸੋਣ੍ਡਾਯ ਉਸ੍ਸਿਞ੍ਚਿਤ੍ਵਾ ਮੁਖੇ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਕੁਚ੍ਛਿਂ ਪਵੇਸਯਨ੍ਤਾਨਂ, ਤਮ੍ਪਿ ਉਦਕਂ ਤੇਸਂ ਦਨ੍ਤਨ੍ਤਰੇ ਚਿਪ੍ਪਿਯਮਾਨਂ ਸਦ੍ਦਾਯੇਯ੍ਯ. ਹਤ੍ਥਸਤਿਕਾਪਿ ਮਹਾਨਾਵਾ ਗਰੁਕਾ ਭਾਰਿਕਾ ਅਨੇਕਸਤਸਹਸ੍ਸਭਾਰਪਰਿਪੂਰਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਵਿਚਰਨ੍ਤਿ, ਤਾਹਿਪਿ ਚਿਪ੍ਪਿਯਮਾਨਂ ਉਦਕਂ ਸਦ੍ਦਾਯੇਯ੍ਯ. ਮਹਤਿਮਹਨ੍ਤਾਪਿ ਮਚ੍ਛਾ ਅਨੇਕਸਤਯੋਜਨਿਕਕਾਯਾ ਤਿਮੀ ਤਿਮਿਙ੍ਗਲਾ ਤਿਮਿਰਪਿਙ੍ਗਲਾ ਅਬ੍ਭਨ੍ਤਰੇ ਨਿਮੁਗ੍ਗਾ ਮਹਾਸਮੁਦ੍ਦੇ ਨਿਵਾਸਟ੍ਠਾਨਤਾਯ ਪਟਿਵਸਨ੍ਤਾ ਮਹਾਉਦਕਧਾਰਾ ਆਚਮਨ੍ਤਿ ਧਮਨ੍ਤਿ ਚ, ਤੇਸਮ੍ਪਿ ਤਂ ਦਨ੍ਤਨ੍ਤਰੇਪਿ ਉਦਰਨ੍ਤਰੇਪਿ ਚਿਪ੍ਪਿਯਮਾਨਂ ਉਦਕਂ ਸਦ੍ਦਾਯੇਯ੍ਯ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਏਵਰੂਪੇਹਿ ਏਵਰੂਪੇਹਿ ਮਹਨ੍ਤੇਹਿ ਪਟਿਪੀਲ਼ਨੇਹਿ ਪਟਿਪੀਲ਼ਿਤਂ ਉਦਕਂ ਨ ਸਦ੍ਦਾਯਤਿ ਤਸ੍ਮਾਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਉਦਕੇ ਜੀਵੋ ਵਾ ਸਤ੍ਤੋ ਵਾਤਿ, ਏਵਮੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਧਾਰੇਹੀ’’ਤਿ.

‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਦੋਸਾਗਤੋ ਪਞ੍ਹੋ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾਯ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਯਥਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਮਹਗ੍ਘਂ ਮਣਿਰਤਨਂ ਛੇਕਂ ਆਚਰਿਯਂ ਕੁਸਲਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤਂ ਮਣਿਕਾਰਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਕਿਤ੍ਤਿਂ ਲਭੇਯ੍ਯ ਥੋਮਨਂ ਪਸਂਸਂ, ਮੁਤ੍ਤਾਰਤਨਂ ਵਾ ਮੁਤ੍ਤਿਕਂ ਦੁਸ੍ਸਰਤਨਂ ਵਾ ਦੁਸ੍ਸਿਕਂ, ਲੋਹਿਤਚਨ੍ਦਨਂ ਵਾ ਗਨ੍ਧਿਕਂ ਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਕਿਤ੍ਤਿਂ ਲਭੇਯ੍ਯ ਥੋਮਨਂ ਪਸਂਸਂ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਦੋਸਾਗਤੋ [ਦੇਸਾਗਤੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਪਞ੍ਹੋ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾਯ ਵਿਭਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਭਤ੍ਤੋ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.

ਉਦਕਸਤ੍ਤਜੀਵਪਞ੍ਹੋ ਨਵਮੋ.

ਬੁਦ੍ਧਵਗ੍ਗੋ ਪਠਮੋ.

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਗ੍ਗੇ ਨਵ ਪਞ੍ਹਾ.