੫. ਸਨ੍ਥਵਵਗ੍ਗੋ
੧. ਸਨ੍ਥਵਪਞ੍ਹੋ
੧. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘‘ਸਨ੍ਥਵਤੋ ਭਯਂ ਜਾਤਂ, ਨਿਕੇਤਾ ਜਾਯਤੇ ਰਜੋ;
ਅਨਿਕੇਤਮਸਨ੍ਥਵਂ, ਏਤਂ ਵੇ ਮੁਨਿਦਸ੍ਸਨ’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਵਿਹਾਰੇ ਕਾਰਯੇ ਰਮ੍ਮੇ, ਵਾਸਯੇਤ੍ਥ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੇ’ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਸਨ੍ਥਵਤੋ ਭਯਂ ਜਾਤਂ, ਨਿਕੇਤਾ ਜਾਯਤੇ ਰਜੋ. ਅਨਿਕੇਤਮਸਨ੍ਥਵਂ, ਏਤਂ ਵੇ ਮੁਨਿਦਸ੍ਸਨ’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਵਿਹਾਰੇ ਕਾਰਯੇ ਰਮ੍ਮੇ, ਵਾਸਯੇਤ੍ਥ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੇ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਵਿਹਾਰੇ ਕਾਰਯੇ ਰਮ੍ਮੇ, ਵਾਸਯੇਤ੍ਥ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੇ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਸਨ੍ਥਵਤੋ ਭਯਂ ਜਾਤਂ, ਨਿਕੇਤਾ ਜਾਯਤੇ ਰਜੋ. ਅਨਿਕੇਤਮਸਨ੍ਥਵਂ, ਏਤਂ ਵੇ ਮੁਨਿਦਸ੍ਸਨ’ਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਸਨ੍ਥਵਤੋ ਭਯਂ ਜਾਤਂ, ਨਿਕੇਤਾ ਜਾਯਤੇ ਰਜੋ. ਅਨਿਕੇਤਮਸਨ੍ਥਵਂ, ਏਤਂ ਵੇ ਮੁਨਿਦਸ੍ਸਨ’ਨ੍ਤਿ. ਭਣਿਤਞ੍ਚ ‘ਵਿਹਾਰੇ ਕਾਰਯੇ ਰਮ੍ਮੇ, ਵਾਸਯੇਤ੍ਥ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੇ’ਤਿ. ਯਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਸਨ੍ਥਵਤੋ ਭਯਂ ਜਾਤਂ, ਨਿਕੇਤਾ ਜਾਯਤੇ ਰਜੋ. ਅਨਿਕੇਤਮਸਨ੍ਥਵਂ, ਏਤਂ ਵੇ ਮੁਨਿਦਸ੍ਸਨ’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਸਭਾਵਵਚਨਂ ਅਸੇਸਵਚਨਂ ਨਿਸ੍ਸੇਸਵਚਨਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ ਸਮਣਾਨੁਚ੍ਛਵਂ ਸਮਣਸਾਰੁਪ੍ਪਂ ਸਮਣਪ੍ਪਤਿਰੂਪਂ ਸਮਣਾਰਹਂ ਸਮਣਗੋਚਰਂ ਸਮਣਪ੍ਪਟਿਪਦਾ ਸਮਣਪ੍ਪਟਿਪਤ੍ਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਰਞ੍ਞਕੋ ਮਿਗੋ ਅਰਞ੍ਞੇ ਪਵਨੇ ਚਰਮਾਨੋ ਨਿਰਾਲਯੋ ਅਨਿਕੇਤੋ ਯਥਿਚ੍ਛਕਂ ਸਯਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੁਨਾ ‘ਸਨ੍ਥਵਤੋ ਭਯਂ ਜਾਤਂ, ਨਿਕੇਤਾ ਜਾਯਤੇ ਰਜੋ. ਅਨਿਕੇਤਮਸਨ੍ਥਵਂ, ਏਤਂ ਵੇ ਮੁਨਿਦਸ੍ਸਨ’ਨ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤੇਤਬ੍ਬਂ.
‘‘ਯਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਵਿਹਾਰੇ ਕਾਰਯੇ ਰਮ੍ਮੇ, ਵਾਸਯੇਤ੍ਥ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੇ’ਤਿ, ਤਂ ਦ੍ਵੇ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ. ਕਤਮੇ ਦ੍ਵੇ? ਵਿਹਾਰਦਾਨਂ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਵਣ੍ਣਿਤਂ ਅਨੁਮਤਂ ਥੋਮਿਤਂ ਪਸਤ੍ਥਂ, ਤਂ ਤੇ ਵਿਹਾਰਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਾ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਤਾਵ ਪਠਮੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਵਿਹਾਰਦਾਨੇ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ ਵਿਹਾਰੇ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨੇ ਭਿਕ੍ਖੁਨਿਯੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤਸਙ੍ਕੇਤਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸੁਲਭਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਦਸ੍ਸਨਕਾਮਾਨਂ, ਅਨਿਕੇਤੇ ਦੁਦ੍ਦਸ੍ਸਨਾ ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ. ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਆਨਿਸਂਸੋ ਵਿਹਾਰਦਾਨੇ. ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੇਨ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਵਿਹਾਰੇ ਕਾਰਯੇ ਰਮ੍ਮੇ, ਵਾਸਯੇਤ੍ਥ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੇ’ਤਿ, ਨ ਤਤ੍ਥ ਬੁਦ੍ਧਪੁਤ੍ਤੇਨ ਆਲਯੋ ਕਰਣੀਯੋ ਨਿਕੇਤੇ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.
ਸਨ੍ਥਵਪਞ੍ਹੋ ਪਠਮੋ.
੨. ਉਦਰਸਂਯਤਪਞ੍ਹੋ
੨. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘‘ਉਤ੍ਤਿਟ੍ਠੇ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਉਦਰੇ ਸਂਯਤੋ ਸਿਯਾ’ਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਪਨੁਦਾਯਿ, ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ ਇਮਿਨਾ ਪਤ੍ਤੇਨ ਸਮਤਿਤ੍ਤਿਕਮ੍ਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮੀ’ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਉਤ੍ਤਿਟ੍ਠੇ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਉਦਰੇ ਸਂਯਤੋ ਸਿਯਾ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਪਨੁਦਾਯਿ, ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ ਇਮਿਨਾ ਪਤ੍ਤੇਨ ਸਮਤਿਤ੍ਥਿਕਮ੍ਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਪਨੁਦਾਯਿ, ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ ਇਮਿਨਾ ਪਤ੍ਤੇਨ ਸਮਤਿਤ੍ਥਿਕਮ੍ਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮੀ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਉਤ੍ਤਿਟ੍ਠੇ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਉਦਰੇ ਸਂਯਤੋ ਸਿਯਾ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਉਤ੍ਤਿਟ੍ਠੇ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਉਦਰੇ ਸਂਯਤੋ ਸਿਯਾ’ਤਿ, ਭਣਿਤਞ੍ਚ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਪਨੁਦਾਯਿ, ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ ਇਮਿਨਾ ਪਤ੍ਤੇਨ ਸਮਤਿਤ੍ਤਿਕਮ੍ਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮੀ’ਤਿ. ਯਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਉਤ੍ਤਿਟ੍ਠੇ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਉਦਰੇ ਸਂਯਤੋ ਸਿਯਾ’ਤਿ, ਤਂ ਸਭਾਵਵਚਨਂ ਅਸੇਸਵਚਨਂ ਨਿਸ੍ਸੇਸਵਚਨਂ ਨਿਪ੍ਪਰਿਯਾਯਵਚਨਂ ਭੂਤਵਚਨਂ ਤਚ੍ਛਵਚਨਂ ਯਾਥਾਵਵਚਨਂ ਅਵਿਪਰੀਤਵਚਨਂ ਇਸਿਵਚਨਂ ਮੁਨਿਵਚਨਂ ਭਗਵਨ੍ਤਵਚਨਂ ਅਰਹਨ੍ਤਵਚਨਂ ਪਚ੍ਚੇਕਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਜਿਨਵਚਨਂ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਵਚਨਂ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਵਚਨਂ.
‘‘ਉਦਰੇ ਅਸਂਯਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਣਮ੍ਪਿ ਹਨਤਿ, ਅਦਿਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਦਿਯਤਿ, ਪਰਦਾਰਮ੍ਪਿ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਮੁਸਾਪਿ ਭਣਤਿ, ਮਜ੍ਜਮ੍ਪਿ ਪਿਵਤਿ, ਮਾਤਰਮ੍ਪਿ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤਿ, ਪਿਤਰਮ੍ਪਿ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤਿ, ਅਰਹਨ੍ਤਮ੍ਪਿ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਤਿ, ਸਙ੍ਘਮ੍ਪਿ ਭਿਨ੍ਦਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੇਨ ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਲੋਹਿਤਮ੍ਪਿ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਿ. ਨਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਉਦਰੇ ਅਸਂਯਤੋ ਸਙ੍ਘਂ ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠਿਯਂ ਕਮ੍ਮਂ ਆਯੂਹਿ [ਆਯੂਹਤਿ (ਕ.)]. ਏਵਰੂਪਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਬਹੁਵਿਧਾਨਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਉਤ੍ਤਿਟ੍ਠੇ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਉਦਰੇ ਸਂਯਤੋ ਸਿਯਾ’ਤਿ.
‘‘ਉਦਰੇ ਸਂਯਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਚਤੁਸਚ੍ਚਾਭਿਸਮਯਂ ਅਭਿਸਮੇਤਿ, ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਾਮਞ੍ਞਫਲਾਨਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਤਿ, ਚਤੂਸੁ ਪਟਿਸਮ੍ਭਿਦਾਸੁ ਅਟ੍ਠਸੁ ਸਮਾਪਤ੍ਤੀਸੁ ਛਸੁ ਅਭਿਞ੍ਞਾਸੁ ਵਸੀਭਾਵਂ ਪਾਪੁਣਾਤਿ, ਕੇਵਲਞ੍ਚ ਸਮਣਧਮ੍ਮਂ ਪੂਰੇਤਿ. ਨਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੁਕਪੋਤਕੋ ਉਦਰੇ ਸਂਯਤੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯਾਵ ਤਾਵਤਿਂਸਭਵਨਂ ਕਮ੍ਪੇਤ੍ਵਾ ਸਕ੍ਕਂ ਦੇਵਾਨਮਿਨ੍ਦਂ ਉਪਟ੍ਠਾਨਮੁਪਨੇਸਿ, ਏਵਰੂਪਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਞ੍ਞਾਨਿਪਿ ਬਹੁਵਿਧਾਨਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਦਿਸ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਉਤ੍ਤਿਟ੍ਠੇ ਨਪ੍ਪਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਉਦਰੇ ਸਂਯਤੋ ਸਿਯਾ’ਤਿ.
‘‘ਯਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਹਂ ਖੋ ਪਨੁਦਾਯਿ ਅਪ੍ਪੇਕਦਾ ਇਮਿਨਾ ਪਤ੍ਤੇਨ ਸਮਤਿਤ੍ਤਿਕਮ੍ਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਭਿਯ੍ਯੋਪਿ ਭੁਞ੍ਜਾਮੀ’ਤਿ, ਤਂ ਕਤਕਿਚ੍ਚੇਨ ਨਿਟ੍ਠਿਤਕਿਰਿਯੇਨ ਸਿਦ੍ਧਤ੍ਥੇਨ ਵੁਸਿਤਵੋਸਾਨੇਨ ਨਿਰਾਵਰਣੇਨ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਨਾ ਸਯਮ੍ਭੁਨਾ ਤਥਾਗਤੇਨ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਉਪਾਦਾਯ ਭਣਿਤਂ.
‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਵਿਰਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨੁਵਾਸਿਤਸ੍ਸ ਆਤੁਰਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਾਯਕਿਰਿਯਾ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬਾ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕਿਲੇਸਸ੍ਸ ਅਦਿਟ੍ਠਸਚ੍ਚਸ੍ਸ ਉਦਰੇ ਸਂਯਮੋ ਕਰਣੀਯੋ ਹੋਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਣਿਰਤਨਸ੍ਸ ਸਪ੍ਪਭਾਸਸ੍ਸ ਜਾਤਿਮਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਭਿਜਾਤਿਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਮਜ੍ਜਨਨਿਘਂਸਨਪਰਿਸੋਧਨੇਨ ਕਰਣੀਯਂ ਨ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯੇ ਪਾਰਮਿਂ ਗਤਸ੍ਸ ਕਿਰਿਯਾਕਰਣੇਸੁ ਆਵਰਣਂ ਨ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.
ਉਦਰਸਂਯਤਪਞ੍ਹੋ ਦੁਤਿਯੋ.
੩. ਬੁਦ੍ਧਅਪ੍ਪਾਬਾਧਪਞ੍ਹੋ
੩. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਅਹਮਸ੍ਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਾਚਯੋਗੋ ਸਦਾ ਪਯਤਪਾਣਿ ਅਨ੍ਤਿਮਦੇਹਧਰੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਮਮ ਸਾਵਕਾਨਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਬਾਕੁਲੋ’ਤਿ. ਭਗਵਤੋ ਚ ਸਰੀਰੇ ਬਹੁਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਆਬਾਧੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ…ਪੇ… ਬਾਕੁਲੋ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਥੇਰੋ ਬਾਕੁਲੋ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਅਹਮਸ੍ਮਿ…ਪੇ… ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਅਹਮਸ੍ਮਿ…ਪੇ… ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ’ਤਿ, ਭਣਿਤਞ੍ਚ ‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ…ਪੇ… ਬਾਕੁਲੋ’ਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਬਾਹਿਰਾਨਂ ਆਗਮਾਨਂ ਅਧਿਗਮਾਨਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤੀਨਂ ਅਤ੍ਤਨਿ ਵਿਜ੍ਜਮਾਨਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਾਸਿਤਂ.
‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਾ ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਿਕਾ, ਤੇ ਠਾਨੇਨ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਦਿਵਾਰਤ੍ਤਿਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਨ੍ਤਿ, ਭਗਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਠਾਨੇਨ ਚਙ੍ਕਮੇਨ ਨਿਸਜ੍ਜਾਯ ਸਯਨੇਨ ਦਿਵਾਰਤ੍ਤਿਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਤਿ, ਯੇ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਠਾਨਚਙ੍ਕਮਿਕਾ, ਤੇ ਤੇਨ ਅਙ੍ਗੇਨ ਅਤਿਰੇਕਾ.
‘‘ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਸਾਵਕਾ ਏਕਾਸਨਿਕਾ, ਤੇ ਜੀਵਿਤਹੇਤੁਪਿ ਦੁਤਿਯਂ ਭੋਜਨਂ ਨ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਭਗਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਯਾਵ ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਯੇ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਕਾਸਨਿਕਾ, ਤੇ ਤੇਨ ਅਙ੍ਗੇਨ ਅਤਿਰੇਕਾ, ਅਨੇਕਵਿਧਾਨਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਾਨਿ ਕਾਰਣਾਨਿ ਤੇਸਂ ਤੇਸਂ ਤਂ ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਣਿਤਾਨਿ. ਭਗਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਸੀਲੇਨ ਸਮਾਧਿਨਾ ਪਞ੍ਞਾਯ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਯਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤਿਞਾਣਦਸ੍ਸਨੇਨ ਦਸਹਿ ਚ ਬਲੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜੇਹਿ ਅਟ੍ਠਾਰਸਹਿ ਬੁਦ੍ਧਧਮ੍ਮੇਹਿ ਛਹਿ ਅਸਾਧਾਰਣੇਹਿ ਞਾਣੇਹਿ, ਕੇਵਲੇ ਚ ਬੁਦ੍ਧਵਿਸਯੇ ਤਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਹਮਸ੍ਮਿ…ਪੇ… ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ’ਤਿ.
‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਨੁਸ੍ਸੇਸੁ ਏਕੋ ਜਾਤਿਮਾ ਹੋਤਿ, ਏਕੋ ਧਨਵਾ, ਏਕੋ ਵਿਜ੍ਜਵਾ, ਏਕੋ ਸਿਪ੍ਪਵਾ, ਏਕੋ ਸੂਰੋ, ਏਕੋ ਵਿਚਕ੍ਖਣੋ, ਸਬ੍ਬੇਪੇਤੇ ਅਭਿਭਵਿਯ ਰਾਜਾ ਯੇਵ ਤੇਸਂ ਉਤ੍ਤਮੋ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਾ ਸਬ੍ਬਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਗ੍ਗੋ ਜੇਟ੍ਠੋ ਸੇਟ੍ਠੋ.
‘‘ਯਂ ਪਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਬਾਕੁਲੋ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧੋ ਅਹੋਸਿ, ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਾਰਵਸੇਨ, ਸੋ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਨੋਮਦਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਉਦਰਵਾਤਾਬਾਧੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਿਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸ ਚ ਭਗਵਤੋ ਅਟ੍ਠਸਟ੍ਠਿਯਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤਸਹਸ੍ਸਾਨਂ ਤਿਣਪੁਪ੍ਫਕਰੋਗੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਯਂ ਤਾਪਸੋ ਸਮਾਨੋ ਨਾਨਾਭੇਸਜ੍ਜੇਹਿ ਤਂ ਬ੍ਯਾਧਿਂ ਅਪਨੇਤ੍ਵਾ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਤਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਭਣਿਤੋ ਚ ‘ਏਤਦਗ੍ਗਂ…ਪੇ… ਬਾਕੁਲੋ’ਤਿ.
‘‘ਭਗਵਤੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਯਾਧਿਮ੍ਹਿ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਪਿ ਅਨੁਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤੇਪਿ ਧੁਤਙ੍ਗਂ ਆਦਿਯਨ੍ਤੇਪਿ ਅਨਾਦਿਯਨ੍ਤੇਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਭਗਵਤਾ ਸਦਿਸੋ ਕੋਚਿ ਸਤ੍ਤੋ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਮਹਾਰਾਜ ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ ਸਂਯੁਤ੍ਤਨਿਕਾਯਵਰਲਞ੍ਛਕੇ –
‘‘‘ਯਾਵਤਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਪਦਾ ਵਾ ਦ੍ਵਿਪਦਾ ਵਾ ਚਤੁਪ੍ਪਦਾ ਵਾ ਬਹੁਪ੍ਪਦਾ ਵਾ ਰੂਪਿਨੋ ਵਾ ਅਰੂਪਿਨੋ ਵਾ ਸਞ੍ਞਿਨੋ ਵਾ ਅਸਞ੍ਞਿਨੋ ਵਾ ਨੇਵਸਞ੍ਞੀਨਾਸਞ੍ਞਿਨੋ ਵਾ, ਤਥਾਗਤੋ ਤੇਸਂ ਅਗ੍ਗਮਕ੍ਖਾਯਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ’ਤਿ. ‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’’ਤਿ.
ਬੁਦ੍ਧਅਪ੍ਪਾਬਾਧਪਞ੍ਹੋ ਤਤਿਯੋ.
੪. ਮਗ੍ਗੁਪ੍ਪਾਦਨਪਞ੍ਹੋ
੪. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਤਥਾਗਤੋ ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਦ੍ਦਸਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਾਣਂ ਮਗ੍ਗਂ ਪੁਰਾਣਂ ਅਞ੍ਜਸਂ ਪੁਬ੍ਬਕੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਅਨੁਯਾਤ’ਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਅਦ੍ਦਸਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਾਣਂ ਮਗ੍ਗਂ ਪੁਰਾਣਂ ਅਞ੍ਜਸਂ ਪੁਬ੍ਬਕੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਅਨੁਯਾਤ’ਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਦ੍ਦਸਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਾਣਂ ਮਗ੍ਗਂ ਪੁਰਾਣਂ ਅਞ੍ਜਸਂ ਪੁਬ੍ਬਕੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਅਨੁਯਾਤ’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਤਥਾਗਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਤਥਾਗਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ’ਤਿ. ਭਣਿਤਞ੍ਚ ‘ਅਦ੍ਦਸਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਾਣਂ ਮਗ੍ਗਂ ਪੁਰਾਣਂ ਅਞ੍ਜਸਂ ਪੁਬ੍ਬਕੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਅਨੁਯਾਤ’ਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਦ੍ਵਯਮ੍ਪਿ ਸਭਾਵਵਚਨਮੇਵ, ਪੁਬ੍ਬਕਾਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨੇਨ ਅਸਤਿ ਅਨੁਸਾਸਕੇ ਮਗ੍ਗੋ ਅਨ੍ਤਰਧਾਯਿ, ਤਂ [ਸੋ ਤਂ (ਸੀ. ਪੀ. ਕ.)] ਤਥਾਗਤੋ ਮਗ੍ਗਂ ਲੁਗ੍ਗਂ ਪਲੁਗ੍ਗਂ ਗੂਲ਼੍ਹਂ ਪਿਹਿਤਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਅਸਞ੍ਚਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ [ਸਮ੍ਮਸਮਾਨੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਦ੍ਦਸ ਪੁਬ੍ਬਕੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਅਨੁਯਾਤਂ, ਤਂਕਾਰਣਾ ਆਹ ‘ਅਦ੍ਦਸਂ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪੁਰਾਣਂ ਮਗ੍ਗਂ ਪੁਰਾਣਂ ਅਞ੍ਜਸਂ ਪੁਬ੍ਬਕੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ ਅਨੁਯਾਤ’ਨ੍ਤਿ.
‘‘ਪੁਬ੍ਬਕਾਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨੇਨ ਅਸਤਿ ਅਨੁਸਾਸਕੇ ਲੁਗ੍ਗਂ ਪਲੁਗ੍ਗਂ ਗੂਲ਼੍ਹਂ ਪਿਹਿਤਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਅਸਞ੍ਚਰਣਂ ਮਗ੍ਗਂ ਯਂ ਦਾਨਿ ਤਥਾਗਤੋ ਸਞ੍ਚਰਣਂ ਅਕਾਸਿ, ਤਂਕਾਰਣਾ ਆਹ ‘ਤਥਾਗਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ’ਤਿ.
‘‘ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਞ੍ਞੋ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਧਾਨੇਨ ਮਣਿਰਤਨਂ ਗਿਰਿਸਿਖਨ੍ਤਰੇ ਨਿਲੀਯਤਿ, ਅਪਰਸ੍ਸ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਤ੍ਤਿਯਾ ਉਪਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਪਿ ਨੁ ਖੋ ਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਣਿਰਤਨਂ ਤਸ੍ਸ ਪਕਤ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਕਤਿਕਂ ਯੇਵ ਤਂ ਮਣਿਰਤਨਂ, ਤੇਨ ਪਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ’’ਨ੍ਤਿ [ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)]. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਕਤਿਕਂ ਪੁਬ੍ਬਕੇਹਿ ਤਥਾਗਤੇਹਿ ਅਨੁਚਿਣ੍ਣਂ ਅਟ੍ਠਙ੍ਗਿਕਂ ਸਿਵਂ ਮਗ੍ਗਂ ਅਸਤਿ ਅਨੁਸਾਸਕੇ ਲੁਗ੍ਗਂ ਪਲੁਗ੍ਗਂ ਗੂਲ਼੍ਹਂ ਪਿਹਿਤਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਅਸਞ੍ਚਰਣਂ ਭਗਵਾ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ, ਸਞ੍ਚਰਣਂ ਅਕਾਸਿ, ਤਂਕਾਰਣਾ ਆਹ ‘ਤਥਾਗਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ’ਤਿ.
‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਨ੍ਤਂ ਯੇਵ ਪੁਤ੍ਤਂ ਯੋਨਿਯਾ ਜਨਯਿਤ੍ਵਾ ਮਾਤਾ ‘ਜਨਿਕਾ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਨ੍ਤਂ ਯੇਵ ਮਗ੍ਗਂ ਲੁਗ੍ਗਂ ਪਲੁਗ੍ਗਂ ਗੂਲ਼੍ਹਂ ਪਿਹਿਤਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਅਸਞ੍ਚਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ, ਸਞ੍ਚਰਣਂ ਅਕਾਸਿ, ਤਂਕਾਰਣਾ ਆਹ ‘ਤਥਾਗਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ’ਤਿ.
‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਨਟ੍ਠਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ‘ਤੇਨ ਤਂ ਭਣ੍ਡਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਤ’ਨ੍ਤਿ ਜਨੋ ਵੋਹਰਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਨ੍ਤਂ ਯੇਵ ਮਗ੍ਗਂ ਲੁਗ੍ਗਂ ਪਲੁਗ੍ਗਂ ਗੂਲ਼੍ਹਂ ਪਿਹਿਤਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਅਸਞ੍ਚਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਚਕ੍ਖੁਨਾ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ, ਸਞ੍ਚਰਣਂ ਅਕਾਸਿ, ਤਂਕਾਰਣਾ ਆਹ ‘ਤਥਾਗਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ’ਤਿ.
‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਪੁਰਿਸੋ ਵਨਂ ਸੋਧੇਤ੍ਵਾ ਭੂਮਿਂ ਨੀਹਰਤਿ, ‘ਤਸ੍ਸ ਸਾ ਭੂਮੀ’ਤਿ ਜਨੋ ਵੋਹਰਤਿ, ਨ ਚੇਸਾ ਭੂਮਿ ਤੇਨ ਪਵਤ੍ਤਿਤਾ, ਤਂ ਭੂਮਿਂ ਕਾਰਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਭੂਮਿਸਾਮਿਕੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਸਨ੍ਤਂ ਯੇਵ ਮਗ੍ਗਂ ਲੁਗ੍ਗਂ ਪਲੁਗ੍ਗਂ ਗੂਲ਼੍ਹਂ ਪਿਹਿਤਂ ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਅਸਞ੍ਚਰਣਂ ਪਞ੍ਞਾਯ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ, ਸਞ੍ਚਰਣਂ ਅਕਾਸਿ, ਤਂਕਾਰਣਾ ਆਹ ‘ਤਥਾਗਤੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਅਨੁਪ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਸ੍ਸ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤਾ’’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.
ਮਗ੍ਗੁਪ੍ਪਾਦਨਪਞ੍ਹੋ ਚਤੁਤ੍ਥੋ.
੫. ਬੁਦ੍ਧਅਵਿਹੇਠਕਪਞ੍ਹੋ
੫. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਹਂ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਸਮਾਨੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਹੇਠਕਜਾਤਿਕੋ ਅਹੋਸਿ’ਨ੍ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ ‘ਲੋਮਸਕਸ੍ਸਪੋ ਨਾਮ ਇਸਿ ਸਮਾਨੋ ਅਨੇਕਸਤੇ ਪਾਣੇ ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਵਾਜਪੇਯ੍ਯਂ ਮਹਾਯਞ੍ਞਂ ਯਜੀ’ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਹਂ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਸਮਾਨੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਹੇਠਕਜਾਤਿਕੋ ਅਹੋਸਿ’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਲੋਮਸਕਸ੍ਸਪੇਨ ਇਸਿਨਾ ਅਨੇਕਸਤੇ ਪਾਣੇ ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਵਾਜਪੇਯ੍ਯਂ ਮਹਾਯਞ੍ਞਂ ਯਜਿਤ’ਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ‘ਲੋਮਸਕਸ੍ਸਪੇਨ ਇਸਿਨਾ ਅਨੇਕਸਤੇ ਪਾਣੇ ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਵਾਜਪੇਯ੍ਯਂ ਮਹਾਯਞ੍ਞਂ ਯਜਿਤਂ’, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਹਂ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਸਮਾਨੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਹੇਠਕਜਾਤਿਕੋ ਅਹੋਸਿ’ਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਪੁਬ੍ਬੇ ਵਾਹਂ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਸਮਾਨੋ ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਅਵਿਹੇਠਕਜਾਤਿਕੋ ਅਹੋਸਿ’ਨ੍ਤਿ, ‘ਲੋਮਸਕਸ੍ਸਪੇਨ ਇਸਿਨਾ ਅਨੇਕਸਤੇ ਪਾਣੇ ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾ ਵਾਜਪੇਯ੍ਯਂ ਮਹਾਯਞ੍ਞਂ ਯਜਿਤਂ’, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਰਾਗਵਸੇਨ ਵਿਸਞ੍ਞਿਨਾ, ਨੋ ਸਚੇਤਨੇਨਾ’’ਤਿ.
‘‘ਅਟ੍ਠਿਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਾਣਂ ਹਨਨ੍ਤਿ. ਕਤਮੇ ਅਟ੍ਠ? ਰਤ੍ਤੋ ਰਾਗਵਸੇਨ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੋ ਦੋਸਵਸੇਨ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਮੋਹਵਸੇਨ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਮਾਨੀ ਮਾਨਵਸੇਨ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਲੁਦ੍ਧੋ ਲੋਭਵਸੇਨ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਅਕਿਞ੍ਚਨੋ ਜੀਵਿਕਤ੍ਥਾਯ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਬਾਲੋ ਹਸ੍ਸਵਸੇਨ [ਅਞ੍ਞਾਣਵਸੇਨ (ਕ. ਸੀ.)] ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ, ਰਾਜਾ ਵਿਨਯਨਵਸੇਨ ਪਾਣਂ ਹਨਤਿ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਅਟ੍ਠ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਪਾਣਂ ਹਨਨ੍ਤਿ. ਪਾਕਤਿਕਂ ਯੇਵ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ ਕਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਕਤਿਕਂ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ ਕਤਂ, ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਪਕਤਿਭਾਵੇਨ ਓਨਮੇਯ੍ਯ ਮਹਾਯਞ੍ਞਂ ਯਜਿਤੁਂ, ਨ ਯਿਮਂ ਗਾਥਂ ਭਣੇਯ੍ਯ –
‘‘‘ਸਸਮੁਦ੍ਦਪਰਿਯਾਯਂ, ਮਹਿਂ ਸਾਗਰਕੁਣ੍ਡਲਂ;
ਨ ਇਚ੍ਛੇ ਸਹ ਨਿਨ੍ਦਾਯ, ਏਵਂ ਸੇਯ੍ਹ [ਸਯ੍ਹ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਵਿਜਾਨਹੀ’ਤਿ.
‘‘ਏਵਂਵਾਦੀ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਸਹ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਚਨ੍ਦਵਤਿਯਾ ਰਾਜਕਞ੍ਞਾਯ ਵਿਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿ ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਰਤ੍ਤੋ ਵਿਸਞ੍ਞਿਭੂਤੋ ਆਕੁਲਾਕੁਲੋ ਤੁਰਿਤਤੁਰਿਤੋ ਤੇਨ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਭਨ੍ਤਲੁਲ਼ਿਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਮਹਤਿਮਹਾਪਸੁਘਾਤਗਲਰੁਹਿਰਸਞ੍ਚਯਂ ਵਾਜਪੇਯ੍ਯਂ ਮਹਾਯਞ੍ਞਂ ਯਜਿ.
‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਜਲਿਤਮ੍ਪਿ ਜਾਤਵੇਦਂ ਅਕ੍ਕਮਤਿ, ਕੁਪਿਤਮ੍ਪਿ ਆਸੀਵਿਸਂ ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਮਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹਤ੍ਥਿਂ ਉਪੇਤਿ, ਸਮੁਦ੍ਦਮ੍ਪਿ ਅਤੀਰਦਸ੍ਸਿਂ ਪਕ੍ਖਨ੍ਦਤਿ, ਚਨ੍ਦਨਿਕਮ੍ਪਿ ਓਲ਼ਿਗਲ੍ਲਮ੍ਪਿ ਓਮਦ੍ਦਤਿ, ਕਣ੍ਟਕਾਧਾਨਮ੍ਪਿ ਅਭਿਰੁਹਤਿ, ਪਪਾਤੇਪਿ ਪਤਤਿ, ਅਸੁਚਿਮ੍ਪਿ ਭਕ੍ਖੇਤਿ, ਨਗ੍ਗੋਪਿ ਰਥਿਯਾ ਚਰਤਿ, ਅਞ੍ਞਮ੍ਪਿ ਬਹੁਵਿਧਂ ਅਕਿਰਿਯਂ ਕਰੋਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਸਹ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਚਨ੍ਦਵਤਿਯਾ ਰਾਜਕਞ੍ਞਾਯ ਵਿਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿ ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਰਤ੍ਤੋ ਵਿਸਞ੍ਞਿਭੂਤੋ ਆਕੁਲਾਕੁਲੋ ਤੁਰਿਤਤੁਰਿਤੋ, ਤੇਨ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਭਨ੍ਤਲੁਲ਼ਿਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਮਹਤਿਮਹਾਪਸੁਘਾਤਗਲਰੁਹਿਰਸਞ੍ਚਯਂ ਵਾਜਪੇਯ੍ਯਂ ਮਹਾਯਞ੍ਞਂ ਯਜਿ.
‘‘ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਤਂ ਪਾਪਂ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੇਪਿ ਨ ਮਹਾਸਾਵਜ੍ਜਂ ਹੋਤਿ, ਸਮ੍ਪਰਾਯੇ ਵਿਪਾਕੇਨਪਿ ਨੋ ਤਥਾ. ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕੋ ਵਜ੍ਝਮਾਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਤਸ੍ਸ ਤੁਮ੍ਹੇ ਕਿਂ ਦਣ੍ਡਂ ਧਾਰੇਥਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਦਣ੍ਡੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਮਯਂ ਪੋਥਾਪੇਤ੍ਵਾ ਨੀਹਰਾਪੇਮ, ਏਸੋਵ ਤਸ੍ਸ ਦਣ੍ਡੋ’’ਤਿ. ‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਅਪਰਾਧੇ ਦਣ੍ਡੋਪਿ ਨ ਭਵਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਕਸ੍ਸ ਕਤੇਪਿ ਨ ਦੋਸੋ ਭਵਤਿ ਸਤੇਕਿਚ੍ਛੋ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਮਸਕਸ੍ਸਪੋ ਇਸਿ ਸਹ ਦਸ੍ਸਨੇਨ ਚਨ੍ਦਵਤਿਯਾ ਰਾਜਕਞ੍ਞਾਯ ਵਿਸਞ੍ਞੀ ਅਹੋਸਿ ਖਿਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤੋ ਰਤ੍ਤੋ ਵਿਸਞ੍ਞਿਭੂਤੋ ਵਿਸਟਪਯਾਤੋ ਆਕੁਲਾਕੁਲੋ ਤੁਰਿਤਤੁਰਿਤੋ, ਤੇਨ ਵਿਕ੍ਖਿਤ੍ਤਭਨ੍ਤਲੁਲ਼ਿਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਮਹਤਿਮਹਾਪਸੁਘਾਤਗਲਰੁਹਿਰਸਞ੍ਚਯਂ ਵਾਜਪੇਯ੍ਯਂ ਮਹਾਯਞ੍ਞਂ ਯਜਿ. ਯਦਾ ਚ ਪਨ ਪਕਤਿਚਿਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ ਪਟਿਲਦ੍ਧਸ੍ਸਤਿ, ਤਦਾ ਪੁਨਦੇਵ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਾਭਿਞ੍ਞਾਯੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਗੋ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.
ਬੁਦ੍ਧਅਵਿਹੇਠਕਪਞ੍ਹੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.
੬. ਛਦ੍ਦਨ੍ਤਜੋਤਿਪਾਲਾਰਬ੍ਭਪਞ੍ਹੋ
੬. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ਛਦ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਾਗਰਾਜਾ –
‘‘‘ਵਧਿਸ੍ਸਮੇਤਨ੍ਤਿ ਪਰਾਮਸਨ੍ਤੋ, ਕਾਸਾਵਮਦ੍ਦਕ੍ਖਿ ਧਜਂ ਇਸੀਨਂ;
ਦੁਕ੍ਖੇਨ ਫੁਟ੍ਠਸ੍ਸੁਦਪਾਦਿ ਸਞ੍ਞਾ, ਅਰਹਦ੍ਧਜੋ ਸਬ੍ਭਿ ਅਵਜ੍ਝਰੂਪੋ’ਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ ‘ਜੋਤਿਪਾਲਮਾਣਵੋ ਸਮਾਨੋ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਮੁਣ੍ਡਕਵਾਦੇਨ ਸਮਣਕਵਾਦੇਨ ਅਸਬ੍ਭਾਹਿ ਫਰੁਸਾਹਿ ਵਾਚਾਹਿ ਅਕ੍ਕੋਸਿ ਪਰਿਭਾਸੀ’ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੋ ਸਮਾਨੋ ਕਾਸਾਵਂ ਅਭਿਪੂਜਯਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਜੋਤਿਪਾਲੇਨ ਮਾਣਵੇਨ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਮੁਣ੍ਡਕਵਾਦੇਨ ਸਮਣਕਵਾਦੇਨ ਅਸਬ੍ਭਾਹਿ ਫਰੁਸਾਹਿ ਵਾਚਾਹਿ ਅਕ੍ਕੁਟ੍ਠੋ ਪਰਿਭਾਸਿਤੋ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਜੋਤਿਪਾਲੇਨ ਮਾਣਵੇਨ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਮੁਣ੍ਡਕਵਾਦੇਨ ਸਮਣਕਵਾਦੇਨ ਅਸਬ੍ਭਾਹਿ ਫਰੁਸਾਹਿ ਵਾਚਾਹਿ ਅਕ੍ਕੁਟ੍ਠੋ ਪਰਿਭਾਸਿਤੋ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਛਦ੍ਦਨ੍ਤੇਨ ਨਾਗਰਾਜੇਨ ਕਾਸਾਵਂ ਪੂਜਿਤ’ਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਗਤੇਨ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇਨ ਕਕ੍ਖਲ਼ਖਰਕਟੁਕਵੇਦਨਂ ਵੇਦਯਮਾਨੇਨ ਲੁਦ੍ਦਕੇਨ ਨਿਵਤ੍ਥਂ ਕਾਸਾਵਂ ਪੂਜਿਤਂ, ਕਿਂ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਸਮਾਨੋ ਪਰਿਪਕ੍ਕਞਾਣੋ ਪਰਿਪਕ੍ਕਾਯ ਬੋਧਿਯਾ ਕਸ੍ਸਪਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਰਹਨ੍ਤਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਦਸਬਲਂ ਲੋਕਨਾਯਕਂ ਉਦਿਤੋਦਿਤਂ ਜਲਿਤਬ੍ਯਾਮੋਭਾਸਂ ਪਵਰੁਤ੍ਤਮਂ ਪਵਰਰੁਚਿਰਕਾਸਿਕਕਾਸਾਵਮਭਿਪਾਰੁਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਨ ਪੂਜਯਿ? ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋਤਿ.
‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਛਦ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਾਗਰਾਜਾ ‘ਵਧਿਸ੍ਸਮੇਤਨ੍ਤਿ…ਪੇ… ਅਵਜ੍ਝਰੂਪੋ’ਤਿ. ਜੋਤਿਪਾਲੇਨ ਚ ਮਾਣਵੇਨ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਮੁਣ੍ਡਕਵਾਦੇਨ ਸਮਣਕਵਾਦੇਨ ਅਸਬ੍ਭਾਹਿ ਫਰੁਸਾਹਿ ਵਾਚਾਹਿ ਅਕ੍ਕੁਟ੍ਠੋ ਪਰਿਭਾਸਿਤੋ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਜਾਤਿਵਸੇਨ ਕੁਲਵਸੇਨ. ਜੋਤਿਪਾਲੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਾਣਵੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੇ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇ ਕੁਲੇ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤੋ, ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਭਗਿਨਿਭਾਤਰੋ ਦਾਸਿਦਾਸਚੇਟਕਪਰਿਵਾਰਕਮਨੁਸ੍ਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਗਰੁਕਾ, ਤੇ ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵ ਉਤ੍ਤਮਾ ਪਵਰਾ’ਤਿ ਅਵਸੇਸੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤੇ ਗਰਹਨ੍ਤਿ ਜਿਗੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਤਂ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਘਟਿਕਾਰੇਨ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੇਨ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਪਕ੍ਕੋਸਿਤੋ ਏਵਮਾਹ ‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੇਨ ਮੁਣ੍ਡਕੇਨ ਸਮਣਕੇਨ ਦਿਟ੍ਠੇਨਾ’ਤਿ.
‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਮਤਂ ਵਿਸਮਾਸਜ੍ਜ ਤਿਤ੍ਤਕਂ ਹੋਤਿ, ਯਥਾ ਚ ਸੀਤੋਦਕਂ ਅਗ੍ਗਿਮਾਸਜ੍ਜ ਉਣ੍ਹਂ ਹੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੇ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇ ਕੁਲੇ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤੋ, ਸੋ ਕੁਲਵਸੇਨ ਅਨ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ [ਸੋ ਕੁਲਜਾਤਿਵਸੇਨ ਅਨ੍ਧੋ ਭਵਿਤ੍ਵਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਤਥਾਗਤਂ ਅਕ੍ਕੋਸਿ ਪਰਿਭਾਸਿ.
‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜਲਿਤਪਜ੍ਜਲਿਤੋ ਮਹਾਅਗ੍ਗਿਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸਪ੍ਪਭਾਸੋ ਉਦਕਮਾਸਜ੍ਜ ਉਪਹਤਪ੍ਪਭਾਤੇਜੋ ਸੀਤਲੋ ਕਾਲ਼ਕੋ ਭਵਤਿ ਪਰਿਪਕ੍ਕਨਿਗ੍ਗੁਣ੍ਡਿਫਲਸਦਿਸੋ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਜੋਤਿਪਾਲੋ ਮਾਣਵੋ ਪੁਞ੍ਞਵਾ ਸਦ੍ਧੋ ਞਾਣਵਿਪੁਲਸਪ੍ਪਭਾਸੋ ਅਸ੍ਸਦ੍ਧੇ ਅਪ੍ਪਸਨ੍ਨੇ ਕੁਲੇ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤੋ, ਸੋ ਕੁਲਵਸੇਨ ਅਨ੍ਧੋ ਹੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤਂ ਅਕ੍ਕੋਸਿ ਪਰਿਭਾਸਿ, ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਮਞ੍ਞਾਯ ਚੇਟਕਭੂਤੋ ਵਿਯ ਅਹੋਸਿ, ਜਿਨਸਾਸਨੇ ਪਬ੍ਬਜਿਤ੍ਵਾ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਚ ਸਮਾਪਤ੍ਤਿਯੋ ਚ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੂਪਗੋ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.
ਛਦ੍ਦਨ੍ਤਜੋਤਿਪਾਲਾਰਬ੍ਭਪਞ੍ਹੋ ਛਟ੍ਠੋ.
੭. ਘਟਿਕਾਰਪਞ੍ਹੋ
੭. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ ‘ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਆਵੇਸਨਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਮਾਸਂ ਆਕਾਸਚ੍ਛਦਨਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ, ਨ ਦੇਵੋਤਿਵਸ੍ਸੀ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ ‘ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ [ਭਗਵਤੋ ਅਰਹਤੋ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ (ਮ. ਨਿ. ੨.੨੮੯)] ਕੁਟਿ ਓਵਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਏਵਮੁਸ੍ਸਨ੍ਨਕੁਸਲਮੂਲਸ੍ਸ [ਏਵਰੂਪਸ੍ਸ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਕੁਸਲਮੂਲਸ੍ਸ (ਕ.)] ਕੁਟਿ ਓਵਸ੍ਸਤਿ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਨਾਮ ਸੋ ਆਨੁਭਾਵੋ ਇਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬੋ? ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਆਵੇਸਨਂ ਅਨੋਵਸ੍ਸਂ ਆਕਾਸਚ੍ਛਦਨਂ ਅਹੋਸਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕੁਟਿ ਓਵਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕੁਟਿ ਓਵਸ੍ਸਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਆਵੇਸਨਂ ਅਨੋਵਸ੍ਸਕਂ ਅਹੋਸਿ ਆਕਾਸਚ੍ਛਦਨ’ਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਘਟਿਕਾਰਸ੍ਸ ਕੁਮ੍ਭਕਾਰਸ੍ਸ ਆਵੇਸਨਂ ਸਬ੍ਬਂ ਤੇਮਾਸਂ ਆਕਾਸਚ੍ਛਦਨਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ, ਨ ਦੇਵੋਤਿਵਸ੍ਸੀ’ਤਿ. ਭਣਿਤਞ੍ਚ ‘ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕੁਟਿ ਓਵਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਘਟਿਕਾਰੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੁਮ੍ਭਕਾਰੋ ਸੀਲਵਾ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੋ ਉਸ੍ਸਨ੍ਨਕੁਸਲਮੂਲੋ ਅਨ੍ਧੇ ਜਿਣ੍ਣੇ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਪੋਸੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਅਸਮ੍ਮੁਖਾ ਅਨਾਪੁਚ੍ਛਾਯੇਵਸ੍ਸ ਘਰੇ ਤਿਣਂ ਹਰਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਕੁਟਿਂ ਛਾਦੇਸੁਂ, ਸੋ ਤੇਨ ਤਿਣਹਰਣੇਨ ਅਕਮ੍ਪਿਤਂ ਅਸਞ੍ਚਲਿਤਂ ਸੁਸਣ੍ਠਿਤਂ ਵਿਪੁਲਮਸਮਂ ਪੀਤਿਂ ਪਟਿਲਭਤਿ, ਭਿਯ੍ਯੋ ਸੋਮਨਸ੍ਸਞ੍ਚ ਅਤੁਲਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਸਿ ‘ਅਹੋ ਵਤ ਮੇ ਭਗਵਾ ਲੋਕੁਤ੍ਤਮੋ ਸੁਵਿਸ੍ਸਤ੍ਥੋ’ਤਿ, ਤੇਨ ਤਸ੍ਸ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮਿਕੋ ਵਿਪਾਕੋ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੋ. ਨ ਹਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਤਾਵਤਕੇਨ ਵਿਕਾਰੇਨ ਚਲਤਿ.
‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਿਨੇਰੁ ਗਿਰਿਰਾਜਾ ਅਨੇਕਸਤਸਹਸ੍ਸਵਾਤਸਮ੍ਪਹਾਰੇਨਪਿ ਨ ਕਮ੍ਪਤਿ ਨ ਚਲਤਿ, ਮਹੋਦਧਿ ਵਰਪ੍ਪਵਰਸਾਗਰੋ ਅਨੇਕਸਤਨਹੁਤਮਹਾਗਙ੍ਗਾਸਤਸਹਸ੍ਸੇਹਿਪਿ ਨ ਪੂਰਤਿ ਨ ਵਿਕਾਰਮਾਪਜ੍ਜਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਨ ਤਾਵਤਕੇਨ ਵਿਕਾਰੇਨ ਚਲਤਿ.
‘‘ਯਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕੁਟਿ ਓਵਸ੍ਸਤਿ, ਤਂ ਮਹਤੋ ਜਨਕਾਯਸ੍ਸ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ. ਦ੍ਵੇਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨਾ ਤਥਾਗਤਾ ਸਯਂ ਨਿਮ੍ਮਿਤਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਨਪ੍ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤਿ, ‘ਅਯਂ ਅਗ੍ਗਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਸਤ੍ਥਾ’ਤਿ ਭਗਵਤੋ ਪਚ੍ਚਯਂ ਦਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬਦੁਗ੍ਗਤਿਤੋ ਪਰਿਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀਤਿ, ਦਸ੍ਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਯੇਸਨ੍ਤੀਤਿ ‘ਮਾ ਅਞ੍ਞੇ ਉਪਵਦੇਯ੍ਯੁ’ਨ੍ਤਿ. ਇਮੇ ਦ੍ਵੇ ਅਤ੍ਥਵਸੇ ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਮਾਨਾ ਤਥਾਗਤਾ ਸਯਂ ਨਿਮ੍ਮਿਤਂ ਪਚ੍ਚਯਂ ਨਪ੍ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਕ੍ਕੋ ਵਾ ਤਂ ਕੁਟਿਂ ਅਨੋਵਸ੍ਸਂ ਕਰੇਯ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਾ ਸਯਂ ਵਾ, ਸਾਵਜ੍ਜਂ ਭਵੇਯ੍ਯ ਤਂ ਯੇਵ ਕਰਣਂ [ਕਾਰਣਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਸਦੋਸਂ ਸਨਿਗ੍ਗਹਂ, ਇਮੇ ਵਿਭੂਤਂ [ਵਿਭੂਸਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਕਤ੍ਵਾ ਲੋਕਂ ਸਮ੍ਮੋਹੇਨ੍ਤਿ ਅਧਿਕਤਂ ਕਰੋਨ੍ਤੀਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਕਰਣਂ ਵਜ੍ਜਨੀਯਂ. ਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਾ ਵਤ੍ਥੁਂ ਯਾਚਨ੍ਤਿ, ਤਾਯ ਅਵਤ੍ਥੁਯਾਚਨਾਯ ਅਪਰਿਭਾਸਿਯਾ ਭਵਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.
ਘਟਿਕਾਰਪਞ੍ਹੋ ਸਤ੍ਤਮੋ.
੮. ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਰਾਜਵਾਦਪਞ੍ਹੋ
੮. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਤਥਾਗਤੇਨ ‘ਅਹਮਸ੍ਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਾਚਯੋਗੋ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ ‘ਰਾਜਾਹਮਸ੍ਮਿ ਸੇਲਾ’ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਅਹਮਸ੍ਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਾਚਯੋਗੋ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਰਾਜਾਹਮਸ੍ਮਿ ਸੇਲਾ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਰਾਜਾਹਮਸ੍ਮਿ ਸੇਲਾ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਅਹਮਸ੍ਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਾਚਯੋਗੋ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਵਾ ਹਿ ਭਵੇਯ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਏਕਾਯ ਜਾਤਿਯਾ ਦ੍ਵੇ ਵਣ੍ਣਾ ਨਾਮ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਅਹਮਸ੍ਮਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਯਾਚਯੋਗੋ’ਤਿ, ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ ‘ਰਾਜਾਹਮਸ੍ਮਿ ਸੇਲਾ’ਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ ਅਤ੍ਥਿ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਚ ਰਾਜਾ ਚ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਚ ਰਾਜਾ ਚ ਹੋਤਿ’’? ‘‘ਸਬ੍ਬੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪਾਪਕਾ ਅਕੁਸਲਾ ਧਮ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਬਾਹਿਤਾ ਪਹੀਨਾ ਅਪਗਤਾ ਬ੍ਯਪਗਤਾ ਉਚ੍ਛਿਨ੍ਨਾ ਖੀਣਾ ਖਯਂ ਪਤ੍ਤਾ ਨਿਬ੍ਬੁਤਾ ਉਪਸਨ੍ਤਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋ ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਸਂਸਯਮਨੇਕਂਸਂ ਵਿਮਤਿਪਥਂ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋ, ਭਗਵਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਂਸਯਮਨੇਕਂਸਂ ਵਿਮਤਿਪਥਂ ਵੀਤਿਵਤ੍ਤੋ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਭਵਗਤਿਯੋਨਿਨਿਸ੍ਸਟੋ ਮਲਰਜਗਤਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸਹਾਯੋ, ਭਗਵਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬਭਵਗਤਿਯੋਨਿਨਿਸ੍ਸਟੋ ਮਲਰਜਗਤਵਿਪ੍ਪਮੁਤ੍ਤੋ ਅਸਹਾਯੋ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਨਾਮ ਅਗ੍ਗਸੇਟ੍ਠਵਰਪਵਰਦਿਬ੍ਬਵਿਹਾਰਬਹੁਲੋ, ਭਗਵਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਗ੍ਗਸੇਟ੍ਠਵਰਪਵਰਦਿਬ੍ਬਵਿਹਾਰਬਹੁਲੋ, ਤੇਨਾਪਿ ਕਪਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਅਜ੍ਝਯਨ ਅਜ੍ਝਾਪਨ ਦਾਨਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣ ਦਮ ਸਂਯਮਨਿਯਮਪੁਬ੍ਬਮਨੁਸਿਟ੍ਠਿ ਪਵੇਣਿ ਵਂਸ ਧਰਣੋ, ਭਗਵਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਜ੍ਝਯਨ ਅਜ੍ਝਾਪਨ ਦਾਨਪ੍ਪਟਿਗ੍ਗਹਣ ਦਮ ਸਂਯਮ ਨਿਯਮ ਪੁਬ੍ਬਜਿਨਾਚਿਣ੍ਣ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠਿ ਪਵੇਣਿ ਵਂਸ ਧਰਣੋ ਤੇਨਾਪਿ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਬ੍ਰਹਾਸੁਖਵਿਹਾਰਜ੍ਝਾਨਝਾਯੀ; ਭਗਵਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਹਾਸੁਖਵਿਹਾਰਜ੍ਝਾਨਝਾਯੀ, ਤੇਨਾਪਿ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਾਮ ਸਬ੍ਬਭਵਾਭਵਗਤੀਸੁ ਅਭਿਜਾਤਿਵਤ੍ਤਿਤਮਨੁਚਰਿਤਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਭਗਵਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬਭਵਾਭਵਗਤੀਸੁ ਅਭਿਜਾਤਿਵਤ੍ਤਿਤਮਨੁਚਰਿਤਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਤੇਨਾਪਿ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’ਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ.
‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤੋ ਨੇਤਂ ਨਾਮਂ ਮਾਤਰਾ ਕਤਂ, ਨ ਪਿਤਰਾ ਕਤਂ, ਨ ਭਾਤਰਾ ਕਤਂ, ਨ ਭਗਿਨਿਯਾ ਕਤਂ, ਨ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚੇਹਿ ਕਤਂ, ਨ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤੇਹਿ ਕਤਂ, ਨ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਕਤਂ, ਨ ਦੇਵਤਾਹਿ ਕਤਂ, ਵਿਮੋਕ੍ਖਨ੍ਤਿਕਮੇਤਂ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਭਗਵਨ੍ਤਾਨਂ ਨਾਮਂ ਬੋਧਿਯਾ ਯੇਵ ਮੂਲੇ ਮਾਰਸੇਨਂ ਵਿਧਮਿਤ੍ਵਾ ਅਤੀਤਾਨਾਗਤਪਚ੍ਚੁਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਪਾਪਕੇ ਅਕੁਸਲੇ ਧਮ੍ਮੇ ਬਾਹੇਤ੍ਵਾ ਸਹ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਸ੍ਸ ਪਟਿਲਾਭਾ ਪਟਿਲਦ੍ਧਪਾਤੁਭੂਤਸਮੁਪ੍ਪਨ੍ਨਮਤ੍ਤੇ ਸਚ੍ਛਿਕਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਯਦਿਦਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤਿ, ਤੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ’’’ਤਿ.
‘‘ਕੇਨ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਰਾਜਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਰਾਜਾ ਨਾਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯੋ ਕੋਚਿ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤਿ ਲੋਕਮਨੁਸਾਸਤਿ, ਭਗਵਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਯਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਧਮ੍ਮੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰੇਤਿ, ਸਦੇਵਕਂ ਲੋਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਅਨੁਸਾਸਤਿ, ਤੇਨਾਪਿ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਰਾਜਾ’ਤਿ.
‘‘ਰਾਜਾ ਨਾਮ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬਜਨਮਨੁਸ੍ਸੇ ਅਭਿਭਵਿਤ੍ਵਾ ਨਨ੍ਦਯਨ੍ਤੋ ਞਾਤਿਸਙ੍ਘਂ, ਸੋਚਯਨ੍ਤੋ ਅਮਿਤ੍ਤਸਙ੍ਘਂ, ਮਹਤਿਮਹਾਯਸਸਿਰਿਹਰਂ ਥਿਰਸਾਰਦਣ੍ਡਂ ਅਨੂਨਸਤਸਲਾਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤਿ ਪਣ੍ਡਰਵਿਮਲਸੇਤਚ੍ਛਤ੍ਤਂ, ਭਗਵਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸੋਚਯਨ੍ਤੋ ਮਾਰਸੇਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾਪਟਿਪਨ੍ਨਂ, ਨਨ੍ਦਯਨ੍ਤੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸੇ ਸਮ੍ਮਾਪਟਿਪਨ੍ਨੇ ਦਸਸਹਸ੍ਸਿਯਾ ਲੋਕਧਾਤੁਯਾ ਮਹਤਿਮਹਾਯਸਸਿਰਿਹਰਂ ਖਨ੍ਤਿਥਿਰਸਾਰਦਣ੍ਡਂ ਞਾਣਵਰਸਤਸਲਾਕਾਲਙ੍ਕਤਂ ਉਸ੍ਸਾਪੇਤਿ ਅਗ੍ਗਵਰਵਿਮੁਤ੍ਤਿਪਣ੍ਡਰਵਿਮਲਸੇਤਚ੍ਛਤ੍ਤਂ, ਤੇਨਾਪਿ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਰਾਜਾ’ਤਿ.
‘‘ਰਾਜਾ ਨਾਮ ਉਪਗਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਜਨਾਨਂ ਬਹੂਨਮਭਿਵਨ੍ਦਨੀਯੋ ਭਵਤਿ, ਭਗਵਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਪਗਤਸਮ੍ਪਤ੍ਤਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬਹੂਨਮਭਿਵਨ੍ਦਨੀਯੋ, ਤੇਨਾਪਿ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਰਾਜਾ’ਤਿ.
‘‘ਰਾਜਾ ਨਾਮ ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਆਰਾਧਕਸ੍ਸ ਪਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਵਰਿਤਂ ਵਰਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਮੇਨ ਤਪ੍ਪਯਤਿ, ਭਗਵਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਸ੍ਸ ਕਸ੍ਸਚਿ ਕਾਯੇਨ ਵਾਚਾਯ ਮਨਸਾ ਆਰਾਧਕਸ੍ਸ ਪਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਵਰਿਤਂ ਵਰਮਨੁਤ੍ਤਰਂ ਸਬ੍ਬਦੁਕ੍ਖਪਰਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਸੇਸਕਾਮਵਰੇਨ ਚ ਤਪ੍ਪਯਤਿ, ਤੇਨਾਪਿ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਰਾਜਾ’ਤਿ.
‘‘ਰਾਜਾ ਨਾਮ ਆਣਂ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤਂ ਵਿਗਰਹਤਿ ਝਾਪੇਤਿ [ਜਾਪੇਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਧਂਸੇਤਿ, ਭਗਵਤੋਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾਸਨਵਰੇ ਆਣਂ ਅਤਿਕ੍ਕਮਨ੍ਤੋ ਅਲਜ੍ਜੀ ਮਙ੍ਕੁਭਾਵੇਨ ਓਞ੍ਞਾਤੋ ਹੀਲ਼ਿਤੋ ਗਰਹਿਤੋ ਭਵਿਤ੍ਵਾ ਵਜ੍ਜਤਿ ਜਿਨਸਾਸਨਵਰਮ੍ਹਾ, ਤੇਨਾਪਿ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਰਾਜਾ’ਤਿ.
‘‘ਰਾਜਾ ਨਾਮ ਪੁਬ੍ਬਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਿਕਾਨਂ ਰਾਜੂਨਂ ਪਵੇਣਿਮਨੁਸਿਟ੍ਠਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾਧਮ੍ਮਮਨੁਦੀਪਯਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਨ ਰਜ੍ਜਂ ਕਾਰਯਮਾਨੋ ਪਿਹਯਿਤੋ ਪਿਯੋ ਪਤ੍ਥਿਤੋ ਭਵਤਿ ਜਨਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ, ਚਿਰਂ ਰਾਜਕੁਲਵਂਸਂ ਠਪਯਤਿ ਧਮ੍ਮਗੁਣਬਲੇਨ, ਭਗਵਾਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਬ੍ਬਕਾਨਂ ਸਯਮ੍ਭੂਨਂ ਪਵੇਣਿਮਨੁਸਿਟ੍ਠਿਯਾ ਧਮ੍ਮਾਧਮ੍ਮਮਨੁਦੀਪਯਿਤ੍ਵਾ ਧਮ੍ਮੇਨ ਲੋਕਮਨੁਸਾਸਮਾਨੋ ਪਿਹਯਿਤੋ ਪਿਯੋ ਪਤ੍ਥਿਤੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਚਿਰਂ ਸਾਸਨਂ ਪਵਤ੍ਤੇਤਿ ਧਮ੍ਮਗੁਣਬਲੇਨ, ਤੇਨਾਪਿ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ‘ਰਾਜਾ’ਤਿ. ਏਵਮਨੇਕਵਿਧਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣਂ, ਯੇਨ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਪਿ ਭਵੇਯ੍ਯ ਰਾਜਾਪਿ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਸੁਨਿਪੁਣੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕਪ੍ਪਮ੍ਪਿ ਨੋ ਨਂ ਸਮ੍ਪਾਦੇਯ੍ਯ, ਕਿਂ ਅਤਿਬਹੁਂ ਭਣਿਤੇਨ, ਸਂਖਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਿਤਬ੍ਬ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਰਾਜਵਾਦਪਞ੍ਹੋ ਅਟ੍ਠਮੋ.
੯. ਗਾਥਾਭਿਗੀਤਭੋਜਨਕਥਾਪਞ੍ਹੋ
੯. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘‘ਗਾਥਾਭਿਗੀਤਂ ਮੇ ਅਭੋਜਨੇਯ੍ਯਂ [ਅਭੋਜਨੀਯਂ (ਕ.) ਸੁ. ਨਿ. ੮੧ ਪਸ੍ਸਿਤਬ੍ਬਂ], ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਨੇਸ ਧਮ੍ਮਾ;
ਗਾਥਾਭਿਗੀਤਂ ਪਨੁਦਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾ, ਧਮ੍ਮੇ ਸਤੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਵੁਤ੍ਤਿਰੇਸਾ’ਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚ ਭਗਵਾ ਪਰਿਸਾਯ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੋ ਕਥੇਨ੍ਤੋ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਕਥਂ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਦਾਨਕਥਂ ਕਥੇਤਿ, ਪਚ੍ਛਾ ਸੀਲਕਥਂ, ਤਸ੍ਸ ਭਗਵਤੋ ਸਬ੍ਬਲੋਕਿਸ੍ਸਰਸ੍ਸ ਭਾਸਿਤਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾ ਅਭਿਸਙ੍ਖਰਿਤ੍ਵਾ ਦਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤਂ ਉਯ੍ਯੋਜਿਤਂ ਦਾਨਂ ਸਾਵਕਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਭਗਵਤਾ ਭਣਿਤਂ ‘ਗਾਥਾਭਿਗੀਤਂ ਮੇ ਅਭੋਜਨੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਭਗਵਾ ਦਾਨਕਥਂ ਪਠਮਂ ਕਥੇਤੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਦਾਨਕਥਂ ਪਠਮਂ ਕਥੇਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਗਾਥਾਭਿਗੀਤਂ ਮੇ ਅਭੋਜਨੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਯੋ ਸੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਕ੍ਖਿਣੇਯ੍ਯੋ ਗਿਹੀਨਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਦਾਨਸ੍ਸ ਵਿਪਾਕਂ ਕਥੇਤਿ, ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਧਮ੍ਮਕਥਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਅਪਰਾਪਰਂ ਦਾਨਂ ਦੇਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਤਂ ਦਾਨਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਗਾਥਾਭਿਗੀਤਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਨਿਪੁਣੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਤਪਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ‘ਗਾਥਾਭਿਗੀਤਂ ਮੇ ਅਭੋਜਨੇਯ੍ਯਂ, ਸਮ੍ਪਸ੍ਸਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਨੇਸ ਧਮ੍ਮੋ. ਗਾਥਾਭਿਗੀਤਂ ਪਨੁਦਨ੍ਤਿ ਬੁਦ੍ਧਾ, ਧਮ੍ਮੇ ਸਤੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਵੁਤ੍ਤਿਰੇਸਾ’ਤਿ, ਕਥੇਤਿ ਚ ਭਗਵਾ ਪਠਮਂ ਦਾਨਕਥਂ, ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਕਿਰਿਯਂ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਪਠਮਂ ਦਾਨਕਥਾਯ, ਤਤ੍ਥ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਰਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸੀਲੇ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤਿ. ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਰੁਣਦਾਰਕਾਨਂ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਕੀਲ਼ਾਭਣ੍ਡਕਾਨਿ ਦੇਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ, ਵਙ੍ਕਕਂ ਘਟਿਕਂ ਚਿਙ੍ਗੁਲਕਂ ਪਤ੍ਤਾਲ਼੍ਹਕਂ ਰਥਕਂ ਧਨੁਕਂ, ਪਚ੍ਛਾ ਤੇ ਸਕੇ ਸਕੇ ਕਮ੍ਮੇ ਨਿਯੋਜੇਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਪਠਮਂ ਦਾਨਕਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਰਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸੀਲੇ ਨਿਯੋਜੇਤਿ.
‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਨਾਮ ਆਤੁਰਾਨਂ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਚਤੂਹਪਞ੍ਚਾਹਂ ਤੇਲਂ ਪਾਯੇਤਿ ਬਲਕਰਣਾਯ ਸਿਨੇਹਨਾਯ, ਪਚ੍ਛਾ ਵਿਰੇਚੇਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਪਠਮਂ ਤਾਵ ਦਾਨਕਥਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਰਮਾਪੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਛਾ ਸੀਲੇ ਨਿਯੋਜੇਤਿ. ਦਾਯਕਾਨਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਦਾਨਪਤੀਨਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੁਦੁਕਂ ਹੋਤਿ ਮਦ੍ਦਵਂ ਸਿਨਿਦ੍ਧਂ, ਤੇਨ ਤੇ ਦਾਨਸੇਤੁਸਙ੍ਕਮੇਨ ਦਾਨਨਾਵਾਯ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਪਾਰਮਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤੇਸਂ ਪਠਮਂ ਕਮ੍ਮਭੂਮਿਮਨੁਸਾਸਤਿ, ਨ ਚ ਕੇਨਚਿ [ਤੇਨ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਮਾਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ.
‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ‘ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ’ਨ੍ਤਿ ਯਂ ਵਦੇਸਿ, ਕਤਿ ਪਨ ਤਾ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ’’ਤਿ? ‘‘ਦ੍ਵੇਮਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿਯੋ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚਾਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥਿ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਨਵਜ੍ਜਾ. ਅਤ੍ਥਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਅਨਵਜ੍ਜਾ.
‘‘ਕਤਮਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਾ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨੋਕਾਸੇ ਠਿਤੋ ਠਾਨਂ ਭਞ੍ਜਤਿ, ਅਯਂ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਾ. ਤਾਯ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤਂ ਅਰਿਯਾ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਸਮਯੇ ਓਞ੍ਞਾਤੋ ਹੋਤਿ ਹੀਲ਼ਿਤੋ ਖੀਲ਼ਿਤੋ ਗਰਹਿਤੋ ਪਰਿਭੂਤੋ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤੋ, ਭਿਨ੍ਨਾਜੀਵੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਅਨੋਕਾਸੇ ਠਿਤੋ ਗਲਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਮੋਰਪੇਕ੍ਖਿਤਂ ਪੇਕ੍ਖਤਿ ‘ਏਵਂ ਇਮੇ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ, ਤੇਨ ਚ ਤੇ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਾ. ਤਾਯ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤਂ ਅਰਿਯਾ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਸਮਯੇ ਓਞ੍ਞਾਤੋ ਹੋਤਿ ਹੀਲ਼ਿਤੋ ਖੀਲ਼ਿਤੋ ਗਰਹਿਤੋ ਪਰਿਭੂਤੋ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤੋ, ਭਿਨ੍ਨਾਜੀਵੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਹਨੁਕਾਯ ਵਾ ਭਮੁਕਾਯ ਵਾ ਅਙ੍ਗੁਟ੍ਠੇਨ ਵਾ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਿ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਤਾਯ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤਂ ਅਰਿਯਾ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਸਮਯੇ ਓਞ੍ਞਾਤੋ ਹੋਤਿ ਹੀਲ਼ਿਤੋ ਖੀਲ਼ਿਤੋ ਗਰਹਿਤੋ ਪਰਿਭੂਤੋ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤੋ, ਭਿਨ੍ਨਾਜੀਵੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
‘‘ਕਤਮਾ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਾ? ਇਧ ਭਿਕ੍ਖੁ ਕੁਲਾਨਿ ਉਪਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸਤੋ ਸਮਾਹਿਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ ਠਾਨੇਪਿ ਅਟ੍ਠਾਨੇਪਿ ਯਥਾਨੁਸਿਟ੍ਠਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਠਾਨੇ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਦਾਤੁਕਾਮੇਸੁ ਤਿਟ੍ਠਤਿ, ਅਦਾਤੁਕਾਮੇਸੁ ਪਕ੍ਕਮਤਿ. ਅਯਂ ਕਾਯਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਤਾਯ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤਂ ਅਰਿਯਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਸਮਯੇ ਵਣ੍ਣਿਤੋ ਹੋਤਿ ਥੁਤੋ ਪਸਤ੍ਥੋ ਸਲ੍ਲੇਖਿਤਾਚਾਰੋ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਗਵਤਾ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵੇਨ –
‘ਨ ਵੇ ਯਾਚਨ੍ਤਿ ਸਪ੍ਪਞ੍ਞਾ, ਧੀਰੋ ਚ ਵੇਦਿਤੁਮਰਹਤਿ [ਅਰਿਯਾ ਗਰਹਨ੍ਤਿ ਯਾਚਨਂ (ਸੀ. ਪੀ.)];
ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸ ਅਰਿਯਾ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਏਸਾ ਅਰਿਯਾਨ ਯਾਚਨਾ’ਤਿ.
‘‘ਕਤਮਾ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਾ? ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਾਚਾਯ ਬਹੁਵਿਧਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਚੀਵਰਪਿਣ੍ਡਪਾਤਸੇਨਾਸਨਗਿਲਾਨਪ੍ਪਚ੍ਚਯਭੇਸਜ੍ਜਪਰਿਕ੍ਖਾਰਂ, ਅਯਂ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਤਾਯ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤਂ ਅਰਿਯਾ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਸਮਯੇ ਓਞ੍ਞਾਤੋ ਹੋਤਿ ਹੀਲ਼ਿਤੋ ਖੀਲ਼ਿਤੋ ਗਰਹਿਤੋ ਪਰਿਭੂਤੋ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤੋ, ਭਿਨ੍ਨਾਜੀਵੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਰੇਸਂ ਸਾਵੇਨ੍ਤੋ ਏਵਂ ਭਣਤਿ ‘ਇਮਿਨਾ ਮੇ ਅਤ੍ਥੋ’ਤਿ, ਤਾਯ ਚ ਵਾਚਾਯ ਪਰੇਸਂ ਸਾਵਿਤਾਯ ਤਸ੍ਸ ਲਾਭੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਤਾਯ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤਂ ਅਰਿਯਾ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਸਮਯੇ ਓਞ੍ਞਾਤੋ ਹੋਤਿ ਹੀਲ਼ਿਤੋ ਖੀਲ਼ਿਤੋ ਗਰਹਿਤੋ ਪਰਿਭੂਤੋ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤੋ, ਭਿਨ੍ਨਾਜੀਵੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਚੀਵਿਪ੍ਫਾਰੇਨ ਪਰਿਸਾਯ ਸਾਵੇਤਿ ‘ਏਵਞ੍ਚ ਏਵਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਦਾਤਬ੍ਬ’ਨ੍ਤਿ, ਤਞ੍ਚ ਤੇ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਰਿਕਿਤ੍ਤਿਤਂ ਅਭਿਹਰਨ੍ਤਿ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਤਾਯ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤਂ ਅਰਿਯਾ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਸਮਯੇ ਓਞ੍ਞਾਤੋ ਹੋਤਿ ਹੀਲ਼ਿਤੋ ਖੀਲ਼ਿਤੋ ਗਰਹਿਤੋ ਪਰਿਭੂਤੋ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤੋ, ਭਿਨ੍ਨਾਜੀਵੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
‘‘ਨਨੁ, ਮਹਾਰਾਜ, ਥੇਰੋਪਿ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਤੇ ਸੂਰਿਯੇ ਰਤ੍ਤਿਭਾਗੇ ਗਿਲਾਨੋ ਸਮਾਨੋ ਥੇਰੇਨ ਮਹਾਮੋਗ੍ਗਲ੍ਲਾਨੇਨ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਪੁਚ੍ਛੀਯਮਾਨੋ ਵਾਚਂ ਭਿਨ੍ਦਿ, ਤਸ੍ਸ ਤੇਨ ਵਚੀਭੇਦੇਨ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਅਥ ਥੇਰੋ ਸਾਰਿਪੁਤ੍ਤੋ ‘ਵਚੀਭੇਦੇਨ ਮੇ ਇਮਂ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ, ਮਾ ਮੇ ਆਜੀਵੋ ਭਿਜ੍ਜੀ’ਤਿ ਆਜੀਵਭੇਦਭਯਾ ਤਂ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਪਜਹਿ ਨ ਉਪਜੀਵਿ. ਏਵਮ੍ਪਿ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਸਾਵਜ੍ਜਾ, ਤਾਯ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤਂ ਅਰਿਯਾ ਨ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਸਮਯੇ ਓਞ੍ਞਾਤੋ ਹੋਤਿ ਹੀਲ਼ਿਤੋ ਖੀਲ਼ਿਤੋ ਗਰਹਿਤੋ ਪਰਿਭੂਤੋ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤੋ, ਭਿਨ੍ਨਾਜੀਵੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ.
‘‘ਕਤਮਾ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਾ? ਇਧ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸਤਿ ਪਚ੍ਚਯੇ ਭੇਸਜ੍ਜਂ ਵਿਞ੍ਞਾਪੇਤਿ ਞਾਤਿਪਵਾਰਿਤੇਸੁ ਕੁਲੇਸੁ, ਅਯਂ ਵਚੀਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਅਨਵਜ੍ਜਾ, ਤਾਯ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਪਿਤਂ ਅਰਿਯਾ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਚ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਰਿਯਾਨਂ ਸਮਯੇ ਵਣ੍ਣਿਤੋ ਹੋਤਿ ਥੋਮਿਤੋ ਪਸਤ੍ਥੋ, ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਾਜੀਵੋਤ੍ਵੇਵ ਸਙ੍ਖਂ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਨੁਮਤੋ ਤਥਾਗਤੇਹਿ ਅਰਹਨ੍ਤੇਹਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੇਹਿ.
‘‘ਯਂ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਕਸਿਭਾਰਦ੍ਵਾਜਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਭੋਜਨਂ ਪਜਹਿ [ਪਜਹਤਿ (ਕ.)], ਤਂ ਆਵੇਠਨਵਿਨਿਵੇਠਨਕਡ੍ਢਨਨਿਗ੍ਗਹਪ੍ਪਟਿਕਮ੍ਮੇਨ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਥਾਗਤੋ ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤਂ ਪਟਿਕ੍ਖਿਪਿ ਨ ਉਪਜੀਵੀ’’ਤਿ.
‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੇ ਭੁਞ੍ਜਮਾਨੇ ਦੇਵਤਾ ਦਿਬ੍ਬਂ ਓਜਂ ਪਤ੍ਤੇ ਆਕਿਰਨ੍ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ‘ਸੂਕਰਮਦ੍ਦਵੇ ਚ ਮਧੁਪਾਯਾਸੇ ਚਾ’ਤਿ ਦ੍ਵੀਸੁ ਯੇਵ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤੇਸੁ ਆਕਿਰਿਂਸੂ’’ਤਿ? ‘‘ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੇ ਭੁਞ੍ਜਮਾਨੇ ਦੇਵਤਾ ਦਿਬ੍ਬਂ ਓਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਤਿਟ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਟੁਦ੍ਧਟੇ ਆਲੋਪੇ ਆਕਿਰਨ੍ਤਿ.
‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਞ੍ਞੋ ਸੂਦੋ ਰਞ੍ਞੋ ਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਸ੍ਸ ਸੂਪਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਤਿਟ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਕਬਲ਼ੇ ਕਬਲ਼ੇ ਸੂਪਂ ਆਕਿਰਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬਕਾਲਂ ਤਥਾਗਤੇ ਭੁਞ੍ਜਮਾਨੇ ਦੇਵਤਾ ਦਿਬ੍ਬਂ ਓਜਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਪਤਿਟ੍ਠਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਟੁਦ੍ਧਟੇ ਆਲੋਪੇ ਦਿਬ੍ਬਂ ਓਜਂ ਆਕਿਰਨ੍ਤਿ. ਵੇਰਞ੍ਜਾਯਮ੍ਪਿ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸੁਕ੍ਖਯਵਪੁਲਕੇ [ਸੁਕ੍ਖਯਵਮੂਲਕੇ (ਕ.)] ਭੁਞ੍ਜਮਾਨਸ੍ਸ ਦੇਵਤਾ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਓਜੇਨ ਤੇਮਯਿਤ੍ਵਾ ਤੇਮਯਿਤ੍ਵਾ ਉਪਸਂਹਰਿਂਸੁ, ਤੇਨ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਕਾਯੋ ਉਪਚਿਤੋ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ. ‘‘ਲਾਭਾ ਵਤ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਾਸਂ ਦੇਵਤਾਨਂ, ਯਾ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਰੀਰਪ੍ਪਟਿਜਗ੍ਗਨੇ ਸਤਤਂ ਸਮਿਤਂ ਉਸ੍ਸੁਕ੍ਕਮਾਪਨ੍ਨਾ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.
ਗਾਥਾਭਿਗੀਤਭੋਜਨਕਥਾਪਞ੍ਹੋ ਨਵਮੋ.
੧੦. ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਪਞ੍ਹੋ
੧੦. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਭਣਥ ‘ਤਥਾਗਤੇਨ ਚਤੂਹਿ ਚ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਹਿ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸੇਨ ਚ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ ਪਰਿਪਾਚਿਤਂ ਮਹਤੋ ਜਨਕਾਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦ੍ਧਰਣਾਯਾ’ਤਿ. ਪੁਨ ਚ ‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਿ, ਨੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯਾ’ਤਿ.
‘‘ਯਥਾ ਨਾਮ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਇਸ੍ਸਾਸੋ ਵਾ ਇਸ੍ਸਾਸਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਬਹੁਕੇ ਦਿਵਸੇ ਸਙ੍ਗਾਮਤ੍ਥਾਯ ਉਪਾਸਨਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਮਹਾਯੁਦ੍ਧੇ ਓਸਕ੍ਕੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਚਤੂਹਿ ਚ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਹਿ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸੇਨ ਚ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ ਪਰਿਪਾਚੇਤ੍ਵਾ ਮਹਤੋ ਜਨਕਾਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦ੍ਧਰਣਾਯ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਓਸਕ੍ਕਿਤਂ.
‘‘ਯਥਾ ਵਾ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਮਲ੍ਲੋ ਵਾ ਮਲ੍ਲਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਵਾ ਬਹੁਕੇ ਦਿਵਸੇ ਨਿਬ੍ਬੁਦ੍ਧਂ ਸਿਕ੍ਖਿਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤੇ ਮਲ੍ਲਯੁਦ੍ਧੇ ਓਸਕ੍ਕੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਚਤੂਹਿ ਚ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਹਿ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸੇਨ ਚ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ ਪਰਿਪਾਚੇਤ੍ਵਾ ਮਹਤੋ ਜਨਕਾਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦ੍ਧਰਣਾਯ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤੇਨ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਓਸਕ੍ਕਿਤਂ.
‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਯਾ ਓਸਕ੍ਕਿਤਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਪਾਕਟਤਾਯ ਓਸਕ੍ਕਿਤਂ, ਉਦਾਹੁ ਦੁਬ੍ਬਲਤਾਯ ਓਸਕ੍ਕਿਤਂ, ਉਦਾਹੁ ਅਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਾਯ ਓਸਕ੍ਕਿਤਂ, ਕਿਂ ਤਤ੍ਥ ਕਾਰਣਂ, ਇਙ੍ਘ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਕਾਰਣਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਙ੍ਖਾਵਿਤਰਣਾਯ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਚਤੂਹਿ ਚ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਹਿ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸੇਨ ਚ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ ਪਰਿਪਾਚਿਤਂ ਮਹਤੋ ਜਨਕਾਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦ੍ਧਰਣਾਯ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਿ, ਨੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯਾ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਂ ਪਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਿ ਨੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਤਥਾਗਤੇਨ ਚਤੂਹਿ ਚ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਤਿ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸੇਨ ਚ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ ਪਰਿਪਾਚਿਤਂ ਮਹਤੋ ਜਨਕਾਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦ੍ਧਰਣਾਯਾ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਗਮ੍ਭੀਰੋ ਦੁਨ੍ਨਿਬ੍ਬੇਠੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਪਰਿਪਾਚਿਤਞ੍ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਚਤੂਹਿ ਚ ਅਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯ੍ਯੇਹਿ ਕਪ੍ਪਾਨਂ ਸਤਸਹਸ੍ਸੇਨ ਚ ਏਤ੍ਥਨ੍ਤਰੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਂ ਮਹਤੋ ਜਨਕਾਯਸ੍ਸ ਸਮੁਦ੍ਧਰਣਾਯ, ਪਤ੍ਤਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਸ੍ਸ ਚ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਿ, ਨੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ. ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਨਿਪੁਣਦੁਦ੍ਦਸਦੁਰਨੁਬੋਧਸੁਖੁਮਦੁਪ੍ਪਟਿਵੇਧਤਂ ਸਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਆਲਯਾਰਾਮਤਂ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦਲ਼੍ਹਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ’ਤਿ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਿ, ਨੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਵੇਧਚਿਨ੍ਤਨਮਾਨਸਂ ਯੇਵੇਤਂ.
‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਭਿਸਕ੍ਕੋ ਸਲ੍ਲਕਤ੍ਤੋ ਅਨੇਕਬ੍ਯਾਧਿਪਰਿਪੀਲ਼ਿਤਂ ਨਰਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਿ ‘ਕੇਨ ਨੁ ਖੋ ਉਪਕ੍ਕਮੇਨ ਕਤਮੇਨ ਵਾ ਭੇਸਜ੍ਜੇਨ ਇਮਸ੍ਸ ਬ੍ਯਾਧਿ ਵੂਪਸਮੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਸਬ੍ਬਕਿਲੇਸਬ੍ਯਾਧਿਪਰਿਪੀਲ਼ਿਤਂ ਜਨਂ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚ ਗਮ੍ਭੀਰਨਿਪੁਣਦੁਦ੍ਦਸਦੁਰਨੁਬੋਧਸੁਖੁਮਦੁਪ੍ਪਟਿਵੇਧਤਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ’ਤਿ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਿ, ਨੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਵੇਧਚਿਨ੍ਤਨਮਾਨਸਂ ਯੇਵੇਤਂ.
‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਰਞ੍ਞੋ ਖਤ੍ਤਿਯਸ੍ਸ ਮੁਦ੍ਧਾਵਸਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਦੋਵਾਰਿਕਅਨੀਕਟ੍ਠਪਾਰਿਸਜ੍ਜਨੇਗਮਭਟਬਲ [ਬਲਤ੍ਥ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਮਚ੍ਚਰਾਜਞ੍ਞਰਾਜੂਪਜੀਵਿਨੇ ਜਨੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਵਂ ਚਿਤ੍ਤਮੁਪ੍ਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ ਇਮੇ ਸਙ੍ਗਣ੍ਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਗਮ੍ਭੀਰਨਿਪੁਣਦੁਦ੍ਦਸਦੁਰਨੁਬੋਧਸੁਖੁਮਦੁਪ੍ਪਟਿਵੇਧਤਂ ਸਤ੍ਤਾਨਞ੍ਚ ਆਲਯਾਰਾਮਤਂ ਸਕ੍ਕਾਯਦਿਟ੍ਠਿਯਾ ਦਲ਼੍ਹਸੁਗ੍ਗਹਿਤਤਞ੍ਚ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਕਥਂ ਨੁ ਖੋ’ਤਿ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਤਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਮਿ, ਨੋ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ, ਸਤ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਵੇਧਚਿਨ੍ਤਨਮਾਨਸਂ ਯੇਵੇਤਂ.
‘‘ਅਪਿ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਧਮ੍ਮਤਾ ਏਸਾ, ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਆਯਾਚਿਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ. ਤਤ੍ਥ ਪਨ ਕਿਂ ਕਾਰਣਂ? ਯੇ ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਤਾਪਸਪਰਿਬ੍ਬਾਜਕਾ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ, ਸਬ੍ਬੇਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਤਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਗਰੁਕਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪਰਾਯਣਾ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਬਲਵਤੋ ਯਸਵਤੋ ਞਾਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਞਾਤਸ੍ਸ ਉਤ੍ਤਰਸ੍ਸ ਅਚ੍ਚੁਗ੍ਗਤਸ੍ਸ ਓਨਮਨੇਨ ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋ ਓਨਮਿਸ੍ਸਤਿ ਓਕਪ੍ਪੇਸ੍ਸਤਿ ਅਧਿਮੁਚ੍ਚਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਚ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਆਯਾਚਿਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤਿ.
‘‘ਯਥਾ, ਮਹਾਰਾਜ, ਕੋਚਿ ਰਾਜਾ ਵਾ ਰਾਜਮਹਾਮਤ੍ਤੋ ਵਾ ਯਸ੍ਸ ਓਨਮਤਿ ਅਪਚਿਤਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਬਲਵਤਰਸ੍ਸ ਤਸ੍ਸ ਓਨਮਨੇਨ ਅਵਸੇਸਾ ਜਨਤਾ ਓਨਮਤਿ ਅਪਚਿਤਿਂ ਕਰੋਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬ੍ਰਹ੍ਮੇ ਓਨਮਿਤੇ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਸਦੇਵਕੋ ਲੋਕੋ ਓਨਮਿਸ੍ਸਤਿ, ਪੂਜਿਤਪੂਜਕੋ ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਸੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਬ੍ਬੇਸਂ ਤਥਾਗਤਾਨਂ ਆਯਾਚਤਿ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ, ਤੇਨ ਚ ਕਾਰਣੇਨ ਤਥਾਗਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਆਯਾਚਿਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਸੁਨਿਬ੍ਬੇਠਿਤੋ ਪਞ੍ਹੋ, ਅਤਿਭਦ੍ਰਕਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.
ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾਯ ਅਪ੍ਪੋਸ੍ਸੁਕ੍ਕਪਞ੍ਹੋ ਦਸਮੋ.
੧੧. ਆਚਰਿਯਾਨਾਚਰਿਯਪਞ੍ਹੋ
੧੧. ‘‘ਭਨ੍ਤੇ, ਨਾਗਸੇਨ, ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ ਭਗਵਤਾ –
‘‘‘ਨ ਮੇ ਆਚਰਿਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਦਿਸੋ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ;
ਸਦੇਵਕਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ [ਮਹਾਵ. ੧੧].
‘‘ਪੁਨ ਚ ਭਣਿਤਂ ‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਆਚਰਿਯੋ ਮੇ ਸਮਾਨੋ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਂ ਮਂ ਸਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮਸਮਂ ਠਪੇਸਿ, ਉਲ਼ਾਰਾਯ ਚ ਮਂ ਪੂਜਾਯ ਪੂਜੇਸੀ’ਤਿ. ਯਦਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਨ ਮੇ ਆਚਰਿਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਦਿਸੋ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸਦੇਵਕਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਆਚਰਿਯੋ ਮੇ ਸਮਾਨੋ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਂ ਮਂ ਸਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮਸਮਂ ਠਪੇਸੀ’ਤਿ ਯਂ ਵਚਨਂ, ਤਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਯਦਿ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਆਚਰਿਯੋ ਮੇ ਸਮਾਨੋ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਂ ਮਂ ਸਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮਸਮਂ ਠਪੇਸੀ’ਤਿ, ਤੇਨ ਹਿ ‘ਨ ਮੇ ਆਚਰਿਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਦਿਸੋ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸਦੇਵਕਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ ਤਮ੍ਪਿ ਵਚਨਂ ਮਿਚ੍ਛਾ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਉਭਤੋ ਕੋਟਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਤਵਾਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਤਯਾ ਨਿਬ੍ਬਾਹਿਤਬ੍ਬੋ’’ਤਿ.
‘‘ਭਾਸਿਤਮ੍ਪੇਤਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੇਨ ‘ਨ ਮੇ ਆਚਰਿਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਦਿਸੋ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸਦੇਵਕਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ, ਭਣਿਤਞ੍ਚ ‘ਇਤਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਆਚਰਿਯੋ ਮੇ ਸਮਾਨੋ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਂ ਮਂ ਸਮਾਨਂ ਅਤ੍ਤਨਾ ਸਮਸਮਂ ਠਪੇਸਿ, ਉਲ਼ਾਰਾਯ ਚ ਮਂ ਪੂਜਾਯ ਪੂਜੇਸੀ’ਤਿ.
‘‘ਤਞ੍ਚ ਪਨ ਵਚਨਂ ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸਮ੍ਬੋਧਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤੋ ਆਚਰਿਯਭਾਵਂ ਸਨ੍ਧਾਯ ਭਾਸਿਤਂ.
‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸਮ੍ਬੋਧਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤੋ ਆਚਰਿਯਾ, ਯੇਹਿ ਅਨੁਸਿਟ੍ਠੋ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਤਤ੍ਥ ਤਤ੍ਥ ਦਿਵਸਂ ਵੀਤਿਨਾਮੇਸਿ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚ? ਯੇ ਤੇ, ਮਹਾਰਾਜ, ਅਟ੍ਠ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਜਾਤਮਤ੍ਤੇ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੇ ਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਪਰਿਗ੍ਗਣ੍ਹਿਂਸੁ, ਸੇਯ੍ਯਥੀਦਂ, ਰਾਮੋ ਧਜੋ ਲਕ੍ਖਣੋ ਮਨ੍ਤੀ ਯਞ੍ਞੋ ਸੁਯਾਮੋ ਸੁਭੋਜੋ ਸੁਦਤ੍ਤੋਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਸੋਤ੍ਥਿਂ ਪਵੇਦਯਿਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਖਾਕਮ੍ਮਂ ਅਕਂਸੁ, ਤੇ ਚ ਪਠਮਂ ਆਚਰਿਯਾ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਿਤਾ ਸੁਦ੍ਧੋਦਨੋ ਰਾਜਾ ਯਂ ਤੇਨ ਸਮਯੇਨ ਅਭਿਜਾਤਂ ਉਦਿਚ੍ਚਜਾਤਿਮਨ੍ਤਂ ਪਦਕਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਂ ਛਲ਼ਙ੍ਗਵਨ੍ਤਂ ਸਬ੍ਬਮਿਤ੍ਤਂ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਉਪਨੇਤ੍ਵਾ ਸੋਵਣ੍ਣੇਨ ਭਿਙ੍ਗਾਰੇਨ [ਭਿਙ੍ਕਾਰੇਨ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਉਦਕਂ ਓਣੋਜੇਤ੍ਵਾ ‘ਇਮਂ ਕੁਮਾਰਂ ਸਿਕ੍ਖਾਪੇਹੀ’ਤਿ ਅਦਾਸਿ, ਅਯਂ ਦੁਤਿਯੋ ਆਚਰਿਯੋ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਯਾ ਸਾ ਦੇਵਤਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਂ ਸਂਵੇਜੇਸੀ, ਯਸ੍ਸਾ ਵਚਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤੋ ਸਂਵਿਗ੍ਗੋ ਉਬ੍ਬਿਗ੍ਗੋ ਤਸ੍ਮਿਂ ਯੇਵ ਖਣੇ ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਂ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਪਬ੍ਬਜਿ, ਅਯਂ ਤਤਿਯੋ ਆਚਰਿਯੋ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਆਲ਼ਾਰੋ ਕਾਲਾਮੋ ਆਕਿਞ੍ਚਞ੍ਞਾਯਤਨਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ, ਅਯਂ ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਆਚਰਿਯੋ.
‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਉਦਕੋ ਰਾਮਪੁਤ੍ਤੋ ਨੇਵਸਞ੍ਞਾਨਾਸਞ੍ਞਾਯਤਨਸ੍ਸ ਪਰਿਕਮ੍ਮਂ ਆਚਿਕ੍ਖਿ [ਆਚਿਕ੍ਖਤਿ (ਕ.)], ਅਯਂ ਪਞ੍ਚਮੋ ਆਚਰਿਯੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਮਹਾਰਾਜ, ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸਮ੍ਬੋਧਾ ਅਨਭਿਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਬੋਧਿਸਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸਤੋ ਪਞ੍ਚ ਆਚਰਿਯਾ. ਤੇ ਚ ਪਨ ਆਚਰਿਯਾ ਲੋਕਿਯੇ ਧਮ੍ਮੇ. ਇਮਸ੍ਮਿਞ੍ਚ ਪਨ, ਮਹਾਰਾਜ, ਲੋਕੁਤ੍ਤਰੇ ਧਮ੍ਮੇ ਸਬ੍ਬਞ੍ਞੁਤਞਾਣਪ੍ਪਟਿਵੇਧਾਯ ਨਤ੍ਥਿ ਤਥਾਗਤਸ੍ਸ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਅਨੁਸਾਸਕੋ, ਸਯਮ੍ਭੂ, ਮਹਾਰਾਜ, ਤਥਾਗਤੋ ਅਨਾਚਰਿਯਕੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਾਰਣਾ ਤਥਾਗਤੇਨ ਭਣਿਤਂ ‘ਨ ਮੇ ਆਚਰਿਯੋ ਅਤ੍ਥਿ, ਸਦਿਸੋ ਮੇ ਨ ਵਿਜ੍ਜਤਿ. ਸਦੇਵਕਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਮੇ ਪਟਿਪੁਗ੍ਗਲੋ’ਤਿ. ‘‘ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ ਨਾਗਸੇਨ, ਏਵਮੇਤਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਪਟਿਚ੍ਛਾਮੀ’’ਤਿ.
ਆਚਰਿਯਾਨਾਚਰਿਯਪਞ੍ਹੋ ਏਕਾਦਸਮੋ.
ਸਨ੍ਥਵਵਗ੍ਗੋ ਪਞ੍ਚਮੋ.
ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਗ੍ਗੇ ਏਕਾਦਸ ਪਞ੍ਹੋ.
ਮੇਣ੍ਡਕਪਞ੍ਹੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.