੪. ਚਤੁਤ੍ਥਵਗ੍ਗੋ

੧. ਵਿਤਕ੍ਕਸੁਤ੍ਤਂ

੮੦. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਵੁਤ੍ਤਮਰਹਤਾਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ –

‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਕੁਸਲਵਿਤਕ੍ਕਾ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਸਿਲੋਕਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਪਰਾਨੁਦ੍ਦਯਤਾਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਤਕ੍ਕੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਯੋ ਅਕੁਸਲਵਿਤਕ੍ਕਾ’’ਤਿ. ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਅਨਵਞ੍ਞਤ੍ਤਿਸਂਯੁਤ੍ਤੋ, ਲਾਭਸਕ੍ਕਾਰਗਾਰਵੋ;

ਸਹਨਨ੍ਦੀ ਅਮਚ੍ਚੇਹਿ, ਆਰਾ ਸਂਯੋਜਨਕ੍ਖਯਾ.

‘‘ਯੋ ਚ ਪੁਤ੍ਤਪਸੁਂ ਹਿਤ੍ਵਾ, ਵਿਵਾਹੇ ਸਂਹਰਾਨਿ [ਸਙ੍ਗਹਾਨਿ (ਕ. ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਚ;

ਭਬ੍ਬੋ ਸੋ ਤਾਦਿਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਫੁਟ੍ਠੁਂ ਸਮ੍ਬੋਧਿਮੁਤ੍ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ, ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ. ਪਠਮਂ.

੨. ਸਕ੍ਕਾਰਸੁਤ੍ਤਂ

੮੧. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਵੁਤ੍ਤਮਰਹਤਾਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ –

‘‘ਦਿਟ੍ਠਾ ਮਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਅਭਿਭੂਤਾ, ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠਾ ਮਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਅਭਿਭੂਤਾ, ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠਾ ਮਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਤਦੁਭਯੇਨ ਅਭਿਭੂਤਾ, ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ.

‘‘ਤਂ ਖੋ ਪਨਾਹਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਨਾਞ੍ਞਸ੍ਸ ਸਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਵਾ ਸੁਤ੍ਵਾ ਵਦਾਮਿ; ( ) [(ਦਿਟ੍ਠਾ ਮਯਾ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਸਤ੍ਤਾ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਅਭਿਭੂਤਾ. …ਪੇ… ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਅਭਿਭੂਤਾ …ਪੇ… ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਤਦੁਭਯੇਨ ਅਭਿਭੂਤਾ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ.) (ਸ੍ਯਾ.) ਪੁਰਿਮਵਗ੍ਗੇ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਕਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿਕਸੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪਨ ਸਮੇਤਿ, ਅਨ੍ਵਯਬ੍ਯਤਿਰੇਕਵਾਕ੍ਯਾਨਂ ਪਨ ਅਨਨ੍ਤਰਿਤਤ੍ਤਾ ਪਾਸਂਸਤਰਾ.)] ਅਪਿ ਚ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਦੇਵ ਮੇ ਸਾਮਂ ਞਾਤਂ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਸਾਮਂ ਵਿਦਿਤਂ ਤਮੇਵਾਹਂ ਵਦਾਮਿ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠਾ ਮਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਅਭਿਭੂਤਾ, ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠਾ ਮਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਅਭਿਭੂਤਾ, ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ.

‘‘ਦਿਟ੍ਠਾ ਮਯਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਤ੍ਤਾ ਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚ ਤਦੁਭਯੇਨ ਅਭਿਭੂਤਾ, ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ’’ਤਿ. ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਯਸ੍ਸ ਸਕ੍ਕਰਿਯਮਾਨਸ੍ਸ, ਅਸਕ੍ਕਾਰੇਨ ਚੂਭਯਂ;

ਸਮਾਧਿ ਨ ਵਿਕਮ੍ਪਤਿ, ਅਪ੍ਪਮਾਦਵਿਹਾਰਿਨੋ [ਅਪ੍ਪਮਾਣਵਿਹਾਰਿਨੋ (ਸੀ. ਅਟ੍ਠ.)].

‘‘ਤਂ ਝਾਯਿਨਂ ਸਾਤਤਿਕਂ, ਸੁਖੁਮਂ ਦਿਟ੍ਠਿਵਿਪਸ੍ਸਕਂ;

ਉਪਾਦਾਨਕ੍ਖਯਾਰਾਮਂ, ਆਹੁ ਸਪ੍ਪੁਰਿਸੋ ਇਤੀ’’ਤਿ.

ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ, ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ. ਦੁਤਿਯਂ.

੩. ਦੇਵਸਦ੍ਦਸੁਤ੍ਤਂ

੮੨. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਵੁਤ੍ਤਮਰਹਤਾਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ –

‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵੇਸੁ ਦੇਵਸਦ੍ਦਾ ਨਿਚ੍ਛਰਨ੍ਤਿ ਸਮਯਾ ਸਮਯਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਯਸ੍ਮਿਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਓਹਾਰੇਤ੍ਵਾ ਕਾਸਾਯਾਨਿ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਅਚ੍ਛਾਦੇਤ੍ਵਾ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾਯ ਚੇਤੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ [ਤਸ੍ਮਿਂ ਭਿਕ੍ਖਵੇ ਸਮਯੇ (ਪੀ. ਕ.)] ਦੇਵੇਸੁ ਦੇਵਸਦ੍ਦੋ ਨਿਚ੍ਛਰਤਿ – ‘ਏਸੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਮਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਙ੍ਗਾਮਾਯ ਚੇਤੇਤੀ’ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਦੇਵੇਸੁ ਦੇਵਸਦ੍ਦੋ ਨਿਚ੍ਛਰਤਿ ਸਮਯਾ ਸਮਯਂ ਉਪਾਦਾਯ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਂ ਬੋਧਿਪਕ੍ਖਿਯਾਨਂ ਧਮ੍ਮਾਨਂ ਭਾਵਨਾਨੁਯੋਗਮਨੁਯੁਤ੍ਤੋ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਦੇਵੇਸੁ ਦੇਵਸਦ੍ਦੋ ਨਿਚ੍ਛਰਤਿ – ‘ਏਸੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਮਾਰੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਙ੍ਗਾਮੇਤੀ’ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਦੇਵੇਸੁ ਦੇਵਸਦ੍ਦੋ ਨਿਚ੍ਛਰਤਿ ਸਮਯਾ ਸਮਯਂ ਉਪਾਦਾਯ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਯਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਆਸਵਾਨਂ ਖਯਾ ਅਨਾਸਵਂ ਚੇਤੋਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਪਞ੍ਞਾਵਿਮੁਤ੍ਤਿਂ ਦਿਟ੍ਠੇਵ ਧਮ੍ਮੇ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਮਯੇ ਦੇਵੇਸੁ ਦੇਵਸਦ੍ਦੋ ਨਿਚ੍ਛਰਤਿ – ‘ਏਸੋ ਅਰਿਯਸਾਵਕੋ ਵਿਜਿਤਸਙ੍ਗਾਮੋ ਤਮੇਵ ਸਙ੍ਗਾਮਸੀਸਂ ਅਭਿਵਿਜਿਯ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤੀ’ਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯੋ ਦੇਵੇਸੁ ਦੇਵਸਦ੍ਦੋ ਨਿਚ੍ਛਰਤਿ ਸਮਯਾ ਸਮਯਂ ਉਪਾਦਾਯ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਯੋ ਦੇਵੇਸੁ ਦੇਵਸਦ੍ਦਾ ਨਿਚ੍ਛਰਨ੍ਤਿ ਸਮਯਾ ਸਮਯਂ ਉਪਾਦਾਯਾ’’ਤਿ. ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਦਿਸ੍ਵਾ ਵਿਜਿਤਸਙ੍ਗਾਮਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧਸਾਵਕਂ;

ਦੇਵਤਾਪਿ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਮਹਨ੍ਤਂ ਵੀਤਸਾਰਦਂ.

‘‘ਨਮੋ ਤੇ ਪੁਰਿਸਾਜਞ੍ਞ, ਯੋ ਤ੍ਵਂ ਦੁਜ੍ਜਯਮਜ੍ਝਭੂ;

ਜੇਤ੍ਵਾਨ ਮਚ੍ਚੁਨੋ ਸੇਨਂ, ਵਿਮੋਕ੍ਖੇਨ ਅਨਾਵਰਂ.

‘‘ਇਤਿ ਹੇਤਂ ਨਮਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਦੇਵਤਾ ਪਤ੍ਤਮਾਨਸਂ;

ਤਞ੍ਹਿ ਤਸ੍ਸ ਨ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਯੇਨ ਮਚ੍ਚੁਵਸਂ ਵਜੇ’’ਤਿ.

ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ, ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ. ਤਤਿਯਂ.

੪. ਪਞ੍ਚਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੮੩. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਵੁਤ੍ਤਮਰਹਤਾਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ –

‘‘ਯਦਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵੋ ਦੇਵਕਾਯਾ ਚਵਨਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ, ਪਞ੍ਚਸ੍ਸ ਪੁਬ੍ਬਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਪਾਤੁਭਵਨ੍ਤਿ – ਮਾਲਾ ਮਿਲਾਯਨ੍ਤਿ, ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਕਿਲਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਕਚ੍ਛੇਹਿ ਸੇਦਾ ਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ, ਕਾਯੇ ਦੁਬ੍ਬਣ੍ਣਿਯਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਸਕੇ ਦੇਵੋ ਦੇਵਾਸਨੇ ਨਾਭਿਰਮਤੀਤਿ. ਤਮੇਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੇਵਾ ‘ਚਵਨਧਮ੍ਮੋ ਅਯਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ’ਤਿ ਇਤਿ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਤੀਹਿ ਵਾਚਾਹਿ ਅਨੁਮੋਦੇਨ੍ਤਿ [ਅਨੁਮੋਦਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] – ‘ਇਤੋ, ਭੋ, ਸੁਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛ, ਸੁਗਤਿਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਲਦ੍ਧਲਾਭਂ ਲਭ, ਸੁਲਦ੍ਧਲਾਭਂ ਲਭਿਤ੍ਵਾ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋ ਭਵਾਹੀ’’’ਤਿ.

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਨ੍ਨੁ ਖੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਾਨਂ ਸੁਗਤਿਗਮਨਸਙ੍ਖਾਤਂ; ਕਿਞ੍ਚ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਾਨਂ ਸੁਲਦ੍ਧਲਾਭਸਙ੍ਖਾਤਂ; ਕਿਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦੇਵਾਨਂ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਸਙ੍ਖਾਤ’’ਨ੍ਤਿ?

‘‘ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ [ਭਿਕ੍ਖਵੇ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)], ਦੇਵਾਨਂ ਸੁਗਤਿਗਮਨਸਙ੍ਖਾਤਂ; ਯਂ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਸਮਾਨੋ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯੇ ਸਦ੍ਧਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਇਦਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ [ਭਿਕ੍ਖਵੇ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)], ਦੇਵਾਨਂ ਸੁਲਦ੍ਧਲਾਭਸਙ੍ਖਾਤਂ; ਸਾ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾ ਨਿਵਿਟ੍ਠਾ ਹੋਤਿ ਮੂਲਜਾਤਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਦਲ਼੍ਹਾ ਅਸਂਹਾਰਿਯਾ ਸਮਣੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਵਾ ਦੇਵੇਨ ਵਾ ਮਾਰੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਵਾ ਕੇਨਚਿ ਵਾ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ. ਇਦਂ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖੁ [ਭਿਕ੍ਖਵੇ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)], ਦੇਵਾਨਂ ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਸਙ੍ਖਾਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਯਦਾ ਦੇਵੋ ਦੇਵਕਾਯਾ, ਚਵਤਿ ਆਯੁਸਙ੍ਖਯਾ;

ਤਯੋ ਸਦ੍ਦਾ ਨਿਚ੍ਛਰਨ੍ਤਿ, ਦੇਵਾਨਂ ਅਨੁਮੋਦਤਂ.

‘‘‘ਇਤੋ ਭੋ ਸੁਗਤਿਂ ਗਚ੍ਛ, ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ;

ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ, ਲਭ ਸਦ੍ਧਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ.

‘‘‘ਸਾ ਤੇ ਸਦ੍ਧਾ ਨਿਵਿਟ੍ਠਸ੍ਸ, ਮੂਲਜਾਤਾ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ;

ਯਾਵਜੀਵਂ ਅਸਂਹੀਰਾ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ ਸੁਪ੍ਪਵੇਦਿਤੇ.

‘‘‘ਕਾਯਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਹਿਤ੍ਵਾ, ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤਾਨਿ ਚ;

ਮਨੋਦੁਚ੍ਚਰਿਤਂ ਹਿਤ੍ਵਾ, ਯਞ੍ਚਞ੍ਞਂ ਦੋਸਸਞ੍ਹਿਤਂ.

‘‘‘ਕਾਯੇਨ ਕੁਸਲਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਵਾਚਾਯ ਕੁਸਲਂ ਬਹੁਂ;

ਮਨਸਾ ਕੁਸਲਂ ਕਤ੍ਵਾ, ਅਪ੍ਪਮਾਣਂ ਨਿਰੂਪਧਿਂ.

‘‘‘ਤਤੋ ਓਪਧਿਕਂ ਪੁਞ੍ਞਂ, ਕਤ੍ਵਾ ਦਾਨੇਨ ਤਂ ਬਹੁਂ;

ਅਞ੍ਞੇਪਿ ਮਚ੍ਚੇ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯੇ ਨਿਵੇਸਯ’ [ਨਿਵੇਸਯੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)].

‘‘ਇਮਾਯ ਅਨੁਕਮ੍ਪਾਯ, ਦੇਵਾ ਦੇਵਂ ਯਦਾ ਵਿਦੂ;

ਚਵਨ੍ਤਂ ਅਨੁਮੋਦੇਨ੍ਤਿ, ਏਹਿ ਦੇਵ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ, ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ. ਚਤੁਤ੍ਥਂ.

੫. ਬਹੁਜਨਹਿਤਸੁਤ੍ਤਂ

੮੪. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਵੁਤ੍ਤਮਰਹਤਾਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ –

‘‘ਤਯੋਮੇ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਇਧ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਪਠਮੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤ੍ਥੁ [ਸਤ੍ਥੁਨੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਾਵਕੋ ਅਰਹਂ ਹੋਤਿ ਖੀਣਾਸਵੋ ਵੁਸਿਤਵਾ ਕਤਕਰਣੀਯੋ ਓਹਿਤਭਾਰੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤਸਦਤ੍ਥੋ ਪਰਿਕ੍ਖੀਣਭਵਸਂਯੋਜਨੋ ਸਮ੍ਮਦਞ੍ਞਾ ਵਿਮੁਤ੍ਤੋ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਦੁਤਿਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਸ੍ਸੇਵ ਸਤ੍ਥੁ ਸਾਵਕੋ ਸੇਖੋ ਹੋਤਿ ਪਾਟਿਪਦੋ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਸੀਲਵਤੂਪਪਨ੍ਨੋ. ਸੋਪਿ [ਸੋ (?)] ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਅਯਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਤਿਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨੋ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਯੋ ਪੁਗ੍ਗਲਾ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਮਾਨਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ. ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਸਤ੍ਥਾ ਹਿ ਲੋਕੇ ਪਠਮੋ ਮਹੇਸਿ, ਤਸ੍ਸਨ੍ਵਯੋ ਸਾਵਕੋ ਭਾਵਿਤਤ੍ਤੋ;

ਅਥਾਪਰੋ ਪਾਟਿਪਦੋਪਿ ਸੇਖੋ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਸੀਲਵਤੂਪਪਨ੍ਨੋ.

‘‘ਏਤੇ ਤਯੋ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਸੇਟ੍ਠਾ, ਪਭਙ੍ਕਰਾ ਧਮ੍ਮਮੁਦੀਰਯਨ੍ਤਾ;

ਅਪਾਪੁਰਨ੍ਤਿ [ਅਪਾਪੁਰੇਨ੍ਤਿ (ਕ.)] ਅਮਤਸ੍ਸ ਦ੍ਵਾਰਂ, ਯੋਗਾ ਪਮੋਚੇਨ੍ਤਿ [ਯਾਗਾ ਪਮੁਚ੍ਚਨ੍ਤਿ (ਸੀ.), ਯੋਗਾ ਮੋਚਨ੍ਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਹੁਜ੍ਜਨਂ ਤੇ.

‘‘ਯੇ ਸਤ੍ਥਵਾਹੇਨ ਅਨੁਤ੍ਤਰੇਨ, ਸੁਦੇਸਿਤਂ ਮਗ੍ਗਮਨੁਕ੍ਕਮਨ੍ਤਿ [ਮਗ੍ਗਮਨੁਗ੍ਗਮਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਕ.)];

ਇਧੇਵ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਕਰੋਨ੍ਤਿ ਅਨ੍ਤਂ, ਯੇ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਸੁਗਤਸ੍ਸ ਸਾਸਨੇ’’ਤਿ.

ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ, ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.

੬. ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸੀਸੁਤ੍ਤਂ

੮੫. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਵੁਤ੍ਤਮਰਹਤਾਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ –

‘‘ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸੀ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਰਥ; ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿ ਚ ਵੋ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਤੁ; ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸਿਨੋ ਵਿਹਰਥ. ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸੀਨਂ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕਾਯਸ੍ਮਿਂ ਵਿਹਰਤਂ ਯੋ ਸੁਭਾਯ ਧਾਤੁਯਾ ਰਾਗਾਨੁਸਯੋ ਸੋ ਪਹੀਯਤਿ [ਪਹਿਯ੍ਯਤਿ (ਕ.)]. ਆਨਾਪਾਨਸ੍ਸਤਿਯਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਪਰਿਮੁਖਂ ਸੂਪਟ੍ਠਿਤਿਤਾਯ ਯੇ ਬਾਹਿਰਾ ਵਿਤਕ੍ਕਾਸਯਾ ਵਿਘਾਤਪਕ੍ਖਿਕਾ, ਤੇ ਨ ਹੋਨ੍ਤਿ. ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰੇਸੁ ਅਨਿਚ੍ਚਾਨੁਪਸ੍ਸੀਨਂ ਵਿਹਰਤਂ ਯਾ ਅਵਿਜ੍ਜਾ ਸਾ ਪਹੀਯਤਿ, ਯਾ ਵਿਜ੍ਜਾ ਸਾ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਅਸੁਭਾਨੁਪਸ੍ਸੀ ਕਾਯਸ੍ਮਿਂ, ਆਨਾਪਾਨੇ ਪਟਿਸ੍ਸਤੋ;

ਸਬ੍ਬਸਙ੍ਖਾਰਸਮਥਂ, ਪਸ੍ਸਂ ਆਤਾਪਿ ਸਬ੍ਬਦਾ.

‘‘ਸ ਵੇ ਸਮ੍ਮਦ੍ਦਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਯਤੋ ਤਤ੍ਥ ਵਿਮੁਚ੍ਚਤਿ;

ਅਭਿਞ੍ਞਾਵੋਸਿਤੋ ਸਨ੍ਤੋ, ਸ ਵੇ ਯੋਗਾਤਿਗੋ ਮੁਨੀ’’ਤਿ.

ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ, ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ. ਛਟ੍ਠਂ.

੭. ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਨ੍ਨਸੁਤ੍ਤਂ

੮੬. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਵੁਤ੍ਤਮਰਹਤਾਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ –

‘‘ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਯਮਨੁਧਮ੍ਮੋ ਹੋਤਿ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣਾਯ – ਧਮ੍ਮਾਨੁਧਮ੍ਮਪਟਿਪਨ੍ਨੋਯਨ੍ਤਿ ਭਾਸਮਾਨੋ ਧਮ੍ਮਞ੍ਞੇਵ ਭਾਸਤਿ ਨੋ ਅਧਮ੍ਮਂ, ਵਿਤਕ੍ਕਯਮਾਨੋ ਵਾ ਧਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕਞ੍ਞੇਵ ਵਿਤਕ੍ਕੇਤਿ ਨੋ ਅਧਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕਂ, ਤਦੁਭਯਂ ਵਾ ਪਨ ਅਭਿਨਿਵੇਜ੍ਜੇਤ੍ਵਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ’’ਤਿ. ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਧਮ੍ਮਾਰਾਮੋ ਧਮ੍ਮਰਤੋ, ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਵਿਚਿਨ੍ਤਯਂ;

ਧਮ੍ਮਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਂ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਾ ਨ ਪਰਿਹਾਯਤਿ.

‘‘ਚਰਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾ ਤਿਟ੍ਠਂ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਉਦ ਵਾ ਸਯਂ;

ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮਯਂ ਚਿਤ੍ਤਂ, ਸਨ੍ਤਿਮੇਵਾਧਿਗਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ.

ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ, ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ. ਸਤ੍ਤਮਂ.

੮. ਅਨ੍ਧਕਰਣਸੁਤ੍ਤਂ

੮੭. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਵੁਤ੍ਤਮਰਹਤਾਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ –

‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਕੁਸਲਵਿਤਕ੍ਕਾ ਅਨ੍ਧਕਰਣਾ ਅਚਕ੍ਖੁਕਰਣਾ ਅਞ੍ਞਾਣਕਰਣਾ ਪਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਿਕਾ ਵਿਘਾਤਪਕ੍ਖਿਕਾ ਅਨਿਬ੍ਬਾਨਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਕਾਮਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨ੍ਧਕਰਣੋ ਅਚਕ੍ਖੁਕਰਣੋ ਅਞ੍ਞਾਣਕਰਣੋ ਪਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਿਕੋ ਵਿਘਾਤਪਕ੍ਖਿਕੋ ਅਨਿਬ੍ਬਾਨਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ. ਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨ੍ਧਕਰਣੋ ਅਚਕ੍ਖੁਕਰਣੋ ਅਞ੍ਞਾਣਕਰਣੋ ਪਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਿਕੋ ਵਿਘਾਤਪਕ੍ਖਿਕੋ ਅਨਿਬ੍ਬਾਨਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ. ਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨ੍ਧਕਰਣੋ ਅਚਕ੍ਖੁਕਰਣੋ ਅਞ੍ਞਾਣਕਰਣੋ ਪਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਿਕੋ ਵਿਘਾਤਪਕ੍ਖਿਕੋ ਅਨਿਬ੍ਬਾਨਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਯੋ ਅਕੁਸਲਵਿਤਕ੍ਕਾ ਅਨ੍ਧਕਰਣਾ ਅਚਕ੍ਖੁਕਰਣਾ ਅਞ੍ਞਾਣਕਰਣਾ ਪਞ੍ਞਾਨਿਰੋਧਿਕਾ ਵਿਘਾਤਪਕ੍ਖਿਕਾ ਅਨਿਬ੍ਬਾਨਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ.

‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਕੁਸਲਵਿਤਕ੍ਕਾ ਅਨਨ੍ਧਕਰਣਾ ਚਕ੍ਖੁਕਰਣਾ ਞਾਣਕਰਣਾ ਪਞ੍ਞਾਵੁਦ੍ਧਿਕਾ ਅਵਿਘਾਤਪਕ੍ਖਿਕਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਨ੍ਧਕਰਣੋ ਚਕ੍ਖੁਕਰਣੋ ਞਾਣਕਰਣੋ ਪਞ੍ਞਾਵੁਦ੍ਧਿਕੋ ਅਵਿਘਾਤਪਕ੍ਖਿਕੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ. ਅਬ੍ਯਾਪਾਦਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਨ੍ਧਕਰਣੋ ਚਕ੍ਖੁਕਰਣੋ ਞਾਣਕਰਣੋ ਪਞ੍ਞਾਵੁਦ੍ਧਿਕੋ ਅਵਿਘਾਤਪਕ੍ਖਿਕੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ. ਅਵਿਹਿਂਸਾਵਿਤਕ੍ਕੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨਨ੍ਧਕਰਣੋ ਚਕ੍ਖੁਕਰਣੋ ਞਾਣਕਰਣੋ ਪਞ੍ਞਾਵੁਦ੍ਧਿਕੋ ਅਵਿਘਾਤਪਕ੍ਖਿਕੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਯੋ ਕੁਸਲਵਿਤਕ੍ਕਾ ਅਨਨ੍ਧਕਰਣਾ ਚਕ੍ਖੁਕਰਣਾ ਞਾਣਕਰਣਾ ਪਞ੍ਞਾਵੁਦ੍ਧਿਕਾ ਅਵਿਘਾਤਪਕ੍ਖਿਕਾ ਨਿਬ੍ਬਾਨਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ’’ਤਿ. ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਤਯੋ ਵਿਤਕ੍ਕੇ ਕੁਸਲੇ ਵਿਤਕ੍ਕਯੇ, ਤਯੋ ਪਨ ਅਕੁਸਲੇ ਨਿਰਾਕਰੇ;

ਸ ਵੇ ਵਿਤਕ੍ਕਾਨਿ ਵਿਚਾਰਿਤਾਨਿ, ਸਮੇਤਿ ਵੁਟ੍ਠੀਵ ਰਜਂ ਸਮੂਹਤਂ;

ਸ ਵੇ ਵਿਤਕ੍ਕੂਪਸਮੇਨ ਚੇਤਸਾ, ਇਧੇਵ ਸੋ ਸਨ੍ਤਿਪਦਂ ਸਮਜ੍ਝਗਾ’’ਤਿ.

ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ, ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ. ਅਟ੍ਠਮਂ.

੯. ਅਨ੍ਤਰਾਮਲਸੁਤ੍ਤਂ

੮੮. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਵੁਤ੍ਤਮਰਹਤਾਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ –

‘‘ਤਯੋਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨ੍ਤਰਾਮਲਾ ਅਨ੍ਤਰਾਅਮਿਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਰਾਸਪਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਰਾਵਧਕਾ ਅਨ੍ਤਰਾਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਲੋਭੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨ੍ਤਰਾਮਲੋ ਅਨ੍ਤਰਾਅਮਿਤ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਸਪਤ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਵਧਕੋ ਅਨ੍ਤਰਾਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੋ. ਦੋਸੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨ੍ਤਰਾਮਲੋ ਅਨ੍ਤਰਾਅਮਿਤ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਸਪਤ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਵਧਕੋ ਅਨ੍ਤਰਾਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੋ. ਮੋਹੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਨ੍ਤਰਾਮਲੋ ਅਨ੍ਤਰਾਅਮਿਤ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਸਪਤ੍ਤੋ ਅਨ੍ਤਰਾਵਧਕੋ ਅਨ੍ਤਰਾਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੋ. ਇਮੇ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤਯੋ ਅਨ੍ਤਰਾਮਲਾ ਅਨ੍ਤਰਾਅਮਿਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਰਾਸਪਤ੍ਤਾ ਅਨ੍ਤਰਾਵਧਕਾ ਅਨ੍ਤਰਾਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ’’ਤਿ. ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਅਨਤ੍ਥਜਨਨੋ ਲੋਭੋ, ਲੋਭੋ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਕੋਪਨੋ;

ਭਯਮਨ੍ਤਰਤੋ ਜਾਤਂ, ਤਂ ਜਨੋ ਨਾਵਬੁਜ੍ਝਤਿ.

‘‘ਲੁਦ੍ਧੋ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਲੁਦ੍ਧੋ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ;

ਅਨ੍ਧਤਮਂ [ਅਨ੍ਧਂ ਤਮਂ (ਸੀ.)] ਤਦਾ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਲੋਭੋ ਸਹਤੇ ਨਰਂ.

‘‘ਯੋ ਚ ਲੋਭਂ ਪਹਨ੍ਤ੍ਵਾਨ, ਲੋਭਨੇਯ੍ਯੇ ਨ ਲੁਬ੍ਭਤਿ;

ਲੋਭੋ ਪਹੀਯਤੇ ਤਮ੍ਹਾ, ਉਦਬਿਨ੍ਦੂਵ ਪੋਕ੍ਖਰਾ.

‘‘ਅਨਤ੍ਥਜਨਨੋ ਦੋਸੋ, ਦੋਸੋ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਕੋਪਨੋ;

ਭਯਮਨ੍ਤਰਤੋ ਜਾਤਂ, ਤਂ ਜਨੋ ਨਾਵਬੁਜ੍ਝਤਿ.

‘‘ਦੁਟ੍ਠੋ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਦੁਟ੍ਠੋ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ;

ਅਨ੍ਧਤਮਂ ਤਦਾ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਦੋਸੋ ਸਹਤੇ ਨਰਂ.

‘‘ਯੋ ਚ ਦੋਸਂ ਪਹਨ੍ਤ੍ਵਾਨ, ਦੋਸਨੇਯ੍ਯੇ ਨ ਦੁਸ੍ਸਤਿ;

ਦੋਸੋ ਪਹੀਯਤੇ ਤਮ੍ਹਾ, ਤਾਲਪਕ੍ਕਂਵ ਬਨ੍ਧਨਾ.

‘‘ਅਨਤ੍ਥਜਨਨੋ ਮੋਹੋ, ਮੋਹੋ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਪਕੋਪਨੋ;

ਭਯਮਨ੍ਤਰਤੋ ਜਾਤਂ, ਤਂ ਜਨੋ ਨਾਵਬੁਜ੍ਝਤਿ.

‘‘ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਅਤ੍ਥਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ, ਮੂਲ਼੍ਹੋ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ;

ਅਨ੍ਧਤਮਂ ਤਦਾ ਹੋਤਿ, ਯਂ ਮੋਹੋ ਸਹਤੇ ਨਰਂ.

‘‘ਯੋ ਚ ਮੋਹਂ ਪਹਨ੍ਤ੍ਵਾਨ, ਮੋਹਨੇਯ੍ਯੇ ਨ ਮੁਯ੍ਹਤਿ;

ਮੋਹਂ ਵਿਹਨ੍ਤਿ ਸੋ ਸਬ੍ਬਂ, ਆਦਿਚ੍ਚੋਵੁਦਯਂ ਤਮ’’ਨ੍ਤਿ.

ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ, ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ. ਨਵਮਂ.

੧੦. ਦੇਵਦਤ੍ਤਸੁਤ੍ਤਂ

੮੯. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ ਭਗਵਤਾ, ਵੁਤ੍ਤਮਰਹਤਾਤਿ ਮੇ ਸੁਤਂ –

‘‘ਤੀਹਿ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ. ਕਤਮੇਹਿ ਤੀਹਿ? ਪਾਪਿਚ੍ਛਤਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ. ਪਾਪਮਿਤ੍ਤਤਾਯ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ. ਸਤਿ ਖੋ ਪਨ ਉਤ੍ਤਰਿਕਰਣੀਯੇ [ਉਤ੍ਤਰਿਂ ਕਰਣੀਯੇ (ਸ੍ਯਾ.)] ਓਰਮਤ੍ਤਕੇਨ ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੇਨ [ਵਿਸੇਸਾਧਿਗਮੇਨ ਚ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਅਨ੍ਤਰਾ ਵੋਸਾਨਂ ਆਪਾਦਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਤੀਹਿ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮੇਹਿ ਅਭਿਭੂਤੋ ਪਰਿਯਾਦਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤੋ ਆਪਾਯਿਕੋ ਨੇਰਯਿਕੋ ਕਪ੍ਪਟ੍ਠੋ ਅਤੇਕਿਚ੍ਛੋ’’ਤਿ. ਏਤਮਤ੍ਥਂ ਭਗਵਾ ਅਵੋਚ. ਤਤ੍ਥੇਤਂ ਇਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ –

‘‘ਮਾ ਜਾਤੁ ਕੋਚਿ ਲੋਕਸ੍ਮਿਂ, ਪਾਪਿਚ੍ਛੋ ਉਦਪਜ੍ਜਥ;

ਤਦਮਿਨਾਪਿ ਜਾਨਾਥ, ਪਾਪਿਚ੍ਛਾਨਂ ਯਥਾ ਗਤਿ.

‘‘ਪਣ੍ਡਿਤੋਤਿ ਸਮਞ੍ਞਾਤੋ, ਭਾਵਿਤਤ੍ਤੋਤਿ ਸਮ੍ਮਤੋ;

ਜਲਂਵ ਯਸਸਾ ਅਟ੍ਠਾ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੋਤਿ ਵਿਸ੍ਸੁਤੋ [ਮੇ ਸੁਤਂ (ਪਾਲ਼ਿਯਂ)].

‘‘ਸੋ ਪਮਾਣਮਨੁਚਿਣ੍ਣੋ [ਪਮਾਦਮਨੁਚਿਣ੍ਣੋ (ਕ. ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.), ਸਮਾਨਮਨੁਚਿਣ੍ਣੋ (ਅਟ੍ਠ.)], ਆਸਜ੍ਜ ਨਂ ਤਥਾਗਤਂ;

ਅਵੀਚਿਨਿਰਯਂ ਪਤ੍ਤੋ, ਚਤੁਦ੍ਵਾਰਂ ਭਯਾਨਕਂ.

‘‘ਅਦੁਟ੍ਠਸ੍ਸ ਹਿ ਯੋ ਦੁਬ੍ਭੇ, ਪਾਪਕਮ੍ਮਂ ਅਕੁਬ੍ਬਤੋ;

ਤਮੇਵ ਪਾਪਂ ਫੁਸਤਿ [ਫੁਸ੍ਸੇਤਿ (ਸ੍ਯਾ.)], ਦੁਟ੍ਠਚਿਤ੍ਤਂ ਅਨਾਦਰਂ.

‘‘ਸਮੁਦ੍ਦਂ ਵਿਸਕੁਮ੍ਭੇਨ, ਯੋ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ ਪਦੂਸਿਤੁਂ;

ਨ ਸੋ ਤੇਨ ਪਦੂਸੇਯ੍ਯ, ਭੇਸ੍ਮਾ ਹਿ ਉਦਧਿ ਮਹਾ.

‘‘ਏਵਮੇਵ [ਏਵਮੇਤਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਤਥਾਗਤਂ, ਯੋ ਵਾਦੇਨ ਵਿਹਿਂਸਤਿ;

ਸਮ੍ਮਗ੍ਗਤਂ [ਸਮਗ੍ਗਤਂ (ਸੀ. ਕ.)] ਸਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਂ, ਵਾਦੋ ਤਮ੍ਹਿ ਨ ਰੂਹਤਿ.

‘‘ਤਾਦਿਸਂ ਮਿਤ੍ਤਂ ਕੁਬ੍ਬੇਥ, ਤਞ੍ਚ ਸੇਵੇਯ੍ਯ ਪਣ੍ਡਿਤੋ;

ਯਸ੍ਸ ਮਗ੍ਗਾਨੁਗੋ ਭਿਕ੍ਖੁ, ਖਯਂ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਪਾਪੁਣੇ’’ਤਿ.

ਅਯਮ੍ਪਿ ਅਤ੍ਥੋ ਵੁਤ੍ਤੋ ਭਗਵਤਾ, ਇਤਿ ਮੇ ਸੁਤਨ੍ਤਿ. ਦਸਮਂ.

ਚਤੁਤ੍ਥੋ ਵਗ੍ਗੋ ਨਿਟ੍ਠਿਤੋ.

ਤਸ੍ਸੁਦ੍ਦਾਨਂ –

ਵਿਤਕ੍ਕਾਸਕ੍ਕਾਰਸਦ੍ਦ, ਚਵਨਲੋਕੇ ਅਸੁਭਂ;

ਧਮ੍ਮਅਨ੍ਧਕਾਰਮਲਂ, ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਨ ਤੇ ਦਸਾਤਿ.