੧੦. ਪਾਯਾਸਿਸੁਤ੍ਤਂ
੪੦੬. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਯੇਨ ਸੇਤਬ੍ਯਾ ਨਾਮ ਕੋਸਲਾਨਂ ਨਗਰਂ ਤਦਵਸਰਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ ਸੇਤਬ੍ਯਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਉਤ੍ਤਰੇਨ ਸੇਤਬ੍ਯਂ ਸਿਂਸਪਾਵਨੇ [ਸੀਸਪਾਵਨੇ (ਸ੍ਯਾ.)]. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਸੇਤਬ੍ਯਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ ਸਤ੍ਤੁਸ੍ਸਦਂ ਸਤਿਣਕਟ੍ਠੋਦਕਂ ਸਧਞ੍ਞਂ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗਂ ਰਞ੍ਞਾ ਪਸੇਨਦਿਨਾ ਕੋਸਲੇਨ ਦਿਨ੍ਨਂ ਰਾਜਦਾਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਯ੍ਯਂ.
ਪਾਯਾਸਿਰਾਜਞ੍ਞਵਤ੍ਥੁ
੪੦੭. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਪਾਯਾਸਿਸ੍ਸ ਰਾਜਞ੍ਞਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ [ਸੁਕਟਕ੍ਕਟਾਨਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ. ਅਸ੍ਸੋਸੁਂ ਖੋ ਸੇਤਬ੍ਯਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ – ‘‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ ਭੋ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਾਵਕੋ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸੇਤਬ੍ਯਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸੇਤਬ੍ਯਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਉਤ੍ਤਰੇਨ ਸੇਤਬ੍ਯਂ ਸਿਂਸਪਾਵਨੇ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚਿਤ੍ਤਕਥੀ ਕਲ੍ਯਾਣਪਟਿਭਾਨੋ ਵੁਦ੍ਧੋ [ਬੁਦ੍ਧੋ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਚੇਵ ਅਰਹਾ ਚ. ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀ’’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੇਤਬ੍ਯਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਸੇਤਬ੍ਯਾਯ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸਙ੍ਘੀ ਗਣੀਭੂਤਾ ਉਤ੍ਤਰੇਨਮੁਖਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਸਿਂਸਪਾਵਨਂ [ਯੇਨ ਸਿਂਸਪਾਵਨਂ, ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)].
੪੦੮. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਉਪਰਿਪਾਸਾਦੇ ਦਿਵਾਸੇਯ੍ਯਂ ਉਪਗਤੋ ਹੋਤਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਸੇਤਬ੍ਯਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਸੇਤਬ੍ਯਾਯ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸਙ੍ਘੀ ਗਣੀਭੂਤੇ ਉਤ੍ਤਰੇਨਮੁਖੇ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇ ਯੇਨ ਸਿਂਸਪਾਵਨਂ [ਯੇਨ ਸਿਂਸਪਾਵਨਂ, ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੇ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਦਿਸ੍ਵਾ ਖਤ੍ਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਕਿਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ ਖਤ੍ਤੇ, ਸੇਤਬ੍ਯਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਸੇਤਬ੍ਯਾਯ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਸਙ੍ਘੀ ਗਣੀਭੂਤਾ ਉਤ੍ਤਰੇਨਮੁਖਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯੇਨ ਸਿਂਸਪਾਵਨ’’ਨ੍ਤਿ [ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਸਬ੍ਬਤ੍ਥਪਿ ਏਵਮੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਪਾਠਨ੍ਤਰਂ]?
‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਭੋ, ਸਮਣੋ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ, ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਸਾਵਕੋ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸੇਤਬ੍ਯਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸੇਤਬ੍ਯਾਯਂ ਵਿਹਰਤਿ ਉਤ੍ਤਰੇਨ ਸੇਤਬ੍ਯਂ ਸਿਂਸਪਾਵਨੇ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚਿਤ੍ਤਕਥੀ ਕਲ੍ਯਾਣਪਟਿਭਾਨੋ ਵੁਦ੍ਧੋ ਚੇਵ ਅਰਹਾ ਚਾ’ਤਿ [ਅਰਹਾ ਚ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)]. ਤਮੇਤੇ [ਤਮੇਨਂ ਤੇ (ਸੀ. ਕ.), ਤਮੇਨਂ (ਪੀ.)] ਭਵਨ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ ਖਤ੍ਤੇ, ਯੇਨ ਸੇਤਬ੍ਯਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸੇਤਬ੍ਯਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਏਵਂ ਵਦੇਹਿ – ‘ਪਾਯਾਸਿ, ਭੋ, ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਏਵਮਾਹ – ਆਗਮੇਨ੍ਤੁ ਕਿਰ ਭਵਨ੍ਤੋ, ਪਾਯਾਸਿਪਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਸਮਣਂ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਪੁਰਾ ਸਮਣੋ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ ਸੇਤਬ੍ਯਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਬਾਲੇ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੇ ਸਞ੍ਞਾਪੇਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’ਤਿ. ਨਤ੍ਥਿ ਹਿ, ਭੋ ਖਤ੍ਤੇ, ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ ਭੋ’’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਖਤ੍ਤਾ ਪਾਯਾਸਿਸ੍ਸ ਰਾਜਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਸੇਤਬ੍ਯਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸੇਤਬ੍ਯਕੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਪਾਯਾਸਿ, ਭੋ, ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਏਵਮਾਹ, ਆਗਮੇਨ੍ਤੁ ਕਿਰ ਭਵਨ੍ਤੋ, ਪਾਯਾਸਿਪਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਸਮਣਂ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.
੪੦੯. ਅਥ ਖੋ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਸੇਤਬ੍ਯਕੇਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕੇਹਿ ਪਰਿਵੁਤੋ ਯੇਨ ਸਿਂਸਪਾਵਨਂ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ, ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਸੇਤਬ੍ਯਕਾਪਿ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਹਪਤਿਕਾ ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ; ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਆਯਸ੍ਮਤਾ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ; ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੋ ਤੇਨਞ੍ਜਲਿਂ ਪਣਾਮੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਸਾਵੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਅਪ੍ਪੇਕਚ੍ਚੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭੂਤਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ.
ਨਤ੍ਥਿਕਵਾਦੋ
੪੧੦. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹਞ੍ਹਿ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਏਵਂਵਾਦੀ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਨਾਹਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਏਵਂਵਾਦਿਂ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਂ ਅਦ੍ਦਸਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸੋਸਿਂ ਵਾ. ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’ਤਿ?
ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਉਪਮਾ
੪੧੧. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਤਞ੍ਞੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਥਾ ਤੇ ਖਮੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਇਮੇ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਲੋਕੇ ਪਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ, ਦੇਵਾ ਵਾ ਤੇ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਮੇ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ ਪਰਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ, ਨ ਇਮਸ੍ਮਿਂ; ਦੇਵਾ ਤੇ ਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤੁ – ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ.
੪੧੨. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਵਮਾਹ, ਅਥ ਖੋ ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨ ਤੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨ ਮੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯ, ਰਾਜਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮੇ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੂ ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ. ਤੇ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਆਬਾਧਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨਾ. ਯਦਾਹਂ ਜਾਨਾਮਿ – ‘ਨ ਦਾਨਿਮੇ ਇਮਮ੍ਹਾ ਆਬਾਧਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਤ੍ਯਾਹਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭੋ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ਯੇ ਤੇ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੂ ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਭਵਨ੍ਤੋ ਖੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੂ ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ. ਸਚੇ ਤੇਸਂ ਭਵਤਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸਚ੍ਚਂ ਵਚਨਂ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭੋ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਥ, ਯੇਨ ਮੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’ਤਿ. ਭਵਨ੍ਤੋ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਸਦ੍ਧਾਯਿਕਾ ਪਚ੍ਚਯਿਕਾ, ਯਂ ਭਵਨ੍ਤੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਯਥਾ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਏਵਮੇਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਤੇ ਮੇ ‘ਸਾਧੂ’ਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਨੇਵ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਨ ਦੂਤਂ ਪਹਿਣਨ੍ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨ ਮੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
ਚੋਰਉਪਮਾ
੪੧੩. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਤਞ੍ਞੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਯਥਾ ਤੇ ਖਮੇਯ੍ਯ ਤਥਾ ਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਇਧ ਤੇ ਪੁਰਿਸਾ ਚੋਰਂ ਆਗੁਚਾਰਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਅਯਂ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚੋਰੋ ਆਗੁਚਾਰੀ; ਇਮਸ੍ਸ ਯਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਤਂ ਦਣ੍ਡਂ ਪਣੇਹੀ’ਤਿ. ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਇਮਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਪਚ੍ਛਾਬਾਹਂ ਗਾਲ਼੍ਹਬਨ੍ਧਨਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਖੁਰਮੁਣ੍ਡਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ [ਕਾਰੇਤ੍ਵਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਖਰਸ੍ਸਰੇਨ ਪਣਵੇਨ ਰਥਿਕਾਯ ਰਥਿਕਂ [ਰਥਿਯਾਯ ਰਥਿਯਂ (ਬਹੂਸੂ)] ਸਿਙ੍ਘਾਟਕੇਨ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕਂ ਪਰਿਨੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਤੋ ਨਗਰਸ੍ਸ ਆਘਾਤਨੇ ਸੀਸਂ ਛਿਨ੍ਦਥਾ’ਤਿ. ਤੇ ‘ਸਾਧੂ’ਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਦਲ਼੍ਹਾਯ ਰਜ੍ਜੁਯਾ ਪਚ੍ਛਾਬਾਹਂ ਗਾਲ਼੍ਹਬਨ੍ਧਨਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਖੁਰਮੁਣ੍ਡਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਖਰਸ੍ਸਰੇਨ ਪਣਵੇਨ ਰਥਿਕਾਯ ਰਥਿਕਂ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕੇਨ ਸਿਙ੍ਘਾਟਕਂ ਪਰਿਨੇਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣੇਨ ਦ੍ਵਾਰੇਨ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਖਿਣਤੋ ਨਗਰਸ੍ਸ ਆਘਾਤਨੇ ਨਿਸੀਦਾਪੇਯ੍ਯੁਂ. ਲਭੇਯ੍ਯ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਚੋਰੋ ਚੋਰਘਾਤੇਸੁ – ‘ਆਗਮੇਨ੍ਤੁ ਤਾਵ ਭਵਨ੍ਤੋ ਚੋਰਘਾਤਾ, ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਮੇ ਗਾਮੇ ਵਾ ਨਿਗਮੇ ਵਾ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ, ਯਾਵਾਹਂ ਤੇਸਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਾਮੀ’ਤਿ, ਉਦਾਹੁ ਵਿਪ੍ਪਲਪਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਚੋਰਘਾਤਾ ਸੀਸਂ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨ ਹਿ ਸੋ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਚੋਰੋ ਲਭੇਯ੍ਯ ਚੋਰਘਾਤੇਸੁ – ‘ਆਗਮੇਨ੍ਤੁ ਤਾਵ ਭਵਨ੍ਤੋ ਚੋਰਘਾਤਾ ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਮੇ ਗਾਮੇ ਵਾ ਨਿਗਮੇ ਵਾ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ, ਯਾਵਾਹਂ ਤੇਸਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਾਮੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਨਂ ਵਿਪ੍ਪਲਪਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਚੋਰਘਾਤਾ ਸੀਸਂ ਛਿਨ੍ਦੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਸੋ ਹਿ ਨਾਮ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਚੋਰੋ ਮਨੁਸ੍ਸੋ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੇਸੁ ਚੋਰਘਾਤੇਸੁ ਨ ਲਭਿਸ੍ਸਤਿ – ‘ਆਗਮੇਨ੍ਤੁ ਤਾਵ ਭਵਨ੍ਤੋ ਚੋਰਘਾਤਾ, ਅਮੁਕਸ੍ਮਿਂ ਮੇ ਗਾਮੇ ਵਾ ਨਿਗਮੇ ਵਾ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ, ਯਾਵਾਹਂ ਤੇਸਂ ਉਦ੍ਦਿਸਿਤ੍ਵਾ ਆਗਚ੍ਛਾਮੀ’ਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤੀ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਯੀ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰੀ ਮੁਸਾਵਾਦੀ ਪਿਸੁਣਵਾਚਾ ਫਰੁਸਵਾਚਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪੀ ਅਭਿਜ੍ਝਾਲੂ ਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ ਲਭਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਨਿਰਯਪਾਲੇਸੁ – ‘ਆਗਮੇਨ੍ਤੁ ਤਾਵ ਭਵਨ੍ਤੋ ਨਿਰਯਪਾਲਾ, ਯਾਵ ਮਯਂ ਪਾਯਾਸਿਸ੍ਸ ਰਾਜਞ੍ਞਸ੍ਸ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਮ – ‘‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ? ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤੁ – ‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
੪੧੪. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਵਮਾਹ, ਅਥ ਖੋ ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੋ ਯੇਨ ਤੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨ ਮੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯ, ਰਾਜਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮੇ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੂ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ. ਤੇ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਆਬਾਧਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨਾ. ਯਦਾਹਂ ਜਾਨਾਮਿ – ‘ਨ ਦਾਨਿਮੇ ਇਮਮ੍ਹਾ ਆਬਾਧਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਤ੍ਯਾਹਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭੋ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ਯੇ ਤੇ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੂ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤੀਤਿ. ਭਵਨ੍ਤੋ ਖੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੂ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ. ਸਚੇ ਤੇਸਂ ਭਵਤਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸਚ੍ਚਂ ਵਚਨਂ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਸਚੇ, ਭੋ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਥ, ਯੇਨ ਮੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਥ – ‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’ਤਿ. ਭਵਨ੍ਤੋ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਸਦ੍ਧਾਯਿਕਾ ਪਚ੍ਚਯਿਕਾ, ਯਂ ਭਵਨ੍ਤੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਯਥਾ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਏਵਮੇਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਤੇ ਮੇ ‘ਸਾਧੂ’ਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਨੇਵ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਨ ਦੂਤਂ ਪਹਿਣਨ੍ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨ ਮੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
ਗੂਥਕੂਪਪੁਰਿਸਉਪਮਾ
੪੧੫. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਉਪਮਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਉਪਮਾਯ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ [ਉਪਮਾਯਪਿਧੇਕਚ੍ਚੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.), ਉਪਮਾਯਪਿਇਧੇਕਚ੍ਚੇ (ਪੀ.)] ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸਾ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪੁਰਿਸੋ ਗੂਥਕੂਪੇ ਸਸੀਸਕਂ [ਸਸੀਸਕੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਨਿਮੁਗ੍ਗੋ ਅਸ੍ਸ. ਅਥ ਤ੍ਵਂ ਪੁਰਿਸੇ ਆਣਾਪੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਤਮ੍ਹਾ ਗੂਥਕੂਪਾ ਉਦ੍ਧਰਥਾ’ਤਿ. ਤੇ ‘ਸਾਧੂ’ਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਤਮ੍ਹਾ ਗੂਥਕੂਪਾ ਉਦ੍ਧਰੇਯ੍ਯੁਂ. ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਾਯਾ ਵੇਲ਼ੁਪੇਸਿਕਾਹਿ ਗੂਥਂ ਸੁਨਿਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤਂ ਨਿਮ੍ਮਜ੍ਜਥਾ’ਤਿ. ਤੇ ‘ਸਾਧੂ’ਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਾਯਾ ਵੇਲ਼ੁਪੇਸਿਕਾਹਿ ਗੂਥਂ ਸੁਨਿਮ੍ਮਜ੍ਜਿਤਂ ਨਿਮ੍ਮਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ. ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਾਯਂ ਪਣ੍ਡੁਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੁਬ੍ਬਟ੍ਟਿਤਂ ਉਬ੍ਬਟ੍ਟੇਥਾ’ਤਿ [ਸੁਪ੍ਪਟ੍ਟਿਤਂ ਉਪ੍ਪਟ੍ਟੇਥਾਤਿ (ਕ.)]. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕਾਯਂ ਪਣ੍ਡੁਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੁਬ੍ਬਟ੍ਟਿਤਂ ਉਬ੍ਬਟ੍ਟੇਯ੍ਯੁਂ. ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਤੇਲੇਨ ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖੁਮੇਨ ਚੁਣ੍ਣੇਨ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੁਪ੍ਪਧੋਤਂ ਕਰੋਥਾ’ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਤੇਲੇਨ ਅਬ੍ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ ਸੁਖੁਮੇਨ ਚੁਣ੍ਣੇਨ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸੁਪ੍ਪਧੋਤਂ ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ. ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਕਪ੍ਪੇਥਾ’ਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਕੇਸਮਸ੍ਸੁਂ ਕਪ੍ਪੇਯ੍ਯੁਂ. ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਮਹਗ੍ਘਞ੍ਚ ਮਾਲਂ ਮਹਗ੍ਘਞ੍ਚ ਵਿਲੇਪਨਂ ਮਹਗ੍ਘਾਨਿ ਚ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਉਪਹਰਥਾ’ਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਮਹਗ੍ਘਞ੍ਚ ਮਾਲਂ ਮਹਗ੍ਘਞ੍ਚ ਵਿਲੇਪਨਂ ਮਹਗ੍ਘਾਨਿ ਚ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਉਪਹਰੇਯ੍ਯੁਂ. ਤੇ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯਾਸਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਪਾਸਾਦਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਾਨਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਥਾ’ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਪਾਸਾਦਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਚਕਾਮਗੁਣਾਨਿ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯੁਂ.
‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਅਪਿ ਨੁ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਸੁਨ੍ਹਾਤਸ੍ਸ ਸੁਵਿਲਿਤ੍ਤਸ੍ਸ ਸੁਕਪ੍ਪਿਤਕੇਸਮਸ੍ਸੁਸ੍ਸ ਆਮੁਕ੍ਕਮਾਲਾਭਰਣਸ੍ਸ ਓਦਾਤਵਤ੍ਥਵਸਨਸ੍ਸ ਉਪਰਿਪਾਸਾਦਵਰਗਤਸ੍ਸ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਸ੍ਸ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਸ੍ਸ ਪਰਿਚਾਰਯਮਾਨਸ੍ਸ ਪੁਨਦੇਵ ਤਸ੍ਮਿਂ ਗੂਥਕੂਪੇ ਨਿਮੁਜ੍ਜਿਤੁਕਾਮਤਾ [ਨਿਮੁਜ੍ਜਿਤੁਕਾਮ੍ਯਤਾ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਅਸੁਚਿ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਗੂਥਕੂਪੋ ਅਸੁਚਿ ਚੇਵ ਅਸੁਚਿਸਙ੍ਖਾਤੋ ਚ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧੋ ਚ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤੋ ਚ ਜੇਗੁਚ੍ਛੋ ਚ ਜੇਗੁਚ੍ਛਸਙ੍ਖਾਤੋ ਚ ਪਟਿਕੂਲੋ ਚ ਪਟਿਕੂਲਸਙ੍ਖਾਤੋ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਦੇਵਾਨਂ ਅਸੁਚੀ ਚੇਵ ਅਸੁਚਿਸਙ੍ਖਾਤਾ ਚ, ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਾ ਚ ਦੁਗ੍ਗਨ੍ਧਸਙ੍ਖਾਤਾ ਚ, ਜੇਗੁਚ੍ਛਾ ਚ ਜੇਗੁਚ੍ਛਸਙ੍ਖਾਤਾ ਚ, ਪਟਿਕੂਲਾ ਚ ਪਟਿਕੂਲਸਙ੍ਖਾਤਾ ਚ. ਯੋਜਨਸਤਂ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਮਨੁਸ੍ਸਗਨ੍ਧੋ ਦੇਵੇ ਉਬ੍ਬਾਧਤਿ. ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਪਿਸੁਣਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਫਰੁਸਾਯ ਵਾਚਾਯ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਅਨਭਿਜ੍ਝਾਲੂ ਅਬ੍ਯਾਪਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ ਤੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’ਤਿ? ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤੁ – ‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
੪੧੬. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਵਮਾਹ, ਅਥ ਖੋ ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੋ …ਪੇ… ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ…ਪੇ… ``ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯ, ਰਾਜਞ੍ਞਾਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮੇ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ, ਤੇ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਆਬਾਧਿਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਖਿਤਾ ਬਾਲ਼੍ਹਗਿਲਾਨਾ. ਯਦਾਹਂ ਜਾਨਾਮਿ – ‘ਨ ਦਾਨਿਮੇ ਇਮਮ੍ਹਾ ਆਬਾਧਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਤ੍ਯਾਹਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਸਨ੍ਤਿ ਖੋ, ਭੋ, ਏਕੇ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਏਵਂਵਾਦਿਨੋ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਨੋ – ਯੇ ਤੇ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਨ੍ਤਿ. ਭਵਨ੍ਤੋ ਖੋ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ. ਸਚੇ ਤੇਸਂ ਭਵਤਂ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸਚ੍ਚਂ ਵਚਨਂ, ਭਵਨ੍ਤੋ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ. ਸਚੇ, ਭੋ, ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾਥ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ, ਯੇਨ ਮੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਥ – `ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋਤਿ. ਭਵਨ੍ਤੋ ਖੋ ਪਨ ਮੇ ਸਦ੍ਧਾਯਿਕਾ ਪਚ੍ਚਯਿਕਾ, ਯਂ ਭਵਨ੍ਤੇਹਿ ਦਿਟ੍ਠਂ, ਯਥਾ ਸਾਮਂ ਦਿਟ੍ਠਂ ਏਵਮੇਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ. ਤੇ ਮੇ ‘ਸਾਧੂ’ਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਨੇਵ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਪਨ ਦੂਤਂ ਪਹਿਣਨ੍ਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨ ਮੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
ਤਾਵਤਿਂਸਦੇਵਉਪਮਾ
੪੧੭. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਤਞ੍ਞੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ; ਯਥਾ ਤੇ ਖਮੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਯਂ ਖੋ ਪਨ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਮਾਨੁਸ੍ਸਕਂ ਵਸ੍ਸਸਤਂ, ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਏਸੋ ਏਕੋ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵੋ [ਰਤ੍ਤਿਦਿਵੋ (ਕ.)], ਤਾਯ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਤਿਂਸਰਤ੍ਤਿਯੋ ਮਾਸੋ, ਤੇਨ ਮਾਸੇਨ ਦ੍ਵਾਦਸਮਾਸਿਯੋ ਸਂਵਚ੍ਛਰੋ, ਤੇਨ ਸਂਵਚ੍ਛਰੇਨ ਦਿਬ੍ਬਂ ਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਂ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਆਯੁਪ੍ਪਮਾਣਂ. ਯੇ ਤੇ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤਾ ਪਾਣਾਤਿਪਾਤਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਅਦਿਨ੍ਨਾਦਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਕਾਮੇਸੁਮਿਚ੍ਛਾਚਾਰਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਮੁਸਾਵਾਦਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ ਸੁਰਾਮੇਰਯਮਜ੍ਜਪਮਾਦਟ੍ਠਾਨਾ ਪਟਿਵਿਰਤਾ, ਤੇ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨਾ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ. ਸਚੇ ਪਨ ਤੇਸਂ ਏਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ – ‘ਯਾਵ ਮਯਂ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਤੀਣਿ ਵਾ ਰਤ੍ਤਿਨ੍ਦਿਵਾ ਦਿਬ੍ਬੇਹਿ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾ ਪਰਿਚਾਰੇਮ, ਅਥ ਮਯਂ ਪਾਯਾਸਿਸ੍ਸ ਰਾਜਞ੍ਞਸ੍ਸ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯਾਮ – ‘‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ. ਅਪਿ ਨੁ ਤੇ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ. ਅਪਿ ਹਿ ਮਯਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਚਿਰਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਾਪਿ ਭਵੇਯ੍ਯਾਮ. ਕੋ ਪਨੇਤਂ ਭੋਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ’ਤਿ ਵਾ ‘ਏਵਂਦੀਘਾਯੁਕਾ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ’ਤਿ ਵਾ. ਨ ਮਯਂ ਭੋਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਹਾਮ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ’ਤਿ ਵਾ ‘ਏਵਂਦੀਘਾਯੁਕਾ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ’ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ.
ਜਚ੍ਚਨ੍ਧਉਪਮਾ
੪੧੮. ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਕਣ੍ਹ – ਸੁਕ੍ਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਨੀਲਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਪੀਤਕਾਨਿ [ਮਞ੍ਜੇਟ੍ਠਕਾਨਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਰੂਪਾਨਿ, ਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਲੋਹਿਤਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਸਮਵਿਸਮਂ, ਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਤਾਰਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਨ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯੇ. ਸੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਨਤ੍ਥਿ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਨਤ੍ਥਿ ਨੀਲਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਨੀਲਕਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਨਤ੍ਥਿ ਪੀਤਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਪੀਤਕਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਨਤ੍ਥਿ ਲੋਹਿਤਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਲੋਹਿਤਕਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਨਤ੍ਥਿ ਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਮਞ੍ਜਿਟ੍ਠਕਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਨਤ੍ਥਿ ਸਮਵਿਸਮਂ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਮਵਿਸਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਨਤ੍ਥਿ ਤਾਰਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਨਤ੍ਥਿ ਤਾਰਕਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਨਤ੍ਥਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਅਹਮੇਤਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਅਹਮੇਤਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ. ਸਮ੍ਮਾ ਨੁ ਖੋ ਸੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ. ਅਤ੍ਥਿ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਕਣ੍ਹਸੁਕ੍ਕਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਅਤ੍ਥਿ ਨੀਲਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਨੀਲਕਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥਿ ਸਮਵਿਸਮਂ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਮਵਿਸਮਸ੍ਸ ਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਅਤ੍ਥਿ ਤਾਰਕਾਨਿ ਰੂਪਾਨਿ, ਅਤ੍ਥਿ ਤਾਰਕਾਨਂ ਰੂਪਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ. ਅਤ੍ਥਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਚਨ੍ਦਿਮਸੂਰਿਯਾਨਂ ਦਸ੍ਸਾਵੀ. ‘ਅਹਮੇਤਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ, ਅਹਮੇਤਂ ਨ ਪਸ੍ਸਾਮਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਂ ਨਤ੍ਥੀ’ਤਿ. ਨ ਹਿ ਸੋ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਸਮ੍ਮਾ ਵਦਮਾਨੋ ਵਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਜਚ੍ਚਨ੍ਧੂਪਮੋ ਮਞ੍ਞੇ ਪਟਿਭਾਸਿ ਯਂ ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਏਵਂ ਵਦੇਸਿ’’.
‘‘ਕੋ ਪਨੇਤਂ ਭੋਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਤਿ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ’’ਤਿ ਵਾ, ‘ਏਵਂਦੀਘਾਯੁਕਾ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ’ਤਿ ਵਾ? ਨ ਮਯਂ ਭੋਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਸਦ੍ਦਹਾਮ – ‘ਅਤ੍ਥਿ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ’ਤਿ ਵਾ ‘ਏਵਂਦੀਘਾਯੁਕਾ ਦੇਵਾ ਤਾਵਤਿਂਸਾ’ਤਿ ਵਾ’’ਤਿ. ‘‘ਨ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਏਵਂ ਪਰੋ ਲੋਕੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ, ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਮਞ੍ਞਸਿ ਇਮਿਨਾ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ. ਯੇ ਖੋ ਤੇ ਰਾਜਞ੍ਞ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਅਰਞ੍ਞਵਨਪਤ੍ਥਾਨਿ ਪਨ੍ਤਾਨਿ ਸੇਨਾਸਨਾਨਿ ਪਟਿਸੇਵਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਤਤ੍ਥ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾ ਆਤਾਪਿਨੋ ਪਹਿਤਤ੍ਤਾ ਵਿਹਰਨ੍ਤਾ ਦਿਬ੍ਬਚਕ੍ਖੁਂ ਵਿਸੋਧੇਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਦਿਬ੍ਬੇਨ ਚਕ੍ਖੁਨਾ ਵਿਸੁਦ੍ਧੇਨ ਅਤਿਕ੍ਕਨ੍ਤਮਾਨੁਸਕੇਨ ਇਮਂ ਚੇਵ ਲੋਕਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਰਞ੍ਚ ਸਤ੍ਤੇ ਚ ਓਪਪਾਤਿਕੇ. ਏਵਞ੍ਚ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰੋ ਲੋਕੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ; ਨਤ੍ਵੇਵ ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਮਞ੍ਞਸਿ ਇਮਿਨਾ ਮਂਸਚਕ੍ਖੁਨਾ. ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤੁ – ‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
੪੧੯. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਵਮਾਹ, ਅਥ ਖੋ ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੋ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥਿ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ…ਪੇ… ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯ, ਰਾਜਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧਾਹਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਸ੍ਸਾਮਿ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਸੀਲਵਨ੍ਤੇ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮੇ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮੇ ਅਮਰਿਤੁਕਾਮੇ ਸੁਖਕਾਮੇ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਕੂਲੇ. ਤਸ੍ਸ ਮਯ੍ਹਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ਸਚੇ ਖੋ ਇਮੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸੀਲਵਨ੍ਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਾ ਏਵਂ ਜਾਨੇਯ੍ਯੁਂ – ‘ਇਤੋ ਨੋ ਮਤਾਨਂ ਸੇਯ੍ਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਇਦਾਨਿਮੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸੀਲਵਨ੍ਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਾ ਵਿਸਂ ਵਾ ਖਾਦੇਯ੍ਯੁਂ, ਸਤ੍ਥਂ ਵਾ ਆਹਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਉਬ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਕਾਲਙ੍ਕਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਪਪਾਤੇ ਵਾ ਪਪਤੇਯ੍ਯੁਂ. ਯਸ੍ਮਾ ਚ ਖੋ ਇਮੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸੀਲਵਨ੍ਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਾ ਨ ਏਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ – ‘ਇਤੋ ਨੋ ਮਤਾਨਂ ਸੇਯ੍ਯੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਇਮੇ ਭੋਨ੍ਤੋ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸੀਲਵਨ੍ਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਾ ਜੀਵਿਤੁਕਾਮਾ ਅਮਰਿਤੁਕਾਮਾ ਸੁਖਕਾਮਾ ਦੁਕ੍ਖਪਟਿਕੂਲਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਨ ਮਾਰੇਨ੍ਤਿ [( ) ਨਤ੍ਥਿ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)]. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨ ਮੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
ਗਬ੍ਭਿਨੀਉਪਮਾ
੪੨੦. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਉਪਮਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਉਪਮਾਯ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸਾ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇ ਪਜਾਪਤਿਯੋ ਅਹੇਸੁਂ. ਏਕਿਸ੍ਸਾ ਪੁਤ੍ਤੋ ਅਹੋਸਿ ਦਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋ ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋ ਵਾ, ਏਕਾ ਗਬ੍ਭਿਨੀ ਉਪਵਿਜਞ੍ਞਾ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਕਾਲਮਕਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਮਾਣਵਕੋ ਮਾਤੁਸਪਤ੍ਤਿਂ [ਮਾਤੁਸਪਤਿਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਯਮਿਦਂ, ਭੋਤਿ, ਧਨਂ ਵਾ ਧਞ੍ਞਂ ਵਾ ਰਜਤਂ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਮਯ੍ਹਂ; ਨਤ੍ਥਿ ਤੁਯ੍ਹੇਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ. ਪਿਤੁ ਮੇ [ਪਿਤੁ ਮੇ ਸਨ੍ਤਕੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਭੋਤਿ, ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਹੀ’ਤਿ [ਨੀਯ੍ਯਾਤੇਹੀਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)]. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ ਸਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਤਂ ਮਾਣਵਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਆਗਮੇਹਿ ਤਾਵ, ਤਾਤ, ਯਾਵ ਵਿਜਾਯਾਮਿ. ਸਚੇ ਕੁਮਾਰਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਏਕਦੇਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ; ਸਚੇ ਕੁਮਾਰਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਸਾਪਿ ਤੇ ਓਪਭੋਗ੍ਗਾ [ਉਪਭੋਗ੍ਗਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸੋ ਮਾਣਵਕੋ ਮਾਤੁਸਪਤ੍ਤਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਯਮਿਦਂ, ਭੋਤਿ, ਧਨਂ ਵਾ ਧਞ੍ਞਂ ਵਾ ਰਜਤਂ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਮਯ੍ਹਂ; ਨਤ੍ਥਿ ਤੁਯ੍ਹੇਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ. ਪਿਤੁ ਮੇ, ਭੋਤਿ, ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਹੀ’ਤਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਤਂ ਮਾਣਵਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਆਗਮੇਹਿ ਤਾਵ, ਤਾਤ, ਯਾਵ ਵਿਜਾਯਾਮਿ. ਸਚੇ ਕੁਮਾਰਕੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਤਸ੍ਸਪਿ ਏਕਦੇਸੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ; ਸਚੇ ਕੁਮਾਰਿਕਾ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਸਾਪਿ ਤੇ ਓਪਭੋਗ੍ਗਾ [ਉਪਭੋਗ੍ਗਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਤਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸੋ ਮਾਣਵਕੋ ਮਾਤੁਸਪਤ੍ਤਿਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਯਮਿਦਂ, ਭੋਤਿ, ਧਨਂ ਵਾ ਧਞ੍ਞਂ ਵਾ ਰਜਤਂ ਵਾ ਜਾਤਰੂਪਂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਮਯ੍ਹਂ; ਨਤ੍ਥਿ ਤੁਯ੍ਹੇਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ. ਪਿਤੁ ਮੇ, ਭੋਤਿ, ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਨਿਯ੍ਯਾਦੇਹੀ’ਤਿ.
‘‘ਅਥ ਖੋ ਸਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਸਤ੍ਥਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਓਵਰਕਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਉਦਰਂ ਓਪਾਦੇਸਿ [ਉਪ੍ਪਾਤੇਸਿ (ਸ੍ਯਾ.)] – ‘ਯਾਵ ਵਿਜਾਯਾਮਿ ਯਦਿ ਵਾ ਕੁਮਾਰਕੋ ਯਦਿ ਵਾ ਕੁਮਾਰਿਕਾ’ਤਿ. ਸਾ ਅਤ੍ਤਾਨਂ ਚੇਵ ਜੀਵਿਤਞ੍ਚ ਗਬ੍ਭਞ੍ਚ ਸਾਪਤੇਯ੍ਯਞ੍ਚ ਵਿਨਾਸੇਸਿ. ਯਥਾ ਤਂ ਬਾਲਾ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨਾ ਅਯੋਨਿਸੋ ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੀ, ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਬਾਲੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਸਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਪਰਲੋਕਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ; ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਬਾਲਾ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤਾ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨਾ ਅਯੋਨਿਸੋ ਦਾਯਜ੍ਜਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੀ. ਨ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸੀਲਵਨ੍ਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਾ ਅਪਕ੍ਕਂ ਪਰਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ; ਅਪਿ ਚ ਪਰਿਪਾਕਂ ਆਗਮੇਨ੍ਤਿ. ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ ਅਤ੍ਥੋ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸੀਲਵਨ੍ਤਾਨਂ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਾਨਂ ਜੀਵਿਤੇਨ. ਯਥਾ ਯਥਾ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਸੀਲਵਨ੍ਤੋ ਕਲ੍ਯਾਣਧਮ੍ਮਾ ਚਿਰਂ ਦੀਘਮਦ੍ਧਾਨਂ ਤਿਟ੍ਠਨ੍ਤਿ, ਤਥਾ ਤਥਾ ਬਹੁਂ ਪੁਞ੍ਞਂ ਪਸਵਨ੍ਤਿ, ਬਹੁਜਨਹਿਤਾਯ ਚ ਪਟਿਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ ਬਹੁਜਨਸੁਖਾਯ ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਾਯ ਅਤ੍ਥਾਯ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ. ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤੁ – ‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
੪੨੧. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਵਮਾਹ, ਅਥ ਖੋ ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੋ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥਿ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ…ਪੇ… ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯ, ਰਾਜਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮੇ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪੁਰਿਸਾ ਚੋਰਂ ਆਗੁਚਾਰਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚੋਰੋ ਆਗੁਚਾਰੀ; ਇਮਸ੍ਸ ਯਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਤਂ ਦਣ੍ਡਂ ਪਣੇਹੀ’ਤਿ. ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਇਮਂ ਪੁਰਿਸਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਅਲ੍ਲੇਨ ਚਮ੍ਮੇਨ ਓਨਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਅਲ੍ਲਾਯ ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਬਹਲਾਵਲੇਪਨਂ [ਬਹਲਵਿਲੇਪਨਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਨਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਦੇਥਾ’ਤਿ. ਤੇ ਮੇ ‘ਸਾਧੂ’ਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਕੁਮ੍ਭਿਯਾ ਪਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਪਿਦਹਿਤ੍ਵਾ ਅਲ੍ਲੇਨ ਚਮ੍ਮੇਨ ਓਨਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਅਲ੍ਲਾਯ ਮਤ੍ਤਿਕਾਯ ਬਹਲਾਵਲੇਪਨਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਨਂ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਦੇਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਮਯਂ ਜਾਨਾਮ ‘ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਸੋ ਪੁਰਿਸੋ’ਤਿ, ਅਥ ਨਂ ਕੁਮ੍ਭਿਂ ਓਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਉਬ੍ਭਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਵਿਵਰਿਤ੍ਵਾ ਸਣਿਕਂ ਨਿਲ੍ਲੋਕੇਮ [ਵਿਲੋਕੇਮ (ਸ੍ਯਾ.)] – ‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮਸ੍ਸ ਜੀਵਂ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮਾ’ਤਿ. ਨੇਵਸ੍ਸ ਮਯਂ ਜੀਵਂ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਾਮ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨ ਮੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
ਸੁਪਿਨਕਉਪਮਾ
੪੨੨. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਤਞ੍ਞੇਵੇਤ੍ਥ ਪਟਿਪੁਚ੍ਛਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਯਥਾ ਤੇ ਖਮੇਯ੍ਯ, ਤਥਾ ਨਂ ਬ੍ਯਾਕਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਅਭਿਜਾਨਾਸਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਦਿਵਾ ਸੇਯ੍ਯਂ ਉਪਗਤੋ ਸੁਪਿਨਕਂ ਪਸ੍ਸਿਤਾ ਆਰਾਮਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਵਨਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਭੂਮਿਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਭਿਜਾਨਾਮਹਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਦਿਵਾਸੇਯ੍ਯਂ ਉਪਗਤੋ ਸੁਪਿਨਕਂ ਪਸ੍ਸਿਤਾ ਆਰਾਮਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਵਨਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਭੂਮਿਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕਂ ਪੋਕ੍ਖਰਣੀਰਾਮਣੇਯ੍ਯਕ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਤਂ ਤਮ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਖੁਜ੍ਜਾਪਿ ਵਾਮਨਕਾਪਿ ਵੇਲਾਸਿਕਾਪਿ [ਚੇਲਾਵਿਕਾਪਿ (ਸ੍ਯਾ.), ਕੇਲ਼ਾਯਿਕਾਪਿ (ਸੀ.)] ਕੋਮਾਰਿਕਾਪੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿ ਮਂ ਤਮ੍ਹਿ ਸਮਯੇ ਖੁਜ੍ਜਾਪਿ ਵਾਮਨਕਾਪਿ ਵੇਲਾਸਿਕਾਪਿ [ਚੇਲਾਵਿਕਾਪਿ (ਸ੍ਯਾ.), ਕੇਲ਼ਾਯਿਕਾਪਿ (ਸੀ.)] ਕੋਮਾਰਿਕਾਪੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਪਿ ਨੁ ਤਾ ਤੁਯ੍ਹਂ ਜੀਵਂ ਪਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਵਿਸਨ੍ਤਂ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ’’. ‘‘ਤਾ ਹਿ ਨਾਮ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਤੁਯ੍ਹਂ ਜੀਵਨ੍ਤਸ੍ਸ ਜੀਵਨ੍ਤਿਯੋ ਜੀਵਂ ਨ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਪਵਿਸਨ੍ਤਂ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਵਾ. ਕਿਂ ਪਨ ਤ੍ਵਂ ਕਾਲਙ੍ਕਤਸ੍ਸ ਜੀਵਂ ਪਸ੍ਸਿਸ੍ਸਸਿ ਪਵਿਸਨ੍ਤਂ ਵਾ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਵਾ. ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤੁ – ‘‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
੪੨੩. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਵਮਾਹ, ਅਥ ਖੋ ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੋ…ਪੇ… ‘‘ਅਤ੍ਥਿ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ…ਪੇ… ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯ ਰਾਜਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮੇ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪੁਰਿਸਾ ਚੋਰਂ ਆਗੁਚਾਰਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚੋਰੋ ਆਗੁਚਾਰੀ; ਇਮਸ੍ਸ ਯਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਤਂ ਦਣ੍ਡਂ ਪਣੇਹੀ’ਤਿ. ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਇਮਂ ਪੁਰਿਸਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਤੁਲਾਯ ਤੁਲੇਤ੍ਵਾ ਜਿਯਾਯ ਅਨਸ੍ਸਾਸਕਂ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦੇਵ ਤੁਲਾਯ ਤੁਲੇਥਾ’ਤਿ. ਤੇ ਮੇ ‘ਸਾਧੂ’ਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਜੀਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਤੁਲਾਯ ਤੁਲੇਤ੍ਵਾ ਜਿਯਾਯ ਅਨਸ੍ਸਾਸਕਂ ਮਾਰੇਤ੍ਵਾ ਪੁਨਦੇਵ ਤੁਲਾਯ ਤੁਲੇਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਸੋ ਜੀਵਤਿ, ਤਦਾ ਲਹੁਤਰੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮੁਦੁਤਰੋ ਚ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਰੋ ਚ. ਯਦਾ ਪਨ ਸੋ ਕਾਲਙ੍ਕਤੋ ਹੋਤਿ ਤਦਾ ਗਰੁਤਰੋ ਚ ਹੋਤਿ ਪਤ੍ਥਿਨ੍ਨਤਰੋ ਚ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਰੋ ਚ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨ ਮੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਅਯੋਗੁਲ਼ਉਪਮਾ
੪੨੪. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਉਪਮਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਉਪਮਾਯ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸਾ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪੁਰਿਸੋ ਦਿਵਸਂ ਸਨ੍ਤਤ੍ਤਂ ਅਯੋਗੁਲ਼ਂ ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਂ ਸਜੋਤਿਭੂਤਂ ਤੁਲਾਯ ਤੁਲੇਯ੍ਯ. ਤਮੇਨਂ ਅਪਰੇਨ ਸਮਯੇਨ ਸੀਤਂ ਨਿਬ੍ਬੁਤਂ ਤੁਲਾਯ ਤੁਲੇਯ੍ਯ. ਕਦਾ ਨੁ ਖੋ ਸੋ ਅਯੋਗੁਲ਼ੋ ਲਹੁਤਰੋ ਵਾ ਹੋਤਿ ਮੁਦੁਤਰੋ ਵਾ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਰੋ ਵਾ, ਯਦਾ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤੋ ਸਜੋਤਿਭੂਤੋ, ਯਦਾ ਵਾ ਸੀਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯਦਾ ਸੋ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਅਯੋਗੁਲ਼ੋ ਤੇਜੋਸਹਗਤੋ ਚ ਹੋਤਿ ਵਾਯੋਸਹਗਤੋ ਚ ਆਦਿਤ੍ਤੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤੋ ਸਜੋਤਿਭੂਤੋ, ਤਦਾ ਲਹੁਤਰੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮੁਦੁਤਰੋ ਚ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਰੋ ਚ. ਯਦਾ ਪਨ ਸੋ ਅਯੋਗੁਲ਼ੋ ਨੇਵ ਤੇਜੋਸਹਗਤੋ ਹੋਤਿ ਨ ਵਾਯੋਸਹਗਤੋ ਸੀਤੋ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ, ਤਦਾ ਗਰੁਤਰੋ ਚ ਹੋਤਿ ਪਤ੍ਥਿਨ੍ਨਤਰੋ ਚ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਰੋ ਚਾ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਯਦਾਯਂ ਕਾਯੋ ਆਯੁਸਹਗਤੋ ਚ ਹੋਤਿ ਉਸ੍ਮਾਸਹਗਤੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਗਤੋ ਚ, ਤਦਾ ਲਹੁਤਰੋ ਚ ਹੋਤਿ ਮੁਦੁਤਰੋ ਚ ਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਰੋ ਚ. ਯਦਾ ਪਨਾਯਂ ਕਾਯੋ ਨੇਵ ਆਯੁਸਹਗਤੋ ਹੋਤਿ ਨ ਉਸ੍ਮਾਸਹਗਤੋ ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਗਤੋ ਤਦਾ ਗਰੁਤਰੋ ਚ ਹੋਤਿ ਪਤ੍ਥਿਨ੍ਨਤਰੋ ਚ ਅਕਮ੍ਮਞ੍ਞਤਰੋ ਚ. ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤੁ – ‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
੪੨੫. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਵਮਾਹ, ਅਥ ਖੋ ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੋ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥਿ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ…ਪੇ… ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯ ਰਾਜਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮੇ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪੁਰਿਸਾ ਚੋਰਂ ਆਗੁਚਾਰਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚੋਰੋ ਆਗੁਚਾਰੀ; ਇਮਸ੍ਸ ਯਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਤਂ ਦਣ੍ਡਂ ਪਣੇਹੀ’ਤਿ. ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਇਮਂ ਪੁਰਿਸਂ ਅਨੁਪਹਚ੍ਚ ਛਵਿਞ੍ਚ ਚਮ੍ਮਞ੍ਚ ਮਂਸਞ੍ਚ ਨ੍ਹਾਰੁਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਿਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਞ੍ਚ ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਥ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮਸ੍ਸ ਜੀਵਂ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮਾ’ਤਿ. ਤੇ ਮੇ ‘ਸਾਧੂ’ਤਿ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਅਨੁਪਹਚ੍ਚ ਛਵਿਞ੍ਚ…ਪੇ… ਜੀਵਿਤਾ ਵੋਰੋਪੇਨ੍ਤਿ. ਯਦਾ ਸੋ ਆਮਤੋ ਹੋਤਿ, ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਇਮਂ ਪੁਰਿਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਪਾਤੇਥ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮਸ੍ਸ ਜੀਵਂ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮਾ’ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਉਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਪਾਤੇਨ੍ਤਿ. ਨੇਵਸ੍ਸ ਮਯਂ ਜੀਵਂ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਾਮ. ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਇਮਂ ਪੁਰਿਸਂ ਅਵਕੁਜ੍ਜਂ ਨਿਪਾਤੇਥ… ਪਸ੍ਸੇਨ ਨਿਪਾਤੇਥ… ਦੁਤਿਯੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਨਿਪਾਤੇਥ… ਉਦ੍ਧਂ ਠਪੇਥ… ਓਮੁਦ੍ਧਕਂ ਠਪੇਥ… ਪਾਣਿਨਾ ਆਕੋਟੇਥ… ਲੇਡ੍ਡੁਨਾ ਆਕੋਟੇਥ… ਦਣ੍ਡੇਨ ਆਕੋਟੇਥ… ਸਤ੍ਥੇਨ ਆਕੋਟੇਥ… ਓਧੁਨਾਥ ਸਨ੍ਧੁਨਾਥ ਨਿਦ੍ਧੁਨਾਥ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮਸ੍ਸ ਜੀਵਂ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮਾ’ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਪੁਰਿਸਂ ਓਧੁਨਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਧੁਨਨ੍ਤਿ ਨਿਦ੍ਧੁਨਨ੍ਤਿ. ਨੇਵਸ੍ਸ ਮਯਂ ਜੀਵਂ ਨਿਕ੍ਖਮਨ੍ਤਂ ਪਸ੍ਸਾਮ. ਤਸ੍ਸ ਤਦੇਵ ਚਕ੍ਖੁ ਹੋਤਿ ਤੇ ਰੂਪਾ, ਤਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਨਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ. ਤਦੇਵ ਸੋਤਂ ਹੋਤਿ ਤੇ ਸਦ੍ਦਾ, ਤਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਨਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ. ਤਦੇਵ ਘਾਨਂ ਹੋਤਿ ਤੇ ਗਨ੍ਧਾ, ਤਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਨਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ. ਸਾਵ ਜਿਵ੍ਹਾ ਹੋਤਿ ਤੇ ਰਸਾ, ਤਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਨਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ. ਸ੍ਵੇਵ ਕਾਯੋ ਹੋਤਿ ਤੇ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਾ, ਤਞ੍ਚਾਯਤਨਂ ਨਪ੍ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨ ਮੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
ਸਙ੍ਖਧਮਉਪਮਾ
੪੨੬. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਉਪਮਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਉਪਮਾਯ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸਾ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਸਙ੍ਖਧਮੋ ਸਙ੍ਖਂ ਆਦਾਯ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮਂ ਜਨਪਦਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸੋ ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਗਾਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝੇ ਗਾਮਸ੍ਸ ਠਿਤੋ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸਙ੍ਖਂ ਉਪਲਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਂ ਭੂਮਿਯਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਜਨਪਦਾਨਂ [ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਜਾਨਂ (ਸੀ.)] ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਅਮ੍ਭੋ ਕਸ੍ਸ ਨੁ ਖੋ [ਏਤਦਹੋਸਿ ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਦੁਖੋ (ਪੀ.)] ਏਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਏਵਂਰਜਨੀਯੋ ਏਵਂਕਮਨੀਯੋ ਏਵਂਮਦਨੀਯੋ ਏਵਂਬਨ੍ਧਨੀਯੋ ਏਵਂਮੁਚ੍ਛਨੀਯੋ’ਤਿ. ਸਨ੍ਨਿਪਤਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਙ੍ਖਧਮਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘ਅਮ੍ਭੋ, ਕਸ੍ਸ ਨੁ ਖੋ ਏਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਏਵਂਰਜਨੀਯੋ ਏਵਂਕਮਨੀਯੋ ਏਵਂਮਦਨੀਯੋ ਏਵਂਬਨ੍ਧਨੀਯੋ ਏਵਂਮੁਚ੍ਛਨੀਯੋ’ਤਿ. ‘ਏਸੋ ਖੋ, ਭੋ, ਸਙ੍ਖੋ ਨਾਮ ਯਸ੍ਸੇਸੋ ਸਦ੍ਦੋ ਏਵਂਰਜਨੀਯੋ ਏਵਂਕਮਨੀਯੋ ਏਵਂਮਦਨੀਯੋ ਏਵਂਬਨ੍ਧਨੀਯੋ ਏਵਂਮੁਚ੍ਛਨੀਯੋ’ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਸਙ੍ਖਂ ਉਤ੍ਤਾਨਂ ਨਿਪਾਤੇਸੁਂ – ‘ਵਦੇਹਿ, ਭੋ ਸਙ੍ਖ, ਵਦੇਹਿ, ਭੋ ਸਙ੍ਖਾ’ਤਿ. ਨੇਵ ਸੋ ਸਙ੍ਖੋ ਸਦ੍ਦਮਕਾਸਿ. ਤੇ ਤਂ ਸਙ੍ਖਂ ਅਵਕੁਜ੍ਜਂ ਨਿਪਾਤੇਸੁਂ, ਪਸ੍ਸੇਨ ਨਿਪਾਤੇਸੁਂ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਪਸ੍ਸੇਨ ਨਿਪਾਤੇਸੁਂ, ਉਦ੍ਧਂ ਠਪੇਸੁਂ, ਓਮੁਦ੍ਧਕਂ ਠਪੇਸੁਂ, ਪਾਣਿਨਾ ਆਕੋਟੇਸੁਂ, ਲੇਡ੍ਡੁਨਾ ਆਕੋਟੇਸੁਂ, ਦਣ੍ਡੇਨ ਆਕੋਟੇਸੁਂ, ਸਤ੍ਥੇਨ ਆਕੋਟੇਸੁਂ, ਓਧੁਨਿਂਸੁ ਸਨ੍ਧੁਨਿਂਸੁ ਨਿਦ੍ਧੁਨਿਂਸੁ – ‘ਵਦੇਹਿ, ਭੋ ਸਙ੍ਖ, ਵਦੇਹਿ, ਭੋ ਸਙ੍ਖਾ’ਤਿ. ਨੇਵ ਸੋ ਸਙ੍ਖੋ ਸਦ੍ਦਮਕਾਸਿ.
‘‘ਅਥ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਤਸ੍ਸ ਸਙ੍ਖਧਮਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਯਾਵ ਬਾਲਾ ਇਮੇ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਜਨਪਦਾਮਨੁਸ੍ਸਾ, ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਅਯੋਨਿਸੋ ਸਙ੍ਖਸਦ੍ਦਂ ਗਵੇਸਿਸ੍ਸਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਤੇਸਂ ਪੇਕ੍ਖਮਾਨਾਨਂ ਸਙ੍ਖਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਸਙ੍ਖਂ ਉਪਲਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਖਂ ਆਦਾਯ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਤੇਸਂ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਜਨਪਦਾਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਯਦਾ ਕਿਰ, ਭੋ, ਅਯਂ ਸਙ੍ਖੋ ਨਾਮ ਪੁਰਿਸਸਹਗਤੋ ਚ ਹੋਤਿ ਵਾਯਾਮਸਹਗਤੋ [ਵਾਯੋਸਹਗਤੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਚ ਵਾਯੁਸਹਗਤੋ ਚ, ਤਦਾਯਂ ਸਙ੍ਖੋ ਸਦ੍ਦਂ ਕਰੋਤਿ, ਯਦਾ ਪਨਾਯਂ ਸਙ੍ਖੋ ਨੇਵ ਪੁਰਿਸਸਹਗਤੋ ਹੋਤਿ ਨ ਵਾਯਾਮਸਹਗਤੋ ਨ ਵਾਯੁਸਹਗਤੋ, ਨਾਯਂ ਸਙ੍ਖੋ ਸਦ੍ਦਂ ਕਰੋਤੀ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਯਦਾਯਂ ਕਾਯੋ ਆਯੁਸਹਗਤੋ ਚ ਹੋਤਿ ਉਸ੍ਮਾਸਹਗਤੋ ਚ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਗਤੋ ਚ, ਤਦਾ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤਿਪਿ ਪਟਿਕ੍ਕਮਤਿਪਿ ਤਿਟ੍ਠਤਿਪਿ ਨਿਸੀਦਤਿਪਿ ਸੇਯ੍ਯਮ੍ਪਿ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਰੂਪਂ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋਤੇਨਪਿ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਣਾਤਿ, ਘਾਨੇਨਪਿ ਗਨ੍ਧਂ ਘਾਯਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਰਸਂ ਸਾਯਤਿ, ਕਾਯੇਨਪਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਫੁਸਤਿ, ਮਨਸਾਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਯਦਾ ਪਨਾਯਂ ਕਾਯੋ ਨੇਵ ਆਯੁਸਹਗਤੋ ਹੋਤਿ, ਨ ਉਸ੍ਮਾਸਹਗਤੋ, ਨ ਵਿਞ੍ਞਾਣਸਹਗਤੋ, ਤਦਾ ਨੇਵ ਅਭਿਕ੍ਕਮਤਿ ਨ ਪਟਿਕ੍ਕਮਤਿ ਨ ਤਿਟ੍ਠਤਿ ਨ ਨਿਸੀਦਤਿ ਨ ਸੇਯ੍ਯਂ ਕਪ੍ਪੇਤਿ, ਚਕ੍ਖੁਨਾਪਿ ਰੂਪਂ ਨ ਪਸ੍ਸਤਿ, ਸੋਤੇਨਪਿ ਸਦ੍ਦਂ ਨ ਸੁਣਾਤਿ, ਘਾਨੇਨਪਿ ਗਨ੍ਧਂ ਨ ਘਾਯਤਿ, ਜਿਵ੍ਹਾਯਪਿ ਰਸਂ ਨ ਸਾਯਤਿ, ਕਾਯੇਨਪਿ ਫੋਟ੍ਠਬ੍ਬਂ ਨ ਫੁਸਤਿ, ਮਨਸਾਪਿ ਧਮ੍ਮਂ ਨ ਵਿਜਾਨਾਤਿ. ਇਮਿਨਾਪਿ ਖੋ ਤੇ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤੁ – ‘ਇਤਿਪਿ ਅਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਅਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਅਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’ਤਿ [ਵਿਪਾਕੋਤਿ, ਪਠਮਭਾਣਵਾਰਂ (ਸ੍ਯਾ.)].
੪੨੭. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਵਮਾਹ, ਅਥ ਖੋ ਏਵਂ ਮੇ ਏਤ੍ਥ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਰਿਯਾਯੋ…ਪੇ… ਅਤ੍ਥਿ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ…ਪੇ… ਯਥਾ ਕਥਂ ਵਿਯ ਰਾਜਞ੍ਞਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ ਮੇ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪੁਰਿਸਾ ਚੋਰਂ ਆਗੁਚਾਰਿਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤਿ – ‘ਅਯਂ ਤੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਚੋਰੋ ਆਗੁਚਾਰੀ, ਇਮਸ੍ਸ ਯਂ ਇਚ੍ਛਸਿ, ਤਂ ਦਣ੍ਡਂ ਪਣੇਹੀ’ਤਿ. ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਛਵਿਂ ਛਿਨ੍ਦਥ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮਸ੍ਸ ਜੀਵਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮਾ’ਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਛਵਿਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ. ਨੇਵਸ੍ਸ ਮਯਂ ਜੀਵਂ ਪਸ੍ਸਾਮ. ਤ੍ਯਾਹਂ ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ – ‘ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਇਮਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਚਮ੍ਮਂ ਛਿਨ੍ਦਥ, ਮਂਸਂ ਛਿਨ੍ਦਥ, ਨ੍ਹਾਰੁਂ ਛਿਨ੍ਦਥ, ਅਟ੍ਠਿਂ ਛਿਨ੍ਦਥ, ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਂ ਛਿਨ੍ਦਥ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮਸ੍ਸ ਜੀਵਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮਾ’ਤਿ. ਤੇ ਤਸ੍ਸ ਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਅਟ੍ਠਿਮਿਞ੍ਜਂ ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਨੇਵਸ੍ਸ ਮਯਂ ਜੀਵਂ ਪਸ੍ਸੇਯ੍ਯਾਮ. ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਪਰਿਯਾਯੋ, ਯੇਨ ਮੇ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ.
ਅਗ੍ਗਿਕਜਟਿਲਉਪਮਾ
੪੨੮. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਉਪਮਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਉਪਮਾਯ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸਾ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਅਗ੍ਗਿਕੋ ਜਟਿਲੋ ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨੇ ਪਣ੍ਣਕੁਟਿਯਾ ਸਮ੍ਮਤਿ [ਵਸਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)]. ਅਥ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਜਨਪਦੇ ਸਤ੍ਥੋ [ਸਤ੍ਥੋ ਜਨਪਦਪਦੇਸਾ (ਸੀ.), ਜਨਪਦੋ ਸਤ੍ਥਵਾਸੋ (ਸ੍ਯਾ.), ਜਨਪਦਪਦੇਸੋ (ਪੀ.)] ਵੁਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਸਤ੍ਥੋ [ਸਤ੍ਥਵਾਸੋ (ਸ੍ਯਾ.)] ਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਜਟਿਲਸ੍ਸ ਅਸ੍ਸਮਸ੍ਸ ਸਾਮਨ੍ਤਾ ਏਕਰਤ੍ਤਿਂ ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਪਕ੍ਕਾਮਿ. ਅਥ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਜਟਿਲਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਯੇਨ ਸੋ ਸਤ੍ਥਵਾਸੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮੇਯ੍ਯਂ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮੇਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਉਪਕਰਣਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿਕੋ ਜਟਿਲੋ ਕਾਲਸ੍ਸੇਵ ਵੁਟ੍ਠਾਯ ਯੇਨ ਸੋ ਸਤ੍ਥਵਾਸੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਦ੍ਦਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ ਦਹਰਂ ਕੁਮਾਰਂ ਮਨ੍ਦਂ ਉਤ੍ਤਾਨਸੇਯ੍ਯਕਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਨ ਖੋ ਮੇ ਤਂ ਪਤਿਰੂਪਂ ਯਂ ਮੇ ਪੇਕ੍ਖਮਾਨਸ੍ਸ ਮਨੁਸ੍ਸਭੂਤੋ ਕਾਲਙ੍ਕਰੇਯ੍ਯ; ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਇਮਂ ਦਾਰਕਂ ਅਸ੍ਸਮਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਆਪਾਦੇਯ੍ਯਂ ਪੋਸੇਯ੍ਯਂ ਵਡ੍ਢੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿਕੋ ਜਟਿਲੋ ਤਂ ਦਾਰਕਂ ਅਸ੍ਸਮਂ ਨੇਤ੍ਵਾ ਆਪਾਦੇਸਿ ਪੋਸੇਸਿ ਵਡ੍ਢੇਸਿ. ਯਦਾ ਸੋ ਦਾਰਕੋ ਦਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋ ਵਾ ਹੋਤਿ [ਅਹੋਸਿ (?)] ਦ੍ਵਾਦਸਵਸ੍ਸੁਦ੍ਦੇਸਿਕੋ ਵਾ, ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਜਟਿਲਸ੍ਸ ਜਨਪਦੇ ਕਞ੍ਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯਂ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿਕੋ ਜਟਿਲੋ ਤਂ ਦਾਰਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਇਚ੍ਛਾਮਹਂ, ਤਾਤ, ਜਨਪਦਂ [ਨਗਰਂ (ਕ.)] ਗਨ੍ਤੁਂ; ਅਗ੍ਗਿਂ, ਤਾਤ, ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਮਾ ਚ ਤੇ ਅਗ੍ਗਿ ਨਿਬ੍ਬਾਯਿ. ਸਚੇ ਚ ਤੇ ਅਗ੍ਗਿ ਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ, ਅਯਂ ਵਾਸੀ ਇਮਾਨਿ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਇਦਂ ਅਰਣਿਸਹਿਤਂ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿਕੋ ਜਟਿਲੋ ਤਂ ਦਾਰਕਂ ਏਵਂ ਅਨੁਸਾਸਿਤ੍ਵਾ ਜਨਪਦਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਖਿਡ੍ਡਾਪਸੁਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਿ ਨਿਬ੍ਬਾਯਿ.
‘‘ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਸ ਦਾਰਕਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਪਿਤਾ ਖੋ ਮਂ ਏਵਂ ਅਵਚ – ‘‘ਅਗ੍ਗਿਂ, ਤਾਤ, ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਮਾ ਚ ਤੇ ਅਗ੍ਗਿ ਨਿਬ੍ਬਾਯਿ. ਸਚੇ ਚ ਤੇ ਅਗ੍ਗਿ ਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ, ਅਯਂ ਵਾਸੀ ਇਮਾਨਿ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਇਦਂ ਅਰਣਿਸਹਿਤਂ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯਾਸੀ’’ਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਦਾਰਕੋ ਅਰਣਿਸਹਿਤਂ ਵਾਸਿਯਾ ਤਚ੍ਛਿ – ‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਨੇਵ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿ. ਅਰਣਿਸਹਿਤਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਫਾਲੇਸਿ, ਤਿਧਾ ਫਾਲੇਸਿ, ਚਤੁਧਾ ਫਾਲੇਸਿ, ਪਞ੍ਚਧਾ ਫਾਲੇਸਿ, ਦਸਧਾ ਫਾਲੇਸਿ, ਸਤਧਾ [ਵੀਸਤਿਧਾ (ਸ੍ਯਾ.)] ਫਾਲੇਸਿ, ਸਕਲਿਕਂ ਸਕਲਿਕਂ ਅਕਾਸਿ, ਸਕਲਿਕਂ ਸਕਲਿਕਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦੁਕ੍ਖਲੇ ਕੋਟ੍ਟੇਸਿ, ਉਦੁਕ੍ਖਲੇ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵਾਤੇ ਓਪੁਨਿ [ਓਫੁਨਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] – ‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਨੇਵ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿ.
‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਅਗ੍ਗਿਕੋ ਜਟਿਲੋ ਜਨਪਦੇ ਤਂ ਕਰਣੀਯਂ ਤੀਰੇਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਸਕੋ ਅਸ੍ਸਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਾਰਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਕਚ੍ਚਿ ਤੇ, ਤਾਤ, ਅਗ੍ਗਿ ਨ ਨਿਬ੍ਬੁਤੋ’ਤਿ? ‘ਇਧ ਮੇ, ਤਾਤ, ਖਿਡ੍ਡਾਪਸੁਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਿ ਨਿਬ੍ਬਾਯਿ. ਤਸ੍ਸ ਮੇ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਪਿਤਾ ਖੋ ਮਂ ਏਵਂ ਅਵਚ ਅਗ੍ਗਿਂ, ਤਾਤ, ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯਾਸਿ. ਮਾ ਚ ਤੇ, ਤਾਤ, ਅਗ੍ਗਿ ਨਿਬ੍ਬਾਯਿ. ਸਚੇ ਚ ਤੇ ਅਗ੍ਗਿ ਨਿਬ੍ਬਾਯੇਯ੍ਯ, ਅਯਂ ਵਾਸੀ ਇਮਾਨਿ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਇਦਂ ਅਰਣਿਸਹਿਤਂ, ਅਗ੍ਗਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯਾਸੀਤਿ. ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖ੍ਵਾਹਂ, ਤਾਤ, ਅਰਣਿਸਹਿਤਂ ਵਾਸਿਯਾ ਤਚ੍ਛਿਂ – ‘‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਨੇਵਾਹਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿਂ. ਅਰਣਿਸਹਿਤਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਫਾਲੇਸਿਂ, ਤਿਧਾ ਫਾਲੇਸਿਂ, ਚਤੁਧਾ ਫਾਲੇਸਿਂ, ਪਞ੍ਚਧਾ ਫਾਲੇਸਿਂ, ਦਸਧਾ ਫਾਲੇਸਿਂ, ਸਤਧਾ ਫਾਲੇਸਿਂ, ਸਕਲਿਕਂ ਸਕਲਿਕਂ ਅਕਾਸਿਂ, ਸਕਲਿਕਂ ਸਕਲਿਕਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਉਦੁਕ੍ਖਲੇ ਕੋਟ੍ਟੇਸਿਂ, ਉਦੁਕ੍ਖਲੇ ਕੋਟ੍ਟੇਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵਾਤੇ ਓਪੁਨਿਂ – ‘‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਨੇਵਾਹਂ ਅਗ੍ਗਿਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿ’’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਸ ਅਗ੍ਗਿਕਸ੍ਸ ਜਟਿਲਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਯਾਵ ਬਾਲੋ ਅਯਂ ਦਾਰਕੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ, ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਅਯੋਨਿਸੋ ਅਗ੍ਗਿਂ ਗਵੇਸਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਪੇਕ੍ਖਮਾਨਸ੍ਸ ਅਰਣਿਸਹਿਤਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਦਾਰਕਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਏਵਂ ਖੋ, ਤਾਤ, ਅਗ੍ਗਿ ਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤੇਤਬ੍ਬੋ. ਨ ਤ੍ਵੇਵ ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਬਾਲੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਅਯੋਨਿਸੋ ਅਗ੍ਗਿਂ ਗਵੇਸੀ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਬਾਲੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਅਯੋਨਿਸੋ ਪਰਲੋਕਂ ਗਵੇਸਿਸ੍ਸਸਿ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ, ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ, ਮਾ ਤੇ ਅਹੋਸਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.
੪੨੯. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਵਮਾਹ, ਅਥ ਖੋ ਨੇਵਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਇਦਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੁਂ. ਰਾਜਾਪਿ ਮਂ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਜਾਨਾਤਿ ਤਿਰੋਰਾਜਾਨੋਪਿ – ‘ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਏਵਂਵਾਦੀ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀ – ‘‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ. ਸਚਾਹਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਇਦਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਮੇ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਯਾਵ ਬਾਲੋ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਗਾਹੀ’ਤਿ. ਕੋਪੇਨਪਿ ਨਂ ਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਕ੍ਖੇਨਪਿ ਨਂ ਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਲਾਸੇਨਪਿ ਨਂ ਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.
ਦ੍ਵੇ ਸਤ੍ਥਵਾਹਉਪਮਾ
੪੩੦. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਉਪਮਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਉਪਮਾਯ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸਾ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਮਹਾਸਕਟਸਤ੍ਥੋ ਸਕਟਸਹਸ੍ਸਂ ਪੁਰਤ੍ਥਿਮਾ ਜਨਪਦਾ ਪਚ੍ਛਿਮਂ ਜਨਪਦਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਸੋ ਯੇਨ ਯੇਨ ਗਚ੍ਛਿ, ਖਿਪ੍ਪਂਯੇਵ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ ਤਿਣਕਟ੍ਠੋਦਕਂ ਹਰਿਤਕਪਣ੍ਣਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਸਤ੍ਥੇ ਦ੍ਵੇ ਸਤ੍ਥਵਾਹਾ ਅਹੇਸੁਂ ਏਕੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸਕਟਸਤਾਨਂ, ਏਕੋ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਂ ਸਕਟਸਤਾਨਂ. ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਸਤ੍ਥਵਾਹਾਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਮਹਾਸਕਟਸਤ੍ਥੋ ਸਕਟਸਹਸ੍ਸਂ; ਤੇ ਮਯਂ ਯੇਨ ਯੇਨ ਗਚ੍ਛਾਮ, ਖਿਪ੍ਪਮੇਵ ਪਰਿਯਾਦਿਯਤਿ ਤਿਣਕਟ੍ਠੋਦਕਂ ਹਰਿਤਕਪਣ੍ਣਂ. ਯਂਨੂਨ ਮਯਂ ਇਮਂ ਸਤ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਿਭਜੇਯ੍ਯਾਮ – ਏਕਤੋ ਪਞ੍ਚ ਸਕਟਸਤਾਨਿ ਏਕਤੋ ਪਞ੍ਚ ਸਕਟਸਤਾਨੀ’ਤਿ. ਤੇ ਤਂ ਸਤ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਵਿਭਜਿਂਸੁ [ਵਿਭਜੇਸੁਂ (ਕ.)] ਏਕਤੋ ਪਞ੍ਚ ਸਕਟਸਤਾਨਿ, ਏਕਤੋ ਪਞ੍ਚ ਸਕਟਸਤਾਨਿ. ਏਕੋ ਸਤ੍ਥਵਾਹੋ ਬਹੁਂ ਤਿਣਞ੍ਚ ਕਟ੍ਠਞ੍ਚ ਉਦਕਞ੍ਚ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਂ ਪਯਾਪੇਸਿ [ਪਾਯਾਪੇਸਿ (ਸੀ. ਪੀ.)]. ਦ੍ਵੀਹਤੀਹਪਯਾਤੋ ਖੋ ਪਨ ਸੋ ਸਤ੍ਥੋ ਅਦ੍ਦਸ ਪੁਰਿਸਂ ਕਾਲ਼ਂ ਲੋਹਿਤਕ੍ਖਂ [ਲੋਹਿਤਕ੍ਖਿਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਕਲਾਪਂ [ਆਸਨ੍ਨਦ੍ਧਕਲਾਪਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਕੁਮੁਦਮਾਲਿਂ ਅਲ੍ਲਵਤ੍ਥਂ ਅਲ੍ਲਕੇਸਂ ਕਦ੍ਦਮਮਕ੍ਖਿਤੇਹਿ ਚਕ੍ਕੇਹਿ ਭਦ੍ਰੇਨ ਰਥੇਨ ਪਟਿਪਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ’, ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਕੁਤੋ, ਭੋ, ਆਗਚ੍ਛਸੀ’ਤਿ? ‘ਅਮੁਕਮ੍ਹਾ ਜਨਪਦਾ’ਤਿ. ‘ਕੁਹਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਸੀ’ਤਿ? ‘ਅਮੁਕਂ ਨਾਮ ਜਨਪਦ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਕਚ੍ਚਿ, ਭੋ, ਪੁਰਤੋ ਕਨ੍ਤਾਰੇ ਮਹਾਮੇਘੋ ਅਭਿਪ੍ਪਵੁਟ੍ਠੋ’ਤਿ? ‘ਏਵਂ, ਭੋ, ਪੁਰਤੋ ਕਨ੍ਤਾਰੇ ਮਹਾਮੇਘੋ ਅਭਿਪ੍ਪਵੁਟ੍ਠੋ, ਆਸਿਤ੍ਤੋਦਕਾਨਿ ਵਟੁਮਾਨਿ, ਬਹੁ ਤਿਣਞ੍ਚ ਕਟ੍ਠਞ੍ਚ ਉਦਕਞ੍ਚ. ਛਡ੍ਡੇਥ, ਭੋ, ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਉਦਕਾਨਿ, ਲਹੁਭਾਰੇਹਿ ਸਕਟੇਹਿ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਗਚ੍ਛਥ, ਮਾ ਯੋਗ੍ਗਾਨਿ ਕਿਲਮਿਤ੍ਥਾ’ਤਿ.
‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਸਤ੍ਥਵਾਹੋ ਸਤ੍ਥਿਕੇ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਅਯਂ, ਭੋ, ਪੁਰਿਸੋ ਏਵਮਾਹ – ‘‘ਪੁਰਤੋ ਕਨ੍ਤਾਰੇ ਮਹਾਮੇਘੋ ਅਭਿਪ੍ਪਵੁਟ੍ਠੋ, ਆਸਿਤ੍ਤੋਦਕਾਨਿ ਵਟੁਮਾਨਿ, ਬਹੁ ਤਿਣਞ੍ਚ ਕਟ੍ਠਞ੍ਚ ਉਦਕਞ੍ਚ. ਛਡ੍ਡੇਥ, ਭੋ, ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਉਦਕਾਨਿ, ਲਹੁਭਾਰੇਹਿ ਸਕਟੇਹਿ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਗਚ੍ਛਥ, ਮਾ ਯੋਗ੍ਗਾਨਿ ਕਿਲਮਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਛਡ੍ਡੇਥ, ਭੋ, ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਉਦਕਾਨਿ, ਲਹੁਭਾਰੇਹਿ ਸਕਟੇਹਿ ਸਤ੍ਥਂ ਪਯਾਪੇਥਾ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਭੋ’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਸਤ੍ਥਿਕਾ ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਵਾਹਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਉਦਕਾਨਿ ਲਹੁਭਾਰੇਹਿ ਸਕਟੇਹਿ ਸਤ੍ਥਂ ਪਯਾਪੇਸੁਂ. ਤੇ ਪਠਮੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ ਨ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਤਿਣਂ ਵਾ ਕਟ੍ਠਂ ਵਾ ਉਦਕਂ ਵਾ. ਦੁਤਿਯੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ… ਤਤਿਯੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ… ਚਤੁਤ੍ਥੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ… ਪਞ੍ਚਮੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ… ਛਟ੍ਠੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ… ਸਤ੍ਤਮੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ ਨ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਤਿਣਂ ਵਾ ਕਟ੍ਠਂ ਵਾ ਉਦਕਂ ਵਾ. ਸਬ੍ਬੇਵ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਿਂਸੁ. ਯੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਥੇ ਅਹੇਸੁਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਾ ਪਸੂ ਵਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਸੋ ਯਕ੍ਖੋ ਅਮਨੁਸ੍ਸੋ ਭਕ੍ਖੇਸਿ. ਅਟ੍ਠਿਕਾਨੇਵ ਸੇਸਾਨਿ.
‘‘ਯਦਾ ਅਞ੍ਞਾਸਿ ਦੁਤਿਯੋ ਸਤ੍ਥਵਾਹੋ – ‘ਬਹੁਨਿਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਖੋ, ਭੋ, ਦਾਨਿ ਸੋ ਸਤ੍ਥੋ’ਤਿ ਬਹੁਂ ਤਿਣਞ੍ਚ ਕਟ੍ਠਞ੍ਚ ਉਦਕਞ੍ਚ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਥਂ ਪਯਾਪੇਸਿ. ਦ੍ਵੀਹਤੀਹਪਯਾਤੋ ਖੋ ਪਨ ਸੋ ਸਤ੍ਥੋ ਅਦ੍ਦਸ ਪੁਰਿਸਂ ਕਾਲ਼ਂ ਲੋਹਿਤਕ੍ਖਂ ਸਨ੍ਨਦ੍ਧਕਲਾਪਂ ਕੁਮੁਦਮਾਲਿਂ ਅਲ੍ਲਵਤ੍ਥਂ ਅਲ੍ਲਕੇਸਂ ਕਦ੍ਦਮਮਕ੍ਖਿਤੇਹਿ ਚਕ੍ਕੇਹਿ ਭਦ੍ਰੇਨ ਰਥੇਨ ਪਟਿਪਥਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਕੁਤੋ, ਭੋ, ਆਗਚ੍ਛਸੀ’ਤਿ? ‘ਅਮੁਕਮ੍ਹਾ ਜਨਪਦਾ’ਤਿ. ‘ਕੁਹਿਂ ਗਮਿਸ੍ਸਸੀ’ਤਿ? ‘ਅਮੁਕਂ ਨਾਮ ਜਨਪਦ’ਨ੍ਤਿ. ‘ਕਚ੍ਚਿ, ਭੋ, ਪੁਰਤੋ ਕਨ੍ਤਾਰੇ ਮਹਾਮੇਘੋ ਅਭਿਪ੍ਪਵੁਟ੍ਠੋ’ਤਿ? ‘ਏਵਂ, ਭੋ, ਪੁਰਤੋ ਕਨ੍ਤਾਰੇ ਮਹਾਮੇਘੋ ਅਭਿਪ੍ਪਵੁਟ੍ਠੋ. ਆਸਿਤ੍ਤੋਦਕਾਨਿ ਵਟੁਮਾਨਿ, ਬਹੁ ਤਿਣਞ੍ਚ ਕਟ੍ਠਞ੍ਚ ਉਦਕਞ੍ਚ. ਛਡ੍ਡੇਥ, ਭੋ, ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਉਦਕਾਨਿ, ਲਹੁਭਾਰੇਹਿ ਸਕਟੇਹਿ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਗਚ੍ਛਥ, ਮਾ ਯੋਗ੍ਗਾਨਿ ਕਿਲਮਿਤ੍ਥਾ’ਤਿ.
‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਸਤ੍ਥਵਾਹੋ ਸਤ੍ਥਿਕੇ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਅਯਂ, ਭੋ, ‘‘ਪੁਰਿਸੋ ਏਵਮਾਹ – ਪੁਰਤੋ ਕਨ੍ਤਾਰੇ ਮਹਾਮੇਘੋ ਅਭਿਪ੍ਪਵੁਟ੍ਠੋ, ਆਸਿਤ੍ਤੋਦਕਾਨਿ ਵਟੁਮਾਨਿ, ਬਹੁ ਤਿਣਞ੍ਚ ਕਟ੍ਠਞ੍ਚ ਉਦਕਞ੍ਚ. ਛਡ੍ਡੇਥ, ਭੋ, ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਉਦਕਾਨਿ, ਲਹੁਭਾਰੇਹਿ ਸਕਟੇਹਿ ਸੀਘਂ ਸੀਘਂ ਗਚ੍ਛਥ; ਮਾ ਯੋਗ੍ਗਾਨਿ ਕਿਲਮਿਤ੍ਥਾ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਭੋ ਪੁਰਿਸੋ ਨੇਵ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਮਿਤ੍ਤੋ, ਨ ਞਾਤਿਸਾਲੋਹਿਤੋ, ਕਥਂ ਮਯਂ ਇਮਸ੍ਸ ਸਦ੍ਧਾਯ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮ. ਨ ਵੋ ਛਡ੍ਡੇਤਬ੍ਬਾਨਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਤਿਣਾਨਿ ਕਟ੍ਠਾਨਿ ਉਦਕਾਨਿ, ਯਥਾਭਤੇਨ ਭਣ੍ਡੇਨ ਸਤ੍ਥਂ ਪਯਾਪੇਥ. ਨ ਨੋ ਪੁਰਾਣਂ ਛਡ੍ਡੇਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਭੋ’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਸਤ੍ਥਿਕਾ ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਵਾਹਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯਥਾਭਤੇਨ ਭਣ੍ਡੇਨ ਸਤ੍ਥਂ ਪਯਾਪੇਸੁਂ. ਤੇ ਪਠਮੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ ਨ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਤਿਣਂ ਵਾ ਕਟ੍ਠਂ ਵਾ ਉਦਕਂ ਵਾ. ਦੁਤਿਯੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ… ਤਤਿਯੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ… ਚਤੁਤ੍ਥੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ… ਪਞ੍ਚਮੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ… ਛਟ੍ਠੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ… ਸਤ੍ਤਮੇਪਿ ਸਤ੍ਥਵਾਸੇ ਨ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਤਿਣਂ ਵਾ ਕਟ੍ਠਂ ਵਾ ਉਦਕਂ ਵਾ. ਤਞ੍ਚ ਸਤ੍ਥਂ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨਂ. ਯੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਥੇਪਿ ਅਹੇਸੁਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਵਾ ਪਸੂ ਵਾ, ਤੇਸਞ੍ਚ ਅਟ੍ਠਿਕਾਨੇਵ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਤੇਨ ਯਕ੍ਖੇਨ ਅਮਨੁਸ੍ਸੇਨ ਭਕ੍ਖਿਤਾਨਂ.
‘‘ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਸਤ੍ਥਵਾਹੋ ਸਤ੍ਥਿਕੇ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ, ਭੋ, ਸਤ੍ਥੋ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਯਥਾ ਤਂ ਤੇਨ ਬਾਲੇਨ ਸਤ੍ਥਵਾਹੇਨ ਪਰਿਣਾਯਕੇਨ. ਤੇਨ ਹਿ, ਭੋ, ਯਾਨਮ੍ਹਾਕਂ ਸਤ੍ਥੇ ਅਪ੍ਪਸਾਰਾਨਿ ਪਣਿਯਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ, ਯਾਨਿ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਥੇ ਮਹਾਸਾਰਾਨਿ ਪਣਿਯਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਆਦਿਯਥਾ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ, ਭੋ’ਤਿ ਖੋ ਤੇ ਸਤ੍ਥਿਕਾ ਤਸ੍ਸ ਸਤ੍ਥਵਾਹਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯਾਨਿ ਸਕਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਥੇ ਅਪ੍ਪਸਾਰਾਨਿ ਪਣਿਯਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਯਾਨਿ ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਤ੍ਥੇ ਮਹਾਸਾਰਾਨਿ ਪਣਿਯਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਆਦਿਯਿਤ੍ਵਾ ਸੋਤ੍ਥਿਨਾ ਤਂ ਕਨ੍ਤਾਰਂ ਨਿਤ੍ਥਰਿਂਸੁ, ਯਥਾ ਤਂ ਪਣ੍ਡਿਤੇਨ ਸਤ੍ਥਵਾਹੇਨ ਪਰਿਣਾਯਕੇਨ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਬਾਲੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਸਿ ਅਯੋਨਿਸੋ ਪਰਲੋਕਂ ਗਵੇਸਨ੍ਤੋ ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਸੋ ਪੁਰਿਮੋ ਸਤ੍ਥਵਾਹੋ. ਯੇਪਿ ਤਵ [ਤੇ (ਕ.)] ਸੋਤਬ੍ਬਂ ਸਦ੍ਧਾਤਬ੍ਬਂ [ਸਦ੍ਦਹਾਤਬ੍ਬਂ (ਪੀ. ਕ.)] ਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਪਿ ਅਨਯਬ੍ਯਸਨਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਤੇ ਸਤ੍ਥਿਕਾ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ; ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ. ਮਾ ਤੇ ਅਹੋਸਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.
੪੩੧. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਵਮਾਹ, ਅਥ ਖੋ ਨੇਵਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਇਦਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੁਂ. ਰਾਜਾਪਿ ਮਂ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਜਾਨਾਤਿ ਤਿਰੋਰਾਜਾਨੋਪਿ – ‘ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਏਵਂਵਾਦੀ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀ – ‘‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ…ਪੇ… ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ. ਸਚਾਹਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਇਦਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਮੇ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਯਾਵ ਬਾਲੋ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ, ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਗਾਹੀ’ਤਿ. ਕੋਪੇਨਪਿ ਨਂ ਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਕ੍ਖੇਨਪਿ ਨਂ ਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਲਾਸੇਨਪਿ ਨਂ ਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.
ਗੂਥਭਾਰਿਕਉਪਮਾ
੪੩੨. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਉਪਮਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ. ਉਪਮਾਯ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸਾ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਸੂਕਰਪੋਸਕੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਕਮ੍ਹਾ ਗਾਮਾ ਅਞ੍ਞਂ ਗਾਮਂ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਤ੍ਥ ਅਦ੍ਦਸ ਪਹੂਤਂ ਸੁਕ੍ਖਗੂਥਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ. ਦਿਸ੍ਵਾਨਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘ਅਯਂ ਖੋ ਪਹੁਤੋ ਸੁਕ੍ਖਗੂਥੋ ਛਡ੍ਡਿਤੋ, ਮਮ ਚ ਸੂਕਰਭਤ੍ਤਂ [ਸੂਕਰਾਨਂ ਭਕ੍ਖੋ (ਸ੍ਯਾ.)]; ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਇਤੋ ਸੁਕ੍ਖਗੂਥਂ ਹਰੇਯ੍ਯ’ਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਉਤ੍ਤਰਾਸਙ੍ਗਂ ਪਤ੍ਥਰਿਤ੍ਵਾ ਪਹੂਤਂ ਸੁਕ੍ਖਗੂਥਂ ਆਕਿਰਿਤ੍ਵਾ ਭਣ੍ਡਿਕਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਸੀਸੇ ਉਬ੍ਬਾਹੇਤ੍ਵਾ [ਉਚ੍ਚਾਰੋਪੇਤ੍ਵਾ (ਕ. ਸੀ. ਕ.)] ਅਗਮਾਸਿ. ਤਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤਰਾਮਗ੍ਗੇ ਮਹਾਅਕਾਲਮੇਘੋ ਪਾਵਸ੍ਸਿ. ਸੋ ਉਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ ਯਾਵ ਅਗ੍ਗਨਖਾ ਗੂਥੇਨ ਮਕ੍ਖਿਤੋ ਗੂਥਭਾਰਂ ਆਦਾਯ ਅਗਮਾਸਿ. ਤਮੇਨਂ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਕਚ੍ਚਿ ਨੋ ਤ੍ਵਂ, ਭਣੇ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤੋ, ਕਚ੍ਚਿ ਵਿਚੇਤੋ, ਕਥਞ੍ਹਿ ਨਾਮ ਉਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ ਪਗ੍ਘਰਨ੍ਤਂ ਯਾਵ ਅਗ੍ਗਨਖਾ ਗੂਥੇਨ ਮਕ੍ਖਿਤੋ ਗੂਥਭਾਰਂ ਹਰਿਸ੍ਸਸੀ’ਤਿ. ‘ਤੁਮ੍ਹੇ ਖ੍ਵੇਤ੍ਥ, ਭਣੇ, ਉਮ੍ਮਤ੍ਤਾ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਵਿਚੇਤਾ, ਤਥਾ ਹਿ ਪਨ ਮੇ ਸੂਕਰਭਤ੍ਤ’ਨ੍ਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਗੂਥਭਾਰਿਕੂਪਮੋ [ਗੂਥਹਾਰਿਕੂਪਮੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਮਞ੍ਞੇ ਪਟਿਭਾਸਿ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ. ਮਾ ਤੇ ਅਹੋਸਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.
੪੩੩. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਵਮਾਹ, ਅਥ ਖੋ ਨੇਵਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਇਦਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੁਂ. ਰਾਜਾਪਿ ਮਂ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਜਾਨਾਤਿ ਤਿਰੋਰਾਜਾਨੋਪਿ – ‘ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਏਵਂਵਾਦੀ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀ – ‘‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ…ਪੇ… ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ. ਸਚਾਹਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਇਦਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਮੇ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਯਾਵ ਬਾਲੋ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਗਾਹੀ’ਤਿ. ਕੋਪੇਨਪਿ ਨਂ ਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਕ੍ਖੇਨਪਿ ਨਂ ਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਲਾਸੇਨਪਿ ਨਂ ਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.
ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤਕਉਪਮਾ
੪੩੪. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਉਪਮਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਉਪਮਾਯ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸਾ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਦ੍ਵੇ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤਾ ਅਕ੍ਖੇਹਿ ਦਿਬ੍ਬਿਂਸੁ. ਏਕੋ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ ਆਗਤਾਗਤਂ ਕਲਿਂ ਗਿਲਤਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਦੁਤਿਯੋ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ ਤਂ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤਂ ਆਗਤਾਗਤਂ ਕਲਿਂ ਗਿਲਨ੍ਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਤ੍ਵਂ ਖੋ, ਸਮ੍ਮ, ਏਕਨ੍ਤਿਕੇਨ ਜਿਨਾਸਿ, ਦੇਹਿ ਮੇ, ਸਮ੍ਮ, ਅਕ੍ਖੇ ਪਜੋਹਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖੇ ਪਾਦਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ ਅਕ੍ਖੇ ਵਿਸੇਨ ਪਰਿਭਾਵੇਤ੍ਵਾ ਤਂ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘ਏਹਿ ਖੋ, ਸਮ੍ਮ, ਅਕ੍ਖੇਹਿ ਦਿਬ੍ਬਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਖੋ ਸੋ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ ਤਸ੍ਸ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਤੇ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤਾ ਅਕ੍ਖੇਹਿ ਦਿਬ੍ਬਿਂਸੁ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਸੋ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ ਆਗਤਾਗਤਂ ਕਲਿਂ ਗਿਲਤਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਦੁਤਿਯੋ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤੋ ਤਂ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤਂ ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਆਗਤਾਗਤਂ ਕਲਿਂ ਗਿਲਨ੍ਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਤਂ ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ –
‘‘ਲਿਤ੍ਤਂ ਪਰਮੇਨ ਤੇਜਸਾ, ਗਿਲਮਕ੍ਖਂ ਪੁਰਿਸੋ ਨ ਬੁਜ੍ਝਤਿ;
ਗਿਲ ਰੇ ਗਿਲ ਪਾਪਧੁਤ੍ਤਕ [ਗਿਲਿ ਰੇ ਪਾਪਧੁਤ੍ਤਕ (ਕ.)], ਪਚ੍ਛਾ ਤੇ ਕਟੁਕਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.
‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਅਕ੍ਖਧੁਤ੍ਤਕੂਪਮੋ ਮਞ੍ਞੇ ਪਟਿਭਾਸਿ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ; ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ. ਮਾ ਤੇ ਅਹੋਸਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.
੪੩੫. ‘‘ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਏਵਮਾਹ, ਅਥ ਖੋ ਨੇਵਾਹਂ ਸਕ੍ਕੋਮਿ ਇਦਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਤੁਂ. ਰਾਜਾਪਿ ਮਂ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਜਾਨਾਤਿ ਤਿਰੋਰਾਜਾਨੋਪਿ – ‘ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਏਵਂਵਾਦੀ ਏਵਂਦਿਟ੍ਠੀ – ‘‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ…ਪੇ… ਵਿਪਾਕੋ’’ਤਿ. ਸਚਾਹਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਇਦਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਭਵਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਮੇ ਵਤ੍ਤਾਰੋ – ‘ਯਾਵ ਬਾਲੋ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਅਬ੍ਯਤ੍ਤੋ ਦੁਗ੍ਗਹਿਤਗਾਹੀ’ਤਿ. ਕੋਪੇਨਪਿ ਨਂ ਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਮਕ੍ਖੇਨਪਿ ਨਂ ਹਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਪਲਾਸੇਨਪਿ ਨਂ ਹਰਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.
ਸਾਣਭਾਰਿਕਉਪਮਾ
੪੩੬. ‘‘ਤੇਨ ਹਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਉਪਮਂ ਤੇ ਕਰਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਉਪਮਾਯ ਮਿਧੇਕਚ੍ਚੇ ਵਿਞ੍ਞੂ ਪੁਰਿਸਾ ਭਾਸਿਤਸ੍ਸ ਅਤ੍ਥਂ ਆਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਜਨਪਦੋ ਵੁਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਸਹਾਯਕੋ ਸਹਾਯਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਆਯਾਮ, ਸਮ੍ਮ, ਯੇਨ ਸੋ ਜਨਪਦੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਾਮ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮੇਤ੍ਥ ਕਿਞ੍ਚਿ ਧਨਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮਾ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਖੋ ਸਹਾਯਕੋ ਸਹਾਯਕਸ੍ਸ ਪਚ੍ਚਸ੍ਸੋਸਿ. ਤੇ ਯੇਨ ਸੋ ਜਨਪਦੋ, ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਾਮਪਟ੍ਟਂ [ਗਾਮਪਜ੍ਜਂ (ਸ੍ਯਾ.), ਗਾਮਪਤ੍ਤਂ (ਸੀ.)] ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ, ਤਤ੍ਥ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਪਹੂਤਂ ਸਾਣਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਹਾਯਕੋ ਸਹਾਯਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਇਦਂ ਖੋ, ਸਮ੍ਮ, ਪਹੂਤਂ ਸਾਣਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ, ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਸਾਣਭਾਰਂ ਬਨ੍ਧ, ਅਹਞ੍ਚ ਸਾਣਭਾਰਂ ਬਨ੍ਧਿਸ੍ਸਾਮਿ, ਉਭੋ ਸਾਣਭਾਰਂ ਆਦਾਯ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ‘ਏਵਂ ਸਮ੍ਮਾ’ਤਿ ਖੋ ਸਹਾਯਕੋ ਸਹਾਯਕਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਸਾਣਭਾਰਂ ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਉਭੋ ਸਾਣਭਾਰਂ ਆਦਾਯ ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਾਮਪਟ੍ਟਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਪਹੂਤਂ ਸਾਣਸੁਤ੍ਤਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਹਾਯਕੋ ਸਹਾਯਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਯਸ੍ਸ ਖੋ, ਸਮ੍ਮ, ਅਤ੍ਥਾਯ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਸਾਣਂ, ਇਦਂ ਪਹੂਤਂ ਸਾਣਸੁਤ੍ਤਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ. ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ, ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਸਾਣਭਾਰਂ ਛਡ੍ਡੇਹਿ, ਅਹਞ੍ਚ ਸਾਣਭਾਰਂ ਛਡ੍ਡੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਉਭੋ ਸਾਣਸੁਤ੍ਤਭਾਰਂ ਆਦਾਯ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ‘ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਸਮ੍ਮ, ਸਾਣਭਾਰੋ ਦੂਰਾਭਤੋ ਚ ਸੁਸਨ੍ਨਦ੍ਧੋ ਚ, ਅਲਂ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਪਜਾਨਾਹੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਸਹਾਯਕੋ ਸਾਣਭਾਰਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਸਾਣਸੁਤ੍ਤਭਾਰਂ ਆਦਿਯਿ.
‘‘ਤੇ ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਾਮਪਟ੍ਟਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਪਹੂਤਾ ਸਾਣਿਯੋ ਛਡ੍ਡਿਤਾ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਹਾਯਕੋ ਸਹਾਯਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਯਸ੍ਸ ਖੋ, ਸਮ੍ਮ, ਅਤ੍ਥਾਯ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਸਾਣਂ ਵਾ ਸਾਣਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾ, ਇਮਾ ਪਹੂਤਾ ਸਾਣਿਯੋ ਛਡ੍ਡਿਤਾ. ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ, ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਸਾਣਭਾਰਂ ਛਡ੍ਡੇਹਿ, ਅਹਞ੍ਚ ਸਾਣਸੁਤ੍ਤਭਾਰਂ ਛਡ੍ਡੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਉਭੋ ਸਾਣਿਭਾਰਂ ਆਦਾਯ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ‘ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਸਮ੍ਮ, ਸਾਣਭਾਰੋ ਦੂਰਾਭਤੋ ਚ ਸੁਸਨ੍ਨਦ੍ਧੋ ਚ, ਅਲਂ ਮੇ, ਤ੍ਵਂ ਪਜਾਨਾਹੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਸਹਾਯਕੋ ਸਾਣਸੁਤ੍ਤਭਾਰਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਸਾਣਿਭਾਰਂ ਆਦਿਯਿ.
‘‘ਤੇ ਯੇਨ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਾਮਪਟ੍ਟਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਅਦ੍ਦਸਂਸੁ ਪਹੂਤਂ ਖੋਮਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ…ਪੇ… ਪਹੂਤਂ ਖੋਮਸੁਤ੍ਤਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ… ਪਹੂਤਂ ਖੋਮਦੁਸ੍ਸਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ… ਪਹੂਤਂ ਕਪ੍ਪਾਸਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ… ਪਹੂਤਂ ਕਪ੍ਪਾਸਿਕਸੁਤ੍ਤਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ… ਪਹੂਤਂ ਕਪ੍ਪਾਸਿਕਦੁਸ੍ਸਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ… ਪਹੂਤਂ ਅਯਂ [ਅਯਸਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ… ਪਹੂਤਂ ਲੋਹਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ… ਪਹੂਤਂ ਤਿਪੁਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ… ਪਹੂਤਂ ਸੀਸਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ… ਪਹੂਤਂ ਸਜ੍ਝਂ [ਸਜ੍ਝੁਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ… ਪਹੂਤਂ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ, ਦਿਸ੍ਵਾ ਸਹਾਯਕੋ ਸਹਾਯਕਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਯਸ੍ਸ ਖੋ, ਸਮ੍ਮ, ਅਤ੍ਥਾਯ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਮ ਸਾਣਂ ਵਾ ਸਾਣਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਸਾਣਿਯੋ ਵਾ ਖੋਮਂ ਵਾ ਖੋਮਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਖੋਮਦੁਸ੍ਸਂ ਵਾ ਕਪ੍ਪਾਸਂ ਵਾ ਕਪ੍ਪਾਸਿਕਸੁਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕਪ੍ਪਾਸਿਕਦੁਸ੍ਸਂ ਵਾ ਅਯਂ ਵਾ ਲੋਹਂ ਵਾ ਤਿਪੁਂ ਵਾ ਸੀਸਂ ਵਾ ਸਜ੍ਝਂ ਵਾ, ਇਦਂ ਪਹੂਤਂ ਸੁਵਣ੍ਣਂ ਛਡ੍ਡਿਤਂ. ਤੇਨ ਹਿ, ਸਮ੍ਮ, ਤ੍ਵਞ੍ਚ ਸਾਣਭਾਰਂ ਛਡ੍ਡੇਹਿ, ਅਹਞ੍ਚ ਸਜ੍ਝਭਾਰਂ [ਸਜ੍ਝੁਭਾਰਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਛਡ੍ਡੇਸ੍ਸਾਮਿ, ਉਭੋ ਸੁਵਣ੍ਣਭਾਰਂ ਆਦਾਯ ਗਮਿਸ੍ਸਾਮਾ’ਤਿ. ‘ਅਯਂ ਖੋ ਮੇ, ਸਮ੍ਮ, ਸਾਣਭਾਰੋ ਦੂਰਾਭਤੋ ਚ ਸੁਸਨ੍ਨਦ੍ਧੋ ਚ, ਅਲਂ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਪਜਾਨਾਹੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਸਹਾਯਕੋ ਸਜ੍ਝਭਾਰਂ ਛਡ੍ਡੇਤ੍ਵਾ ਸੁਵਣ੍ਣਭਾਰਂ ਆਦਿਯਿ.
‘‘ਤੇ ਯੇਨ ਸਕੋ ਗਾਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂਸੁ. ਤਤ੍ਥ ਯੋ ਸੋ ਸਹਾਯਕੋ ਸਾਣਭਾਰਂ ਆਦਾਯ ਅਗਮਾਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਨੇਵ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਂਸੁ, ਨ ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਂਸੁ, ਨ ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਂਸੁ, ਨ ਚ ਤਤੋਨਿਦਾਨਂ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿ. ਯੋ ਪਨ ਸੋ ਸਹਾਯਕੋ ਸੁਵਣ੍ਣਭਾਰਂ ਆਦਾਯ ਅਗਮਾਸਿ, ਤਸ੍ਸ ਮਾਤਾਪਿਤਰੋਪਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਂਸੁ, ਪੁਤ੍ਤਦਾਰਾਪਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਂਸੁ, ਮਿਤ੍ਤਾਮਚ੍ਚਾਪਿ ਅਭਿਨਨ੍ਦਿਂਸੁ, ਤਤੋਨਿਦਾਨਞ੍ਚ ਸੁਖਂ ਸੋਮਨਸ੍ਸਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਿ. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਸਾਣਭਾਰਿਕੂਪਮੋ ਮਞ੍ਞੇ ਪਟਿਭਾਸਿ. ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ; ਪਟਿਨਿਸ੍ਸਜ੍ਜੇਤਂ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ. ਮਾ ਤੇ ਅਹੋਸਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਅਹਿਤਾਯ ਦੁਕ੍ਖਾਯਾ’’ਤਿ.
ਸਰਣਗਮਨਂ
੪੩੭. ‘‘ਪੁਰਿਮੇਨੇਵ ਅਹਂ ਓਪਮ੍ਮੇਨ ਭੋਤੋ ਕਸ੍ਸਪਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਮਨੋ ਅਭਿਰਦ੍ਧੋ. ਅਪਿ ਚਾਹਂ ਇਮਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਨਿ ਪਞ੍ਹਾਪਟਿਭਾਨਾਨਿ ਸੋਤੁਕਾਮੋ ਏਵਾਹਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਕਸ੍ਸਪਂ ਪਚ੍ਚਨੀਕਂ ਕਾਤਬ੍ਬਂ ਅਮਞ੍ਞਿਸ੍ਸਂ. ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ ‘ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤਾ ਕਸ੍ਸਪੇਨ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ, ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤਂ.
‘‘ਇਚ੍ਛਾਮਿ ਚਾਹਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ, ਮਹਾਯਞ੍ਞਂ ਯਜਿਤੁਂ, ਅਨੁਸਾਸਤੁ ਮਂ ਭਵਂ ਕਸ੍ਸਪੋ, ਯਂ ਮਮਸ੍ਸ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ.
ਯਞ੍ਞਕਥਾ
੪੩੮. ‘‘ਯਥਾਰੂਪੇ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਯਞ੍ਞੇ ਗਾਵੋ ਵਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਵਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਾ ਵਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਵਿਵਿਧਾ ਵਾ ਪਾਣਾ ਸਂਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾ ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਯਾਮਾ ਮਿਚ੍ਛਾਸਤੀ ਮਿਚ੍ਛਾਸਮਾਧੀ, ਏਵਰੂਪੋ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਯਞ੍ਞੋ ਨ ਮਹਪ੍ਫਲੋ ਹੋਤਿ ਨ ਮਹਾਨਿਸਂਸੋ ਨ ਮਹਾਜੁਤਿਕੋ ਨ ਮਹਾਵਿਪ੍ਫਾਰੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਕਸ੍ਸਕੋ ਬੀਜਨਙ੍ਗਲਂ ਆਦਾਯ ਵਨਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਦੁਕ੍ਖੇਤ੍ਤੇ ਦੁਬ੍ਭੂਮੇ ਅਵਿਹਤਖਾਣੁਕਣ੍ਟਕੇ ਬੀਜਾਨਿ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਯ੍ਯ ਖਣ੍ਡਾਨਿ ਪੂਤੀਨਿ ਵਾਤਾਤਪਹਤਾਨਿ ਅਸਾਰਦਾਨਿ ਅਸੁਖਸਯਿਤਾਨਿ. ਦੇਵੋ ਚ ਨ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਸਮ੍ਮਾਧਾਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਅਪਿ ਨੁ ਤਾਨਿ ਬੀਜਾਨਿ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ [ਵਿਰੁਲ਼੍ਹਿਂ (ਮੋਗ੍ਗਲਾਨੇ)] ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਸ੍ਸਕੋ ਵਾ ਵਿਪੁਲਂ ਫਲਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ [ਨ ਏਵਂ (ਸ੍ਯਾ. ਕ.)] ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਯਥਾਰੂਪੇ ਯਞ੍ਞੇ ਗਾਵੋ ਵਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਵਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਾ ਵਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਵਿਵਿਧਾ ਵਾ ਪਾਣਾ ਸਂਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠੀ ਮਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਾ ਮਿਚ੍ਛਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਮਿਚ੍ਛਾਆਜੀਵਾ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਯਾਮਾ ਮਿਚ੍ਛਾਸਤੀ ਮਿਚ੍ਛਾਸਮਾਧੀ, ਏਵਰੂਪੋ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਯਞ੍ਞੋ ਨ ਮਹਪ੍ਫਲੋ ਹੋਤਿ ਨ ਮਹਾਨਿਸਂਸੋ ਨ ਮਹਾਜੁਤਿਕੋ ਨ ਮਹਾਵਿਪ੍ਫਾਰੋ.
‘‘ਯਥਾਰੂਪੇ ਚ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਯਞ੍ਞੇ ਨੇਵ ਗਾਵੋ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਨ ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਨ ਵਿਵਿਧਾ ਵਾ ਪਾਣਾ ਸਂਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਾ ਸਮ੍ਮਾਸਤੀ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀ, ਏਵਰੂਪੋ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਯਞ੍ਞੋ ਮਹਪ੍ਫਲੋ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸੋ ਮਹਾਜੁਤਿਕੋ ਮਹਾਵਿਪ੍ਫਾਰੋ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਕਸ੍ਸਕੋ ਬੀਜਨਙ੍ਗਲਂ ਆਦਾਯ ਵਨਂ ਪਵਿਸੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਤਤ੍ਥ ਸੁਖੇਤ੍ਤੇ ਸੁਭੂਮੇ ਸੁਵਿਹਤਖਾਣੁਕਣ੍ਟਕੇ ਬੀਜਾਨਿ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਯ੍ਯ ਅਖਣ੍ਡਾਨਿ ਅਪੂਤੀਨਿ ਅਵਾਤਾਤਪਹਤਾਨਿ ਸਾਰਦਾਨਿ ਸੁਖਸਯਿਤਾਨਿ. ਦੇਵੋ ਚ ਕਾਲੇਨ ਕਾਲਂ ਸਮ੍ਮਾਧਾਰਂ ਅਨੁਪ੍ਪਵੇਚ੍ਛੇਯ੍ਯ. ਅਪਿ ਨੁ ਤਾਨਿ ਬੀਜਾਨਿ ਵੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਕਸ੍ਸਕੋ ਵਾ ਵਿਪੁਲਂ ਫਲਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ ਕਸ੍ਸਪ’’. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਯਥਾਰੂਪੇ ਯਞ੍ਞੇ ਨੇਵ ਗਾਵੋ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਜੇਲ਼ਕਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਨ ਕੁਕ੍ਕੁਟਸੂਕਰਾ ਹਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਨ ਵਿਵਿਧਾ ਵਾ ਪਾਣਾ ਸਂਘਾਤਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਪਟਿਗ੍ਗਾਹਕਾ ਚ ਹੋਨ੍ਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠੀ ਸਮ੍ਮਾਸਙ੍ਕਪ੍ਪਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ ਸਮ੍ਮਾਕਮ੍ਮਨ੍ਤਾ ਸਮ੍ਮਾਆਜੀਵਾ ਸਮ੍ਮਾਵਾਯਾਮਾ ਸਮ੍ਮਾਸਤੀ ਸਮ੍ਮਾਸਮਾਧੀ, ਏਵਰੂਪੋ ਖੋ, ਰਾਜਞ੍ਞ, ਯਞ੍ਞੋ ਮਹਪ੍ਫਲੋ ਹੋਤਿ ਮਹਾਨਿਸਂਸੋ ਮਹਾਜੁਤਿਕੋ ਮਹਾਵਿਪ੍ਫਾਰੋ’’ਤਿ.
ਉਤ੍ਤਰਮਾਣਵਵਤ੍ਥੁ
੪੩੯. ਅਥ ਖੋ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਦਾਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਸਿ ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕਪਣਦ੍ਧਿਕਵਣਿਬ੍ਬਕਯਾਚਕਾਨਂ. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਦਾਨੇ ਏਵਰੂਪਂ ਭੋਜਨਂ ਦੀਯਤਿ ਕਣਾਜਕਂ ਬਿਲਙ੍ਗਦੁਤਿਯਂ, ਧੋਰਕਾਨਿ [ਥੋਰਕਾਨਿ (ਸੀ. ਪੀ.), ਚੋਰਕਾਨਿ (ਸ੍ਯਾ.)] ਚ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਗੁਲ਼ਵਾਲਕਾਨਿ [ਗੁਲ਼ਗਾਲ਼ਕਾਨਿ (ਕ.)]. ਤਸ੍ਮਿਂ ਖੋ ਪਨ ਦਾਨੇ ਉਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਮਾਣਵੋ ਵਾਵਟੋ [ਬ੍ਯਾਵਟੋ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਅਨੁਦ੍ਦਿਸਤਿ – ‘‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਦਾਨੇਨ ਪਾਯਾਸਿਂ ਰਾਜਞ੍ਞਮੇਵ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਸਮਾਗਚ੍ਛਿਂ, ਮਾ ਪਰਸ੍ਮਿ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ – ‘‘ਉਤ੍ਤਰੋ ਕਿਰ ਮਾਣਵੋ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਅਨੁਦ੍ਦਿਸਤਿ – ‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਦਾਨੇਨ ਪਾਯਾਸਿਂ ਰਾਜਞ੍ਞਮੇਵ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਸਮਾਗਚ੍ਛਿਂ, ਮਾ ਪਰਸ੍ਮਿ’’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਉਤ੍ਤਰਂ ਮਾਣਵਂ ਆਮਨ੍ਤਾਪੇਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਉਤ੍ਤਰ, ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਅਨੁਦ੍ਦਿਸਸਿ – ‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਦਾਨੇਨ ਪਾਯਾਸਿਂ ਰਾਜਞ੍ਞਮੇਵ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਸਮਾਗਚ੍ਛਿਂ, ਮਾ ਪਰਸ੍ਮਿ’’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ’’. ‘‘ਕਿਸ੍ਸ ਪਨ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਉਤ੍ਤਰ, ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਏਵਂ ਅਨੁਦ੍ਦਿਸਸਿ – ‘ਇਮਿਨਾਹਂ ਦਾਨੇਨ ਪਾਯਾਸਿਂ ਰਾਜਞ੍ਞਮੇਵ ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲੋਕੇ ਸਮਾਗਚ੍ਛਿਂ, ਮਾ ਪਰਸ੍ਮਿ’ਨ੍ਤਿ? ਨਨੁ ਮਯਂ, ਤਾਤ ਉਤ੍ਤਰ, ਪੁਞ੍ਞਤ੍ਥਿਕਾ ਦਾਨਸ੍ਸੇਵ ਫਲਂ ਪਾਟਿਕਙ੍ਖਿਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਭੋਤੋ ਖੋ ਦਾਨੇ ਏਵਰੂਪਂ ਭੋਜਨਂ ਦੀਯਤਿ ਕਣਾਜਕਂ ਬਿਲਙ੍ਗਦੁਤਿਯਂ, ਯਂ ਭਵਂ ਪਾਦਾਪਿ [ਪਾਦਾਸਿ (ਕ.)] ਨ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਸਮ੍ਫੁਸਿਤੁਂ [ਛੁਪਿਤੁਂ (ਪੀ. ਕ.)], ਕੁਤੋ ਭੁਞ੍ਜਿਤੁਂ, ਧੋਰਕਾਨਿ ਚ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਗੁਲ਼ਵਾਲਕਾਨਿ, ਯਾਨਿ ਭਵਂ ਪਾਦਾਪਿ [ਅਚਿਤ੍ਤਿਕਤਂ (ਕ.)] ਨ ਇਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਸਮ੍ਫੁਸਿਤੁਂ, ਕੁਤੋ ਪਰਿਦਹਿਤੁਂ. ਭਵਂ ਖੋ ਪਨਮ੍ਹਾਕਂ ਪਿਯੋ ਮਨਾਪੋ, ਕਥਂ ਮਯਂ ਮਨਾਪਂ ਅਮਨਾਪੇਨ ਸਂਯੋਜੇਮਾ’’ਤਿ? ‘‘ਤੇਨ ਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਤਾਤ ਉਤ੍ਤਰ, ਯਾਦਿਸਾਹਂ ਭੋਜਨਂ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ, ਤਾਦਿਸਂ ਭੋਜਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਹਿ. ਯਾਦਿਸਾਨਿ ਚਾਹਂ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਪਰਿਦਹਾਮਿ, ਤਾਦਿਸਾਨਿ ਚ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਪਟ੍ਠਪੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ’’ਤਿ ਖੋ ਉਤ੍ਤਰੋ ਮਾਣਵੋ ਪਾਯਾਸਿਸ੍ਸ ਰਾਜਞ੍ਞਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯਾਦਿਸਂ ਭੋਜਨਂ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਤਾਦਿਸਂ ਭੋਜਨਂ ਪਟ੍ਠਪੇਸਿ. ਯਾਦਿਸਾਨਿ ਚ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਪਰਿਦਹਤਿ, ਤਾਦਿਸਾਨਿ ਚ ਵਤ੍ਥਾਨਿ ਪਟ੍ਠਪੇਸਿ.
੪੪੦. ਅਥ ਖੋ ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਸਹਤ੍ਥਾ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਪਵਿਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸੇਰੀਸਕਂ ਵਿਮਾਨਂ. ਯੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਦਾਨੇ ਵਾਵਟੋ ਅਹੋਸਿ ਉਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਮਾਣਵੋ. ਸੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਹਤ੍ਥਾ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਨਪਵਿਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਜ੍ਜਿ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ.
ਪਾਯਾਸਿਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ
੪੪੧. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਆਯਸ੍ਮਾ ਗਵਮ੍ਪਤਿ ਅਭਿਕ੍ਖਣਂ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸੇਰੀਸਕਂ ਵਿਮਾਨਂ ਦਿਵਾਵਿਹਾਰਂ ਗਚ੍ਛਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਪਾਯਾਸਿ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤੋ ਯੇਨਾਯਸ੍ਮਾ ਗਵਮ੍ਪਤਿ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਆਯਸ੍ਮਨ੍ਤਂ ਗਵਮ੍ਪਤਿਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤਂ ਖੋ ਪਾਯਾਸਿਂ ਦੇਵਪੁਤ੍ਤਂ ਆਯਸ੍ਮਾ ਗਵਮ੍ਪਤਿ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕੋਸਿ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ’’ਤਿ. ‘‘ਨਨੁ ਤ੍ਵਂ, ਆਵੁਸੋ, ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਅਹੋਸਿ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’’’ਤਿ? ‘‘ਸਚ੍ਚਾਹਂ, ਭਨ੍ਤੇ, ਏਵਂਦਿਟ੍ਠਿਕੋ ਅਹੋਸਿਂ – ‘ਇਤਿਪਿ ਨਤ੍ਥਿ ਪਰੋ ਲੋਕੋ, ਨਤ੍ਥਿ ਸਤ੍ਤਾ ਓਪਪਾਤਿਕਾ, ਨਤ੍ਥਿ ਸੁਕਤਦੁਕ੍ਕਟਾਨਂ ਕਮ੍ਮਾਨਂ ਫਲਂ ਵਿਪਾਕੋ’ਤਿ. ਅਪਿ ਚਾਹਂ ਅਯ੍ਯੇਨ ਕੁਮਾਰਕਸ੍ਸਪੇਨ ਏਤਸ੍ਮਾ ਪਾਪਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾ ਵਿਵੇਚਿਤੋ’’ਤਿ. ‘‘ਯੋ ਪਨ ਤੇ, ਆਵੁਸੋ, ਦਾਨੇ ਵਾਵਟੋ ਅਹੋਸਿ ਉਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਮਾਣਵੋ, ਸੋ ਕੁਹਿਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ? ‘‘ਯੋ ਮੇ, ਭਨ੍ਤੇ, ਦਾਨੇ ਵਾਵਟੋ ਅਹੋਸਿ ਉਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਮਾਣਵੋ, ਸੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਹਤ੍ਥਾ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਨਪਵਿਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ. ਅਹਂ ਪਨ, ਭਨ੍ਤੇ, ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਸਹਤ੍ਥਾ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਪਵਿਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸੇਰੀਸਕਂ ਵਿਮਾਨਂ. ਤੇਨ ਹਿ, ਭਨ੍ਤੇ ਗਵਮ੍ਪਤਿ, ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਰੋਚੇਹਿ – ‘ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਦਾਨਂ ਦੇਥ, ਸਹਤ੍ਥਾ ਦਾਨਂ ਦੇਥ, ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਦਾਨਂ ਦੇਥ, ਅਨਪਵਿਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ ਦੇਥ. ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਸਹਤ੍ਥਾ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਪਵਿਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸੇਰੀਸਕਂ ਵਿਮਾਨਂ. ਯੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਦਾਨੇ ਵਾਵਟੋ ਅਹੋਸਿ ਉਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਮਾਣਵੋ, ਸੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਹਤ੍ਥਾ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਨਪਵਿਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤ’’’ਨ੍ਤਿ.
ਅਥ ਖੋ ਆਯਸ੍ਮਾ ਗਵਮ੍ਪਤਿ ਮਨੁਸ੍ਸਲੋਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਏਵਮਾਰੋਚੇਸਿ – ‘‘ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਦਾਨਂ ਦੇਥ, ਸਹਤ੍ਥਾ ਦਾਨਂ ਦੇਥ, ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਦਾਨਂ ਦੇਥ, ਅਨਪਵਿਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ ਦੇਥ. ਪਾਯਾਸਿ ਰਾਜਞ੍ਞੋ ਅਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਸਹਤ੍ਥਾ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਪਵਿਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਚਾਤੁਮਹਾਰਾਜਿਕਾਨਂ ਦੇਵਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਸੁਞ੍ਞਂ ਸੇਰੀਸਕਂ ਵਿਮਾਨਂ. ਯੋ ਪਨ ਤਸ੍ਸ ਦਾਨੇ ਵਾਵਟੋ ਅਹੋਸਿ ਉਤ੍ਤਰੋ ਨਾਮ ਮਾਣਵੋ, ਸੋ ਸਕ੍ਕਚ੍ਚਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਸਹਤ੍ਥਾ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਚਿਤ੍ਤੀਕਤਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਅਨਪਵਿਦ੍ਧਂ ਦਾਨਂ ਦਤ੍ਵਾ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਸੁਗਤਿਂ ਸਗ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਉਪਪਨ੍ਨੋ ਦੇਵਾਨਂ ਤਾਵਤਿਂਸਾਨਂ ਸਹਬ੍ਯਤ’’ਨ੍ਤਿ.
ਪਾਯਾਸਿਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਦਸਮਂ.