੩. ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਂ

੨੫੪. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਯੇਨ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲਂ ਨਾਮ ਕੋਸਲਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਾਮੋ ਤਦਵਸਰਿ. ਤਤ੍ਰ ਸੁਦਂ ਭਗਵਾ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲੇ ਵਿਹਰਤਿ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲਵਨਸਣ੍ਡੇ.

ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਵਤ੍ਥੁ

੨੫੫. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਂ [ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤੀ (ਸੀ.), ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਦਿ (ਪੀ.)] ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ ਸਤ੍ਤੁਸ੍ਸਦਂ ਸਤਿਣਕਟ੍ਠੋਦਕਂ ਸਧਞ੍ਞਂ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗਂ ਰਞ੍ਞਾ ਪਸੇਨਦਿਨਾ ਕੋਸਲੇਨ ਦਿਨ੍ਨਂ ਰਾਜਦਾਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਯ੍ਯਂ. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ – ‘‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ, ਭੋ, ਗੋਤਮੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲੇ ਵਿਹਰਤਿ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲਵਨਸਣ੍ਡੇ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’ [ਭਗਵਾਤਿ (ਸ੍ਯਾ. ਕਂ.), ਉਪਰਿਸੋਣਦਣ੍ਡਸੁਤ੍ਤਾਦੀਸੁਪਿ ਬੁਦ੍ਧਗੁਣਕਥਾਯਂ ਏਵਮੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ]. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ, ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਮਾਣਵੋ

੨੫੬. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਸ੍ਸ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਨਾਮ ਮਾਣਵੋ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਹੋਤਿ ਅਜ੍ਝਾਯਕੋ ਮਨ੍ਤਧਰੋ ਤਿਣ੍ਣਂ ਵੇਦਾਨਂ [ਬੇਦਾਨਂ (ਕ.)] ਪਾਰਗੂ ਸਨਿਘਣ੍ਡੁਕੇਟੁਭਾਨਂ ਸਾਕ੍ਖਰਪ੍ਪਭੇਦਾਨਂ ਇਤਿਹਾਸਪਞ੍ਚਮਾਨਂ ਪਦਕੋ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੋ ਲੋਕਾਯਤਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਅਨਵਯੋ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਪਟਿਞ੍ਞਾਤੋ ਸਕੇ ਆਚਰਿਯਕੇ ਤੇਵਿਜ੍ਜਕੇ ਪਾਵਚਨੇ – ‘‘ਯਮਹਂ ਜਾਨਾਮਿ, ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਜਾਨਾਸਿ; ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤਮਹਂ ਜਾਨਾਮੀ’’ਤਿ.

੨੫੭. ਅਥ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਅਯਂ, ਤਾਤ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲੇ ਵਿਹਰਤਿ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲਵਨਸਣ੍ਡੇ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ, ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ, ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀਤਿ. ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ ਤਾਤ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਯੇਨ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਜਾਨਾਹਿ, ਯਦਿ ਵਾ ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਤਥਾਸਨ੍ਤਂਯੇਵ ਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਨੋ ਤਥਾ. ਯਦਿ ਵਾ ਸੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਤਾਦਿਸੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਨ ਤਾਦਿਸੋ, ਤਥਾ ਮਯਂ ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਵੇਦਿਸ੍ਸਾਮਾ’’ਤਿ.

੨੫੮. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨਾਹਂ, ਭੋ, ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਜਾਨਿਸ੍ਸਾਮਿ – ‘ਯਦਿ ਵਾ ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਤਥਾਸਨ੍ਤਂਯੇਵ ਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਨੋ ਤਥਾ. ਯਦਿ ਵਾ ਸੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਤਾਦਿਸੋ, ਯਦਿ ਵਾ ਨ ਤਾਦਿਸੋ’’’ਤਿ?

‘‘ਆਗਤਾਨਿ ਖੋ, ਤਾਤ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਮਨ੍ਤੇਸੁ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸ ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਾਨਿ, ਯੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਸ੍ਸ ਮਹਾਪੁਰਿਸਸ੍ਸ ਦ੍ਵੇਯੇਵ ਗਤਿਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਅਨਞ੍ਞਾ. ਸਚੇ ਅਗਾਰਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ, ਰਾਜਾ ਹੋਤਿ ਚਕ੍ਕਵਤ੍ਤੀ ਧਮ੍ਮਿਕੋ ਧਮ੍ਮਰਾਜਾ ਚਾਤੁਰਨ੍ਤੋ ਵਿਜਿਤਾਵੀ ਜਨਪਦਤ੍ਥਾਵਰਿਯਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਸਤ੍ਤਰਤਨਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ. ਤਸ੍ਸਿਮਾਨਿ ਸਤ੍ਤ ਰਤਨਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਚਕ੍ਕਰਤਨਂ, ਹਤ੍ਥਿਰਤਨਂ, ਅਸ੍ਸਰਤਨਂ, ਮਣਿਰਤਨਂ, ਇਤ੍ਥਿਰਤਨਂ, ਗਹਪਤਿਰਤਨਂ, ਪਰਿਣਾਯਕਰਤਨਮੇਵ ਸਤ੍ਤਮਂ. ਪਰੋਸਹਸ੍ਸਂ ਖੋ ਪਨਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸੂਰਾ ਵੀਰਙ੍ਗਰੂਪਾ ਪਰਸੇਨਪ੍ਪਮਦ੍ਦਨਾ. ਸੋ ਇਮਂ ਪਥਵਿਂ ਸਾਗਰਪਰਿਯਨ੍ਤਂ ਅਦਣ੍ਡੇਨ ਅਸਤ੍ਥੇਨ ਧਮ੍ਮੇਨ ਅਭਿਵਿਜਿਯ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ. ਸਚੇ ਖੋ ਪਨ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਤਿ, ਅਰਹਂ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਲੋਕੇ ਵਿਵਟ੍ਟਚ੍ਛਦੋ. ਅਹਂ ਖੋ ਪਨ, ਤਾਤ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਦਾਤਾ; ਤ੍ਵਂ ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਹੇਤਾ’’ਤਿ.

੨੫੯. ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ’’ਤਿ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਵਲ਼ਵਾਰਥਮਾਰੁਯ੍ਹ ਸਮ੍ਬਹੁਲੇਹਿ ਮਾਣਵਕੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਯੇਨ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲਵਨਸਣ੍ਡੋ ਤੇਨ ਪਾਯਾਸਿ. ਯਾਵਤਿਕਾ ਯਾਨਸ੍ਸ ਭੂਮਿ ਯਾਨੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਨਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਿਕੋਵ ਆਰਾਮਂ ਪਾਵਿਸਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਬ੍ਭੋਕਾਸੇ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਯੇਨ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਤੇ ਭਿਕ੍ਖੂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਹਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ, ਏਤਰਹਿ ਸੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਵਿਹਰਤਿ? ਤਞ੍ਹਿ ਮਯਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਇਧੂਪਸਙ੍ਕਨ੍ਤਾ’’ਤਿ.

੨੬੦. ਅਥ ਖੋ ਤੇਸਂ ਭਿਕ੍ਖੂਨਂ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਕੋਲਞ੍ਞੋ ਚੇਵ ਅਭਿਞ੍ਞਾਤਸ੍ਸ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਸ੍ਸ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੀ. ਅਗਰੁ ਖੋ ਪਨ ਭਗਵਤੋ ਏਵਰੂਪੇਹਿ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ. ਤੇ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਏਸੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ ਵਿਹਾਰੋ ਸਂਵੁਤਦ੍ਵਾਰੋ, ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਤਰਮਾਨੋ ਆਲ਼ਿਨ੍ਦਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕਾਸਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਲ਼ਂ ਆਕੋਟੇਹਿ, ਵਿਵਰਿਸ੍ਸਤਿ ਤੇ ਭਗਵਾ ਦ੍ਵਾਰ’’ਨ੍ਤਿ.

੨੬੧. ਅਥ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਯੇਨ ਸੋ ਵਿਹਾਰੋ ਸਂਵੁਤਦ੍ਵਾਰੋ, ਤੇਨ ਅਪ੍ਪਸਦ੍ਦੋ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਅਤਰਮਾਨੋ ਆਲ਼ਿਨ੍ਦਂ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕਾਸਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਲ਼ਂ ਆਕੋਟੇਸਿ. ਵਿਵਰਿ ਭਗਵਾ ਦ੍ਵਾਰਂ. ਪਾਵਿਸਿ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ. ਮਾਣਵਕਾਪਿ ਪਵਿਸਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿਂਸੁ, ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿਂਸੁ. ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਪਨ ਮਾਣਵੋ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤੋਪਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਭਗਵਤਾ ਕਞ੍ਚਿ ਕਞ੍ਚਿ [ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ (ਕ.)] ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤਿ, ਠਿਤੋਪਿ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਭਗਵਤਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤਿ.

੨੬੨. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਏਵਂ ਨੁ ਤੇ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਹਿ ਵੁਦ੍ਧੇਹਿ ਮਹਲ੍ਲਕੇਹਿ ਆਚਰਿਯਪਾਚਰਿਯੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ ਹੋਤਿ, ਯਥਯਿਦਂ ਚਰਂ ਤਿਟ੍ਠਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਮਯਾ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਿਞ੍ਚਿ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤੀ’’ਤਿ?

ਪਠਮਇਬ੍ਭਵਾਦੋ

੨੬੩. ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ. ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਵਾ ਹਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਿਤੁਮਰਹਤਿ, ਠਿਤੋ ਵਾ ਹਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਠਿਤੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਿਤੁਮਰਹਤਿ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਵਾ ਹਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਿਸਿਨ੍ਨੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਿਤੁਮਰਹਤਿ, ਸਯਾਨੋ ਵਾ ਹਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਯਾਨੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਲ੍ਲਪਿਤੁਮਰਹਤਿ. ਯੇ ਚ ਖੋ ਤੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਮੁਣ੍ਡਕਾ ਸਮਣਕਾ ਇਬ੍ਭਾ ਕਣ੍ਹਾ [ਕਿਣ੍ਹਾ (ਕ. ਸੀ. ਪੀ.)] ਬਨ੍ਧੁਪਾਦਾਪਚ੍ਚਾ, ਤੇਹਿਪਿ ਮੇ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਵਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ ਹੋਤਿ, ਯਥਰਿਵ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨਾ’’ਤਿ. ‘‘ਅਤ੍ਥਿਕਵਤੋ ਖੋ ਪਨ ਤੇ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਇਧਾਗਮਨਂ ਅਹੋਸਿ, ਯਾਯੇਵ ਖੋ ਪਨਤ੍ਥਾਯ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥ [ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯਾਥੋ (ਸੀ. ਪੀ.)], ਤਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਸਾਧੁਕਂ ਮਨਸਿ ਕਰੇਯ੍ਯਾਥ [ਮਨਸਿਕਰੇਯ੍ਯਾਥੋ (ਸੀ. ਪੀ.)]. ਅਵੁਸਿਤਵਾਯੇਵ ਖੋ ਪਨ ਭੋ ਅਯਂ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਵੁਸਿਤਮਾਨੀ ਕਿਮਞ੍ਞਤ੍ਰ ਅਵੁਸਿਤਤ੍ਤਾ’’ਤਿ.

੨੬੪. ਅਥ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਭਗਵਤਾ ਅਵੁਸਿਤਵਾਦੇਨ ਵੁਚ੍ਚਮਾਨੋ ਕੁਪਿਤੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਖੁਂਸੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਵਮ੍ਭੇਨ੍ਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਉਪਵਦਮਾਨੋ – ‘‘ਸਮਣੋ ਚ ਮੇ, ਭੋ, ਗੋਤਮੋ ਪਾਪਿਤੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਚਣ੍ਡਾ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਕ੍ਯਜਾਤਿ; ਫਰੁਸਾ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਕ੍ਯਜਾਤਿ; ਲਹੁਸਾ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਕ੍ਯਜਾਤਿ; ਭਸ੍ਸਾ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਕ੍ਯਜਾਤਿ; ਇਬ੍ਭਾ ਸਨ੍ਤਾ ਇਬ੍ਭਾ ਸਮਾਨਾ ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ [ਗਰੁਕਰੋਨ੍ਤਿ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਕਂ. ਪੀ.)], ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਮਾਨੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਅਪਚਾਯਨ੍ਤਿ. ਤਯਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਚ੍ਛਨ੍ਨਂ, ਤਯਿਦਂ ਨਪ੍ਪਤਿਰੂਪਂ, ਯਦਿਮੇ ਸਕ੍ਯਾ ਇਬ੍ਭਾ ਸਨ੍ਤਾ ਇਬ੍ਭਾ ਸਮਾਨਾ ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਮਾਨੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਅਪਚਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਇਦਂ ਪਠਮਂ ਸਕ੍ਯੇਸੁ ਇਬ੍ਭਵਾਦਂ ਨਿਪਾਤੇਸਿ.

ਦੁਤਿਯਇਬ੍ਭਵਾਦੋ

੨੬੫. ‘‘ਕਿਂ ਪਨ ਤੇ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਸਕ੍ਯਾ ਅਪਰਦ੍ਧੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਏਕਮਿਦਾਹਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਮਯਂ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਸ੍ਸ ਕੇਨਚਿਦੇਵ ਕਰਣੀਯੇਨ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ ਅਗਮਾਸਿਂ. ਯੇਨ ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਸਨ੍ਧਾਗਾਰਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿਂ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਸਮ੍ਬਹੁਲਾ ਸਕ੍ਯਾ ਚੇਵ ਸਕ੍ਯਕੁਮਾਰਾ ਚ ਸਨ੍ਧਾਗਾਰੇ [ਸਨ੍ਥਾਗਾਰੇ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਉਚ੍ਚੇਸੁ ਆਸਨੇਸੁ ਨਿਸਿਨ੍ਨਾ ਹੋਨ੍ਤਿ ਅਞ੍ਞਮਞ੍ਞਂ ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਤੋਦਕੇਹਿ [ਅਙ੍ਗੁਲਿਪਤੋਦਕੇਨ (ਪੀ.)] ਸਞ੍ਜਗ੍ਘਨ੍ਤਾ ਸਂਕੀਲ਼ਨ੍ਤਾ, ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਮਮਞ੍ਞੇਵ ਮਞ੍ਞੇ ਅਨੁਜਗ੍ਘਨ੍ਤਾ, ਨ ਮਂ ਕੋਚਿ ਆਸਨੇਨਪਿ ਨਿਮਨ੍ਤੇਸਿ. ਤਯਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਚ੍ਛਨ੍ਨਂ, ਤਯਿਦਂ ਨਪ੍ਪਤਿਰੂਪਂ, ਯਦਿਮੇ ਸਕ੍ਯਾ ਇਬ੍ਭਾ ਸਨ੍ਤਾ ਇਬ੍ਭਾ ਸਮਾਨਾ ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਮਾਨੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਅਪਚਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਇਦਂ ਦੁਤਿਯਂ ਸਕ੍ਯੇਸੁ ਇਬ੍ਭਵਾਦਂ ਨਿਪਾਤੇਸਿ.

ਤਤਿਯਇਬ੍ਭਵਾਦੋ

੨੬੬. ‘‘ਲਟੁਕਿਕਾਪਿ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਸਕੁਣਿਕਾ ਸਕੇ ਕੁਲਾਵਕੇ ਕਾਮਲਾਪਿਨੀ ਹੋਤਿ. ਸਕਂ ਖੋ ਪਨੇਤਂ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਸਕ੍ਯਾਨਂ ਯਦਿਦਂ ਕਪਿਲਵਤ੍ਥੁਂ, ਨਾਰਹਤਾਯਸ੍ਮਾ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਇਮਾਯ ਅਪ੍ਪਮਤ੍ਤਾਯ ਅਭਿਸਜ੍ਜਿਤੁ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਚਤ੍ਤਾਰੋਮੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਵਣ੍ਣਾ – ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵੇਸ੍ਸਾ ਸੁਦ੍ਦਾ. ਇਮੇਸਞ੍ਹਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਚਤੁਨ੍ਨਂ ਵਣ੍ਣਾਨਂ ਤਯੋ ਵਣ੍ਣਾ – ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਚ ਵੇਸ੍ਸਾ ਚ ਸੁਦ੍ਦਾ ਚ – ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਚਾਰਕਾ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਨ੍ਤਿ. ਤਯਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਚ੍ਛਨ੍ਨਂ, ਤਯਿਦਂ ਨਪ੍ਪਤਿਰੂਪਂ, ਯਦਿਮੇ ਸਕ੍ਯਾ ਇਬ੍ਭਾ ਸਨ੍ਤਾ ਇਬ੍ਭਾ ਸਮਾਨਾ ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਸਕ੍ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਗਰੁਂ ਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਮਾਨੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪੂਜੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਅਪਚਾਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. ਇਤਿਹ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਇਦਂ ਤਤਿਯਂ ਸਕ੍ਯੇਸੁ ਇਬ੍ਭਵਾਦਂ ਨਿਪਾਤੇਸਿ.

ਦਾਸਿਪੁਤ੍ਤਵਾਦੋ

੨੬੭. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਤਿਬਾਲ਼੍ਹਂ ਖੋ ਅਯਂ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਸਕ੍ਯੇਸੁ ਇਬ੍ਭਵਾਦੇਨ ਨਿਮ੍ਮਾਦੇਤਿ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਗੋਤ੍ਤਂ ਪੁਚ੍ਛੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਥਂ ਗੋਤ੍ਤੋਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਾ’’ਤਿ? ‘‘ਕਣ੍ਹਾਯਨੋਹਮਸ੍ਮਿ, ਭੋ ਗੋਤਮਾ’’ਤਿ. ਪੋਰਾਣਂ ਖੋ ਪਨ ਤੇ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ ਮਾਤਾਪੇਤ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤਾ ਸਕ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ; ਦਾਸਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤ੍ਵਮਸਿ ਸਕ੍ਯਾਨਂ. ਸਕ੍ਯਾ ਖੋ ਪਨ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਰਾਜਾਨਂ ਓਕ੍ਕਾਕਂ ਪਿਤਾਮਹਂ ਦਹਨ੍ਤਿ.

‘‘ਭੂਤਪੁਬ੍ਬਂ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਰਾਜਾ ਓਕ੍ਕਾਕੋ ਯਾ ਸਾ ਮਹੇਸੀ ਪਿਯਾ ਮਨਾਪਾ, ਤਸ੍ਸਾ ਪੁਤ੍ਤਸ੍ਸ ਰਜ੍ਜਂ ਪਰਿਣਾਮੇਤੁਕਾਮੋ ਜੇਟ੍ਠਕੁਮਾਰੇ ਰਟ੍ਠਸ੍ਮਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਸਿ – ਓਕ੍ਕਾਮੁਖਂ ਕਰਕਣ੍ਡਂ [ਉਕ੍ਕਾਮੁਖਂ ਕਰਕਣ੍ਡੁਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)] ਹਤ੍ਥਿਨਿਕਂ ਸਿਨਿਸੂਰਂ [ਸਿਨਿਪੁਰਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)]. ਤੇ ਰਟ੍ਠਸ੍ਮਾ ਪਬ੍ਬਾਜਿਤਾ ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਸ੍ਸੇ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਾ ਤੀਰੇ ਮਹਾਸਾਕਸਣ੍ਡੋ, ਤਤ੍ਥ ਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸੁਂ. ਤੇ ਜਾਤਿਸਮ੍ਭੇਦਭਯਾ ਸਕਾਹਿ ਭਗਿਨੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਸੁਂ.

‘‘ਅਥ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਰਾਜਾ ਓਕ੍ਕਾਕੋ ਅਮਚ੍ਚੇ ਪਾਰਿਸਜ੍ਜੇ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘ਕਹਂ ਨੁ ਖੋ, ਭੋ, ਏਤਰਹਿ ਕੁਮਾਰਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤੀ’ਤਿ? ‘ਅਤ੍ਥਿ, ਦੇਵ, ਹਿਮਵਨ੍ਤਪਸ੍ਸੇ ਪੋਕ੍ਖਰਣਿਯਾ ਤੀਰੇ ਮਹਾਸਾਕਸਣ੍ਡੋ, ਤਤ੍ਥੇਤਰਹਿ ਕੁਮਾਰਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਜਾਤਿਸਮ੍ਭੇਦਭਯਾ ਸਕਾਹਿ ਭਗਿਨੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਰਾਜਾ ਓਕ੍ਕਾਕੋ ਉਦਾਨਂ ਉਦਾਨੇਸਿ – ‘ਸਕ੍ਯਾ ਵਤ, ਭੋ, ਕੁਮਾਰਾ, ਪਰਮਸਕ੍ਯਾ ਵਤ, ਭੋ, ਕੁਮਾਰਾ’ਤਿ. ਤਦਗ੍ਗੇ ਖੋ ਪਨ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ ਸਕ੍ਯਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ; ਸੋ ਚ ਨੇਸਂ ਪੁਬ੍ਬਪੁਰਿਸੋ.

‘‘ਰਞ੍ਞੋ ਖੋ ਪਨ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਓਕ੍ਕਾਕਸ੍ਸ ਦਿਸਾ ਨਾਮ ਦਾਸੀ ਅਹੋਸਿ. ਸਾ ਕਣ੍ਹਂ ਨਾਮ [ਸਾ ਕਣ੍ਹਂ (ਪੀ.)] ਜਨੇਸਿ. ਜਾਤੋ ਕਣ੍ਹੋ ਪਬ੍ਯਾਹਾਸਿ – ‘ਧੋਵਥ ਮਂ, ਅਮ੍ਮ, ਨਹਾਪੇਥ ਮਂ ਅਮ੍ਮ, ਇਮਸ੍ਮਾ ਮਂ ਅਸੁਚਿਸ੍ਮਾ ਪਰਿਮੋਚੇਥ, ਅਤ੍ਥਾਯ ਵੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਯਥਾ ਖੋ ਪਨ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ ਏਤਰਹਿ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਿਸਾਚੇ ਦਿਸ੍ਵਾ ‘ਪਿਸਾਚਾ’ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ; ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਮਨੁਸ੍ਸਾ ਪਿਸਾਚੇ ‘ਕਣ੍ਹਾ’ਤਿ ਸਞ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ. ਤੇ ਏਵਮਾਹਂਸੁ – ‘ਅਯਂ ਜਾਤੋ ਪਬ੍ਯਾਹਾਸਿ, ਕਣ੍ਹੋ ਜਾਤੋ, ਪਿਸਾਚੋ ਜਾਤੋ’ਤਿ. ਤਦਗ੍ਗੇ ਖੋ ਪਨ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ ਕਣ੍ਹਾਯਨਾ ਪਞ੍ਞਾਯਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਚ ਕਣ੍ਹਾਯਨਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਪੁਰਿਸੋ. ਇਤਿ ਖੋ ਤੇ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਪੋਰਾਣਂ ਮਾਤਾਪੇਤ੍ਤਿਕਂ ਨਾਮਗੋਤ੍ਤਂ ਅਨੁਸ੍ਸਰਤੋ ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤਾ ਸਕ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਦਾਸਿਪੁਤ੍ਤੋ ਤ੍ਵਮਸਿ ਸਕ੍ਯਾਨ’’ਨ੍ਤਿ.

੨੬੮. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਤੇ ਮਾਣਵਕਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਮਾ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਅਤਿਬਾਲ਼੍ਹਂ ਦਾਸਿਪੁਤ੍ਤਵਾਦੇਨ ਨਿਮ੍ਮਾਦੇਸਿ. ਸੁਜਾਤੋ ਚ, ਭੋ ਗੋਤਮ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਕ੍ਕਰਣੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਪਹੋਤਿ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨੇ ਪਟਿਮਨ੍ਤੇਤੁ’’ਨ੍ਤਿ.

੨੬੯. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੇ ਮਾਣਵਕੇ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਚੇ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਮਾਣਵਕਾਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਦੁਜ੍ਜਾਤੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਅਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਅਪ੍ਪਸ੍ਸੁਤੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਅਕਲ੍ਯਾਣਵਾਕ੍ਕਰਣੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਦੁਪ੍ਪਞ੍ਞੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਨ ਚ ਪਹੋਤਿ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨੇ ਪਟਿਮਨ੍ਤੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ, ਤਿਟ੍ਠਤੁ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਤੁਮ੍ਹੇ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਮਨ੍ਤਵ੍ਹੋ ਅਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨੇ. ਸਚੇ ਪਨ ਤੁਮ੍ਹਾਕਂ ਮਾਣਵਕਾਨਂ ਏਵਂ ਹੋਤਿ – ‘ਸੁਜਾਤੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਕ੍ਕਰਣੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਪਹੋਤਿ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨੇ ਪਟਿਮਨ੍ਤੇਤੁ’ਨ੍ਤਿ, ਤਿਟ੍ਠਥ ਤੁਮ੍ਹੇ; ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਮਯਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਟਿਮਨ੍ਤੇਤੂ’’ਤਿ.

‘‘ਸੁਜਾਤੋ ਚ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਬਹੁਸ੍ਸੁਤੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਕਲ੍ਯਾਣਵਾਕ੍ਕਰਣੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਪਹੋਤਿ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨੇ ਪਟਿਮਨ੍ਤੇਤੁਂ, ਤੁਣ੍ਹੀ ਮਯਂ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਸ੍ਮਿਂ ਵਚਨੇ ਪਟਿਮਨ੍ਤੇਤੂ’’ਤਿ.

੨੭੦. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਯਂ ਖੋ ਪਨ ਤੇ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਸਹਧਮ੍ਮਿਕੋ ਪਞ੍ਹੋ ਆਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਕਾਮਾ ਬ੍ਯਾਕਾਤਬ੍ਬੋ. ਸਚੇ ਤ੍ਵਂ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਸਿ, ਅਞ੍ਞੇਨ ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਪਟਿਚਰਿਸ੍ਸਸਿ, ਤੁਣ੍ਹੀ ਵਾ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ, ਪਕ੍ਕਮਿਸ੍ਸਸਿ ਵਾ ਏਤ੍ਥੇਵ ਤੇ ਸਤ੍ਤਧਾ ਮੁਦ੍ਧਾ ਫਲਿਸ੍ਸਤਿ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸੁਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵੁਦ੍ਧਾਨਂ ਮਹਲ੍ਲਕਾਨਂ ਆਚਰਿਯਪਾਚਰਿਯਾਨਂ ਭਾਸਮਾਨਾਨਂ ਕੁਤੋਪਭੁਤਿਕਾ ਕਣ੍ਹਾਯਨਾ, ਕੋ ਚ ਕਣ੍ਹਾਯਨਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ?

ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸੁਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵੁਦ੍ਧਾਨਂ ਮਹਲ੍ਲਕਾਨਂ ਆਚਰਿਯਪਾਚਰਿਯਾਨਂ ਭਾਸਮਾਨਾਨਂ ਕੁਤੋਪਭੁਤਿਕਾ ਕਣ੍ਹਾਯਨਾ, ਕੋ ਚ ਕਣ੍ਹਾਯਨਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ? ਦੁਤਿਯਮ੍ਪਿ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਤੁਣ੍ਹੀ ਅਹੋਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਬ੍ਯਾਕਰੋਹਿ ਦਾਨਿ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਨ ਦਾਨਿ, ਤੇ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵਸ੍ਸ ਕਾਲੋ. ਯੋ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਤਥਾਗਤੇਨ ਯਾਵਤਤਿਯਕਂ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰੋਤਿ, ਏਤ੍ਥੇਵਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਧਾ ਮੁਦ੍ਧਾ ਫਲਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

੨੭੧. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਵਜਿਰਪਾਣੀ ਯਕ੍ਖੋ ਮਹਨ੍ਤਂ ਅਯੋਕੂਟਂ ਆਦਾਯ ਆਦਿਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਲਿਤਂ ਸਜੋਤਿਭੂਤਂ [ਸਞ੍ਜੋਤਿਭੂਤਂ (ਸ੍ਯਾ.)] ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਾਣਵਸ੍ਸ ਉਪਰਿ ਵੇਹਾਸਂ ਠਿਤੋ ਹੋਤਿ – ‘‘ਸਚਾਯਂ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਭਗਵਤਾ ਯਾਵਤਤਿਯਕਂ ਸਹਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਞ੍ਹਂ ਪੁਟ੍ਠੋ ਨ ਬ੍ਯਾਕਰਿਸ੍ਸਤਿ, ਏਤ੍ਥੇਵਸ੍ਸ ਸਤ੍ਤਧਾ ਮੁਦ੍ਧਂ ਫਾਲੇਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਵਜਿਰਪਾਣਿਂ ਯਕ੍ਖਂ ਭਗਵਾ ਚੇਵ ਪਸ੍ਸਤਿ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਚ ਮਾਣਵੋ.

੨੭੨. ਅਥ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਭੀਤੋ ਸਂਵਿਗ੍ਗੋ ਲੋਮਹਟ੍ਠਜਾਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਤਾਣਂ ਗਵੇਸੀ ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਲੇਣਂ ਗਵੇਸੀ ਭਗਵਨ੍ਤਂਯੇਵ ਸਰਣਂ ਗਵੇਸੀ – ਉਪਨਿਸੀਦਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਿਮੇਤਂ [ਕਿਂ ਮੇ ਤਂ (ਕ.)] ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਆਹ? ਪੁਨਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਬ੍ਰਵਿਤੂ’’ਤਿ [ਬ੍ਰੂਤੁ (ਸ੍ਯਾ.)].

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸੁਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵੁਦ੍ਧਾਨਂ ਮਹਲ੍ਲਕਾਨਂ ਆਚਰਿਯਪਾਚਰਿਯਾਨਂ ਭਾਸਮਾਨਾਨਂ ਕੁਤੋਪਭੁਤਿਕਾ ਕਣ੍ਹਾਯਨਾ, ਕੋ ਚ ਕਣ੍ਹਾਯਨਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਮੇਵ ਮੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸੁਤਂ ਯਥੇਵ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਆਹ. ਤਤੋਪਭੁਤਿਕਾ ਕਣ੍ਹਾਯਨਾ; ਸੋ ਚ ਕਣ੍ਹਾਯਨਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਪੁਰਿਸੋ’’ਤਿ.

ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਵਂਸਕਥਾ

੨੭੩. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਤੇ ਮਾਣਵਕਾ ਉਨ੍ਨਾਦਿਨੋ ਉਚ੍ਚਾਸਦ੍ਦਮਹਾਸਦ੍ਦਾ ਅਹੇਸੁਂ – ‘‘ਦੁਜ੍ਜਾਤੋ ਕਿਰ, ਭੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ; ਅਕੁਲਪੁਤ੍ਤੋ ਕਿਰ, ਭੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ; ਦਾਸਿਪੁਤ੍ਤੋ ਕਿਰ, ਭੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਸਕ੍ਯਾਨਂ. ਅਯ੍ਯਪੁਤ੍ਤਾ ਕਿਰ, ਭੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਾਣਵਸ੍ਸ ਸਕ੍ਯਾ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਧਮ੍ਮਵਾਦਿਂਯੇਵ ਕਿਰ ਮਯਂ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਅਪਸਾਦੇਤਬ੍ਬਂ ਅਮਞ੍ਞਿਮ੍ਹਾ’’ਤਿ.

੨੭੪. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਅਤਿਬਾਲ਼੍ਹਂ ਖੋ ਇਮੇ ਮਾਣਵਕਾ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਦਾਸਿਪੁਤ੍ਤਵਾਦੇਨ ਨਿਮ੍ਮਾਦੇਨ੍ਤਿ, ਯਂਨੂਨਾਹਂ ਪਰਿਮੋਚੇਯ੍ਯ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤੇ ਮਾਣਵਕੇ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਮਾ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਮਾਣਵਕਾ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਅਤਿਬਾਲ਼੍ਹਂ ਦਾਸਿਪੁਤ੍ਤਵਾਦੇਨ ਨਿਮ੍ਮਾਦੇਥ. ਉਲ਼ਾਰੋ ਸੋ ਕਣ੍ਹੋ ਇਸਿ ਅਹੋਸਿ. ਸੋ ਦਕ੍ਖਿਣਜਨਪਦਂ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਨ੍ਤੇ ਅਧੀਯਿਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਓਕ੍ਕਾਕਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਦਰੂਪਿਂ ਧੀਤਰਂ ਯਾਚਿ. ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਾ ਓਕ੍ਕਾਕੋ – ‘ਕੋ ਨੇਵਂ ਰੇ ਅਯਂ ਮਯ੍ਹਂ ਦਾਸਿਪੁਤ੍ਤੋ ਸਮਾਨੋ ਮਦ੍ਦਰੂਪਿਂ ਧੀਤਰਂ ਯਾਚਤੀ’’’ ਤਿ, ਕੁਪਿਤੋ ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਖੁਰਪ੍ਪਂ ਸਨ੍ਨਯ੍ਹਿ [ਸਨ੍ਨਹਿ (ਕ.)]. ਸੋ ਤਂ ਖੁਰਪ੍ਪਂ ਨੇਵ ਅਸਕ੍ਖਿ ਮੁਞ੍ਚਿਤੁਂ, ਨੋ ਪਟਿਸਂਹਰਿਤੁਂ.

‘‘ਅਥ ਖੋ, ਮਾਣਵਕਾ, ਅਮਚ੍ਚਾ ਪਾਰਿਸਜ੍ਜਾ ਕਣ੍ਹਂ ਇਸਿਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘ਸੋਤ੍ਥਿ, ਭਦ੍ਦਨ੍ਤੇ [ਭਦਨ੍ਤੇ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ.)], ਹੋਤੁ ਰਞ੍ਞੋ; ਸੋਤ੍ਥਿ, ਭਦ੍ਦਨ੍ਤੇ, ਹੋਤੁ ਰਞ੍ਞੋ’ਤਿ. ‘ਸੋਤ੍ਥਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਰਞ੍ਞੋ, ਅਪਿ ਚ ਰਾਜਾ ਯਦਿ ਅਧੋ ਖੁਰਪ੍ਪਂ ਮੁਞ੍ਚਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਾਵਤਾ ਰਞ੍ਞੋ ਵਿਜਿਤਂ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਪਥਵੀ ਉਨ੍ਦ੍ਰਿਯਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ‘ਸੋਤ੍ਥਿ, ਭਦ੍ਦਨ੍ਤੇ, ਹੋਤੁ ਰਞ੍ਞੋ, ਸੋਤ੍ਥਿ ਜਨਪਦਸ੍ਸਾ’ਤਿ. ‘ਸੋਤ੍ਥਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਰਞ੍ਞੋ, ਸੋਤ੍ਥਿ ਜਨਪਦਸ੍ਸ, ਅਪਿ ਚ ਰਾਜਾ ਯਦਿ ਉਦ੍ਧਂ ਖੁਰਪ੍ਪਂ ਮੁਞ੍ਚਿਸ੍ਸਤਿ, ਯਾਵਤਾ ਰਞ੍ਞੋ ਵਿਜਿਤਂ, ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸਤ੍ਤ ਵਸ੍ਸਾਨਿ ਦੇਵੋ ਨ ਵਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ‘ਸੋਤ੍ਥਿ, ਭਦ੍ਦਨ੍ਤੇ, ਹੋਤੁ ਰਞ੍ਞੋ ਸੋਤ੍ਥਿ ਜਨਪਦਸ੍ਸ ਦੇਵੋ ਚ ਵਸ੍ਸਤੂ’ਤਿ. ‘ਸੋਤ੍ਥਿ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਸੋਤ੍ਥਿ ਜਨਪਦਸ੍ਸ ਦੇਵੋ ਚ ਵਸ੍ਸਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਪਿ ਚ ਰਾਜਾ ਜੇਟ੍ਠਕੁਮਾਰੇ ਖੁਰਪ੍ਪਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁ, ਸੋਤ੍ਥਿ ਕੁਮਾਰੋ ਪਲ੍ਲੋਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ, ਮਾਣਵਕਾ, ਅਮਚ੍ਚਾ ਓਕ੍ਕਾਕਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸੁਂ – ‘ਓਕ੍ਕਾਕੋ ਜੇਟ੍ਠਕੁਮਾਰੇ ਖੁਰਪ੍ਪਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁ. ਸੋਤ੍ਥਿ ਕੁਮਾਰੋ ਪਲ੍ਲੋਮੋ ਭਵਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰਾਜਾ ਓਕ੍ਕਾਕੋ ਜੇਟ੍ਠਕੁਮਾਰੇ ਖੁਰਪ੍ਪਂ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਸਿ, ਸੋਤ੍ਥਿ ਕੁਮਾਰੋ ਪਲ੍ਲੋਮੋ ਸਮਭਵਿ. ਅਥ ਖੋ ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਾ ਓਕ੍ਕਾਕੋ ਭੀਤੋ ਸਂਵਿਗ੍ਗੋ ਲੋਮਹਟ੍ਠਜਾਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੇਨ ਤਜ੍ਜਿਤੋ ਮਦ੍ਦਰੂਪਿਂ ਧੀਤਰਂ ਅਦਾਸਿ. ਮਾ ਖੋ ਤੁਮ੍ਹੇ, ਮਾਣਵਕਾ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਅਤਿਬਾਲ਼੍ਹਂ ਦਾਸਿਪੁਤ੍ਤਵਾਦੇਨ ਨਿਮ੍ਮਾਦੇਥ, ਉਲ਼ਾਰੋ ਸੋ ਕਣ੍ਹੋ ਇਸਿ ਅਹੋਸੀ’’ਤਿ.

ਖਤ੍ਤਿਯਸੇਟ੍ਠਭਾਵੋ

੨੭੫. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਇਧ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਮਾਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕਞ੍ਞਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਯ੍ਯ, ਤੇਸਂ ਸਂਵਾਸਮਨ੍ਵਾਯ ਪੁਤ੍ਤੋ ਜਾਯੇਥ. ਯੋ ਸੋ ਖਤ੍ਤਿਯਕੁਮਾਰੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕਞ੍ਞਾਯ ਪੁਤ੍ਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਪਿ ਨੁ ਸੋ ਲਭੇਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਆਸਨਂ ਵਾ ਉਦਕਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਲਭੇਥ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁ ਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਭੋਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸਦ੍ਧੇ ਵਾ ਥਾਲਿਪਾਕੇ ਵਾ ਯਞ੍ਞੇ ਵਾ ਪਾਹੁਨੇ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਭੋਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁ ਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਮਨ੍ਤੇ ਵਾਚੇਯ੍ਯੁਂ ਵਾ ਨੋ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਵਾਚੇਯ੍ਯੁਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਆਵਟਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਅਨਾਵਟਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਨਾਵਟਂ ਹਿਸ੍ਸ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁ ਨਂ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾਭਿਸੇਕੇਨ ਅਭਿਸਿਞ੍ਚੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਮਾਤਿਤੋ ਹਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਨੁਪਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਇਧ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਮਾਰੋ ਖਤ੍ਤਿਯਕਞ੍ਞਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਂਵਾਸਂ ਕਪ੍ਪੇਯ੍ਯ, ਤੇਸਂ ਸਂਵਾਸਮਨ੍ਵਾਯ ਪੁਤ੍ਤੋ ਜਾਯੇਥ. ਯੋ ਸੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕੁਮਾਰੇਨ ਖਤ੍ਤਿਯਕਞ੍ਞਾਯ ਪੁਤ੍ਤੋ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੋ, ਅਪਿਨੁ ਸੋ ਲਭੇਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਆਸਨਂ ਵਾ ਉਦਕਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਲਭੇਥ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁ ਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਭੋਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸਦ੍ਧੇ ਵਾ ਥਾਲਿਪਾਕੇ ਵਾ ਯਞ੍ਞੇ ਵਾ ਪਾਹੁਨੇ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਭੋਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁ ਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਮਨ੍ਤੇ ਵਾਚੇਯ੍ਯੁਂ ਵਾ ਨੋ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਵਾਚੇਯ੍ਯੁਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਆਵਟਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਅਨਾਵਟਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਨਾਵਟਂ ਹਿਸ੍ਸ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁ ਨਂ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾਭਿਸੇਕੇਨ ਅਭਿਸਿਞ੍ਚੇਯ੍ਯੁ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਸ੍ਸ ਹੇਤੁ’’? ‘‘ਪਿਤਿਤੋ ਹਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਨੁਪਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ.

੨੭੬. ‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਵਾ ਇਤ੍ਥਿਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਪੁਰਿਸੇਨ ਵਾ ਪੁਰਿਸਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਖਤ੍ਤਿਯਾਵ ਸੇਟ੍ਠਾ, ਹੀਨਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ. ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਇਧ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਪਕਰਣੇ ਖੁਰਮੁਣ੍ਡਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਭਸ੍ਸਪੁਟੇਨ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਰਟ੍ਠਾ ਵਾ ਨਗਰਾ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯੁਂ. ਅਪਿਨੁ ਸੋ ਲਭੇਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਆਸਨਂ ਵਾ ਉਦਕਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁ ਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਭੋਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸਦ੍ਧੇ ਵਾ ਥਾਲਿਪਾਕੇ ਵਾ ਯਞ੍ਞੇ ਵਾ ਪਾਹੁਨੇ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁ ਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਮਨ੍ਤੇ ਵਾਚੇਯ੍ਯੁਂ ਵਾ ਨੋ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਆਵਟਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਅਨਾਵਟਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਆਵਟਂ ਹਿਸ੍ਸ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਇਧ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਖਤ੍ਤਿਯਂ ਕਿਸ੍ਮਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਪਕਰਣੇ ਖੁਰਮੁਣ੍ਡਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਭਸ੍ਸਪੁਟੇਨ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਰਟ੍ਠਾ ਵਾ ਨਗਰਾ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਯ੍ਯੁਂ. ਅਪਿਨੁ ਸੋ ਲਭੇਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਸੁ ਆਸਨਂ ਵਾ ਉਦਕਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਲਭੇਥ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁ ਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਭੋਜੇਯ੍ਯੁਂ ਸਦ੍ਧੇ ਵਾ ਥਾਲਿਪਾਕੇ ਵਾ ਯਞ੍ਞੇ ਵਾ ਪਾਹੁਨੇ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਭੋਜੇਯ੍ਯੁਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁ ਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਮਨ੍ਤੇ ਵਾਚੇਯ੍ਯੁਂ ਵਾ ਨੋ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਵਾਚੇਯ੍ਯੁਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਪਿਨੁਸ੍ਸ ਇਤ੍ਥੀਸੁ ਆਵਟਂ ਵਾ ਅਸ੍ਸ ਅਨਾਵਟਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਨਾਵਟਂ ਹਿਸ੍ਸ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’.

੨੭੭. ‘‘ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਮਨਿਹੀਨਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਯਦੇਵ ਨਂ ਖਤ੍ਤਿਯਾ ਖੁਰਮੁਣ੍ਡਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਭਸ੍ਸਪੁਟੇਨ ਵਧਿਤ੍ਵਾ ਰਟ੍ਠਾ ਵਾ ਨਗਰਾ ਵਾ ਪਬ੍ਬਾਜੇਨ੍ਤਿ. ਇਤਿ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਯਦਾ ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਪਰਮਨਿਹੀਨਤਂ ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ, ਤਦਾਪਿ ਖਤ੍ਤਿਯਾਵ ਸੇਟ੍ਠਾ, ਹੀਨਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ. ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਪੇਸਾ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ [ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾਪਿ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ (ਕ.), ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾਪਿ ਏਸੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ (ਪੀ.)], ਸਨਙ੍ਕੁਮਾਰੇਨ ਗਾਥਾ ਭਾਸਿਤਾ –

‘ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਜਨੇਤਸ੍ਮਿਂ,

ਯੇ ਗੋਤ੍ਤਪਟਿਸਾਰਿਨੋ;

ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ,

ਸੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਦੇਵਮਾਨੁਸੇ’ਤਿ.

‘‘ਸਾ ਖੋ ਪਨੇਸਾ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਬ੍ਰਹ੍ਮੁਨਾ ਸਨਙ੍ਕੁਮਾਰੇਨ ਗਾਥਾ ਸੁਗੀਤਾ ਨੋ ਦੁਗ੍ਗੀਤਾ, ਸੁਭਾਸਿਤਾ ਨੋ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਾ, ਅਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ ਨੋ ਅਨਤ੍ਥਸਂਹਿਤਾ, ਅਨੁਮਤਾ ਮਯਾ. ਅਹਮ੍ਪਿ ਹਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਏਵਂ ਵਦਾਮਿ –

‘ਖਤ੍ਤਿਯੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਜਨੇਤਸ੍ਮਿਂ,

ਯੇ ਗੋਤ੍ਤਪਟਿਸਾਰਿਨੋ;

ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ,

ਸੋ ਸੇਟ੍ਠੋ ਦੇਵਮਾਨੁਸੇ’ਤਿ.

ਭਾਣਵਾਰੋ ਪਠਮੋ.

ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਕਥਾ

੨੭੮. ‘‘ਕਤਮਂ ਪਨ ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਚਰਣਂ, ਕਤਮਾ ਚ ਪਨ ਸਾ ਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਜਾਤਿਵਾਦੋ ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਗੋਤ੍ਤਵਾਦੋ ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਮਾਨਵਾਦੋ ਵਾ ਵੁਚ੍ਚਤਿ – ‘ਅਰਹਸਿ ਵਾ ਮਂ ਤ੍ਵਂ, ਨ ਵਾ ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਅਰਹਸੀ’ਤਿ. ਯਤ੍ਥ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਆਵਾਹੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਵਿਵਾਹੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਆਵਾਹਵਿਵਾਹੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਏਤ੍ਥੇਤਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਜਾਤਿਵਾਦੋ ਵਾ ਇਤਿਪਿ ਗੋਤ੍ਤਵਾਦੋ ਵਾ ਇਤਿਪਿ ਮਾਨਵਾਦੋ ਵਾ ਇਤਿਪਿ – ‘ਅਰਹਸਿ ਵਾ ਮਂ ਤ੍ਵਂ, ਨ ਵਾ ਮਂ ਤ੍ਵਂ ਅਰਹਸੀ’ਤਿ. ਯੇ ਹਿ ਕੇਚਿ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ ਜਾਤਿਵਾਦਵਿਨਿਬਦ੍ਧਾ ਵਾ ਗੋਤ੍ਤਵਾਦਵਿਨਿਬਦ੍ਧਾ ਵਾ ਮਾਨਵਾਦਵਿਨਿਬਦ੍ਧਾ ਵਾ ਆਵਾਹਵਿਵਾਹਵਿਨਿਬਦ੍ਧਾ ਵਾ, ਆਰਕਾ ਤੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ. ਪਹਾਯ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਜਾਤਿਵਾਦਵਿਨਿਬਦ੍ਧਞ੍ਚ ਗੋਤ੍ਤਵਾਦਵਿਨਿਬਦ੍ਧਞ੍ਚ ਮਾਨਵਾਦਵਿਨਿਬਦ੍ਧਞ੍ਚ ਆਵਾਹਵਿਵਾਹਵਿਨਿਬਦ੍ਧਞ੍ਚ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਚ੍ਛਿਕਿਰਿਯਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

੨੭੯. ‘‘ਕਤਮਂ ਪਨ ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਚਰਣਂ, ਕਤਮਾ ਚ ਸਾ ਵਿਜ੍ਜਾ’’ਤਿ? ‘‘ਇਧ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਣਾਤਿ ਗਹਪਤਿ ਵਾ ਗਹਪਤਿਪੁਤ੍ਤੋ ਵਾ ਅਞ੍ਞਤਰਸ੍ਮਿਂ ਵਾ ਕੁਲੇ ਪਚ੍ਚਾਜਾਤੋ. ਸੋ ਤਂ ਧਮ੍ਮਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾਗਤੇ ਸਦ੍ਧਂ ਪਟਿਲਭਤਿ. ਸੋ ਤੇਨ ਸਦ੍ਧਾਪਟਿਲਾਭੇਨ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਇਤਿ ਪਟਿਸਞ੍ਚਿਕ੍ਖਤਿ…ਪੇ… (ਯਥਾ ੧੯੧ ਆਦਯੋ ਅਨੁਚ੍ਛੇਦਾ, ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ).…

‘‘ਸੋ ਵਿਵਿਚ੍ਚੇਵ ਕਾਮੇਹਿ, ਵਿਵਿਚ੍ਚ ਅਕੁਸਲੇਹਿ ਧਮ੍ਮੇਹਿ, ਸਵਿਤਕ੍ਕਂ ਸਵਿਚਾਰਂ ਵਿਵੇਕਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ਇਦਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਚਰਣਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਵਿਤਕ੍ਕਵਿਚਾਰਾਨਂ ਵੂਪਸਮਾ ਅਜ੍ਝਤ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪਸਾਦਨਂ ਚੇਤਸੋ ਏਕੋਦਿਭਾਵਂ ਅਵਿਤਕ੍ਕਂ ਅਵਿਚਾਰਂ ਸਮਾਧਿਜਂ ਪੀਤਿਸੁਖਂ ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ਇਦਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਚਰਣਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਪੀਤਿਯਾ ਚ ਵਿਰਾਗਾ ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਚ ਵਿਹਰਤਿ ਸਤੋ ਚ ਸਮ੍ਪਜਾਨੋ, ਸੁਖਞ੍ਚ ਕਾਯੇਨ ਪਟਿਸਂਵੇਦੇਤਿ, ਯਂ ਤਂ ਅਰਿਯਾ ਆਚਿਕ੍ਖਨ੍ਤਿ – ‘‘ਉਪੇਕ੍ਖਕੋ ਸਤਿਮਾ ਸੁਖਵਿਹਾਰੀ’ਤਿ, ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ਇਦਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਚਰਣਸ੍ਮਿਂ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੁਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਪਹਾਨਾ, ਪੁਬ੍ਬੇਵ ਸੋਮਨਸ੍ਸਦੋਮਨਸ੍ਸਾਨਂ ਅਤ੍ਥਙ੍ਗਮਾ ਅਦੁਕ੍ਖਮਸੁਖਂ ਉਪੇਕ੍ਖਾਸਤਿਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ…ਪੇ… ਇਦਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਚਰਣਸ੍ਮਿਂ. ਇਦਂ ਖੋ ਤਂ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਚਰਣਂ.

‘‘ਸੋ ਏਵਂ ਸਮਾਹਿਤੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧੇ ਪਰਿਯੋਦਾਤੇ ਅਨਙ੍ਗਣੇ ਵਿਗਤੂਪਕ੍ਕਿਲੇਸੇ ਮੁਦੁਭੂਤੇ ਕਮ੍ਮਨਿਯੇ ਠਿਤੇ ਆਨੇਞ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੇ ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਰਤਿ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ…ਪੇ… ਇਦਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾਯ…ਪੇ… ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ, ਇਦਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਹੋਤਿ ਵਿਜ੍ਜਾਯ. ਅਯਂ ਖੋ ਸਾ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਵਿਜ੍ਜਾ.

‘‘ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਭਿਕ੍ਖੁ ‘ਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’ ਇਤਿਪਿ, ‘ਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’ ਇਤਿਪਿ, ‘ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ’ ਇਤਿਪਿ. ਇਮਾਯ ਚ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ ਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਪਦਾਯ ਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਚ ਅਞ੍ਞਾ ਵਿਜ੍ਜਾਸਮ੍ਪਦਾ ਚ ਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾ ਚ ਉਤ੍ਤਰਿਤਰਾ ਵਾ ਪਣੀਤਤਰਾ ਵਾ ਨਤ੍ਥਿ.

ਚਤੁਅਪਾਯਮੁਖਂ

੨੮੦. ‘‘ਇਮਾਯ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ. ਕਤਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ? ਇਧ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਇਮਞ੍ਞੇਵ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਖਾਰਿਵਿਧਮਾਦਾਯ [ਖਾਰਿਵਿਵਿਧਮਾਦਾਯ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਅਰਞ੍ਞਾਯਤਨਂ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹਤਿ – ‘ਪਵਤ੍ਤਫਲਭੋਜਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਸੋ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਚਾਰਕੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮਾਯ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਇਦਂ ਪਠਮਂ ਅਪਾਯਮੁਖਂ ਭਵਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਇਮਞ੍ਚੇਵ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਪਵਤ੍ਤਫਲਭੋਜਨਤਞ੍ਚ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਕੁਦਾਲਪਿਟਕਂ [ਕੁਦ੍ਦਾਲਪਿਟਕਂ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਆਦਾਯ ਅਰਞ੍ਞਵਨਂ ਅਜ੍ਝੋਗਾਹਤਿ – ‘ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲਭੋਜਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਸੋ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਚਾਰਕੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮਾਯ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਇਦਂ ਦੁਤਿਯਂ ਅਪਾਯਮੁਖਂ ਭਵਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਇਮਞ੍ਚੇਵ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਪਵਤ੍ਤਫਲਭੋਜਨਤਞ੍ਚ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲਭੋਜਨਤਞ੍ਚ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਗਾਮਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ ਨਿਗਮਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਗ੍ਯਾਗਾਰਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰਨ੍ਤੋ ਅਚ੍ਛਤਿ. ਸੋ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਚਾਰਕੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮਾਯ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਇਦਂ ਤਤਿਯਂ ਅਪਾਯਮੁਖਂ ਭਵਤਿ.

‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਇਮਂ ਚੇਵ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਪਵਤ੍ਤਫਲਭੋਜਨਤਞ੍ਚ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲਭੋਜਨਤਞ੍ਚ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਅਗ੍ਗਿਪਾਰਿਚਰਿਯਞ੍ਚ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਚਾਤੁਮਹਾਪਥੇ ਚਤੁਦ੍ਵਾਰਂ ਅਗਾਰਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਚ੍ਛਤਿ – ‘ਯੋ ਇਮਾਹਿ ਚਤੂਹਿ ਦਿਸਾਹਿ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ, ਤਮਹਂ ਯਥਾਸਤ੍ਤਿ ਯਥਾਬਲਂ ਪਟਿਪੂਜੇਸ੍ਸਾਮੀ’ਤਿ. ਸੋ ਅਞ੍ਞਦਤ੍ਥੁ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸੇਵ ਪਰਿਚਾਰਕੋ ਸਮ੍ਪਜ੍ਜਤਿ. ਇਮਾਯ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਇਦਂ ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਅਪਾਯਮੁਖਂ ਭਵਤਿ. ਇਮਾਯ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਇਮਾਨਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ.

੨੮੧. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਪਿਨੁ ਤ੍ਵਂ ਇਮਾਯ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਨ੍ਦਿਸ੍ਸਸਿ ਸਾਚਰਿਯਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘ਕੋਚਾਹਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਾਚਰਿਯਕੋ, ਕਾ ਚ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾ? ਆਰਕਾਹਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਸਾਚਰਿਯਕੋ’’ਤਿ.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਪਿਨੁ ਤ੍ਵਂ ਇਮਞ੍ਚੇਵ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਖਾਰਿਵਿਧਮਾਦਾਯ ਅਰਞ੍ਞਵਨਮਜ੍ਝੋਗਾਹਸਿ ਸਾਚਰਿਯਕੋ – ‘ਪਵਤ੍ਤਫਲਭੋਜਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਪਿਨੁ ਤ੍ਵਂ ਇਮਞ੍ਚੇਵ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਪਵਤ੍ਤਫਲਭੋਜਨਤਞ੍ਚ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਕੁਦਾਲਪਿਟਕਂ ਆਦਾਯ ਅਰਞ੍ਞਵਨਮਜ੍ਝੋਗਾਹਸਿ ਸਾਚਰਿਯਕੋ – ‘ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲਭੋਜਨੋ ਭਵਿਸ੍ਸਾਮੀ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਪਿਨੁ ਤ੍ਵਂ ਇਮਞ੍ਚੇਵ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਪਵਤ੍ਤਫਲਭੋਜਨਤਞ੍ਚ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲਭੋਜਨਤਞ੍ਚ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਗਾਮਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ ਨਿਗਮਸਾਮਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਗ੍ਯਾਗਾਰਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਗਿਂ ਪਰਿਚਰਨ੍ਤੋ ਅਚ੍ਛਸਿ ਸਾਚਰਿਯਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’.

‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਪਿਨੁ ਤ੍ਵਂ ਇਮਞ੍ਚੇਵ ਅਨੁਤ੍ਤਰਂ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਂ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਪਵਤ੍ਤਫਲਭੋਜਨਤਞ੍ਚ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਕਨ੍ਦਮੂਲਫਲਭੋਜਨਤਞ੍ਚ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਅਗ੍ਗਿਪਾਰਿਚਰਿਯਞ੍ਚ ਅਨਭਿਸਮ੍ਭੁਣਮਾਨੋ ਚਾਤੁਮਹਾਪਥੇ ਚਤੁਦ੍ਵਾਰਂ ਅਗਾਰਂ ਕਰਿਤ੍ਵਾ ਅਚ੍ਛਸਿ ਸਾਚਰਿਯਕੋ – ‘ਯੋ ਇਮਾਹਿ ਚਤੂਹਿ ਦਿਸਾਹਿ ਆਗਮਿਸ੍ਸਤਿ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ, ਤਂ ਮਯਂ ਯਥਾਸਤ੍ਤਿ ਯਥਾਬਲਂ ਪਟਿਪੂਜੇਸ੍ਸਾਮਾ’’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’.

੨੮੨. ‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਇਮਾਯ ਚੇਵ ਤ੍ਵਂ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਪਰਿਹੀਨੋ ਸਾਚਰਿਯਕੋ. ਯੇ ਚਿਮੇ ਅਨੁਤ੍ਤਰਾਯ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਦਾਯ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਅਪਾਯਮੁਖਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ, ਤਤੋ ਚ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਹੀਨੋ ਸਾਚਰਿਯਕੋ. ਭਾਸਿਤਾ ਖੋ ਪਨ ਤੇ ਏਸਾ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਆਚਰਿਯੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਨ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਨਾ ਵਾਚਾ – ‘ਕੇ ਚ ਮੁਣ੍ਡਕਾ ਸਮਣਕਾ ਇਬ੍ਭਾ ਕਣ੍ਹਾ ਬਨ੍ਧੁਪਾਦਾਪਚ੍ਚਾ, ਕਾ ਚ ਤੇਵਿਜ੍ਜਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਸਾਕਚ੍ਛਾ’ਤਿ ਅਤ੍ਤਨਾ ਆਪਾਯਿਕੋਪਿ ਅਪਰਿਪੂਰਮਾਨੋ. ਪਸ੍ਸ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਯਾਵ ਅਪਰਦ੍ਧਞ੍ਚ ਤੇ ਇਦਂ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਸ੍ਸ.

ਪੁਬ੍ਬਕਇਸਿਭਾਵਾਨੁਯੋਗੋ

੨੮੩. ‘‘ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਖੋ ਪਨ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਰਞ੍ਞੋ ਪਸੇਨਦਿਸ੍ਸ ਕੋਸਲਸ੍ਸ ਦਤ੍ਤਿਕਂ ਭੁਞ੍ਜਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਮ੍ਪਿ ਨ ਦਦਾਤਿ. ਯਦਾਪਿ ਤੇਨ ਮਨ੍ਤੇਤਿ, ਤਿਰੋਦੁਸ੍ਸਨ੍ਤੇਨ ਮਨ੍ਤੇਤਿ. ਯਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਧਮ੍ਮਿਕਂ ਪਯਾਤਂ ਭਿਕ੍ਖਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ, ਕਥਂ ਤਸ੍ਸ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਸਮ੍ਮੁਖੀਭਾਵਮ੍ਪਿ ਨ ਦਦੇਯ੍ਯ. ਪਸ੍ਸ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਯਾਵ ਅਪਰਦ੍ਧਞ੍ਚ ਤੇ ਇਦਂ ਆਚਰਿਯਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਸ੍ਸ.

੨੮੪. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਇਧ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਹਤ੍ਥਿਗੀਵਾਯ ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਅਸ੍ਸਪਿਟ੍ਠੇ ਵਾ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਰਥੂਪਤ੍ਥਰੇ ਵਾ ਠਿਤੋ ਉਗ੍ਗੇਹਿ ਵਾ ਰਾਜਞ੍ਞੇਹਿ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦੇਵ ਮਨ੍ਤਨਂ ਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯ. ਸੋ ਤਮ੍ਹਾ ਪਦੇਸਾ ਅਪਕ੍ਕਮ੍ਮ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਤਿਟ੍ਠੇਯ੍ਯ. ਅਥ ਆਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ ਸੁਦ੍ਦੋ ਵਾ ਸੁਦ੍ਦਦਾਸੋ ਵਾ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਪਦੇਸੇ ਠਿਤੋ ਤਦੇਵ ਮਨ੍ਤਨਂ ਮਨ੍ਤੇਯ੍ਯ – ‘ਏਵਮ੍ਪਿ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਆਹ, ਏਵਮ੍ਪਿ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਆਹਾ’ਤਿ. ਅਪਿਨੁ ਸੋ ਰਾਜਭਣਿਤਂ ਵਾ ਭਣਤਿ ਰਾਜਮਨ੍ਤਨਂ ਵਾ ਮਨ੍ਤੇਤਿ? ਏਤ੍ਤਾਵਤਾ ਸੋ ਅਸ੍ਸ ਰਾਜਾ ਵਾ ਰਾਜਮਤ੍ਤੋ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’.

੨੮੫. ‘‘ਏਵਮੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਯੇ ਤੇ ਅਹੇਸੁਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਇਸਯੋ ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਕਤ੍ਤਾਰੋ ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਾਰੋ, ਯੇਸਮਿਦਂ ਏਤਰਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪੋਰਾਣਂ ਮਨ੍ਤਪਦਂ ਗੀਤਂ ਪਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਿਹਿਤਂ, ਤਦਨੁਗਾਯਨ੍ਤਿ ਤਦਨੁਭਾਸਨ੍ਤਿ ਭਾਸਿਤਮਨੁਭਾਸਨ੍ਤਿ ਵਾਚਿਤਮਨੁਵਾਚੇਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਟ੍ਠਕੋ ਵਾਮਕੋ ਵਾਮਦੇਵੋ ਵੇਸ੍ਸਾਮਿਤ੍ਤੋ ਯਮਤਗ੍ਗਿ [ਯਮਦਗ੍ਗਿ (ਕ.)] ਅਙ੍ਗੀਰਸੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਵਾਸੇਟ੍ਠੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗੁ – ‘ਤ੍ਯਾਹਂ ਮਨ੍ਤੇ ਅਧਿਯਾਮਿ ਸਾਚਰਿਯਕੋ’ਤਿ, ਤਾਵਤਾ ਤ੍ਵਂ ਭਵਿਸ੍ਸਸਿ ਇਸਿ ਵਾ ਇਸਿਤ੍ਥਾਯ ਵਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋਤਿ ਨੇਤਂ ਠਾਨਂ ਵਿਜ੍ਜਤਿ.

੨੮੬. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਕਿਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸੁਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਵੁਦ੍ਧਾਨਂ ਮਹਲ੍ਲਕਾਨਂ ਆਚਰਿਯਪਾਚਰਿਯਾਨਂ ਭਾਸਮਾਨਾਨਂ – ਯੇ ਤੇ ਅਹੇਸੁਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਂ ਪੁਬ੍ਬਕਾ ਇਸਯੋ ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਕਤ੍ਤਾਰੋ ਮਨ੍ਤਾਨਂ ਪਵਤ੍ਤਾਰੋ, ਯੇਸਮਿਦਂ ਏਤਰਹਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਪੋਰਾਣਂ ਮਨ੍ਤਪਦਂ ਗੀਤਂ ਪਵੁਤ੍ਤਂ ਸਮਿਹਿਤਂ, ਤਦਨੁਗਾਯਨ੍ਤਿ ਤਦਨੁਭਾਸਨ੍ਤਿ ਭਾਸਿਤਮਨੁਭਾਸਨ੍ਤਿ ਵਾਚਿਤਮਨੁਵਾਚੇਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਅਟ੍ਠਕੋ ਵਾਮਕੋ ਵਾਮਦੇਵੋ ਵੇਸ੍ਸਾਮਿਤ੍ਤੋ ਯਮਤਗ੍ਗਿ ਅਙ੍ਗੀਰਸੋ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜੋ ਵਾਸੇਟ੍ਠੋ ਕਸ੍ਸਪੋ ਭਗੁ, ਏਵਂ ਸੁ ਤੇ ਸੁਨ੍ਹਾਤਾ ਸੁਵਿਲਿਤ੍ਤਾ ਕਪ੍ਪਿਤਕੇਸਮਸ੍ਸੂ ਆਮੁਕ੍ਕਮਣਿਕੁਣ੍ਡਲਾਭਰਣਾ [ਆਮੁਤ੍ਤਮਾਲਾਭਰਣਾ (ਸੀ. ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਓਦਾਤਵਤ੍ਥਵਸਨਾ ਪਞ੍ਚਹਿ ਕਾਮਗੁਣੇਹਿ ਸਮਪ੍ਪਿਤਾ ਸਮਙ੍ਗੀਭੂਤਾ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਏਤਰਹਿ ਸਾਚਰਿਯਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’.

‘‘…ਪੇ… ਏਵਂ ਸੁ ਤੇ ਸਾਲੀਨਂ ਓਦਨਂ ਸੁਚਿਮਂਸੂਪਸੇਚਨਂ ਵਿਚਿਤਕਾਲ਼ਕਂ ਅਨੇਕਸੂਪਂ ਅਨੇਕਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਏਤਰਹਿ ਸਾਚਰਿਯਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’.

‘‘…ਪੇ… ਏਵਂ ਸੁ ਤੇ ਵੇਠਕਨਤਪਸ੍ਸਾਹਿ ਨਾਰੀਹਿ ਪਰਿਚਾਰੇਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਏਤਰਹਿ ਸਾਚਰਿਯਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’.

‘‘…ਪੇ… ਏਵਂ ਸੁ ਤੇ ਕੁਤ੍ਤਵਾਲੇਹਿ ਵਲ਼ਵਾਰਥੇਹਿ ਦੀਘਾਹਿ ਪਤੋਦਲਟ੍ਠੀਹਿ ਵਾਹਨੇ ਵਿਤੁਦੇਨ੍ਤਾ ਵਿਪਰਿਯਾਯਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਏਤਰਹਿ ਸਾਚਰਿਯਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’.

‘‘…ਪੇ… ਏਵਂ ਸੁ ਤੇ ਉਕ੍ਕਿਣ੍ਣਪਰਿਖਾਸੁ ਓਕ੍ਖਿਤ੍ਤਪਲਿਘਾਸੁ ਨਗਰੂਪਕਾਰਿਕਾਸੁ ਦੀਘਾਸਿਵੁਧੇਹਿ [ਦੀਘਾਸਿਬਦ੍ਧੇਹਿ (ਸ੍ਯਾ. ਪੀ.)] ਪੁਰਿਸੇਹਿ ਰਕ੍ਖਾਪੇਨ੍ਤਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਤ੍ਵਂ ਏਤਰਹਿ ਸਾਚਰਿਯਕੋ’’ਤਿ? ‘‘ਨੋ ਹਿਦਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’.

‘‘ਇਤਿ ਖੋ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਨੇਵ ਤ੍ਵਂ ਇਸਿ ਨ ਇਸਿਤ੍ਥਾਯ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਸਾਚਰਿਯਕੋ. ਯਸ੍ਸ ਖੋ ਪਨ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਮਯਿ ਕਙ੍ਖਾ ਵਾ ਵਿਮਤਿ ਵਾ ਸੋ ਮਂ ਪਞ੍ਹੇਨ, ਅਹਂ ਵੇਯ੍ਯਾਕਰਣੇਨ ਸੋਧਿਸ੍ਸਾਮੀ’’ਤਿ.

ਦ੍ਵੇਲਕ੍ਖਣਾਦਸ੍ਸਨਂ

੨੮੭. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ ਚਙ੍ਕਮਂ ਅਬ੍ਭੁਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋਪਿ ਮਾਣਵੋ ਵਿਹਾਰਾ ਨਿਕ੍ਖਮ੍ਮ ਚਙ੍ਕਮਂ ਅਬ੍ਭੁਟ੍ਠਾਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਚਙ੍ਕਮਨ੍ਤਂ ਅਨੁਚਙ੍ਕਮਮਾਨੋ ਭਗਵਤੋ ਕਾਯੇ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਸਮਨ੍ਨੇਸਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਭਗਵਤੋ ਕਾਯੇ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਕਙ੍ਖਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਸੀਦਤਿ – ਕੋਸੋਹਿਤੇ ਚ ਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹੇ ਪਹੂਤਜਿਵ੍ਹਤਾਯ ਚ.

੨੮੮. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਪਸ੍ਸਤਿ ਖੋ ਮੇ ਅਯਂ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਕਙ੍ਖਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਸੀਦਤਿ – ਕੋਸੋਹਿਤੇ ਚ ਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹੇ ਪਹੂਤਜਿਵ੍ਹਤਾਯ ਚਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਥਾਰੂਪਂ ਇਦ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਸਿ ਯਥਾ ਅਦ੍ਦਸ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਭਗਵਤੋ ਕੋਸੋਹਿਤਂ ਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਜਿਵ੍ਹਂ ਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਉਭੋਪਿ ਕਣ੍ਣਸੋਤਾਨਿ ਅਨੁਮਸਿ ਪਟਿਮਸਿ, ਉਭੋਪਿ ਨਾਸਿਕਸੋਤਾਨਿ ਅਨੁਮਸਿ ਪਟਿਮਸਿ, ਕੇਵਲਮ੍ਪਿ ਨਲਾਟਮਣ੍ਡਲਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਛਾਦੇਸਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਾਣਵਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਖੋ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਹਿ, ਨੋ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਹੀ’’ਤਿ. ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਹਨ੍ਦ ਚ ਦਾਨਿ ਮਯਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਗਚ੍ਛਾਮ, ਬਹੁਕਿਚ੍ਚਾ ਮਯਂ ਬਹੁਕਰਣੀਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਯਸ੍ਸਦਾਨਿ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਕਾਲਂ ਮਞ੍ਞਸੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਵਲ਼ਵਾਰਥਮਾਰੁਯ੍ਹ ਪਕ੍ਕਾਮਿ.

੨੮੯. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਾਯ ਨਿਕ੍ਖਮਿਤ੍ਵਾ ਮਹਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗਣੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਕੇ ਆਰਾਮੇ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂਯੇਵ ਮਾਣਵਂ ਪਟਿਮਾਨੇਨ੍ਤੋ. ਅਥ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਯੇਨ ਸਕੋ ਆਰਾਮੋ ਤੇਨ ਪਾਯਾਸਿ. ਯਾਵਤਿਕਾ ਯਾਨਸ੍ਸ ਭੂਮਿ, ਯਾਨੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਯਾਨਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਿਕੋਵ ਯੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ.

੨੯੦. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਕਚ੍ਚਿ, ਤਾਤ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਦ੍ਦਸ ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮ’’ਨ੍ਤਿ? ‘‘ਅਦ੍ਦਸਾਮ ਖੋ ਮਯਂ, ਭੋ, ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਕਚ੍ਚਿ, ਤਾਤ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਤਥਾ ਸਨ੍ਤਂਯੇਵ ਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ; ਕਚ੍ਚਿ ਪਨ ਸੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਤਾਦਿਸੋ ਨੋ ਅਞ੍ਞਾਦਿਸੋ’’ਤਿ? ‘‘ਤਥਾ ਸਨ੍ਤਂਯੇਵ, ਭੋ, ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ ਨੋ ਅਞ੍ਞਥਾ, ਤਾਦਿਸੋਵ ਸੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਨੋ ਅਞ੍ਞਾਦਿਸੋ. ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਚ ਸੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਹਿ ਨੋ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਹੀ’’ਤਿ. ‘‘ਅਹੁ ਪਨ ਤੇ, ਤਾਤ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੋਚਿਦੇਵ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹੁ ਖੋ ਮੇ, ਭੋ, ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੋਚਿਦੇਵ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾ ਕਥਂ ਪਨ ਤੇ, ਤਾਤ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਅਹੁ ਸਮਣੇਨ ਗੋਤਮੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੋਚਿਦੇਵ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ ਯਾਵਤਕੋ [ਯਾਵਤਿਕੋ (ਕ. ਪੀ.)] ਅਹੋਸਿ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸਿ.

੨੯੧. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਹੋ ਵਤ ਰੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਣ੍ਡਿਤਕ [ਪਣ੍ਡਿਤਕਾ], ਅਹੋ ਵਤ ਰੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਕ [ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਕਾ], ਅਹੋ ਵਤ ਰੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਤੇਵਿਜ੍ਜਕ [ਤੇਵਿਜ੍ਜਕਾ], ਏਵਰੂਪੇਨ ਕਿਰ, ਭੋ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਥਚਰਕੇਨ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ. ਯਦੇਵ ਖੋ ਤ੍ਵਂ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠ, ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਏਵਂ ਆਸਜ੍ਜ ਆਸਜ੍ਜ ਅਵਚਾਸਿ, ਅਥ ਖੋ ਸੋ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਅਮ੍ਹੇਪਿ ਏਵਂ ਉਪਨੇਯ੍ਯ ਉਪਨੇਯ੍ਯ ਅਵਚ. ਅਹੋ ਵਤ ਰੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਪਣ੍ਡਿਤਕ, ਅਹੋ ਵਤ ਰੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਬਹੁਸ੍ਸੁਤਕ, ਅਹੋ ਵਤ ਰੇ ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਤੇਵਿਜ੍ਜਕ, ਏਵਰੂਪੇਨ ਕਿਰ, ਭੋ, ਪੁਰਿਸੋ ਅਤ੍ਥਚਰਕੇਨ ਕਾਯਸ੍ਸ ਭੇਦਾ ਪਰਂ ਮਰਣਾ ਅਪਾਯਂ ਦੁਗ੍ਗਤਿਂ ਵਿਨਿਪਾਤਂ ਨਿਰਯਂ ਉਪਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ, ਕੁਪਿਤੋ [ਸੋ ਕੁਪਿਤੋ (ਪੀ.)] ਅਨਤ੍ਤਮਨੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਂ ਮਾਣਵਂ ਪਦਸਾਯੇਵ ਪਵਤ੍ਤੇਸਿ. ਇਚ੍ਛਤਿ ਚ ਤਾਵਦੇਵ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ.

ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਬੁਦ੍ਧੁਪਸਙ੍ਕਮਨਂ

੨੯੨. ਅਥ ਖੋ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਂ ਏਤਦਵੋਚੁਂ – ‘‘ਅਤਿਵਿਕਾਲੋ ਖੋ, ਭੋ, ਅਜ੍ਜ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤੁਂ. ਸ੍ਵੇਦਾਨਿ [ਦਾਨਿ ਸ੍ਵੇ (ਸੀ. ਕ.)] ਭਵਂ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਦਸ੍ਸਨਾਯ ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਸਕੇ ਨਿਵੇਸਨੇ ਪਣੀਤਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਪਟਿਯਾਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਯਾਨੇ ਆਰੋਪੇਤ੍ਵਾ ਉਕ੍ਕਾਸੁ ਧਾਰਿਯਮਾਨਾਸੁ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਾਯ ਨਿਯ੍ਯਾਸਿ, ਯੇਨ ਇਚ੍ਛਾਨਙ੍ਗਲਵਨਸਣ੍ਡੋ ਤੇਨ ਪਾਯਾਸਿ. ਯਾਵਤਿਕਾ ਯਾਨਸ੍ਸ ਭੂਮਿ ਯਾਨੇਨ ਗਨ੍ਤ੍ਵਾ, ਯਾਨਾ ਪਚ੍ਚੋਰੋਹਿਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਿਕੋਵ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਮ੍ਮੋਦਿ, ਸਮ੍ਮੋਦਨੀਯਂ ਕਥਂ ਸਾਰਣੀਯਂ ਵੀਤਿਸਾਰੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ.

੨੯੩. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਆਗਮਾ ਨੁ ਖੋ ਇਧ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਮ੍ਹਾਕਂ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ’’ਤਿ? ‘‘ਆਗਮਾ ਖੋ ਤੇ [ਤੇਧ (ਸ੍ਯਾ.), ਤੇ ਇਧ (ਪੀ.)], ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਨ੍ਤੇਵਾਸੀ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ’’ਤਿ. ‘‘ਅਹੁ ਪਨ ਤੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਮਾਣਵੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੋਚਿਦੇਵ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹੁ ਖੋ ਮੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਮਾਣਵੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੋਚਿਦੇਵ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ. ‘‘ਯਥਾਕਥਂ ਪਨ ਤੇ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਹੁ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਮਾਣਵੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕੋਚਿਦੇਵ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ’’ਤਿ? ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਯਾਵਤਕੋ ਅਹੋਸਿ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੇਨ ਮਾਣਵੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਕਥਾਸਲ੍ਲਾਪੋ, ਤਂ ਸਬ੍ਬਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਸਿ. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਬਾਲੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ, ਖਮਤੁ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਸ੍ਸ ਮਾਣਵਸ੍ਸਾ’’ਤਿ. ‘‘ਸੁਖੀ ਹੋਤੁ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ, ਅਮ੍ਬਟ੍ਠੋ ਮਾਣਵੋ’’ਤਿ.

੨੯੪. ਅਥ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਭਗਵਤੋ ਕਾਯੇ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਸਮਨ੍ਨੇਸਿ. ਅਦ੍ਦਸਾ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਭਗਵਤੋ ਕਾਯੇ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਕਙ੍ਖਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਸੀਦਤਿ – ਕੋਸੋਹਿਤੇ ਚ ਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹੇ ਪਹੂਤਜਿਵ੍ਹਤਾਯ ਚ.

੨੯੫. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਤੋ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਪਸ੍ਸਤਿ ਖੋ ਮੇ ਅਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣਾਨਿ ਯੇਭੁਯ੍ਯੇਨ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੇ. ਦ੍ਵੀਸੁ ਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣੇਸੁ ਕਙ੍ਖਤਿ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਤਿ ਨਾਧਿਮੁਚ੍ਚਤਿ ਨ ਸਮ੍ਪਸੀਦਤਿ – ਕੋਸੋਹਿਤੇ ਚ ਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹੇ, ਪਹੂਤਜਿਵ੍ਹਤਾਯ ਚਾ’’ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਤਥਾਰੂਪਂ ਇਦ੍ਧਾਭਿਸਙ੍ਖਾਰਂ ਅਭਿਸਙ੍ਖਾਸਿ ਯਥਾ ਅਦ੍ਦਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਭਗਵਤੋ ਕੋਸੋਹਿਤਂ ਵਤ੍ਥਗੁਯ੍ਹਂ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਜਿਵ੍ਹਂ ਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤ੍ਵਾ ਉਭੋਪਿ ਕਣ੍ਣਸੋਤਾਨਿ ਅਨੁਮਸਿ ਪਟਿਮਸਿ, ਉਭੋਪਿ ਨਾਸਿਕਸੋਤਾਨਿ ਅਨੁਮਸਿ ਪਟਿਮਸਿ, ਕੇਵਲਮ੍ਪਿ ਨਲਾਟਮਣ੍ਡਲਂ ਜਿਵ੍ਹਾਯ ਛਾਦੇਸਿ.

੨੯੬. ਅਥ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਸ੍ਸ ਏਤਦਹੋਸਿ – ‘‘ਸਮਨ੍ਨਾਗਤੋ ਖੋ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਦ੍ਵਤ੍ਤਿਂਸਮਹਾਪੁਰਿਸਲਕ੍ਖਣੇਹਿ ਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਹਿ ਨੋ ਅਪਰਿਪੁਣ੍ਣੇਹੀ’’ਤਿ. ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਮੇ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਅਜ੍ਜਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ.

੨੯੭. ਅਥ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲਂ ਆਰੋਚੇਸਿ – ‘‘ਕਾਲੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਯੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ, ਮਾਣਵਕਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ. ਅਥ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਨੀਚਂ ਆਸਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ.

੨੯੮. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਸ੍ਸ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਸ੍ਸ ਭਗਵਾ ਅਨੁਪੁਬ੍ਬਿਂ ਕਥਂ ਕਥੇਸਿ, ਸੇਯ੍ਯਥਿਦਂ – ਦਾਨਕਥਂ ਸੀਲਕਥਂ ਸਗ੍ਗਕਥਂ; ਕਾਮਾਨਂ ਆਦੀਨਵਂ ਓਕਾਰਂ ਸਂਕਿਲੇਸਂ, ਨੇਕ੍ਖਮ੍ਮੇ ਆਨਿਸਂਸਂ ਪਕਾਸੇਸਿ. ਯਦਾ ਭਗਵਾ ਅਞ੍ਞਾਸਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਂ ਕਲ੍ਲਚਿਤ੍ਤਂ ਮੁਦੁਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਨੀਵਰਣਚਿਤ੍ਤਂ ਉਦਗ੍ਗਚਿਤ੍ਤਂ ਪਸਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਂ, ਅਥ ਯਾ ਬੁਦ੍ਧਾਨਂ ਸਾਮੁਕ੍ਕਂਸਿਕਾ ਧਮ੍ਮਦੇਸਨਾ, ਤਂ ਪਕਾਸੇਸਿ – ਦੁਕ੍ਖਂ ਸਮੁਦਯਂ ਨਿਰੋਧਂ ਮਗ੍ਗਂ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਸੁਦ੍ਧਂ ਵਤ੍ਥਂ ਅਪਗਤਕਾਲ਼ਕਂ ਸਮ੍ਮਦੇਵ ਰਜਨਂ ਪਟਿਗ੍ਗਣ੍ਹੇਯ੍ਯ; ਏਵਮੇਵ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਞ੍ਞੇਵ ਆਸਨੇ ਵਿਰਜਂ ਵੀਤਮਲਂ ਧਮ੍ਮਚਕ੍ਖੁਂ ਉਦਪਾਦਿ – ‘‘ਯਂ ਕਿਞ੍ਚਿ ਸਮੁਦਯਧਮ੍ਮਂ, ਸਬ੍ਬਂ ਤਂ ਨਿਰੋਧਧਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ.

ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਉਪਾਸਕਤ੍ਤਪਟਿਵੇਦਨਾ

੨੯੯. ਅਥ ਖੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿ ਦਿਟ੍ਠਧਮ੍ਮੋ ਪਤ੍ਤਧਮ੍ਮੋ ਵਿਦਿਤਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਯੋਗਾਲ਼੍ਹਧਮ੍ਮੋ ਤਿਣ੍ਣਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛੋ ਵਿਗਤਕਥਂਕਥੋ ਵੇਸਾਰਜ੍ਜਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਅਪਰਪ੍ਪਚ੍ਚਯੋ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨੇ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ, ‘ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ; ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਪੁਤ੍ਤੋ ਸਭਰਿਯੋ ਸਪਰਿਸੋ ਸਾਮਚ੍ਚੋ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤਂ. ਯਥਾ ਚ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਉਕ੍ਕਟ੍ਠਾਯ ਅਞ੍ਞਾਨਿ ਉਪਾਸਕਕੁਲਾਨਿ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤਿ, ਏਵਮੇਵ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਪੋਕ੍ਖਰਸਾਤਿਕੁਲਂ ਉਪਸਙ੍ਕਮਤੁ. ਤਤ੍ਥ ਯੇ ਤੇ ਮਾਣਵਕਾ ਵਾ ਮਾਣਵਿਕਾ ਵਾ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਅਭਿਵਾਦੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਵਾ ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ [ਪਚ੍ਚੁਟ੍ਠਸ੍ਸਨ੍ਤਿ (ਪੀ.)] ਵਾ ਆਸਨਂ ਵਾ ਉਦਕਂ ਵਾ ਦਸ੍ਸਨ੍ਤਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾ ਪਸਾਦੇਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਤਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ ਦੀਘਰਤ੍ਤਂ ਹਿਤਾਯ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ. ‘‘ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ’’ਤਿ.

ਅਮ੍ਬਟ੍ਠਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਤਤਿਯਂ.