੧੨. ਲੋਹਿਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਂ

ਲੋਹਿਚ੍ਚਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਤ੍ਥੁ

੫੦੧. ਏਵਂ ਮੇ ਸੁਤਂ – ਏਕਂ ਸਮਯਂ ਭਗਵਾ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਯੇਨ ਸਾਲਵਤਿਕਾ ਤਦਵਸਰਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਾਲਵਤਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ ਸਤ੍ਤੁਸ੍ਸਦਂ ਸਤਿਣਕਟ੍ਠੋਦਕਂ ਸਧਞ੍ਞਂ ਰਾਜਭੋਗ੍ਗਂ ਰਞ੍ਞਾ ਪਸੇਨਦਿਨਾ ਕੋਸਲੇਨ ਦਿਨ੍ਨਂ ਰਾਜਦਾਯਂ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਯ੍ਯਂ.

੫੦੨. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਲੋਹਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ ਹੋਤਿ – ‘‘ਇਧ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਪਰਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯ, ਕਿਞ੍ਹਿ ਪਰੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਨਵਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਏਵਂਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਪਾਪਕਂ ਲੋਭਧਮ੍ਮਂ ਵਦਾਮਿ, ਕਿਞ੍ਹਿ ਪਰੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ.

੫੦੩. ਅਸ੍ਸੋਸਿ ਖੋ ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ – ‘‘ਸਮਣੋ ਖਲੁ, ਭੋ, ਗੋਤਮੋ ਸਕ੍ਯਪੁਤ੍ਤੋ ਸਕ੍ਯਕੁਲਾ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਕੋਸਲੇਸੁ ਚਾਰਿਕਂ ਚਰਮਾਨੋ ਮਹਤਾ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪਞ੍ਚਮਤ੍ਤੇਹਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਤੇਹਿ ਸਾਲਵਤਿਕਂ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਖੋ ਪਨ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਏਵਂ ਕਲ੍ਯਾਣੋ ਕਿਤ੍ਤਿਸਦ੍ਦੋ ਅਬ੍ਭੁਗ੍ਗਤੋ – ‘ਇਤਿਪਿ ਸੋ ਭਗਵਾ ਅਰਹਂ ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ ਵਿਜ੍ਜਾਚਰਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਸੁਗਤੋ ਲੋਕਵਿਦੂ ਅਨੁਤ੍ਤਰੋ ਪੁਰਿਸਦਮ੍ਮਸਾਰਥਿ ਸਤ੍ਥਾ ਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਾਨਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਭਗਵਾ’. ਸੋ ਇਮਂ ਲੋਕਂ ਸਦੇਵਕਂ ਸਮਾਰਕਂ ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਂ ਸਸ੍ਸਮਣਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਿਂ ਪਜਂ ਸਦੇਵਮਨੁਸ੍ਸਂ ਸਯਂ ਅਭਿਞ੍ਞਾ ਸਚ੍ਛਿਕਤ੍ਵਾ ਪਵੇਦੇਤਿ. ਸੋ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ ਆਦਿਕਲ੍ਯਾਣਂ ਮਜ੍ਝੇਕਲ੍ਯਾਣਂ ਪਰਿਯੋਸਾਨਕਲ੍ਯਾਣਂ ਸਾਤ੍ਥਂ ਸਬ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕੇਵਲਪਰਿਪੁਣ੍ਣਂ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰਿਯਂ ਪਕਾਸੇਤਿ. ਸਾਧੁ ਖੋ ਪਨ ਤਥਾਰੂਪਾਨਂ ਅਰਹਤਂ ਦਸ੍ਸਨਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ.

੫੦੪. ਅਥ ਖੋ ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਰੋਸਿਕਂ [ਭੇਸਿਕਂ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਨ੍ਹਾਪਿਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ ਰੋਸਿਕੇ, ਯੇਨ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਮਮ ਵਚਨੇਨ ਸਮਣਂ ਗੋਤਮਂ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛ – ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਹਿ – ‘‘ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਕਿਰ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਲੋਹਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨਾ’’ਤਿ.

੫੦੫. ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ’’ਤਿ [ਏਵਂ ਭਨ੍ਤੇਤਿ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਖੋ ਰੋਸਿਕਾ ਨ੍ਹਾਪਿਤੋ ਲੋਹਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨੋ ਖੋ ਰੋਸਿਕਾ ਨ੍ਹਾਪਿਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ; ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਤਿ – ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਲੋਹਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨਾ’’ਤਿ. ਅਧਿਵਾਸੇਸਿ ਭਗਵਾ ਤੁਣ੍ਹੀਭਾਵੇਨ.

੫੦੬. ਅਥ ਖੋ ਰੋਸਿਕਾ ਨ੍ਹਾਪਿਤੋ ਭਗਵਤੋ ਅਧਿਵਾਸਨਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਉਟ੍ਠਾਯਾਸਨਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਪਦਕ੍ਖਿਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਲੋਹਿਚ੍ਚਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਵੋਚੁਮ੍ਹਾ ਖੋ ਮਯਂ ਭੋਤੋ [ਮਯਂ ਭਨ੍ਤੇ ਤਵ (ਸੀ. ਪੀ.)] ਵਚਨੇਨ ਤਂ ਭਗਵਨ੍ਤਂ – ‘ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਪ੍ਪਾਬਾਧਂ ਅਪ੍ਪਾਤਙ੍ਕਂ ਲਹੁਟ੍ਠਾਨਂ ਬਲਂ ਫਾਸੁਵਿਹਾਰਂ ਪੁਚ੍ਛਤਿ; ਏਵਞ੍ਚ ਵਦੇਤਿ – ਅਧਿਵਾਸੇਤੁ ਕਿਰ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਲੋਹਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਸ੍ਵਾਤਨਾਯ ਭਤ੍ਤਂ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨਾ’ਤਿ. ਅਧਿਵੁਤ੍ਥਞ੍ਚ ਪਨ ਤੇਨ ਭਗਵਤਾ’’ਤਿ.

੫੦੭. ਅਥ ਖੋ ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਤਸ੍ਸਾ ਰਤ੍ਤਿਯਾ ਅਚ੍ਚਯੇਨ ਸਕੇ ਨਿਵੇਸਨੇ ਪਣੀਤਂ ਖਾਦਨੀਯਂ ਭੋਜਨੀਯਂ ਪਟਿਯਾਦਾਪੇਤ੍ਵਾ ਰੋਸਿਕਂ ਨ੍ਹਾਪਿਤਂ ਆਮਨ੍ਤੇਸਿ – ‘‘ਏਹਿ ਤ੍ਵਂ, ਸਮ੍ਮ ਰੋਸਿਕੇ, ਯੇਨ ਸਮਣੋ ਗੋਤਮੋ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਸਮਣਸ੍ਸ ਗੋਤਮਸ੍ਸ ਕਾਲਂ ਆਰੋਚੇਹਿ – ਕਾਲੋ ਭੋ, ਗੋਤਮ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ. ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ’’ਤਿ ਖੋ ਰੋਸਿਕਾ ਨ੍ਹਾਪਿਤੋ ਲੋਹਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਪਟਿਸ੍ਸੁਤ੍ਵਾ ਯੇਨ ਭਗਵਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਵਾਦੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਅਟ੍ਠਾਸਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਠਿਤੋ ਖੋ ਰੋਸਿਕਾ ਨ੍ਹਾਪਿਤੋ ਭਗਵਤੋ ਕਾਲਂ ਆਰੋਚੇਸਿ – ‘‘ਕਾਲੋ, ਭਨ੍ਤੇ, ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਭਤ੍ਤ’’ਨ੍ਤਿ.

੫੦੮. ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਪੁਬ੍ਬਣ੍ਹਸਮਯਂ ਨਿਵਾਸੇਤ੍ਵਾ ਪਤ੍ਤਚੀਵਰਮਾਦਾਯ ਸਦ੍ਧਿਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘੇਨ ਯੇਨ ਸਾਲਵਤਿਕਾ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ. ਤੇਨ ਖੋ ਪਨ ਸਮਯੇਨ ਰੋਸਿਕਾ ਨ੍ਹਾਪਿਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਪਿਟ੍ਠਿਤੋ ਅਨੁਬਨ੍ਧੋ ਹੋਤਿ. ਅਥ ਖੋ ਰੋਸਿਕਾ ਨ੍ਹਾਪਿਤੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਲੋਹਿਚ੍ਚਸ੍ਸ, ਭਨ੍ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ – ‘ਇਧ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਪਰਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯ – ਕਿਞ੍ਹਿ ਪਰੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਨਵਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਪਾਪਕਂ ਲੋਭਧਮ੍ਮਂ ਵਦਾਮਿ – ਕਿਞ੍ਹਿ ਪਰੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’ਤਿ. ਸਾਧੁ, ਭਨ੍ਤੇ, ਭਗਵਾ ਲੋਹਿਚ੍ਚਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਏਤਸ੍ਮਾ ਪਾਪਕਾ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਾ ਵਿਵੇਚੇਤੂ’’ਤਿ. ‘‘ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਸਿਯਾ ਰੋਸਿਕੇ, ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਸਿਯਾ ਰੋਸਿਕੇ’’ਤਿ.

ਅਥ ਖੋ ਭਗਵਾ ਯੇਨ ਲੋਹਿਚ੍ਚਸ੍ਸ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਸ ਨਿਵੇਸਨਂ ਤੇਨੁਪਸਙ੍ਕਮਿ; ਉਪਸਙ੍ਕਮਿਤ੍ਵਾ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੇ ਆਸਨੇ ਨਿਸੀਦਿ. ਅਥ ਖੋ ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਬੁਦ੍ਧਪ੍ਪਮੁਖਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਂ ਪਣੀਤੇਨ ਖਾਦਨੀਯੇਨ ਭੋਜਨੀਯੇਨ ਸਹਤ੍ਥਾ ਸਨ੍ਤਪ੍ਪੇਸਿ ਸਮ੍ਪਵਾਰੇਸਿ.

ਲੋਹਿਚ੍ਚਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨੁਯੋਗੋ

੫੦੯. ਅਥ ਖੋ ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਭੁਤ੍ਤਾਵਿਂ ਓਨੀਤਪਤ੍ਤਪਾਣਿਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਨੀਚਂ ਆਸਨਂ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸੀਦਿ. ਏਕਮਨ੍ਤਂ ਨਿਸਿਨ੍ਨਂ ਖੋ ਲੋਹਿਚ੍ਚਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਭਗਵਾ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਕਿਰ ਤੇ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਏਵਰੂਪਂ ਪਾਪਕਂ ਦਿਟ੍ਠਿਗਤਂ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਂ – ‘ਇਧ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਪਰਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯ – ਕਿਞ੍ਹਿ ਪਰੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਨਵਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਪਾਪਕਂ ਲੋਭਧਮ੍ਮਂ ਵਦਾਮਿ, ਕਿਞ੍ਹਿ ਪਰੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’’ ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ ਲੋਹਿਚ੍ਚ ਨਨੁ ਤ੍ਵਂ ਸਾਲਵਤਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਸੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਾਲਵਤਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ. ਯਾ ਸਾਲਵਤਿਕਾਯ ਸਮੁਦਯਸਞ੍ਜਾਤਿ ਲੋਹਿਚ੍ਚੋਵ ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਏਕਕੋ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਦਦੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਵਾਦੀ ਸੋ ਯੇ ਤਂ ਉਪਜੀਵਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਵਾ’’ਤਿ?

‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰੋ ਸਮਾਨੋ ਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਵਾ ਤੇਸਂ ਹੋਤਿ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਮੇਤ੍ਤਂ ਵਾ ਤੇਸੁ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ ਸਪਤ੍ਤਕਂ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਸਪਤ੍ਤਕਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਸਪਤ੍ਤਕੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵਾ ਹੋਤਿ ਸਮ੍ਮਾਦਿਟ੍ਠਿ ਵਾ’’ਤਿ? ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਖੋ ਅਹਂ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਵਦਾਮਿ – ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ’’.

੫੧੦. ‘‘ਤਂ ਕਿਂ ਮਞ੍ਞਸਿ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਨਨੁ ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਕਾਸਿਕੋਸਲਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤੀ’’ਤਿ? ‘‘ਏਵਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ’’. ‘‘ਯੋ ਨੁ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਕਾਸਿਕੋਸਲਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ; ਯਾ ਕਾਸਿਕੋਸਲੇ ਸਮੁਦਯਸਞ੍ਜਾਤਿ, ਰਾਜਾਵ ਤਂ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਏਕਕੋ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਦਦੇਯ੍ਯਾ’ਤਿ. ਏਵਂ ਵਾਦੀ ਸੋ ਯੇ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸੇਨਦਿਂ ਕੋਸਲਂ ਉਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਚੇਵ ਅਞ੍ਞੇ ਚ, ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰੋ ਵਾ ਹੋਤਿ, ਨੋ ਵਾ’’ਤਿ?

੫੧੧. ‘‘ਇਤਿ ਕਿਰ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਯੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘‘ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਸਾਲਵਤਿਕਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ; ਯਾ ਸਾਲਵਤਿਕਾਯ ਸਮੁਦਯਸਞ੍ਜਾਤਿ, ਲੋਹਿਚ੍ਚੋਵ ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਏਕਕੋ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਦਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਏਵਂਵਾਦੀ ਸੋ ਯੇ ਤਂ ਉਪਜੀਵਨ੍ਤਿ, ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰੋ ਸਮਾਨੋ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਹੋਤਿ, ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਸਪਤ੍ਤਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਸਪਤ੍ਤਕੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਯੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘‘ਇਧ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਪਰਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯ, ਕਿਞ੍ਹਿ ਪਰੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਨਵਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯ…ਪੇ… ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂਵਾਦੀ ਸੋ ਯੇ ਤੇ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਆਗਮ੍ਮ ਏਵਰੂਪਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਯੇ ਚਿਮੇ ਦਿਬ੍ਬਾ ਗਬ੍ਭਾ ਪਰਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਾਨਂ ਭਵਾਨਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ, ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰੋ ਹੋਤਿ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰੋ ਸਮਾਨੋ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਹੋਤਿ, ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਸਪਤ੍ਤਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਸਪਤ੍ਤਕੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਖੋ ਅਹਂ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਵਦਾਮਿ – ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ.

੫੧੨. ‘‘ਇਤਿ ਕਿਰ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਯੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘‘ਰਾਜਾ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਕਾਸਿਕੋਸਲਂ ਅਜ੍ਝਾਵਸਤਿ; ਯਾ ਕਾਸਿਕੋਸਲੇ ਸਮੁਦਯਸਞ੍ਜਾਤਿ, ਰਾਜਾਵ ਤਂ ਪਸੇਨਦਿ ਕੋਸਲੋ ਏਕਕੋ ਪਰਿਭੁਞ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਨ ਅਞ੍ਞੇਸਂ ਦਦੇਯ੍ਯਾ’’ਤਿ. ਏਵਂਵਾਦੀ ਸੋ ਯੇ ਰਾਜਾਨਂ ਪਸੇਨਦਿਂ ਕੋਸਲਂ ਉਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਤੁਮ੍ਹੇ ਚੇਵ ਅਞ੍ਞੇ ਚ, ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰੋ ਹੋਤਿ. ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰੋ ਸਮਾਨੋ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਹੋਤਿ, ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਸਪਤ੍ਤਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਸਪਤ੍ਤਕੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ. ਏਵਮੇਵ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਯੋ ਏਵਂ ਵਦੇਯ੍ਯ – ‘‘ਇਧ ਸਮਣੋ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਾ ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛੇਯ੍ਯ, ਕੁਸਲਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਧਿਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਨ ਪਰਸ੍ਸ ਆਰੋਚੇਯ੍ਯ, ਕਿਞ੍ਹਿ ਪਰੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਰਿਸ੍ਸਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ…ਪੇ… ਕਿਞ੍ਹਿ ਪਰੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ, ਏਵਂ ਵਾਦੀ ਸੋ ਯੇ ਤੇ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾ ਤਥਾਗਤਪ੍ਪਵੇਦਿਤਂ ਧਮ੍ਮਵਿਨਯਂ ਆਗਮ੍ਮ ਏਵਰੂਪਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਸੋਤਾਪਤ੍ਤਿਫਲਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਸਕਦਾਗਾਮਿਫਲਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਨਾਗਾਮਿਫਲਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤਿ, ਅਰਹਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਸਚ੍ਛਿਕਰੋਨ੍ਤਿ. ਯੇ ਚਿਮੇ ਦਿਬ੍ਬਾ ਗਬ੍ਭਾ ਪਰਿਪਾਚੇਨ੍ਤਿ ਦਿਬ੍ਬਾਨਂ ਭਵਾਨਂ ਅਭਿਨਿਬ੍ਬਤ੍ਤਿਯਾ, ਤੇਸਂ ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰੋ ਹੋਤਿ, ਅਨ੍ਤਰਾਯਕਰੋ ਸਮਾਨੋ ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪੀ ਹੋਤਿ, ਅਹਿਤਾਨੁਕਮ੍ਪਿਸ੍ਸ ਸਪਤ੍ਤਕਂ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤਂ ਹੋਤਿ, ਸਪਤ੍ਤਕੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪਚ੍ਚੁਪਟ੍ਠਿਤੇ ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿ ਹੋਤਿ. ਮਿਚ੍ਛਾਦਿਟ੍ਠਿਸ੍ਸ ਖੋ ਅਹਂ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਗਤੀਨਂ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਗਤਿਂ ਵਦਾਮਿ – ਨਿਰਯਂ ਵਾ ਤਿਰਚ੍ਛਾਨਯੋਨਿਂ ਵਾ.

ਤਯੋ ਚੋਦਨਾਰਹਾ

੫੧੩. ‘‘ਤਯੋ ਖੋਮੇ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਸਤ੍ਥਾਰੋ, ਯੇ ਲੋਕੇ ਚੋਦਨਾਰਹਾ; ਯੋ ਚ ਪਨੇਵਰੂਪੇ ਸਤ੍ਥਾਰੋ ਚੋਦੇਤਿ, ਸਾ ਚੋਦਨਾ ਭੂਤਾ ਤਚ੍ਛਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ. ਕਤਮੇ ਤਯੋ? ਇਧ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਏਕਚ੍ਚੋ ਸਤ੍ਥਾ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥੋ ਅਨਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਅਨਨੁਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ – ‘‘ਇਦਂ ਵੋ ਹਿਤਾਯ ਇਦਂ ਵੋ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਵੋਕ੍ਕਮ੍ਮ ਚ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਖੋ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਸੋ ਤੇ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥੋ ਅਨਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ, ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਅਨਨੁਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ – ‘ਇਦਂ ਵੋ ਹਿਤਾਯ ਇਦਂ ਵੋ ਸੁਖਾਯਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਸਾਵਕਾ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਵੋਕ੍ਕਮ੍ਮ ਚ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਓਸਕ੍ਕਨ੍ਤਿਯਾ ਵਾ ਉਸ੍ਸਕ੍ਕੇਯ੍ਯ, ਪਰਮ੍ਮੁਖਿਂ ਵਾ ਆਲਿਙ੍ਗੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਪਾਪਕਂ ਲੋਭਧਮ੍ਮਂ ਵਦਾਮਿ – ਕਿਞ੍ਹਿ ਪਰੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਪਠਮੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਯੋ ਲੋਕੇ ਚੋਦਨਾਰਹੋ; ਯੋ ਚ ਪਨੇਵਰੂਪਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਚੋਦੇਤਿ, ਸਾ ਚੋਦਨਾ ਭੂਤਾ ਤਚ੍ਛਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ.

੫੧੪. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਤ੍ਥਾ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥੋ ਅਨਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਅਨਨੁਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ – ‘‘ਇਦਂ ਵੋ ਹਿਤਾਯ, ਇਦਂ ਵੋ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ, ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਵੋਕ੍ਕਮ੍ਮ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਖੋ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਸੋ ਤੇ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥੋ ਅਨਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਅਨਨੁਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ – ‘ਇਦਂ ਵੋ ਹਿਤਾਯ ਇਦਂ ਵੋ ਸੁਖਾਯਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਸਾਵਕਾ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ, ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ, ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਨ ਚ ਵੋਕ੍ਕਮ੍ਮ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਸਕਂ ਖੇਤ੍ਤਂ ਓਹਾਯ ਪਰਂ ਖੇਤ੍ਤਂ ਨਿਦ੍ਦਾਯਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਪਾਪਕਂ ਲੋਭਧਮ੍ਮਂ ਵਦਾਮਿ – ਕਿਞ੍ਹਿ ਪਰੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਦੁਤਿਯੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਯੋ, ਲੋਕੇ ਚੋਦਨਾਰਹੋ; ਯੋ ਚ ਪਨੇਵਰੂਪਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਚੋਦੇਤਿ, ਸਾ ਚੋਦਨਾ ਭੂਤਾ ਤਚ੍ਛਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ.

੫੧੫. ‘‘ਪੁਨ ਚਪਰਂ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਸਤ੍ਥਾ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ ਹੋਤਿ, ਸ੍ਵਾਸ੍ਸ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ. ਸੋ ਤਂ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਅਨੁਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਤਿ – ‘‘ਇਦਂ ਵੋ ਹਿਤਾਯ ਇਦਂ ਵੋ ਸੁਖਾਯਾ’’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਸਾਵਕਾ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਵੋਕ੍ਕਮ੍ਮ ਚ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੋ ਏਵਮਸ੍ਸ ਚੋਦੇਤਬ੍ਬੋ – ‘‘ਆਯਸ੍ਮਾ ਖੋ ਯਸ੍ਸਤ੍ਥਾਯ ਅਗਾਰਸ੍ਮਾ ਅਨਗਾਰਿਯਂ ਪਬ੍ਬਜਿਤੋ, ਸੋ ਤੇ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥੋ ਅਨੁਪ੍ਪਤ੍ਤੋ. ਤਂ ਤ੍ਵਂ ਸਾਮਞ੍ਞਤ੍ਥਂ ਅਨੁਪਾਪੁਣਿਤ੍ਵਾ ਸਾਵਕਾਨਂ ਧਮ੍ਮਂ ਦੇਸੇਸਿ – ‘ਇਦਂ ਵੋ ਹਿਤਾਯ ਇਦਂ ਵੋ ਸੁਖਾਯਾ’ਤਿ. ਤਸ੍ਸ ਤੇ ਸਾਵਕਾ ਨ ਸੁਸ੍ਸੂਸਨ੍ਤਿ, ਨ ਸੋਤਂ ਓਦਹਨ੍ਤਿ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਉਪਟ੍ਠਪੇਨ੍ਤਿ, ਵੋਕ੍ਕਮ੍ਮ ਚ ਸਤ੍ਥੁਸਾਸਨਾ ਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ. ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਛਿਨ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਅਞ੍ਞਂ ਨਵਂ ਬਨ੍ਧਨਂ ਕਰੇਯ੍ਯ, ਏਵਂ ਸਮ੍ਪਦਮਿਦਂ ਪਾਪਕਂ ਲੋਭਧਮ੍ਮਂ ਵਦਾਮਿ, ਕਿਞ੍ਹਿ ਪਰੋ ਪਰਸ੍ਸ ਕਰਿਸ੍ਸਤੀ’’ਤਿ. ਅਯਂ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਤਤਿਯੋ ਸਤ੍ਥਾ, ਯੋ ਲੋਕੇ ਚੋਦਨਾਰਹੋ; ਯੋ ਚ ਪਨੇਵਰੂਪਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਚੋਦੇਤਿ, ਸਾ ਚੋਦਨਾ ਭੂਤਾ ਤਚ੍ਛਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾ. ਇਮੇ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਤਯੋ ਸਤ੍ਥਾਰੋ, ਯੇ ਲੋਕੇ ਚੋਦਨਾਰਹਾ, ਯੋ ਚ ਪਨੇਵਰੂਪੇ ਸਤ੍ਥਾਰੋ ਚੋਦੇਤਿ, ਸਾ ਚੋਦਨਾ ਭੂਤਾ ਤਚ੍ਛਾ ਧਮ੍ਮਿਕਾ ਅਨਵਜ੍ਜਾਤਿ.

ਨਚੋਦਨਾਰਹਸਤ੍ਥੁ

੫੧੬. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਪਨ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਕੋਚਿ ਸਤ੍ਥਾ, ਯੋ ਲੋਕੇ ਨਚੋਦਨਾਰਹੋ’’ਤਿ? ‘‘ਅਤ੍ਥਿ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਸਤ੍ਥਾ, ਯੋ ਲੋਕੇ ਨਚੋਦਨਾਰਹੋ’’ਤਿ. ‘‘ਕਤਮੋ ਪਨ ਸੋ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸਤ੍ਥਾ, ਯੋ ਲੋਕੇ ਨਚੋਦਨਾਰਹੋ’’ਤਿ?

‘‘ਇਧ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਤਥਾਗਤੋ ਲੋਕੇ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿ ਅਰਹਂ, ਸਮ੍ਮਾਸਮ੍ਬੁਦ੍ਧੋ…ਪੇ… (ਯਥਾ ੧੯੦-੨੧੨ ਅਨੁਚ੍ਛੇਦੇਸੁ ਏਵਂ ਵਿਤ੍ਥਾਰੇਤਬ੍ਬਂ). ਏਵਂ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਭਿਕ੍ਖੁ ਸੀਲਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤਿ…ਪੇ… ਪਠਮਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ… ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਾਵਕੋ ਏਵਰੂਪਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਸਤ੍ਥਾ, ਯੋ ਲੋਕੇ ਨਚੋਦਨਾਰਹੋ. ਯੋ ਚ ਪਨੇਵਰੂਪਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਚੋਦੇਤਿ, ਸਾ ਚੋਦਨਾ ਅਭੂਤਾ ਅਤਚ੍ਛਾ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ…ਪੇ… ਦੁਤਿਯਂ ਝਾਨਂ…ਪੇ… ਤਤਿਯਂ ਝਾਨਂ…ਪੇ… ਚਤੁਤ੍ਥਂ ਝਾਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਜ੍ਜ ਵਿਹਰਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਾਵਕੋ ਏਵਰੂਪਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਸਤ੍ਥਾ, ਯੋ ਲੋਕੇ ਨਚੋਦਨਾਰਹੋ, ਯੋ ਚ ਪਨੇਵਰੂਪਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਚੋਦੇਤਿ, ਸਾ ਚੋਦਨਾ ਅਭੂਤਾ ਅਤਚ੍ਛਾ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ… ਞਾਣਦਸ੍ਸਨਾਯ ਚਿਤ੍ਤਂ ਅਭਿਨੀਹਰਤਿ ਅਭਿਨਿਨ੍ਨਾਮੇਤਿ…ਪੇ… ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਾਵਕੋ ਏਵਰੂਪਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਸਤ੍ਥਾ, ਯੋ ਲੋਕੇ ਨਚੋਦਨਾਰਹੋ, ਯੋ ਚ ਪਨੇਵਰੂਪਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਚੋਦੇਤਿ, ਸਾ ਚੋਦਨਾ ਅਭੂਤਾ ਅਤਚ੍ਛਾ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ… ਨਾਪਰਂ ਇਤ੍ਥਤ੍ਤਾਯਾਤਿ ਪਜਾਨਾਤਿ. ਯਸ੍ਮਿਂ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਸਤ੍ਥਰਿ ਸਾਵਕੋ ਏਵਰੂਪਂ ਉਲ਼ਾਰਂ ਵਿਸੇਸਂ ਅਧਿਗਚ੍ਛਤਿ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਖੋ, ਲੋਹਿਚ੍ਚ, ਸਤ੍ਥਾ, ਯੋ ਲੋਕੇ ਨਚੋਦਨਾਰਹੋ, ਯੋ ਚ ਪਨੇਵਰੂਪਂ ਸਤ੍ਥਾਰਂ ਚੋਦੇਤਿ, ਸਾ ਚੋਦਨਾ ਅਭੂਤਾ ਅਤਚ੍ਛਾ ਅਧਮ੍ਮਿਕਾ ਸਾਵਜ੍ਜਾ’’ਤਿ.

੫੧੭. ਏਵਂ ਵੁਤ੍ਤੇ, ਲੋਹਿਚ੍ਚੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਏਤਦਵੋਚ – ‘‘ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਪੁਰਿਸੋ ਪੁਰਿਸਂ ਨਰਕਪਪਾਤਂ ਪਤਨ੍ਤਂ ਕੇਸੇਸੁ ਗਹੇਤ੍ਵਾ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਥਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਪੇਯ੍ਯ, ਏਵਮੇਵਾਹਂ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਨਰਕਪਪਾਤਂ ਪਪਤਨ੍ਤੋ ਉਦ੍ਧਰਿਤ੍ਵਾ ਥਲੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪਿਤੋ. ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਅਭਿਕ੍ਕਨ੍ਤਂ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਸੇਯ੍ਯਥਾਪਿ, ਭੋ ਗੋਤਮ, ਨਿਕ੍ਕੁਜ੍ਜਿਤਂ ਵਾ ਉਕ੍ਕੁਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਟਿਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਵਾ ਵਿਵਰੇਯ੍ਯ, ਮੂਲ਼੍ਹਸ੍ਸ ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਆਚਿਕ੍ਖੇਯ੍ਯ, ਅਨ੍ਧਕਾਰੇ ਵਾ ਤੇਲਪਜ੍ਜੋਤਂ ਧਾਰੇਯ੍ਯ, ‘ਚਕ੍ਖੁਮਨ੍ਤੋ ਰੂਪਾਨਿ ਦਕ੍ਖਨ੍ਤੀ’ਤਿ. ਏਵਮੇਵਂ ਭੋਤਾ ਗੋਤਮੇਨ ਅਨੇਕਪਰਿਯਾਯੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਪਕਾਸਿਤੋ. ਏਸਾਹਂ ਭਵਨ੍ਤਂ ਗੋਤਮਂ ਸਰਣਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਧਮ੍ਮਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੁਸਙ੍ਘਞ੍ਚ. ਉਪਾਸਕਂ ਮਂ ਭਵਂ ਗੋਤਮੋ ਧਾਰੇਤੁ ਅਜ੍ਜਤਗ੍ਗੇ ਪਾਣੁਪੇਤਂ ਸਰਣਂ ਗਤ’’ਨ੍ਤਿ.

ਲੋਹਿਚ੍ਚਸੁਤ੍ਤਂ ਨਿਟ੍ਠਿਤਂ ਦ੍ਵਾਦਸਮਂ.