੨. ਵਿਲੇਖਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ

੪੩੮. ਦੁਤਿਯੇ – ਵਿਨਯਕਥਂ ਕਥੇਤੀਤਿ ਵਿਨਯਕਥਾ ਨਾਮ ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਆਪਤ੍ਤਾਨਾਪਤ੍ਤਿਸਂਵਰਪਹਾਨਪਟਿਸਂਯੁਤ੍ਤਕਥਾ, ਤਂ ਕਥੇਤਿ. ਵਿਨਯਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤੀਤਿ ਵਿਨਯਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣੋ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਸਤ੍ਤਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧਾਨਂ ਵਸੇਨ ਮਾਤਿਕਂ ਨਿਕ੍ਖਿਪਿਤ੍ਵਾ ਪਦਭਾਜਨੇਨ ਵਣ੍ਣਨਾ, ਤਂ ਭਾਸਤਿ. ਵਿਨਯਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤੀਤਿ ਵਿਨਯਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨ੍ਤਾਨਂ ਵਿਨਯਪਰਿਯਤ੍ਤਿਮੂਲਕਂ ਵਣ੍ਣਂ ਗੁਣਂ ਆਨਿਸਂਸਂ ਭਾਸਤਿ. ਵਿਨਯਧਰੋ ਹਿ ਵਿਨਯਪਰਿਯਤ੍ਤਿਮੂਲਕੇ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਛਾਨਿਸਂਸੇ ਸਤ੍ਤਾਨਿਸਂਸੇ ਅਟ੍ਠਾਨਿਸਂਸੇ ਨਵਾਨਿਸਂਸੇ ਦਸਾਨਿਸਂਸੇ ਏਕਾਦਸਾਨਿਸਂਸੇ ਚ ਲਭਤਿ ਤੇ ਸਬ੍ਬੇ ਭਾਸਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਕਤਮੇ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਲਭਤੀਤਿ? ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧਸੁਗੁਤ੍ਤਿਆਦਿਕੇ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ –

‘‘ਪਞ੍ਚਿਮੇ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਨਿਸਂਸਾ ਵਿਨਯਧਰੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ – ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸੁਗੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਰਕ੍ਖਿਤੋ, ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਪਕਤਾਨਂ ਪਟਿਸਰਣਂ ਹੋਤਿ, ਵਿਸਾਰਦੋ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਵੋਹਰਤਿ, ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ, ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਪਰਿ. ੩੨੫).

ਕਥਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸੁਗੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਰਕ੍ਖਿਤੋ? ਇਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਛਹਾਕਾਰੇਹਿ ਆਪਜ੍ਜਤਿ – ਅਲਜ੍ਜਿਤਾ, ਅਞ੍ਞਾਣਤਾ, ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਪਕਤਤਾ, ਅਕਪ੍ਪਿਯੇ ਕਪ੍ਪਿਯਸਞ੍ਞਿਤਾ, ਕਪ੍ਪਿਯੇ ਅਕਪ੍ਪਿਯਸਞ੍ਞਿਤਾ, ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਾਤਿ.

ਕਥਂ ਅਲਜ੍ਜਿਤਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ? ਅਕਪ੍ਪਿਯਭਾਵਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋਯੇਵ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਕਰੋਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਚੇਤਂ –

‘‘ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਪਰਿਗੂਹਤਿ;

ਅਗਤਿਗਮਨਞ੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਦਿਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਅਲਜ੍ਜਿਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ. (ਪਰਿ. ੩੫੯);

ਕਥਂ ਅਞ੍ਞਾਣਤਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤਿ? ਅਞ੍ਞਾਣਪੁਗ੍ਗਲੋ ਹਿ ਮਨ੍ਦੋ ਮੋਮੂਹੋ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਾਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਅਜਾਨਨ੍ਤੋ ਅਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਕਰੋਤਿ, ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਵਿਰਾਧੇਤਿ; ਏਵਂ ਅਞ੍ਞਾਣਤਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤਿ.

ਕਥਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਪਕਤਤਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤਿ? ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਿਨਯਧਰਂ ਪੁਚ੍ਛਿਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਿਯਞ੍ਚੇ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਞ੍ਚੇ ਨ ਕਤ੍ਤਬ੍ਬਂ, ਅਯਂ ਪਨ ‘‘ਵਟ੍ਟਤੀ’’ਤਿ ਮਦ੍ਦਿਤ੍ਵਾ ਵੀਤਿਕ੍ਕਮਤਿਯੇਵ; ਏਵਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਪਕਤਤਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤਿ.

ਕਥਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯੇ ਕਪ੍ਪਿਯਸਞ੍ਞਿਤਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤਿ? ਅਚ੍ਛਮਂਸਂ ਸੂਕਰਮਂਸਨ੍ਤਿ ਖਾਦਤਿ, ਦੀਪਿਮਂਸਂ ਮਿਗਮਂਸਨ੍ਤਿ ਖਾਦਤਿ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਭੋਜਨਂ ਕਪ੍ਪਿਯਭੋਜਨਨ੍ਤਿ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਵਿਕਾਲੇ ਕਾਲਸਞ੍ਞਾਯ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਪਾਨਕਂ ਕਪ੍ਪਿਯਪਾਨਕਨ੍ਤਿ ਪਿਵਤਿ; ਏਵਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯੇ ਕਪ੍ਪਿਯਸਞ੍ਞਿਤਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤਿ.

ਕਥਂ ਕਪ੍ਪਿਯੇ ਅਕਪ੍ਪਿਯਸਞ੍ਞਿਤਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤਿ? ਸੂਕਰਮਂਸਂ ਅਚ੍ਛਮਂਸਨ੍ਤਿ ਖਾਦਤਿ, ਮਿਗਮਂਸਂ ਦੀਪਿਮਂਸਨ੍ਤਿ ਖਾਦਤਿ, ਕਪ੍ਪਿਯਭੋਜਨਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਭੋਜਨਨ੍ਤਿ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਕਾਲੇ ਵਿਕਾਲਸਞ੍ਞਾਯ ਭੁਞ੍ਜਤਿ, ਕਪ੍ਪਿਯਪਾਨਕਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਪਾਨਕਨ੍ਤਿ ਪਿਵਤਿ; ਏਵਂ ਕਪ੍ਪਿਯੇ ਅਕਪ੍ਪਿਯਸਞ੍ਞਿਤਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤਿ.

ਕਥਂ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤਿ? ਸਹਸੇਯ੍ਯਚੀਵਰਵਿਪ੍ਪਵਾਸਭੇਸਜ੍ਜਚੀਵਰਕਾਲਾਤਿਕ੍ਕਮਨਪਚ੍ਚਯਾ ਆਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਸਤਿਸਮ੍ਮੋਸਾਯ ਆਪਜ੍ਜਤਿ; ਏਵਮਿਧੇਕਚ੍ਚੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਇਮੇਹਿ ਛਹਾਕਾਰੇਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਜ੍ਜਤਿ.

ਵਿਨਯਧਰੋ ਪਨ ਇਮੇਹਿ ਛਹਾਕਾਰੇਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਕਥਂ ਲਜ੍ਜਿਤਾਯ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ? ਸੋ ਹਿ ‘‘ਪਸ੍ਸਥ ਭੋ, ਅਯਂ ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਂ ਜਾਨਨ੍ਤੋਯੇਵ ਪਣ੍ਣਤ੍ਤਿਵੀਤਿਕ੍ਕਮਂ ਕਰੋਤੀ’’ਤਿ ਇਮਂ ਪਰੂਪਵਾਦਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤੋਪਿ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ; ਏਵਂ ਲਜ੍ਜਿਤਾਯ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਸਹਸਾ ਆਪਨ੍ਨਮ੍ਪਿ ਦੇਸਨਾਗਾਮਿਨਿਂ ਦੇਸੇਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਹਿਤ੍ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਤਿ. ਤਤੋ –

‘‘ਸਞ੍ਚਿਚ੍ਚ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਨ ਆਪਜ੍ਜਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਨ ਪਰਿਗੂਹਤਿ;

ਅਗਤਿਗਮਨਞ੍ਚ ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ, ਏਦਿਸੋ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਲਜ੍ਜਿਪੁਗ੍ਗਲੋ’’ਤਿ. (ਪਰਿ. ੩੫੯)

ਇਮਸ੍ਮਿਂ ਲਜ੍ਜਿਭਾਵੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤੋਵ ਹੋਤਿ.

ਕਥਂ ਞਾਣਤਾਯ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ? ਸੋ ਹਿ ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਕਪ੍ਪਿਯਮੇਵ ਕਰੋਤਿ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨ ਕਰੋਤਿ; ਏਵਂ ਞਾਣਤਾਯ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ.

ਕਥਂ ਅਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਪਕਤਤਾਯ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ? ਸੋ ਹਿ ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚੇ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨੇ ਵਤ੍ਥੁਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਮਾਤਿਕਂ ਪਦਭਾਜਨਂ ਅਨ੍ਤਰਾਪਤ੍ਤਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿਞ੍ਚ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਕਪ੍ਪਿਯਞ੍ਚੇ ਹੋਤਿ ਕਰੋਤਿ, ਅਕਪ੍ਪਿਯਞ੍ਚੇ ਨ ਕਰੋਤਿ; ਏਵਂ ਅਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਪਕਤਤਾਯ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ.

ਕਥਂ ਅਕਪ੍ਪਿਯਾਦਿਸਞ੍ਞਿਤਾਯ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ? ਸੋ ਹਿ ਕਪ੍ਪਿਯਾਕਪ੍ਪਿਯਂ ਜਾਨਾਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ਅਕਪ੍ਪਿਯੇ ਕਪ੍ਪਿਯਸਞ੍ਞੀ ਨ ਹੋਤਿ, ਕਪ੍ਪਿਯੇ ਅਕਪ੍ਪਿਯਸਞ੍ਞੀ ਨ ਹੋਤਿ; ਸੁਪ੍ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਚਸ੍ਸ ਸਤਿ ਹੋਤਿ, ਅਧਿਟ੍ਠਾਤਬ੍ਬਂ ਅਧਿਟ੍ਠੇਤਿ, ਵਿਕਪ੍ਪੇਤਬ੍ਬਂ ਵਿਕਪ੍ਪੇਤਿ. ਇਤਿ ਇਮੇਹਿ ਛਹਾਕਾਰੇਹਿ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਨਾਪਜ੍ਜਤਿ. ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਨ੍ਤੋ ਅਖਣ੍ਡਸੀਲੋ ਹੋਤਿ ਪਰਿਸੁਦ੍ਧਸੀਲੋ; ਏਵਮਸ੍ਸ ਅਤ੍ਤਨੋ ਸੀਲਕ੍ਖਨ੍ਧੋ ਸੁਗੁਤ੍ਤੋ ਹੋਤਿ ਸੁਰਕ੍ਖਿਤੋ.

ਕਥਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਪਕਤਾਨਂ ਪਟਿਸਰਣਂ ਹੋਤਿ? ਤਿਰੋਰਟ੍ਠੇਸੁ ਤਿਰੋਜਨਪਦੇਸੁ ਚ ਉਪ੍ਪਨ੍ਨਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ‘‘ਅਸੁਕਸ੍ਮਿਂ ਕਿਰ ਵਿਹਾਰੇ ਵਿਨਯਧਰੋ ਵਸਤੀ’’ਤਿ ਦੂਰਤੋਪਿ ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕਂ ਆਗਨ੍ਤ੍ਵਾ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਂ ਪੁਚ੍ਛਨ੍ਤਿ, ਸੋ ਤੇਹਿ ਕਤਸ੍ਸ ਕਮ੍ਮਸ੍ਸ ਵਤ੍ਥੁਂ ਓਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਆਪਤ੍ਤਾਨਾਪਤ੍ਤਿਗਰੁਕਲਹੁਕਾਦਿਭੇਦਂ ਸਲ੍ਲਕ੍ਖੇਤ੍ਵਾ ਦੇਸਨਾਗਾਮਿਨਿਂ ਦੇਸਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵੁਟ੍ਠਾਨਗਾਮਿਨਿਯਾ ਵੁਟ੍ਠਾਪੇਤ੍ਵਾ ਸੁਦ੍ਧਨ੍ਤੇ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤਿ; ਏਵਂ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਪਕਤਾਨਂ ਪਟਿਸਰਣਂ ਹੋਤਿ.

ਵਿਸਾਰਦੋ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਵੋਹਰਤੀਤਿ ਅਵਿਨਯਧਰਸ੍ਸ ਹਿ ਸਙ੍ਘਮਜ੍ਝੇ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਭਯਂ ਸਾਰਜ੍ਜਂ ਓਕ੍ਕਮਤਿ, ਵਿਨਯਧਰਸ੍ਸ ਤਂ ਨ ਹੋਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ‘‘ਏਵਂ ਕਥੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੋਸੋ ਹੋਤਿ; ਏਵਂ ਨ ਦੋਸੋ’’ਤਿ ਞਤ੍ਵਾ ਕਥਨਤੋ.

ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕੇ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਨਾਮ – ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਚ ਸਾਸਨਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਚ. ਤਤ੍ਥ ਮੇਤ੍ਤਿਯਭੁਮ੍ਮਜਕਾ ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਵਡ੍ਢੋ ਚ ਲਿਚ੍ਛਵੀ ਅਮੂਲਕੇਨ ਅਨ੍ਤਿਮਵਤ੍ਥੁਨਾ ਚੋਦੇਸੁਂ, ਇਮੇ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਨਾਮ. ਯੇ ਵਾ ਪਨਞ੍ਞੇਪਿ ਦੁਸ੍ਸੀਲਾ ਪਾਪਧਮ੍ਮਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਅਤ੍ਤਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ. ਵਿਪਰੀਤਦਸ੍ਸਨਾ ਪਨ ਅਰਿਟ੍ਠਭਿਕ੍ਖੁਕਣ੍ਟਕਸਾਮਣੇਰਵੇਸਾਲਿਕਵਜ੍ਜਿਪੁਤ੍ਤਕਾ ਪਰੂਪਹਾਰਅਞ੍ਞਾਣਕਙ੍ਖਾਪਰਵਿਤਰਣਾਦਿਵਾਦਾ ਮਹਾਸਙ੍ਘਿਕਾਦਯੋ ਚ ਅਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨਂ ‘‘ਬੁਦ੍ਧਸਾਸਨ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ਕਤਪਗ੍ਗਹਾ ਸਾਸਨਪਚ੍ਚਤ੍ਥਿਕਾ ਨਾਮ. ਤੇ ਸਬ੍ਬੇਪਿ ਸਹਧਮ੍ਮੇਨ ਸਕਾਰਣੇਨ ਵਚਨੇਨ ਯਥਾ ਤਂ ਅਸਦ੍ਧਮ੍ਮਂ ਪਤਿਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ ਨ ਸਕ੍ਕੋਨ੍ਤਿ, ਏਵਂ ਸੁਨਿਗ੍ਗਹਿਤਂ ਕਤ੍ਵਾ ਨਿਗ੍ਗਣ੍ਹਾਤਿ.

ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ਪਨ ਤਿਵਿਧੋ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਪਟਿਪਤ੍ਤਿਅਧਿਗਮਵਸੇਨ. ਤਤ੍ਥ ਤੇਪਿਟਕਂ ਬੁਦ੍ਧਵਚਨਂ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ. ਤੇਰਸ ਧੁਤਙ੍ਗਗੁਣਾ ਚੁਦ੍ਦਸ ਖਨ੍ਧਕਵਤ੍ਤਾਨਿ ਦ੍ਵੇਅਸੀਤਿ ਮਹਾਵਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਅਯਂ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ. ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਮਗ੍ਗਾ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚਾਤਿ ਅਯਂ ਅਧਿਗਮਸਦ੍ਧਮ੍ਮੋ ਨਾਮ.

ਤਤ੍ਥ ਕੇਚਿ ਥੇਰਾ ‘‘ਯੋ ਵੋ, ਆਨਨ੍ਦ, ਮਯਾ ਧਮ੍ਮੋ ਚ ਵਿਨਯੋ ਚ ਦੇਸਿਤੋ ਪਞ੍ਞਤ੍ਤੋ, ਸੋ ਵੋ ਮਮਚ੍ਚਯੇਨ ਸਤ੍ਥਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੬) ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ‘‘ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿ ਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵਦਨ੍ਤਿ. ਕੇਚਿ ਥੇਰਾ ‘‘ਇਮੇ ਚ ਸੁਭਦ੍ਦ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਮ੍ਮਾ ਵਿਹਰੇਯ੍ਯੁਂ, ਅਸੁਞ੍ਞੋ ਲੋਕੋ ਅਰਹਨ੍ਤੇਹਿ ਅਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੨.੨੧੪) ਇਮਿਨਾ ਸੁਤ੍ਤੇਨ ‘‘ਸਾਸਨਸ੍ਸ ਪਟਿਪਤ੍ਤਿਮੂਲ’’ਨ੍ਤਿ ਵਤ੍ਵਾ ‘‘ਯਾਵ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਸਮ੍ਮਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨਾ ਸਂਵਿਜ੍ਜਨ੍ਤਿ, ਤਾਵ ਸਾਸਨਂ ਠਿਤਂ ਹੋਤੀ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਇਤਰੇ ਪਨ ਥੇਰਾ ਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨ੍ਤਰਹਿਤਾਯ ਸੁਪ੍ਪਟਿਪਨ੍ਨਸ੍ਸਪਿ ਧਮ੍ਮਾਭਿਸਮਯੋ ਨਤ੍ਥੀ’’ਤਿ ਆਹਂਸੁ. ਸਚੇ ਪਞ੍ਚ ਭਿਕ੍ਖੂ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਰਕ੍ਖਣਕਾ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਤੇ ਸਦ੍ਧੇ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤੇ ਪਬ੍ਬਾਜੇਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਨ੍ਤਿਮੇ ਜਨਪਦੇ ਉਪਸਮ੍ਪਾਦੇਤ੍ਵਾ ਦਸਵਗ੍ਗਂ ਗਣਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਮਜ੍ਝਿਮੇ ਜਨਪਦੇਪਿ ਉਪਸਮ੍ਪਦਂ ਕਰਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ, ਏਤੇਨੁਪਾਯੇਨ ਵੀਸਤਿਵਗ੍ਗਗਣਂ ਸਙ੍ਘਂ ਪੂਰੇਤ੍ਵਾ ਅਤ੍ਤਨੋਪਿ ਅਬ੍ਭਾਨਕਮ੍ਮਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਾਸਨਂ ਵੁਡ੍ਢਿਂ ਵਿਰੂਲ਼੍ਹਿਂ ਵੇਪੁਲ੍ਲਂ ਗਮਯਿਸ੍ਸਨ੍ਤਿ. ਏਵਮਯਂ ਵਿਨਯਧਰੋ ਤਿਵਿਧਸ੍ਸਾਪਿ ਸਦ੍ਧਮ੍ਮਸ੍ਸ ਚਿਰਟ੍ਠਿਤਿਯਾ ਪਟਿਪਨ੍ਨੋ ਹੋਤੀਤਿ ਏਵਮਯਂ ਵਿਨਯਧਰੋ ਇਮੇ ਤਾਵ ਪਞ੍ਚਾਨਿਸਂਸੇ ਪਟਿਲਭਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਕਤਮੇ ਛ ਆਨਿਸਂਸੇ ਲਭਤੀਤਿ? ਤਸ੍ਸਾਧੇਯ੍ਯੋ ਉਪੋਸਥੋ, ਪਵਾਰਣਾ, ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਂ, ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ, ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ, ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦੇਤਿ ਸਾਮਣੇਰਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ.

ਯੇ ਇਮੇ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕੋ, ਪਨ੍ਨਰਸਿਕੋ, ਸਾਮਗ੍ਗਿਉਪੋਸਥੋ, ਸਙ੍ਘੇ ਉਪੋਸਥੋ, ਗਣੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਉਪੋਸਥੋ, ਸੁਤ੍ਤੁਦ੍ਦੇਸੋ, ਪਾਰਿਸੁਦ੍ਧਿ, ਅਧਿਟ੍ਠਾਨਉਪੋਸਥੋਤਿ ਨਵ ਉਪੋਸਥਾ, ਸਬ੍ਬੇ ਤੇ ਵਿਨਯਧਰਾਯਤ੍ਤਾ.

ਯਾਪਿ ਚ ਇਮਾ ਚਾਤੁਦ੍ਦਸਿਕਾ ਪਨ੍ਨਰਸਿਕਾ, ਸਾਮਗ੍ਗਿਪਵਾਰਣਾ, ਸਙ੍ਘੇ ਪਵਾਰਣਾ ਗਣੇ ਪੁਗ੍ਗਲੇ ਪਵਾਰਣਾ, ਤੇਵਾਚਿਕਾ, ਦ੍ਵੇਵਾਚਿਕਾ, ਸਮਾਨਵਸ੍ਸਿਕਾ ਪਵਾਰਣਾਤਿ ਨਵ ਪਵਾਰਣਾਯੋ, ਤਾਪਿ ਵਿਨਯਧਰਾਯਤ੍ਤਾ ਏਵ, ਤਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਕਾ, ਸੋ ਤਾਸਂ ਸਾਮੀ.

ਯਾਨਿਪਿ ਇਮਾਨਿ ਅਪਲੋਕਨਕਮ੍ਮਂ ਞਤ੍ਤਿਕਮ੍ਮਂ ਞਤ੍ਤਿਦੁਤਿਯਕਮ੍ਮਂ ਞਤ੍ਤਿਚਤੁਤ੍ਥਕਮ੍ਮਨ੍ਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸਙ੍ਘਕਮ੍ਮਾਨਿ, ਤਾਨਿ ਵਿਨਯਧਰਾਯਤ੍ਤਾਨਿ.

ਯਾਪਿ ਚਾਯਂ ਉਪਜ੍ਝਾਯੇਨ ਹੁਤ੍ਵਾ ਕੁਲਪੁਤ੍ਤਾਨਂ ਪਬ੍ਬਜ੍ਜਾ ਚ ਉਪਸਮ੍ਪਦਾ ਚ ਕਾਤਬ੍ਬਾ, ਅਯਮ੍ਪਿ ਵਿਨਯਧਰਾਯਤ੍ਤਾਵ. ਨ ਹਿ ਅਞ੍ਞੋ ਦ੍ਵਿਪਿਟਕਧਰੋਪਿ ਏਤਂ ਕਾਤੁਂ ਲਭਤਿ. ਸੋ ਏਵ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦੇਤਿ, ਸਾਮਣੇਰਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤਿ. ਅਞ੍ਞੋ ਨੇਵ ਨਿਸ੍ਸਯਂ ਦਾਤੁਂ ਲਭਤਿ, ਨ ਸਾਮਣੇਰਂ ਉਪਟ੍ਠਾਪੇਤੁਂ. ਸਾਮਣੇਰੂਪਟ੍ਠਾਨਂ ਪਚ੍ਚਾਸੀਸਨ੍ਤੋ ਪਨ ਵਿਨਯਧਰਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਉਪਜ੍ਝਂ ਗਾਹਾਪੇਤ੍ਵਾ ਵਤ੍ਤਪਟਿਪਤ੍ਤਿਂ ਸਾਦਿਤੁਂ ਲਭਤਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਨਿਸ੍ਸਯਦਾਨਞ੍ਚੇਵ ਸਾਮਣੇਰੂਪਟ੍ਠਾਨਞ੍ਚ ਏਕਮਙ੍ਗਂ.

ਇਤਿ ਇਮੇਸੁ ਛਸੁ ਆਨਿਸਂਸੇਸੁ ਏਕੇਨ ਸਦ੍ਧਿਂ ਪੁਰਿਮਾ ਪਞ੍ਚ ਛ ਹੋਨ੍ਤਿ, ਦ੍ਵੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਸਤ੍ਤ, ਤੀਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਟ੍ਠ, ਚਤੂਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਨਵ, ਪਞ੍ਚਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਦਸ, ਸਬ੍ਬੇਹਿ ਪੇਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਏਕਾਦਸਾਤਿ ਏਵਂ ਵਿਨਯਧਰੋ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਪਞ੍ਚ ਛ ਸਤ੍ਤ ਅਟ੍ਠ ਨਵ ਦਸ ਏਕਾਦਸ ਚ ਆਨਿਸਂਸੇ ਲਭਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ. ਏਵਂ ਭਗਵਾ ਇਮੇ ਆਨਿਸਂਸੇ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਵਿਨਯਪਰਿਯਤ੍ਤਿਯਾ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬੋ.

ਆਦਿਸ੍ਸ ਆਦਿਸ੍ਸਾਤਿ ਪੁਨਪ੍ਪੁਨਂ ਵਵਤ੍ਥਪੇਤ੍ਵਾ ਵਿਸੁਂ ਵਿਸੁਂ ਕਤ੍ਵਾ. ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਪਾਲਿਸ੍ਸ ਵਣ੍ਣਂ ਭਾਸਤੀਤਿ ਵਿਨਯਪਰਿਯਤ੍ਤਿਂ ਨਿਸ੍ਸਾਯ ਉਪਾਲਿਤ੍ਥੇਰਸ੍ਸ ਗੁਣਂ ਭਾਸਤਿ ਥੋਮੇਤਿ ਪਸਂਸਤਿ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਪ੍ਪੇਵ ਨਾਮ ਮਮ ਵਣ੍ਣਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾਪਿ ਭਿਕ੍ਖੂ ਉਪਾਲਿਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਿਨਯਂ ਉਗ੍ਗਹੇਤਬ੍ਬਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਿਤਬ੍ਬਂ ਮਞ੍ਞੇਯ੍ਯੁਂ, ਏਵਮਿਦਂ ਸਾਸਨਂ ਅਦ੍ਧਨਿਯਂ ਭਵਿਸ੍ਸਤਿ, ਪਞ੍ਚਵਸ੍ਸਸਹਸ੍ਸਾਨਿ ਪਵਤ੍ਤਿਸ੍ਸਤੀਤਿ.

ਤੇਧ ਬਹੂ ਭਿਕ੍ਖੂਤਿ ਤੇ ਇਮਂ ਭਗਵਤੋ ਵਣ੍ਣਨਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ‘‘ਇਮੇ ਕਿਰਾਨਿਸਂਸੇ ਨੇਵ ਸੁਤ੍ਤਨ੍ਤਿਕਾ ਨ ਆਭਿਧਮ੍ਮਿਕਾ ਲਭਨ੍ਤੀ’’ਤਿ ਯਥਾਪਰਿਕਿਤ੍ਤਿਤਾਨਿਸਂਸਾਧਿਗਮੇ ਉਸ੍ਸਾਹਜਾਤਾ ਬਹੂ ਭਿਕ੍ਖੂ ਥੇਰਾ ਚ ਨਵਾ ਚ ਮਜ੍ਝਿਮਾ ਚ ਆਯਸ੍ਮਤੋ ਉਪਾਲਿਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਵਿਨਯਂ ਪਰਿਯਾਪੁਣਨ੍ਤੀਤਿ ਅਯਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ. ਇਧਾਤਿ ਨਿਪਾਤਮਤ੍ਤਮੇਵ.

੪੩੯-੪੦. ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇਤਿ ਆਚਰਿਯੇਨ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕਸ੍ਸ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੇ, ਸੋ ਪਨ ਯਸ੍ਮਾ ਆਚਰਿਯੇ ਅਤ੍ਤਨੋ ਰੁਚਿਯਾ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੇ ਵਾ ਆਚਰਿਯਂ ਯਾਚਿਤ੍ਵਾ ਅਨ੍ਤੇਵਾਸਿਕੇਨ ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਨ੍ਤੇ ਵਾ ਯੋ ਨਂ ਧਾਰੇਤਿ, ਤਸ੍ਮਿਂ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਕਰੋਨ੍ਤੇ ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਸ੍ਸਮਾਨੋ ਨਾਮ ਹੋਤਿ, ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤੇ ਵਾ ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਨ੍ਤੇ ਵਾ ਸਜ੍ਝਾਯਂ ਵਾ ਕਰੋਨ੍ਤੇ’’ਤਿ ਪਦਭਾਜਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਖੁਦ੍ਦਾਨੁਖੁਦ੍ਦਕੇਹੀਤਿ ਖੁਦ੍ਦਕੇਹਿ ਚ ਅਨੁਖੁਦ੍ਦਕੇਹਿ ਚ. ਯਾਵਦੇਵਾਤਿ ਤੇਸਂ ਸਂਵਤ੍ਤਨਮਰਿਯਾਦਪਰਿਚ੍ਛੇਦਵਚਨਂ. ਇਦਂ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਏਤਾਨਿ ਹਿ ਯੇ ਉਦ੍ਦਿਸਨ੍ਤਿ, ਉਦ੍ਦਿਸਾਪੇਨ੍ਤਿ ਸਜ੍ਝਾਯਨ੍ਤਿ ਵਾ, ਤੇਸਂ ਤਾਵ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿ ਯਾਵ ‘‘ਕਪ੍ਪਤਿ ਨੁ ਖੋ, ਨ ਕਪ੍ਪਤਿ ਨੁ ਖੋ’’ਤਿ ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਸਙ੍ਖਾਤੋ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੋ ਵਿਹੇਸਾ ਵਿਚਿਕਿਚ੍ਛਾਸਙ੍ਖਾਤੋ ਮਨੋਵਿਲੇਖੋ ਚ ਉਪ੍ਪਜ੍ਜਤਿਯੇਵ. ਅਥ ਵਾ ਯਾਵਦੇਵਾਤਿ ਅਤਿਸਯਵਵਤ੍ਥਾਪਨਂ; ਤਸ੍ਸ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤੀਤਿ ਇਮਿਨਾ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ, ਕੁਕ੍ਕੁਚ੍ਚਾਯ ਵਿਹੇਸਾਯ ਵਿਲੇਖਾਯ ਅਤਿਵਿਯ ਸਂਵਤ੍ਤਨ੍ਤਿਯੇਵਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ. ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਵਿਨਯਂ ਵਿਵਣ੍ਣੇਤੀਤਿ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਸਨ੍ਤਿਕੇ ਤਸ੍ਸ ਤਸ੍ਮਿਂ ਵਿਮਤਿਂ ਉਪ੍ਪਾਦੇਤੁਕਾਮੋ ਵਿਨਯਂ ਵਿਵਣ੍ਣੇਤਿ ਨਿਨ੍ਦਤਿ ਗਰਹਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.

ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ – ਕਿਰਿਯਂ, ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਸਚਿਤ੍ਤਕਂ, ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ, ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਨ੍ਤਿ.

ਵਿਲੇਖਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਦੁਤਿਯਂ.