੯. ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਰੋਚਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਵਣ੍ਣਨਾ
੭੮. ਨਵਮਸਿਕ੍ਖਾਪਦੇ – ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਨਾਮ ਆਪਤ੍ਤਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਚ ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਤੇਰਸ ਚ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਤਿ ਇਮਿਸ੍ਸਾ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ‘‘ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਸਦ੍ਦਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਪਨ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਤਤ੍ਰਾਯਂ ਵਿਚਾਰਣਾ – ਸਚੇ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਨ ਭਵੇਯ੍ਯ, ਯਥਾ ਸਮਾਨੇਪਿ ਭਿਕ੍ਖੁ-ਭਿਕ੍ਖੁਨੀਨਂ ਉਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸਦ੍ਦੇ ਯਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਨੀ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਾ ਹੋਤਿ, ਤਤ੍ਥ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਠਪੇਤ੍ਵਾ ਅਵਸੇਸੋ ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋਤਿ ਵੁਚ੍ਚਤਿ; ਏਵਮਿਧ ਸਮਾਨੇਪਿ ਪਾਰਾਜਿਕਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾਨਂ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਸਦ੍ਦੇ ਯਦਿ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਅਨਧਿਪ੍ਪੇਤਂ, ‘‘ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾ ਨਾਮ ਆਪਤ੍ਤਿ ਤੇਰਸ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਾ’’ਤਿ ਏਤਦੇਵ ਵਤ੍ਤਬ੍ਬਂ ਸਿਯਾ. ਤਤ੍ਥ ਭਵੇਯ੍ਯ ‘‘ਯੋ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਸੋ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵਤੋ ਚੁਤੋ, ਤਸ੍ਮਾ ਤਸ੍ਸ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤੋ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਆਪਜ੍ਜਤੀ’’ਤਿ. ਏਵਂ ਸਤਿ ਅਕ੍ਕੋਸਨ੍ਤੋਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਆਪਜ੍ਜੇਯ੍ਯ, ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇਵ ਚ ਆਪਜ੍ਜਤਿ. ਵੁਤ੍ਤਞ੍ਹੇਤਂ – ‘‘ਅਸੁਦ੍ਧੋ ਹੋਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲੋ ਅਞ੍ਞਤਰਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਧਮ੍ਮਂ ਅਜ੍ਝਾਪਨ੍ਨੋ, ਤਞ੍ਚੇ ਅਸੁਦ੍ਧਦਿਟ੍ਠਿ ਸਮਾਨੋ ਓਕਾਸਂ ਕਾਰਾਪੇਤ੍ਵਾ ਅਕ੍ਕੋਸਾਧਿਪ੍ਪਾਯੋ ਵਦਤਿ, ਆਪਤ੍ਤਿ ਓਮਸਵਾਦਸ੍ਸਾ’’ਤਿ (ਪਾਰਾ. ੩੮੯). ਏਵਂ ਪਾਲ਼ਿਯਾ ਵਿਚਾਰਿਯਮਾਨਾਯ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਮੇਵ ਦਿਸ੍ਸਤਿ. ਕਿਞ੍ਚਾਪਿ ਦਿਸ੍ਸਤਿ, ਅਥ ਖੋ ਸਬ੍ਬਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾ ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾਵ ਏਤ੍ਥ ਪਮਾਣਂ, ਨ ਅਞ੍ਞਾ ਵਿਚਾਰਣਾ. ਪੁਬ੍ਬੇਪਿ ਚ ਆਵੋਚੁਮ੍ਹ – ‘‘ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਧਮ੍ਮੋ ਵਿਨਯੋ ਚ ਵੁਤ੍ਤੋ, ਯੋ ਤਸ੍ਸ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਤਥੇਵ ਞਾਤੋ’’ਤਿਆਦਿ (ਪਾਰਾ. ਅਟ੍ਠ. ੧.ਗਨ੍ਥਾਰਮ੍ਭਕਥਾ). ਅਟ੍ਠਕਥਾਚਰਿਯਾ ਹਿ ਬੁਦ੍ਧਸ੍ਸ ਅਧਿਪ੍ਪਾਯਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ.
ਇਮਿਨਾਪਿ ਚੇਤਂ ਪਰਿਯਾਯੇਨ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਂ. ਅਞ੍ਞਤ੍ਰ ਭਿਕ੍ਖੁਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾਤਿ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਭਿਕ੍ਖੁਸਮ੍ਮੁਤਿਯਾ ਚ ਆਰੋਚਨਂ ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰਤ੍ਥਾਯ ਪੁਨ ਤਥਾਰੂਪਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਅਨਾਪਜ੍ਜਨਤ੍ਥਾਯ ਭਗਵਤਾ ਅਨੁਞ੍ਞਾਤਂ, ਨ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਅਵਣ੍ਣਮਤ੍ਤਪ੍ਪਕਾਸਨਤ੍ਥਾਯ, ਸਾਸਨੇ ਚਸ੍ਸ ਪਤਿਟ੍ਠਾਨਿਸੇਧਨਤ੍ਥਾਯ, ਨ ਚ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਪੁਨ ਤਥਾਰੂਪਾਯ ਆਪਤ੍ਤਿਯਾ ਅਨਾਪਜ੍ਜਨੇਨ ਭਿਕ੍ਖੁਭਾਵੋ ਨਾਮ ਅਤ੍ਥਿ. ਤਸ੍ਮਾ ‘‘ਪਾਰਾਜਿਕਾਨਿ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਸਦ੍ਦਤ੍ਥਦਸ੍ਸਨਤ੍ਥਂ ਵੁਤ੍ਤਾਨਿ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਪਨ ਇਧਾਧਿਪ੍ਪੇਤ’’ਨ੍ਤਿ ਯਂ ਅਟ੍ਠਕਥਾਸੁ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਤਂ ਸੁਵੁਤ੍ਤਮੇਵ.
੮੦. ਅਤ੍ਥਿ ਭਿਕ੍ਖੁਸਮ੍ਮੁਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿਪਰਿਯਨ੍ਤਾਤਿਆਦੀਸੁ ਪਨ ਯਾ ਅਯਂ ਭਿਕ੍ਖੁਸਮ੍ਮੁਤਿ ਵੁਤ੍ਤਾ, ਸਾ ਨ ਕਤ੍ਥਚਿ ਆਗਤਾ, ਇਧ ਵੁਤ੍ਤਤ੍ਤਾਯੇਵ ਪਨ ਅਭਿਣ੍ਹਾਪਤ੍ਤਿਕਂ ਭਿਕ੍ਖੁਂ ਦਿਸ੍ਵਾ ਏਵਮੇਸ ਪਰੇਸੁ ਹਿਰੋਤ੍ਤਪ੍ਪੇਨਾਪਿ ਆਯਤਿਂ ਸਂਵਰਂ ਆਪਜ੍ਜਿਸ੍ਸਤੀਤਿ ਤਸ੍ਸ ਭਿਕ੍ਖੁਨੋ ਹਿਤੇਸਿਤਾਯ ਤਿਕ੍ਖਤ੍ਤੁਂ ਅਪਲੋਕੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘੇਨ ਕਾਤਬ੍ਬਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾਤਿ.
੮੨. ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਤਿ ਆਪਤ੍ਤਿ ਦੁਕ੍ਕਟਸ੍ਸਾਤਿ ਪਞ੍ਚਪਿ ਆਪਤ੍ਤਿਕ੍ਖਨ੍ਧੇ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸ ਦੁਕ੍ਕਟਂ. ਮਹਾਪਚ੍ਚਰਿਯਂ ਪਨ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸਾਪਿ ਦੁਕ੍ਕਟਮੇਵ ਵੁਤ੍ਤਂ. ਅਨੁਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਸ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਵਾ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਵਾ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰਨ੍ਤਿ ਏਤ੍ਥ ਆਦਿਤੋ ਪਞ੍ਚ ਸਿਕ੍ਖਾਪਦਾਨਿ ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲੋ ਨਾਮ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੋ, ਸੇਸਾਨਿ ਅਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲੋ. ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਅਤ੍ਤਕਾਮਾ ਪਨਸ੍ਸ ਅਜ੍ਝਾਚਾਰੋ ਨਾਮਾਤਿ ਵੁਤ੍ਤਂ.
੮੩. ਵਤ੍ਥੁਂ ਆਰੋਚੇਤੀਤਿ ‘‘ਅਯਂ ਸੁਕ੍ਕਵਿਸ੍ਸਟ੍ਠਿਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਅਤ੍ਤਕਾਮਂ ਆਪਨ੍ਨੋ’’ ਕਾਯਸਂਸਗ੍ਗਂ ਆਪਨ੍ਨੋਤਿ ਏਵਂ ਵਦਨ੍ਤਸ੍ਸ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਆਰੋਚੇਤੀਤਿ ਏਤ੍ਥ ‘‘ਅਯਂ ਪਾਰਾਜਿਕਂ ਆਪਨ੍ਨੋ, ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਥੁਲ੍ਲਚ੍ਚਯਂ ਪਾਚਿਤ੍ਤਿਯਂ ਪਾਟਿਦੇਸਨੀਯਂ ਦੁਕ੍ਕਟਂ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਂ ਆਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿ ਵਦਤਿ ਅਨਾਪਤ੍ਤਿ. ‘‘ਅਯਂ ਅਸੁਚਿਂ ਮੋਚੇਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਘਾਦਿਸੇਸਂ ਆਪਨ੍ਨੋ’’ਤਿਆਦਿਨਾ ਪਨ ਨਯੇਨ ਵਤ੍ਥੁਨਾ ਸਦ੍ਧਿਂ ਆਪਤ੍ਤਿਂ ਘਟੇਤ੍ਵਾ ਆਰੋਚੇਨ੍ਤਸ੍ਸੇਵ ਆਪਤ੍ਤਿ. ਸੇਸਮੇਤ੍ਥ ਉਤ੍ਤਾਨਮੇਵ.
ਤਿਸਮੁਟ੍ਠਾਨਂ – ਕਾਯਚਿਤ੍ਤਤੋ ਵਾਚਾਚਿਤ੍ਤਤੋ ਕਾਯਵਾਚਾਚਿਤ੍ਤਤੋ ਚ ਸਮੁਟ੍ਠਾਤਿ, ਕਿਰਿਯਂ, ਸਞ੍ਞਾਵਿਮੋਕ੍ਖਂ, ਸਚਿਤ੍ਤਕਂ, ਲੋਕਵਜ੍ਜਂ, ਕਾਯਕਮ੍ਮਂ, ਵਚੀਕਮ੍ਮਂ, ਅਕੁਸਲਚਿਤ੍ਤਂ, ਦੁਕ੍ਖਵੇਦਨਨ੍ਤਿ.
ਦੁਟ੍ਠੁਲ੍ਲਾਰੋਚਨਸਿਕ੍ਖਾਪਦਂ ਨਵਮਂ.