੫. ਸੁਭਾਸਿਤਸੁਤ੍ਤਵਣ੍ਣਨਾ

੨੧੩. ਪਞ੍ਚਮੇ ਅਙ੍ਗੇਹੀਤਿ ਕਾਰਣੇਹਿ, ਅਵਯਵੇਹਿ ਵਾ. ਮੁਸਾਵਾਦਾਵੇਰਮਣਿਆਦੀਨਿ ਹਿ ਚਤ੍ਤਾਰਿ ਸੁਭਾਸਿਤਵਾਚਾਯ ਕਾਰਣਾਨਿ, ਸਚ੍ਚਵਚਨਾਦਯੋ ਚਤ੍ਤਾਰੋ ਅਵਯਵਾ. ਕਾਰਣਤ੍ਥੇ ਚ ਅਙ੍ਗਸਦ੍ਦੇ ‘‘ਚਤੂਹੀ’’ਤਿ ਨਿਸ੍ਸਕ੍ਕਵਚਨਂ ਹੋਤਿ, ਅਵਯਵਤ੍ਥੇ ਕਰਣਵਚਨਂ. ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਤਿ ਸਮਨੁਆਗਤਾ ਪਵਤ੍ਤਾ ਯੁਤ੍ਤਾ ਚ. ਵਾਚਾਤਿ ਸਮੁਲ੍ਲਪਨਵਾਚਾ, ਯਾ ‘‘ਵਾਚਾ ਗਿਰਾ ਬ੍ਯਪ੍ਪਥੋ’’ਤਿ (ਧ. ਸ. ੬੩੬) ਚ, ‘‘ਨੇਲਾ ਕਣ੍ਣਸੁਖਾ’’ਤਿ (ਦੀ. ਨਿ. ੧.੯) ਚ ਆਗਤਾ. ‘‘ਯਾ ਪਨ ਵਾਚਾਯ ਚੇ ਕਤਂ ਕਮ੍ਮ’’ਨ੍ਤਿ ਏਵਂ ਵਿਞ੍ਞਤ੍ਤਿ ਚ ‘‘ਯਾ ਚਤੂਹਿ ਵਚੀਦੁਚ੍ਚਰਿਤੇਹਿ ਆਰਤਿ…ਪੇ… ਅਯਂ ਵੁਚ੍ਚਤਿ ਸਮ੍ਮਾਵਾਚਾ’’ਤਿ (ਵਿਭ. ੨੦੬) ਏਵਂ ਵਿਰਤਿ ਚ, ‘‘ਫਰੁਸਵਾਚਾ, ਭਿਕ੍ਖਵੇ, ਆਸੇਵਿਤਾ ਭਾਵਿਤਾ ਬਹੁਲੀਕਤਾ ਨਿਰਯਸਂਵਤ੍ਤਨਿਕਾ ਹੋਤੀ’’ਤਿ (ਅ. ਨਿ. ੮.੪੦) ਏਵਂ ਚੇਤਨਾ ਚ ਵਾਚਾਤਿ ਆਗਤਾ, ਨ ਸਾ ਇਧ ਅਧਿਪ੍ਪੇਤਾ. ਕਸ੍ਮਾ? ਅਭਾਸਿਤਬ੍ਬਤੋ. ਸੁਭਾਸਿਤਾਤਿ ਸੁਟ੍ਠੁ ਭਾਸਿਤਾ. ਤੇਨਸ੍ਸਾ ਅਤ੍ਥਾਵਹਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਨੋ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਾਤਿ ਨ ਦੁਟ੍ਠੁ ਭਾਸਿਤਾ. ਤੇਨਸ੍ਸਾ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹਨਪਹਾਨਤਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਨਵਜ੍ਜਾਤਿ ਰਾਗਾਦਿਵਜ੍ਜਰਹਿਤਾ. ਇਮਿਨਾਸ੍ਸਾ ਕਾਰਣਸੁਦ੍ਧਿਂ ਚਤੁਦੋਸਾਭਾਵਞ੍ਚ ਦੀਪੇਤਿ. ਅਨਨੁਵਜ੍ਜਾਤਿ ਅਨੁਵਾਦਵਿਮੁਤ੍ਤਾ. ਇਮਿਨਾਸ੍ਸਾ ਸਬ੍ਬਾਕਾਰਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਵਿਞ੍ਞੂਨਨ੍ਤਿ ਪਣ੍ਡਿਤਾਨਂ. ਤੇਨ ਨਿਨ੍ਦਾਪਸਂਸਾਸੁ ਬਾਲਾ ਅਪ੍ਪਮਾਣਾਤਿ ਦੀਪੇਤਿ.

ਸੁਭਾਸਿਤਂਯੇਵ ਭਾਸਤੀਤਿ ਪੁਗ੍ਗਲਾਧਿਟ੍ਠਾਨਾਯ ਦੇਸਨਾਯ ਚਤੂਸੁ ਵਾਚਙ੍ਗੇਸੁ ਅਞ੍ਞਤਰਨਿਦ੍ਦੋਸਵਚਨਮੇਤਂ. ਨੋ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਸੇਵ ਵਾਚਙ੍ਗਸ੍ਸ ਪਟਿਪਕ੍ਖਭਾਸਨਨਿਵਾਰਣਂ. ਨੋ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚਪ੍ਪਹਾਨਂ ਦੀਪੇਤਿ. ਸੁਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਇਮਿਨਾ ਪਹੀਨਮਿਚ੍ਛਾਵਾਚੇਨ ਭਾਸਿਤਬ੍ਬਵਚਨਲਕ੍ਖਣਂ. ਅਙ੍ਗਪਰਿਦੀਪਨਤ੍ਥਂ ਪਨੇਤ੍ਥ ਅਭਾਸਿਤਬ੍ਬਂ ਪੁਬ੍ਬੇ ਅਵਤ੍ਵਾ ਭਾਸਿਤਬ੍ਬਮੇਵਾਹ. ਏਸ ਨਯੋ ਧਮ੍ਮਂਯੇਵਾਤਿਆਦੀਸੁਪਿ. ਏਤ੍ਥ ਚ ਪਠਮੇਨ ਪਿਸੁਣਦੋਸਰਹਿਤਂ ਸਮਗ੍ਗਕਰਣਂ ਵਚਨਂ ਵੁਤ੍ਤਂ, ਦੁਤਿਯੇਨ ਸਮ੍ਫਪ੍ਪਲਾਪਦੋਸਰਹਿਤਂ ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਪੇਤਂ ਮਨ੍ਤਾਵਚਨਂ, ਇਤਰੇਹਿ ਦ੍ਵੀਹਿ ਫਰੁਸਾਲਿਕਰਹਿਤਾਨਿ ਪਿਯਸਚ੍ਚਵਚਨਾਨਿ. ਇਮੇਹਿ ਖੋਤਿ ਆਦਿਨਾ ਤਾਨਿ ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਪਚ੍ਚਕ੍ਖਤੋ ਦਸ੍ਸੇਨ੍ਤੋ ਤਂ ਵਾਚਂ ਨਿਗਮੇਤਿ. ਯਞ੍ਚ ਅਞ੍ਞੇ ਪਟਿਞ੍ਞਾਦੀਹਿ ਅਵਯਵੇਹਿ, ਨਾਮਾਦੀਹਿ ਪਦੇਹਿ, ਲਿਙ੍ਗਵਚਨਵਿਭਤ੍ਤਿਕਾਲਕਾਰਕਸਮ੍ਪਤ੍ਤੀਹਿ ਚ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਂ ਮੁਸਾਵਾਦਾਦਿਵਾਚਮ੍ਪਿ ਸੁਭਾਸਿਤਨ੍ਤਿ ਮਞ੍ਞਨ੍ਤਿ, ਤਂ ਪਟਿਸੇਧੇਤਿ. ਅਵਯਵਾਦਿਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾਪਿ ਹਿ ਤਥਾਰੂਪੀ ਵਾਚਾ ਦੁਬ੍ਭਾਸਿਤਾਵ ਹੋਤਿ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਅਨਤ੍ਥਾਵਹਤ੍ਤਾ. ਇਮੇਹਿ ਪਨ ਚਤੂਹਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਸਚੇਪਿ ਮਿਲਕ੍ਖੁਭਾਸਾਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਘਟਚੇਟਿਕਾਗੀਤਿਕਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਪਿ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਸੁਭਾਸਿਤਾਵ ਲੋਕਿਯਲੋਕੁਤ੍ਤਰਹਿਤਸੁਖਾਵਹਤ੍ਤਾ. ਤਥਾ ਹਿ ਮਗ੍ਗਪਸ੍ਸੇ ਸਸ੍ਸਂ ਰਕ੍ਖਨ੍ਤਿਯਾ ਸੀਹਲ਼ਚੇਟਿਕਾਯ ਸੀਹਲ਼ਕੇਨੇਵ ਜਾਤਿਜਰਾਮਰਣਯੁਤ੍ਤਂ ਗੀਤਿਕਂ ਗਾਯਨ੍ਤਿਯਾ ਸਦ੍ਦਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਮਗ੍ਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਾ ਸਟ੍ਠਿਮਤ੍ਤਾ ਵਿਪਸ੍ਸਕਾ ਭਿਕ੍ਖੂ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਾਪੁਣਿਂਸੁ. ਤਥਾ ਤਿਸ੍ਸੋ ਨਾਮ ਆਰਦ੍ਧਵਿਪਸ੍ਸਕੋ ਭਿਕ੍ਖੁ ਪਦੁਮਸਰਸਮੀਪੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਪਦੁਮਸਰੇ ਪਦੁਮਾਨਿ ਭਞ੍ਜਿਤ੍ਵਾ –

‘‘ਪਾਤੋਵ ਫੁਲ੍ਲਿਤਕੋਕਨਦਂ, ਸੂਰਿਯਾਲੋਕੇਨ ਭਿਜ੍ਜਿਯਤੇ;

ਏਵਂ ਮਨੁਸ੍ਸਤ੍ਤਂ ਗਤਾ ਸਤ੍ਤਾ, ਜਰਾਭਿਵੇਗੇਨ ਮਦ੍ਦਿਯਨ੍ਤੀ’’ਤਿ. –

ਇਮਂ ਗੀਤਿਕਂ ਗਾਯਨ੍ਤਿਯਾ ਚੇਟਿਕਾਯ ਸੁਤ੍ਵਾ ਅਰਹਤ੍ਤਂ ਪਤ੍ਤੋ.

ਬੁਦ੍ਧਨ੍ਤਰੇਪਿ ਅਞ੍ਞਤਰੋ ਪੁਰਿਸੋ ਸਤ੍ਤਹਿ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਸਦ੍ਧਿਂ ਅਟਵਿਤੋ ਆਗਮ੍ਮ ਅਞ੍ਞਤਰਾਯ ਇਤ੍ਥਿਯਾ ਮੁਸਲੇਨ ਤਣ੍ਡੁਲੇ ਕੋਟ੍ਟੇਨ੍ਤਿਯਾ –

‘‘ਜਰਾਯ ਪਰਿਮਦ੍ਦਿਤਂ ਏਤਂ, ਮਿਲਾਤਛਵਿਚਮ੍ਮਨਿਸ੍ਸਿਤਂ;

ਮਰਣੇਨ ਭਿਜ੍ਜਤਿ ਏਤਂ, ਮਚ੍ਚੁਸ੍ਸ ਘਾਸਮਾਮਿਸਂ.

‘‘ਕਿਮੀਨਂ ਆਲਯਂ ਏਤਂ, ਨਾਨਾਕੁਣਪੇਨ ਪੂਰਿਤਂ;

ਅਸੁਚਿਸ੍ਸ ਭਾਜਨਂ ਏਤਂ, ਕਦਲਿਕ੍ਖਨ੍ਧਸਮਂ ਇਦ’’ਨ੍ਤਿ. –

ਇਮਂ ਗੀਤਿਕਂ ਸੁਤ੍ਵਾ ਪਚ੍ਚਵੇਕ੍ਖਨ੍ਤੋ ਸਹ ਪੁਤ੍ਤੇਹਿ ਪਚ੍ਚੇਕਬੋਧਿਂ ਪਤ੍ਤੋ. ਏਵਂ ਇਮੇਹਿ ਚਤੂਹਿ ਅਙ੍ਗੇਹਿ ਸਮਨ੍ਨਾਗਤਾ ਵਾਚਾ ਸਚੇਪਿ ਮਿਲਕ੍ਖੁਭਾਸਾਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾ ਘਟਚੇਟਿਕਾਗੀਤਿਕਪਰਿਯਾਪਨ੍ਨਾਪਿ ਹੋਤਿ, ਤਥਾਪਿ ਸੁਭਾਸਿਤਾਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸੁਭਾਸਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ਚ ਅਨਵਜ੍ਜਾ ਚ ਅਨਨੁਵਜ੍ਜਾ ਚ ਵਿਞ੍ਞੂਨਂ ਅਤ੍ਥਤ੍ਥਿਕਾਨਂ ਅਤ੍ਥਪਟਿਸਰਣਾਨਂ, ਨੋ ਬ੍ਯਞ੍ਜਨਪਟਿਸਰਣਾਨਨ੍ਤਿ.

ਸਾਰੁਪ੍ਪਾਹੀਤਿ ਅਨੁਚ੍ਛਵਿਕਾਹਿ. ਅਭਿਤ੍ਥਵੀਤਿ ਪਸਂਸਿ. ਨ ਤਾਪਯੇਤਿ ਵਿਪ੍ਪਟਿਸਾਰੇਨ ਨ ਤਾਪੇਯ੍ਯ ਨ ਵਿਬਾਧੇਯ੍ਯ. ਪਰੇਤਿ ਪਰੇਹਿ ਭਿਨ੍ਦਨ੍ਤੋ ਨਾਭਿਭਵੇਯ੍ਯ ਨ ਬਾਧੇਯ੍ਯ. ਇਤਿ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਅਪਿਸੁਣਵਾਚਾਵਸੇਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਥੋਮੇਤਿ. ਪਟਿਨਨ੍ਦਿਤਾਤਿ ਪਿਯਾਯਿਤਾ. ਯਂ ਅਨਾਦਾਯਾਤਿ ਯਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਨ੍ਤੋ ਪਰੇਸਂ ਪਾਪਾਨਿ ਅਪ੍ਪਿਯਾਨਿ ਫਰੁਸਵਚਨਾਨਿ ਅਨਾਦਾਯ ਅਤ੍ਥਬ੍ਯਞ੍ਜਨਮਧੁਰਂ ਪਿਯਮੇਵ ਭਾਸਤਿ, ਤਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸੇਯ੍ਯਾਤਿ ਪਿਯਵਾਚਾਵਸੇਨ ਅਭਿਤ੍ਥਵਿ.

ਅਮਤਾਤਿ ਸਾਧੁਭਾਵੇਨ ਅਮਤਸਦਿਸਾ. ਵੁਤ੍ਤਮ੍ਪਿ ਹੇਤਂ – ‘‘ਸਚ੍ਚਂ ਹਵੇ ਸਾਦੁਤਰਂ ਰਸਾਨ’’ਨ੍ਤਿ (ਸਂ. ਨਿ. ੧.੨੪੬) ਨਿਬ੍ਬਾਨਾਮਤਪਚ੍ਚਯਤ੍ਤਾ ਵਾ ਅਮਤਾ. ਏਸ ਧਮ੍ਮੋ ਸਨਨ੍ਤਨੋਤਿ ਯਾ ਅਯਂ ਸਚ੍ਚਵਾਚਾ ਨਾਮ, ਏਸ ਪੋਰਾਣੋ ਧਮ੍ਮੋ ਚਰਿਯਾ ਪਵੇਣੀ. ਇਦਮੇਵ ਹਿ ਪੋਰਾਣਾਨਂ ਆਚਿਣ੍ਣਂ, ਨ ਤੇ ਅਲਿਕਂ ਭਾਸਿਂਸੁ. ਤੇਨੇਵਾਹ – ਸਚ੍ਚੇ ਅਤ੍ਥੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਚ, ਆਹੁ ਸਨ੍ਤੋ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾਤਿ.

ਤਤ੍ਥ ਸਚ੍ਚੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾਵ ਅਤ੍ਤਨੋ ਚ ਪਰੇਸਞ੍ਚ ਅਤ੍ਥੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਅਤ੍ਥੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਤ੍ਤਾ ਏਵ ਧਮ੍ਮੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ ਹੋਨ੍ਤੀਤਿ ਵੇਦਿਤਬ੍ਬਾ. ਸਚ੍ਚਵਿਸੇਸਨਮੇਵ ਵਾ ਏਤਂ. ਇਦਂ ਹਿ ਵੁਤ੍ਤਂ ਹੋਤਿ – ਸਚ੍ਚੇ ਪਤਿਟ੍ਠਿਤਾ, ਕੀਦਿਸੇ? ਅਤ੍ਥੇ ਚ ਧਮ੍ਮੇ ਚ, ਯਂ ਪਰੇਸਂ ਅਤ੍ਥਤੋ ਅਨਪੇਤਤ੍ਤਾ ਅਤ੍ਥਂ ਅਨੁਪਰੋਧਕਰਂ, ਧਮ੍ਮਤੋ ਅਨਪੇਤਤ੍ਤਾ ਧਮ੍ਮਂ ਧਮ੍ਮਿਕਮੇਵ ਅਤ੍ਥਂ ਸਾਧੇਤੀਤਿ. ਇਤਿ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਸਚ੍ਚਵਚਨਵਸੇਨ ਅਭਿਤ੍ਥਵਿ.

ਖੇਮਨ੍ਤਿ ਅਭਯਂ ਨਿਰੁਪਦ੍ਦਵਂ. ਕੇਨ ਕਾਰਣੇਨਾਤਿ ਚੇ. ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾਯ, ਯਸ੍ਮਾ ਕਿਲੇਸਨਿਬ੍ਬਾਨਂ ਪਾਪੇਤਿ, ਵਟ੍ਟਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸ ਚ ਅਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾਯ ਸਂਵਤ੍ਤਤੀਤਿ ਅਤ੍ਥੋ. ਅਥ ਵਾ ਯਂ ਬੁਦ੍ਧੋ ਨਿਬ੍ਬਾਨਪਤ੍ਤਿਯਾ ਦੁਕ੍ਖਸ੍ਸਨ੍ਤਕਿਰਿਯਾਯਾਤਿ ਦ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਨਿਬ੍ਬਾਨਧਾਤੂਨਂ ਅਤ੍ਥਾਯ ਖੇਮਮਗ੍ਗਪ੍ਪਕਾਸਨਤੋ ਖੇਮਂ ਵਾਚਂ ਭਾਸਤਿ, ਸਾ ਵੇ ਵਾਚਾਨਮੁਤ੍ਤਮਾਤਿ ਸਾ ਵਾਚਾ ਸਬ੍ਬਵਾਚਾਨਂ ਸੇਟ੍ਠਾਤਿ ਏਵਮੇਤ੍ਥ ਅਤ੍ਥੋ ਦਟ੍ਠਬ੍ਬੋ. ਇਤਿ ਇਮਾਯ ਗਾਥਾਯ ਮਨ੍ਤਾਵਚਨਵਸੇਨ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਅਭਿਤ੍ਥਵਨ੍ਤੋ ਅਰਹਤ੍ਤਨਿਕੂਟੇਨ ਦੇਸਨਂ ਨਿਟ੍ਠਪੇਸੀਤਿ. ਪਞ੍ਚਮਂ.